Metylofenidat

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Metylofenidat
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny

C14H19NO2

Masa molowa

233,31 g/mol

Identyfikacja
Numer CAS

113-45-1

PubChem

4158

DrugBank

DB00422

Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja medyczna
ATC

N06BA04

Legalność w Polsce

substancja psychotropowa grupy II-P

Stosowanie w ciąży

kategoria C

Metylofenidat (MPH) – organiczny związek chemiczny z grupy fenyloetyloamin, stosowany jako lek o działaniu stymulującym. Jest inhibitorem zwrotnego wychwytu dopaminy i norepinefryny. Używany jest w leczeniu ADHD, narkolepsji, hipersomnii idiopatycznej oraz przy wyprowadzaniu z narkozy. Znajduje się w grupie II-P wykazu substancji psychotropowych.

Działanie[edytuj | edytuj kod]

Metylofenidat działa stymulująco na ośrodkowy układ nerwowy.

Mechanizm działania metylofenidatu nie jest do końca znany. Najprawdopodobniej przekraczając barierę krew-mózg, MPH hamuje wychwyt zwrotny dopaminy i norepinefryny, co powoduje zwiększenie stężenia tych substancji, poprzez wychwycenie i zatrzymanie białka transportującego dopaminę (DAT). Powoduje to zwiększenie pozakomórkowego stężenia dopaminy i podwyższenie dopaminergicznej neurotransmisji.

Metylofenidat z powodu swoich psychoaktywnych właściwości bywa nadużywany. Przyjmowany oralnie w dawkach terapeutycznych nie wykazuje pobudzających, euforycznych właściwości.

Farmakologia[edytuj | edytuj kod]

Lek w postaci tabletek o natychmiastowym działaniu daje możliwość dostosowania dawki w zależności od samopoczucia (przez krótki okres półtrwania metylofenidatu większość pacjentów musi zażywać kilka tabletek w ciągu dnia), objawy choroby ustępują znacznie szybciej, kontrolując ilość oraz porę zażywania preparatu można uniknąć większości uciążliwych efektów ubocznych występujących przy lekach o zmodyfikowanej prędkości, powodowanych najczęściej przez zażycie leku później niż zwykle, np. problem bezsenności występującej u chorego stosującego zmodyfikowaną formę leku, nie dotyczy pacjenta zażywającego standardowe tabletki – może on pominąć wieczorną dawkę (kapsułka o zmodyfikowanym uwalnianiu niezależnie od pory przyjęcia uwalnia stałą dawkę leku przez około 12 godzin). Preparaty o przedłużonym uwalnianiu (Concerta, Medikinet CR, Ritalin LA) przeważnie z tego powodu są przepisywane dzieciom.

Kontrowersje[edytuj | edytuj kod]

Według corocznych danych udostępnianych przez organizacje ds. statystyk przepisywanych leków w Holandii, od roku 2019 liczba wypisanych recept na lek zawierający metylofenidat w różnych jego postaci, lek zaczął być przepisywany częściej pacjentom dorosłym niż dzieciom co staje się niepokojące, gdyż większy % recept przepisanych od tego roku jest progresywny dla drugiej grupy wiekowej co oznaczałoby przepisywanie metylofenidatu w celach pozamedycznych lub też pacjentom walczących z otyłością jako lek hamujący łaknienie. Metylofenidat w formie chlorowodorku jako lek pobudzający OUN jest stosowany pozamedycznie donosowo przez osoby dorosłe (w znacznym stopniu dotyczy to grona studentów) które zażywają go jako substytut amfetaminy, gdyż nie wykazuje on typowych objawów rozpoznania zażycia oraz brak zespołu odstawiennego w znacznym stopniu wzmaga koncentrację[2].

Preparaty[edytuj | edytuj kod]

Metylofenidat dostępny jest w Polsce[3] jako:

  • Concerta (tabletki o powolnym uwalnianiu leku, technologia OROS)
  • Medikinet (tabletki o natychmiastowym lub zmodyfikowanym uwalnianiu)

W innych krajach Europy lek zawierający chlorowodorek metylofenidatu jest również znany pod takimi nazwami handlowymi jak:

  • Rilatine (Novartis)
  • Methylphenidate (Mylan)
  • Equasym (Takeda)
  • Methylfenidaat (Sandoz)
  • Concerta (Janssen-Cilag)

Wyłącznie w USA dostępne są również:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]


Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Methylphenidate, [w:] DrugBank [online], University of Alberta, DB00422 (ang.).
  2. Zażywanie leku na przeciągu lat w Holandii, [w:] Stichting Farmaceutische Kengetallen [online], SFK, 27 stycznia 2022 [dostęp 2022-05-31].
  3. Metylofenidat (chlorowodorek metylofenidatu) (opis profesjonalny). [dostęp 2021-10-01].
  4. RITALIN- methylphenidate hydrochloride tablet. [dostęp 2021-10-01].
  5. FOCALIN- dexmethylphenidate hydrochloride tablet. [dostęp 2021-10-01].

Star of life.svg Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.