1 Morski Pułk Strzelców (II RP)
| 1 Morski Pułk Strzelców | |
| Historia | |
| Państwo |  II Rzeczpospolita |
| Sformowanie | 1919 |
| Rozformowanie | 1939 |
| Tradycje | |
| Rodowód | 1 Batalion Morski |
| Dowódcy | |
| Pierwszy | kpt. mar. Konstanty Jacynicz |
| Ostatni | ppłk Kazimierz Pruszkowski |
| Organizacja | |
| Dyslokacja | Wejherowo |
| Podporządkowanie | dowódca Obrony Wybrzeża Morskiego |
| Rodzaj wojsk | piechota |
| Rodzaj sił zbrojnych | Wojska lądowe |
1 Morski Pułk Strzelców (1 mps) – oddział piechoty Wojska Polskiego II RP.
1 Batalion Morski, który został utworzony w 1919 roku, zdobywał pierwsze doświadczenia bojowe w walkach w wojnie polsko-bolszewickiej 1920 roku. 25 lipca 1920 roku na bazie batalionu powstał Pułk Morski, którego dowódcą został kpt. mar. Konstanty Jacynicz. Chwałę Pułkowi przyniosły bohaterskie boje pod Zabielem, Nową Wsią, Suskiem i Wiklinem. 18 grudnia 1920 roku Pułk Morski został rozwiązany.
W niepodległej Polsce zagadnienia morskie osiągnęły olbrzymi rozwój. Stało się więc koniecznością stworzenie doborowej piechoty przygotowanej do obrony Wybrzeża. 31 lipca 1931 roku został powołany do życia Batalion Morski. 20 września 1931 roku został on przeniesiony do Wejherowa i rozlokowany w pięciu blokach ówczesnego Krajowego Zakładu Opieki Społecznej.
Batalion Morski stał się istotnym elementem wychowania patriotycznego w powiecie morskim, którego społeczeństwo ufundowało sztandar, wręczony 17 października 1936 roku przez ówczesnego Ministra Spraw Wojskowych gen. dyw. Tadeusza Kasprzyckiego.
17 kwietnia 1937 roku Batalion Morski został przemianowany na 1 Morski Batalion Strzelców, który podlegał dowódcy Obrony Wybrzeża Morskiego. Od 23 lutego 1939 roku dowodzony był przez ppłk. Kazimierza Pruszkowskiego. 23 marca 1939 roku, w ramach mobilizacji alarmowej został przekształcony w dwubatalionowy 1 Morski Pułk Strzelców.
24 sierpnia 1939 roku przeprowadzona została mobilizacja jednostki. 1 Morski Pułk Strzelców składał się z 2 batalionów, w których służyło 1841 oficerów, podoficerów i strzelców. Jednostka była jednym z głównych trzonów systemu obronnego Wybrzeża w ramach Lądowej Obrony Wybrzeża, której dowódcą był płk Stanisław Dąbek. Zadaniem Pułku było: jak najdłużej bronić od zachodu dostępu do Gdyni w pasie ok. 15 km. W przypadku uderzenia przeważających sił niemieckich, opóźnić ich działania na kierunku Wejherowo–Gniewino–Kępa Oksywska.
Od 1 września 1939 roku pułk był atakowany przez przeważające wojska niemieckie. Walczył głównie z oddziałami 207 Dywizji Piechoty, 32 Pułku Straży Granicznej, 5 Pułku Kawalerii i Batalionu "SS Heimwehr Danzig". Linia obrony została utrzymana do 7 września, jednak przygniatająca przewaga wroga zmusiła jego oddziały do wycofania się. W dniach 8-9 września bronił Redy, jednak otrzymał rozkaz koncentracji na Kępie Oksywskiej, gdzie walczył aż do kapitulacji 19 września.
W czasie 19 dni ciągłej walki straty Pułku wyniosły: około 900 zabitych i rannych. W grupie oficerów straty wyniosły 61%, zaś w grupie strzelców 48%. Za czyny wyjątkowego męstwa na polu bitwy w obronie wybrzeża polskiego 1939, na wniosek Kapituły Orderu Wojennego Virtuti Militari, z dnia 11 listopada 1944 roku, Naczelny Wódz nadał 1 Morskiemu Pułkowi Strzelców Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari (nr 13281).
[edytuj] Obsada personalna pułku 1 września 1939 roku
- dowódca – ppłk Kazimierz Pruszkowski
- adiutant – kpt. Bronisław Słomczynski
- kwatermistrz – kpt. Tadeusz Deszyński
- oficer mobilizacyjny – kpt. Konstanty Mizer
- oficer gospodarczy – por. Stanisław Sulatycki
- oficer żywnościowy – por. Wojciech Stachura
- lekarz – kpt. dr Kazimierz Dobrowolski
- dowódca plutonu przeciwpancernego – por. Włodzimierz Biernacki
- dowódca plutonu łączności – kpt. Stanisław Busiakiewicz
- dowódca plutonu artylerii piechoty – kpt. Kazimierz Makarowski
- dowódca plutonu pionierów – kpt. Mieczysław Dąbrowski
- dowódca plutonu zwiadu – por. Tadeusz Dworzański
- dowódca plutonu chemicznego – por. Tadeusz Żeglicki
I batalion
- dowódca batalionu – mjr Seweryn Byszek
- 1 kompania – kpt. Wacław Skubik
- 2 kompania – kpt. Stanisław Kossek
- 3 kompania – kpt. Tadeusz Nowicki
- 1 kompania ckm – por. Tadeusz Witoszyński
II batalion
- dowódca batalionu – kpt. Kazimierz Twardowski
- 4 kompania – ppor. Stanisław Skowron
- 5 kompania – por. Michał Śpiególski
- 6 kompania – ppor. Alfons Olkiewicz
- 2 kompania ckm – por. Stanisław Fedajko (?)
[edytuj] Bibliografia
- Gdynia 1939. Relacje uczestników walk lądowych, Gdańsk 1976
- Kępa Oksywska 1939. Relacje uczestników walk lądowych, Gdańsk 1985
|
|||||||||||||||||||||||
