75 Pułk Piechoty (II RP)
| 75 Pułk Piechoty | |
 |
|
| Odznaka 75 Pułku Piechoty | |
| Historia | |
| Państwo |  II Rzeczpospolita |
| Sformowanie | 1919 |
| Rozformowanie | 1939 |
| Tradycje | |
| Rodowód | Bytomski Pułk Strzelców |
| Działania zbrojne | |
| wojna polsko-bolszewicka, kampania wrześniowa | |
| Organizacja | |
| Dyslokacja | Chorzów |
| Podporządkowanie | 23 Górnośląska Dywizja Piechoty |
| Rodzaj wojsk | piechota |
75 Pułk Piechoty (75 pp) – oddział piechoty Armii Wielkopolskiej i Wojska Polskiego II RP.
Dowództwo pułku i II batalion stacjonowało w garnizonie Królewska Huta (od 22 XI 1934 - garnizon Chorzów [1]), I batalion w Rybniku, a III batalion w Wielkich Hajdukach (od 1 IV 1939 Chorzów Batory). 2 listopada 1928 m. Hajduki Wielkie włączona została do garnizonu Królewska Huta [2].
W kampanii wrześniowej 1939 pułk walczył w składzie macierzystej 23 Górnośląskiej Dywizji Piechoty w (GO "Śląsk", Armia "Kraków").
Spis treści |
[edytuj] Formowanie
4 lutego 1919 w Częstochowie sformowany został Batalion Strzelców Nr 7. W kwietniu tego roku na bazie batalionu zorganizowany został Bytomski Pułk Strzelców. 10 marca 1920 oddział przemianowany został na 167 Pułk Piechoty i włączony w skład VII Brygady Rezerwowej. W 1921 jednostka przemianowana została po raz ostatni na 75 Pułk Piechoty i podporządkowana dowódcy nowo powstałej 23 Górnośląskiej Dywizji Piechoty.
[edytuj] Działania zbrojne 1919-1920
W nocy 22/23 czerwca 1919 pułk przeszedł chrzest bojowy, skutecznie broniąc Wieruszowa przed oddziałami Grenzschutzu (walki do 26 czerwca). Kolejne walki żołnierze pułku stoczyli dopiero rok później, w czasie wojny polsko-bolszewickiej: 2 czerwca 1920 pokonali bolszewików pod Rybczami (z tej okazji na ten dzień ustalono święto pułkowe) i 3 czerwca opanowano Czarty, Tarnówkę i Słobodę (prawdopodobnie gdzieś na Białorusi). W tym czasie pułk wchodził w skład 1 Armii gen. Gustawa Zygadłowicza. Razem z innymi siłami polskimi żołnierze ppłk. Władysława Langera (objął 167 Pułk 7 czerwca) przeszli szlak bojowy od rzeki Auty (porażka w walce 4-6 lipca z radziecką 4 Armią) do obrony Warszawy i kontrofensywy wojsk polskich (pułk wyzwolił Pułtusk i Ostrołękę)[3].
[edytuj] Pułk w okresie pokoju
14 maja 1922 w Biedrusku marszałek Józef Piłsudski wręczył pułkowi sztandar ufundowany przez społeczeństwo Poznania.
Na podstawie rozkazu wykonawczego MSWojsk. o wprowadzeniu organizacji na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930, pułk zaliczony został do typu III pułków piechoty o stanach zbliżonych do wojennych. Na czas wojny przewidywany był do działań osłonowych. Corocznie otrzymywał ok.1010 rekrutów. Jego obsadę stanowiło 68 oficerów i 2200 podoficerów i żołnierzy[4].
[edytuj] W kampanii wrześniowej
1 września 1939 r. pułk wyruszył z Chorzowa do Michałkowic, gdzie na terenie kopalni "Michał" stoczył walkę z grupą około 100 dywersantów niemieckich zabarykadowanych w budynkach kopalni. Dywersanci uzbrojeni byli w broń palną, granaty oraz specjalne sprężyny zakończone śrubami. W nocy z 1 na 2 września pułk wycofał się do Piotrowa, biorąc udział w walkach na odcinku Tychy -Mikołów. 3 września wycofał się z Piotrowa wzdłuż osi Katowice - Sosnowiec - Maczki - Krzeszowice Kraków[5]..
[edytuj] Symbole pułku
Sztandar
Sztandar, ufundowany przez społeczeństwo Poznania, wręczył pułkowi marszałek J. Piłsudski w Biedrusku 14 maja 1922 r.
W okresie walk wrześniowych tajna kancelaria ze sztandarem pułkowym wycofywała się w taborach pułku wzdłuż osi linii Kraków - Nowy Korczyn Słupia - Pacanów - Połaniec, forsując Wisłę pod Sandomierzem i kierując się na Rozwadów - Janów Lubelski. W okolicach Rozwadowa tabor stracił łączność z dowództwem i nie odzyskał jej już do końca działań wojennych. 25 września tabory pułkowe osiągnęły rejon Bełza. Tu po raz pierwszy zakopano sztandar. W związku z brakiem kontaktu z wrogiem odkopano go jednak i maszerowano dalej. 27 lub 28 września tabor dotarł do Suborowa, gdzie w pobliżu lasu, około 100 m od skraju i dróżki prowadzącej do niego, ponownie zakopano sztandar.
Muzeum Wojska Polskiego podjęło próbę odszukania sztandaru. Na podstawie map nie udało się jednak zlokalizować miejsca ukrycia w sposób nie budzący wątpliwości i pozwalający na podjęcie akcji w terenie. Tereny te zostały doszczętnie zniszczone podczas walk z UPA w latach 1944-1946[5].
Odznaka
Zatwierdzona Dz. Rozk. MSWojsk. nr 20, poz. 197 z 21 czerwca 1929 roku. Odznaka ma kształt sześcioboku uformowanego ze stylizowanego wieńca laurowego, pokrytego zieloną emalią. Na wieniec nałożony jest srebrny orzeł bez korony, ze złotym ryngrafem na piersi. Orzeł wsparty jest na emaliowanej tarczy, na której wpisano numer 75. Tarcza nałożona jest na dwa skrzyżowane miecze o srebrnych klingach i złotych rękojeściach. Dwuczęściowa - oficerska, wykonana w srebrze, złocona i emaliowana. Wymiary: 44x38 mm. Projekt: Władysław Gościński Wykonanie: Wiktor Gontarczyk - Warszawa[6].
[edytuj] Strzelcy bytomscy
- kpt. / ppłk piech. Władysław Langner (7 VI 1920 - 10 IV 1923)
- ppłk Tadeusz Wołkowicki (1923)
- płk Wacław Klaczyński (1932)
- płk dypl. Stanisław Antoni Habowski (1 X 1936 - 20 IX 1939)
Organizacja i obsada personalna we wrześniu 1939
- dowódca - płk dypl. Stanisław Habowski
- I adiutant - por. Stanisław Piecuch
- II adiutant - por. rez. Marian Baranowski
I batalion
- dowódca - mjr Władysław Mażewski
- adiutant - ppor. Otton Roczniok
II batalion
- dowódca - mjr Tadeusz Suchodolski
- adiutant - por. rez. Józef Majer
III batalion
- dowódca - mjr Tadeusz Chodorowski (poległ 18 IX)
- adiutant - ppor. rez. Stanisław Mikołajczyk
Pododdziały specjalne
- dowódca plutonu artylerii piechoty - kpt. Jan Kostrzyca
- zastępca dowódcy plutonu artylerii piechoty - ppor. rez. Gruszka
- dowódca plutonu pionierów - kpt. Kazimierz Timmel
- dowódca plutonu przeciwgazowego - sierż. Józef Ptak
Odznaczeni srebrnym krzyżem Orderu „Virtuti Militari” V klasy za wojnę 1918-1920
|
|
Przypisy
- ↑ Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych w sprawie zmiany nazwy garnizonu "Królewska Huta" na "Chorzów" (Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 9 z 22.11.1934 r. poz. 184).
- ↑ Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 30 z 02.11.1928 r. poz. 327).
- ↑ Strzelcy Bytomscy, Czy była bitwa pod Wieruszowem? oraz 75 pułk piechoty z Chorzowa - dostęp: 18 listopada 2011;
- ↑ Zdzisław. Jagiełło: Piechota Wojska Polskiego 1918-1939. Warszawa: Bellona, 2007, s. 65. ISBN 978-83-11-10206-4.
- ↑ 5,0 5,1 Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. s. 140.
- ↑ Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945. s. 121.
[edytuj] Bibliografia
- Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990. ISBN 83-211-1104-1.
- "Almanach oficerski": praca zbiorowa, Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, Warszawa 1923
- "Księga chwały piechoty": komitet redakcyjny pod przewodnictwem płk. dypl. Bolesława Prugara Ketlinga, Departament Piechoty MSWojsk, Warszawa 1937-1939. Reprint: Wydawnictwo Bellona Warszawa 1992
- Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siy Zbrojne Na Zachodzie. Pantera Books. ISBN 83-204-3299-5.
[edytuj] Linki zewnętrzne
|
|||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||
