4 Pułk Strzelców Podhalańskich
| 4 Pułk Strzelców Podhalańskich | |
 |
|
| Historia | |
| Państwo |  Polska |
| Sformowanie | grudzień 1918 |
| Rozformowanie | 16 września 1939 |
| Nazwa wyróżniająca | Podhalańczycy |
| Tradycje | |
| Święto | 26 września |
| Nadanie sztandaru | 5 października 1924 |
| Dowódcy | |
| Ostatni | ppłk dypl. Bronisław Warzybok |
| Działania zbrojne | |
| wojna polsko-bolszewicka, wojna polsko-ukraińska, wojna obronna 1939 | |
| Organizacja | |
| Dyslokacja | Kamieniec Podolski, Cieszyn (1920-1939) |
| Podporządkowanie | odwód 18 DP (1919), 21 DPG (do 16 IX 1939), DP gen. Bernarda Monda (17-20 IX 1939) |
| Rodzaj wojsk | piechota górska |
| Rodzaj sił zbrojnych | wojska lądowe |
4 Pułk Strzelców Podhalańskich (4 pspodh.) – oddział piechoty Armii Polskiej we Francji i Wojska Polskiego II RP.
Od listopada 1920 garnizonem pułku był Cieszyn. 5 października 1924 uroczyście wręczono pułkowi sztandar ufundowany przez mieszkańców powiatu cieszyńskiego.
Święto pułkowe obchodzono 26 września, w rocznicę bitwy pod Obuchowem. W przeddzień tego święta miał zawsze miejsce apel poległych. W samym dniu święta odbywała się natomiast msza polowa, uroczysta defilada oraz organizowano zawody sportowe.
W 1925 ekipa strzelców podhalańskich z Cieszyna zdobyła I miejsce w zawodach strzeleckich o mistrzostwo Dowództwa Okręgu Korpusu nr V w Krakowie, a następnie mistrzostwo Wojska Polskiego na zawodach w Starym Samborze.
Obecnie przy ul. Frysztackiej 2 w Cieszynie można zwiedzać muzeum poświęcone 4 Pułkowi Strzelców Podhalańskich.
Spis treści |
[edytuj] Formowanie pułku
W grudniu 1918 w obozie La Mandria di Chivosso we Włoszech sformowany został 6 Pułk Strzelców im. Zawiszy Czarnego[1]. W kwietniu 1919 przetransportowany został do rejonu Lure, we Francji, gdzie wszedł w skład Armii Polskiej dowodzonej przez gen. Józefa Hallera.
Z batalionów 6 Pułku Strzelców zorganizowane zostały trzy nowe oddziały: 19, 20 i 21 Pułki Strzelców Polskich. Wymienione oddziały uzupełnione zostały kadrą oficerską i częściową podoficerską pochodzącą z demobilizowanych jednostek francuskich: 413, 414 i 416 Pułków Piechoty. Nowo powstałe pułki zorganizowane zostały w 7 Dywizję Strzelców Polskich, która z kolei powstała na bazie francuskiej 154 Dywizji Piechoty.
Z chwilą przyjazdu do Polski 19 Pułk Strzelców Polskich przemianowany został na 19 Pułk Strzelców Pieszych. 1 września 1919 r., w wyniku połączenia Armii Polskiej we Francji z Wojskiem Polskim w kraju, oddział po raz kolejny zmienił numer i nazwę na 143 Pułk Strzelców Kresowych. 1 marca 1920 po raz ostatni dokonano zmiany nazwy na 4 Pułk Strzelców Podhalańskich.
[edytuj] Działania zbrojne
Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej w 1920. Uczestniczył w bitwach m.in. pod Szelechowem (27 marca 1920), Wołkowińcem-Barem (26 kwietnia 1920), Indurą (24 września 1920) i Obuchowem (26 września 1920).
W 1939 w czasie kampanii wrześniowej walczył w składzie 21 Dywizji Piechoty Górskiej.
1 września 1939 prowadził ciężkie walki w rejonie Cieszyna i Bielska. W dniu 3 września toczy walki w rejonie Kalwarii Zebrzydowskiej. W dniu 6 września odpierał atak niemieckich czołgów pod Grodkowicami a częścią sił bronił Bochni.
Od 8 września w odwrocie na linię Sanu, gdzie w dniach 10–11 września bronił linii tej rzeki w rejonie Leżajska i Krzeszowa. Następnie wycofuje się w kierunku południowo-wschodnim. W dniu 15 września walczył pod Duchowem, a następnego dnia został częściowo rozbity po ciężkich walkach w rejonie Dzikowa Nowego. Część żołnierzy pułku dostało się do niewoli, pozostali pododdziałami weszli w skład innych jednostek walczących na tym terenie. Dzień 16 września 1939 był ostatnim dniem istnienia 4 Pułku Strzelców Podhalańskich.
22 września 1939 r. od 73 do 100 wziętych do niewoli żołnierzy pułku zostało zamordowanych przez Niemców i ukraińskich nacjonalistów we wsi Urycz (dawne woj. lwowskie). Jeńców spalono żywcem w stodole[2].
[edytuj] Skład 15 września 1919
- dowództwo – ppłk Mieczysław Boruta-Spiechowicz
- I batalion – kpt. Stanisław Świątecki
- II batalion – kpt. Jan Byłeń (zmarł 15 lutego 1920 na tyfus)
- III batalion – kpt. Stefan Kaucki
[edytuj] Strzelcy podhalańscy
Dowódcy pułku:
- ppłk franc. Pouech (26 V – 14 IX 1919)
- ppłk Mieczysław Boruta-Spiechowicz (15 X 1919 – VII 1920)
- ppłk Hartig (od 23 VII 1920)
- mjr Mikołaj Kostecki (od 6 VIII 1920)
- ppłk Mieczysław Boruta-Spiechowicz (11 VIII – 18 X 1920, po wyleczeniu z tyfusu plamistego)
- Eugeniusz Witwicki (1922 – 1925)
- płk Edward Nowak (do 22 VII 1927)
- ppłk Antoni Własak (22 VII 1927 – 1932?)
- ppłk dypl. Bronisław Warzybok (1937 – 1939 )
Oficerowie pułku:
- kpt. Władysław Bartela
- ppor. Michał Boruc
- ppor. Karol Broda
- por. Aleksander Burnatowicz
- Mieczysław Duch (XI 1928 – XII 1931)
- kpt. rez. Franciszek Foltyn
- kpt. Sylwester Jarosz
- por. Wojciech Kania
- ppor. rez. Stanisław Krzyżowski
- por. Franciszek Kubok
- ppłk dypl. Gwido Karol Langer
- ppor. Tadeusz Paolone
- ppor. Jan Pelar
- mjr Zdzisław Sieczkowski (1929 – 1932)
- kpt. Jan Stewczyk
- mjr Augustyn Swaczyna (1927 – 1937)
- kpt. Jan Szewczyk
- Józef Wiatr (X 1927 – V 1928)
- Tadeusz Wnorowski (1924)
- ppor. Jan Wowra
- por. Lucjan Zalewski
Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu "Virtuti Militari" za wojnę 1918-1920
|
|
|
Przypisy
- ↑ Od pułku tego wzięły również rodowód 71 72 Pułk Piechoty (II RP).
- ↑ Szymon Datner: Zbrodnie Wehrmachtu na jeńcach wojennych w II wojnie światowej. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1961, s. 56-57.
- ↑ Odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari Nr 4998 Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Rok. III, Nr 43, str. 1723. Warszawa 27 grudnia 1921.
[edytuj] Bibliografia
- Szymon Datner: Zbrodnie Wehrmachtu na jeńcach wojennych w II wojnie światowej. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1961.
- Stawowy Karol, Z ziemi włoskiej do polskiej, "Kalendarz Cieszyński 1988", Cieszyn 1987, s. 61-65.
- Władysław Legutko: ZARYS HISTORJI WOJENNEJ 4-GO PUŁKU STRZELCÓW PODHALAŃSKICH. Warszawa: z polecenia Wojskowego Biura Historycznego, 1929.
- Dz. Pers. MSWojsk., nr 19 z 22.7.27 r.
- „Rocznik Oficerski 1932”, s. 618.
[edytuj] Linki zewnętrzne
|
|||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||
