30 Pułk Strzelców Kaniowskich
| 30 Pułk Strzelców Kaniowskich | |
 |
|
| Odznaka pamiątkowa Związku Kaniowczyków, wykonana z mosiądzu (rewers) | |
| Historia | |
| Państwo |  Polska |
| Sformowanie | 1918 |
| Rozformowanie | 1939 |
| Tradycje | |
| Święto | 9 czerwca[1] |
| Nadanie sztandaru | 9 czerwca 1928 |
| Rodowód | 30 pp Ziemi Brzezińskiej 30 pp Ziemi Łowickiej |
| Dowódcy | |
| Pierwszy | płk Franciszek Korewo |
| Ostatni | ppłk dypl. Stanisław Rutkowski |
| Działania zbrojne | |
| I wojna światowa, wojna polsko-bolszewicka, kampania wrześniowa | |
| Organizacja | |
| Dyslokacja | Łódź; Warszawa |
| Podporządkowanie | 10 Dywizja Piechoty |
| Rodzaj wojsk | piechota |
30 Pułk Strzelców Kaniowskich (30 pp) – oddział piechoty Wojska Polskiego II RP.
Spis treści |
[edytuj] Formowanie
Pułk powstał w listopadzie 1918 z oddziałów POW w Łowiczu jako 30 Pułk Piechoty. Organizatorem pułku był płk Franciszek Korewo, dowódca Okręgu Wojskowego Nr X Łowickiego. Pułk organizacyjnie był w składzie 10 Dywizji Piechoty – zorganizowanej na bazie 4 Dywizji Strzelców Polskich.
9 kwietnia 1919 Minister Spraw Wojskowych zatwierdził dla 30 pp nazwę - 30 Pułk Piechoty Ziemi Brzezińskiej[2]. Następnie oddział przemianowany został na 30 Pułk Piechoty Ziemi Łowickiej i 30 Pułk Strzelców Kaniowskich.
[edytuj] Walki na Ukrainie i z bolszewikami
W drugiej połowie 1919 pułk został skierowany do walk w obronie Lwowa, następnie walczył z Ukraińcami pod Kulparkowem, Parsenkówką, Zimną Wodą i Łapanówką. W tym czasie pułkiem dowodził płk Franciszek Sikorski. Sukces bojowy żołnierze pułku odnieśli pod Żyrawnem nad Świcą. Od końca maja do pierwszych dni lipca część pododdziałów pułku pełniła służbę wartowniczą na zachodniej granicy państwa. Po przybyciu z Kubania do kraju 4 Dywizji Strzelców Polskich, dowodzonej przez gen. Lucjana Żeligowskiego, jej żołnierze zasilili szeregi 30 pp i razem wzięli udział w ofensywie kijowskiej tocząc zwycięską walkę pod Kaniowem – stąd nazwa "Strzelcy Kaniowscy".
W dniach 14-16 lipca w rejonie Sadki (nad rzeką Seret) pułk brał udział w ostatecznej ofensywie przeciwko wojskom ukraińskim. Walczył następnie pod Połockiem i Leplą, skąd przegrupował się na postój do Berezyny. W maju 1920 walczył z przeważającymi wojskami nieprzyjacielskim pod Biełkami i Kozinami. W czerwcu żołnierze pułku zostali wycofani na pozycje między Okuninem i Stelmachowem, z zadaniem obrony Warszawy. W sierpniu dowodzenie pułkiem przejął ppłk Kazimierz Jacynik. 15 i 16 sierpnia pułk wsławił się brawurowym wtargnięciem do Radzymina zajętego przez wojska rosyjskie. Jacynik odzyskał Radzymin siłami dwóch kompanii I batalionu 30 pułku, szwadronu 201 pułku szwoleżerów i II dywizjonu 4 pułku strzelców konnych. Pod koniec sierpnia walczył z konnicą Budionnego w rejonie Zamościa i Hrubieszowa, ponosząc największe w dziejach pułku straty. Ostatnią walkę w wojnie 1920 pułk stoczył w dniach 11-13 września, w czasie końcowych działań pościgowych oddziałów polskich, zakończonych opanowaniem miasta Sokal nad Bugiem.
[edytuj] Okres pokoju
_1.jpg&filetimestamp=20071021024424)
Po zakończeniu działań wojennych pułk został skierowany do Skierniewic, gdzie stacjonował do 1924, w składzie 10 Dywizji Piechoty, której dowództwo znajdowało się w Łodzi. Tam otrzymał wyróżniającą nazwę "Strzelców Kaniowskich".
11 lipca tego roku, pułk został przeniesiony na stałe do Warszawy, do głównego budynku koszarowego (nr 63) Cytadeli. W czasie przewrotu majowego 1926 żołnierze pułku opowiedzieli się po stronie rządu.
9 czerwca 1928, w rocznicę bitwy pod Kaniowem, prezydent Rzeczypospolitej Polski wręczył pułkowi sztandar ufundowany przez mieszkańców Łowicza, Łodzi i Warszawy. W latach 30. XX w. w pułku funkcjonowała Szkoła Podoficerska.
Po wprowadzeniu w 1930 nowej organizacji piechoty na stopie pokojowej[3], pułk szkolił rekrutów dla potrzeb batalionu Korpusu Ochrony Pogranicza[4].
[edytuj] Działania bojowe we wrześniu 1939
4-5 września 1939 pułk razem z 10 DP został włączony w skład Armii "Łódź", z którą walczył w rejonie Sieradza. Wobec przewagi wojsk niemieckich został wycofany do Warszawy i podporządkowany Dowództwu Obrony Warszawy. W drugiej dekadzie września 1 batalion pułku dowodzony przez mjr Bronisława Kamińskiego walczył między Młocinami a wsią Placówka (obecnie teren Huty "Lucchini"). 21 września został doszczętnie rozbity. Wówczas poległo około 600 żołnierzy batalionu, a wśród nich mjr Kamiński. Wszyscy zostali pochowani w zbiorowej mogile na Cmentarzu Wawrzyszewskim. Opiekuje się nią młodzież pobliskiej Szkoły Podstawowej nr 80.
Po kapitulacji Warszawy część żołnierzy pułku dostała się do niewoli niemieckiej. Niektórzy przedostali się do Francji, inni brali udział w ruchu oporu nie tylko na terenie kraju, ale też w hitlerowskich obozach koncentracyjnych w: Oświęcimiu, Mauthausen, Gusen, Stutthofie oraz w obozach jenieckich w II C Woldenberg i II D Gross-Born. Żołnierze, którzy przedostali się na Zachód walczyli pod Narwikiem, Monte Cassino, pod Ankoną, Bolonią i w Normandii.
Mapy bitew
 |
 |
 |
 |
[edytuj] Strzelcy kaniowscy
- płk Franciszek Korewo (1 XII 1918 – 14 VII 1919)
- płk Kazimierz Jacynik (15 VII 1920 – 10 XII 1923 → dowódca piechoty dywizyjnej 8 DP)
- płk Eugeniusz Kunisch (IV 1924 – III 1925)
- płk dr Izydor Modelski (III 1925 – 1927 → komendant PKU Łuniniec)
- płk Stefan Władysław Julian Wyspiański
- ppłk Konstanty Pereświet-Sołtan (7 I 1929 – III 1932)
- płk inż. January Konstanty Grzędziński
- ppłk Włodzimierz Szmyd (V 1936 – 4 IX 1939, ranny)
- mjr Bronisław Czesław Kamiński (4-5 IX 1939)
- ppłk dypl. Stanisław Rutkowski (od 6 IX 1939 ← szef Oddziału III Sztabu Armii "Łódź")
Zastępcy dowódcy:
- mjr piech. Eugeniusz Wyrwiński (p.o. 1923)
- ppłk SG Kazimierz Bogumił Janicki (od VIII 1927)
- ppłk piech. Bolesław Schwarzenberg-Czerny (1928 - I 1930)
- ppłk dypl. Ludwik Lepiarz (1932)
- mjr SG Adam Brzechwa-Ajdukiewicz (nadetatowy)
- mjr piech. Henryk Gorgoń
- mjr piech. Remigiusz Kwiatkowski
- por. rez. Marek Józef Dołęga-Zakrzewski
- por. Feliks Michałkowski
- kpt. Jan Dańkowski
Obsada personalna w dniu 1 września 1939 r.
- dowódca - ppłk Włodzimierz Szmyd
- dowódca I batalionu - Bronisław Czesław Kamiński
- dowódca II batalionu - kpt. Konstanty Supiński
- dowódca III batalionu - mjr Romuald Borysowicz
[edytuj] Symbole pułkowe
Odznaka
Zatwierdzona Dz. Rozk. MSWojsk. nr 35, poz. 352 z 27 października 1925 roku. Odznaka ma kształt krzyża z biało emaliowanymi wciętymi ramionami. W centrum na okrągłej tarczy, na czerwonym tle znajduje się miniatura odznaki 2 Korpusu Polskiego na Wschodzie. Na granatowej obwódce tarczy wpisano: 30 PUŁK STRZELCÓW KANIOWSKICH. Między ramionami krzyża rozchodzi się po pięć złotych promieni. Oficerska - dwuczęściowa, wykonana w srebrze, emaliowana, miniatura łączona dwoma nitami. Wymiary: 4lx41 mm. Wykonanie: Wiktor Gontarczyk - Warszawa[5].
[edytuj] Pamięć o pułku
Na Cmentarzu Wawrzyszewskim znajduje się kwatera z grobami poległych żołnierzy pułku w czasie obrony Warszawy w 1939 roku. 1 batalion pułku powstrzymał natarcie niemieckiej 24 Dywizji Piechoty wsparte czołgami i ogniem 70 dział, ułatwiając przedostanie się do Warszawy przedzierającym się przez Puszczę Kampinoską niedobitkom Armii Pomorze i Poznań rozbitym w bitwie nad Bzurą.
W miejscu bitwy na terenie przyległym do Huty Warszawa w 1979 pracownicy huty postawili pomnik upamiętniający tę bitwę, a skwer na którym się znajduje nosi nazwę 30 Pułku Strzelców Kaniowskich.
Przypisy
- ↑ Dziennik rozkazów MSWojsk. nr.16 z 19 maja 1927 roku
- ↑ Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 43 z 17.04.1919 r.
- ↑ Rozkaz wykonawczy MSWojsk PS 10-50 z 1930
- ↑ Zdzisław. Jagiełło: Piechota Wojska Polskiego 1918-1939. Warszawa: Bellona, 2007, s. 64. ISBN 978-83-11-10206-4.
- ↑ Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945. s. 62.
[edytuj] Bibliografia
- "Almanach oficerski": praca zbiorowa, Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, Warszawa 1923
- Zdzisław Jagiełło: Piechota Wojska Polskiego 1918-1939. Warszawa: Bellona, 2007. ISBN 978-83-11-10206-4.
- "Księga chwały piechoty": komitet redakcyjny pod przewodnictwem płk. dypl. Bolesława Prugara Ketlinga, Departament Piechoty MSWojsk, Warszawa 1937-1939. Reprint: Wydawnictwo Bellona Warszawa 1992
- Rocznik Oficerski 1928, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Warszawa 1928.
- Witold Jarno: Strzelcy Kaniowscy w latach 1919-1939, Wydawnictwo TRIO, Warszawa 2004
- Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siy Zbrojne Na Zachodzie. Pantera Books. ISBN 83-204-3299-5.
- "Nasza Chomiczówka"
[edytuj] Linki zewnętrzne
|
|||||||||||||||||||||||
