4 Pułk Piechoty Legionów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy 4 Pułku Piechoty Legionów. Zobacz też: 4 Pułk Piechoty - inne pułki piechoty z numerem 4.
4 Pułk Piechoty Legionów
Odznaka 4 Pułku Piechoty Legionów.jpg
Odznaka 4 Pułku Piechoty Legionów
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1918
Rozformowanie 1939
Nazwa wyróżniająca Legionów
Tradycje
Święto 24 czerwca[1]
Nadanie sztandaru 8 lipca 1923
Dowódcy
Pierwszy ppłk Bolesław Roja
Ostatni ppłk Bronisław Laliczyński
Działania zbrojne
I wojna światowa, wojna polsko-ukraińska, wojna polsko-bolszewicka, kampania wrześniowa
Organizacja
Rodzaj wojsk piechota
Rodzaj sił zbrojnych Wojska Lądowe
Orzełek 4 ppleg
Plan bitwy pod Kostiuchnówką
Pułk walczył w składzie 2 DPLeg.
Bitwa komarow 1920.png
Bitwa warta 1939.png
Obrona modlina 1939.png

4 Pułk Piechoty Legionów (4 pp Leg.) - oddział piechoty Wojska Polskiego w latach 1918-1939.

4 Pułk Piechoty Legionów w wielkiej wojnie (1915-1917)[edytuj | edytuj kod]

4 Pułk Piechoty Legionów został sformowany wiosną 1915 roku w Piotrkowie Trybunalskim. Kadry tworzyły wydzielone pododdziały II Brygady Legionów. Służyli w nim głównie ochotnicy z Podhala i Królestwa Polskiego. Pułk został włączony w skład III Brygady Legionów Polskich.

Wysłany na front w lipcu 1915 roku, chrzest bojowy przeszedł pod Jastkowem. Następnie walczył na Lubelszczyźnie i Wołyniu między innymi pod Kostiuchnówką.

Na froncie pozostał do jesieni 1916 roku. Rozwiązany 15 listopada 1917 roku po kryzysie przysięgowym Legionów. Większość żołnierzy została internowana bądź trafiła do Polskiego Korpusu Posiłkowego.

Information icon.svg Osobny artykuł: 4 Pułk Piechoty (LP).

Odtworzenie pułku i udział w wojnie polsko-ukraińskiej (1918-1919)[edytuj | edytuj kod]

Kraków

1 listopada 1918 w Krakowie gen. bryg. Bolesław Roja polecił mjr. Edwardowi Szerauc, byłemu dowódcy III batalionu, utworzenie 4 Pułku Piechoty. Następnego dnia mjr Szerauc wydał pierwszy rozkaz pułkowy. Do pułku wcielono kompanię chrzanowską kpt. Jażdżyńskiego i Batalion Zapasowy 16 Pułku Strzelców (austriacki) z Opawy.

19 listopada pułk wysłał na front wojny polsko-ukraińskiej pierwsze pododdziały: kompanie ppor. Klicha i ppor. Ogrodnika pod wspólnym dowództwem por. Krudowskiego. 8 grudnia II batalion kpt. Grzybowskiego. 8 stycznia 1919 roku kompanie por. Kosiby i por. Berlinga (dawna kompania chrzanowska). 28 stycznia 8 kompania kpt. Kosiby skierowana została na Śląsk Cieszyński.

5 lutego III batalion (w stadium organizacji) i batalion zapasowy pod dowództwem mjr. Szerauc wyjechał do Jabłonny, na koncentrację wszystkich pułków legionowych.

Lwów

W obronie Lwowa uczestniczyła kompania kpt. de Laveaux. 20 listopada do miasta przybyła kompania jarosławska por. Kaszy i kompania por. Krudowskiego z Krakowa, a następnego dnia kompania por. Feliksa Jędrychowskiego z Bochni. Wymienione pododdziały z czasem złączyły się w grupę kpt. de Laveaux, a następnie w I batalion 4 Pułku Piechoty Legionów (pierwotnie I batalion).

Od 31 grudnia 1918 roku do 6 stycznia 1919 roku do Lwowa przybyły kompanie II batalionu kpt. Grzybowskiego. 10 stycznia do miasta dotarła kompania marszowa por. Klimka z Krakowa.

13 stycznia we Lwowie została zorganizowana Grupa 4 Pułku Piechoty Legionów pod dowództwem kpt. Grzybowskiego. W skład grupy weszły dwa bataliony: I (IV) - kpt. de Laveaux i II – kpt. Krudowskiego.

18 stycznia grupa kpt. Grzybowskiego została przemianowana na 4 Pułk Piechoty Legionów. Dowództwo pułku przejął ppłk Juliusz Zulauf. Dowództwo pułku w Krakowie zostało zlikwidowane.

Na początku lutego 1919 struktura organizacyjna pułku przedstawiała się następująco:

  • Dowództwo 4 pp Leg. we Lwowie
  • I batalion we Lwowie
  • II batalion we Lwowie
  • III batalion w Jabłonnie
  • batalion zapasowy w Jabłonnie
  • kompania sztabowa we Lwowie
  • 4 kompania w okolicach Gródka Jagiellońskiego
  • 10 kompania por. Berlinga w okolicach Gródka Jagiellońskiego

1 marca ppłk Zulauf przystąpił do reorganizacji pułku. Rozwiązał II batalion. 5 marca z I batalionu, uzupełnionego żołnierzami II batalionu, sformował nowy – IV batalion (13, 14, 15, 16 kompania i 4 kompania karabinów maszynowych) oraz 5 kompanię instruktorską.

29 marca 5 kompania instruktorska wyjechała do Jabłonny.

26 kwietnia do Jabłonny wyjechało dowództwo pułku wraz z IV batalionem ale bez 14 i 15 kompanii, które zostały włączone do Grupy 5 Pułku Piechoty Legionów.

Jabłonna

15 marca dowództwo nad III batalionem i batalionem zapasowym objął mjr Erwin Więckowski. Utworzono zalążki I i II batalionów. 5 kwietnia przybyła ze Lwowa 5 kompania instruktorska. 11 kwietnia na front wyjechał III batalion kpt. Jażdżyńskiego. 29 kwietnia przybyło dowództwo pułku i IV batalion. Zakończono organizację I i II batalionów.

5 maja na front wyjechał I batalion kpt. de Laveaux. 15 maja dowództwo pułku i II batalion. 28 maja 3 i 4 kompanie karabinów maszynowych sformowane w Zegrzu przez pchor. Stanisława Miljana, kompania szturmowa por. Feliksa Jędrychowskiego i kompania techniczna.

Pułk w okresie pokoju[edytuj | edytuj kod]

22 kwietnia nakazane zostało przeniesienie batalionu zapasowego 4 pp Leg. do stałego miejsca postoju - garnizonu Kielce. 31 maja batalion zapasowy kpt. Kulikowskiego wyjechał do Kielc. Po przybyciu batalion podporządkowany został dowódcy Okręgu Generalnego "Kielce".

Po wprowadzeniu w 1930 nowej organizacji piechoty na stopie pokojowej,[2] pułk szkolił rekrutów dla potrzeb batalionu Korpusu Ochrony Pogranicza[3].

W połowie marca 1939 dwóch podoficerów i 68 szeregowych pod dowództwem por. Leona Pająka skierowanych zostało do Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte. Byli to wyszkoleni celowniczowie cekaemów oraz obsługa moździerzy i armatek przeciwpancernych.

Symbole pułku[edytuj | edytuj kod]

Odznaka pułku
4 Pułk Piechoty posiadał cztery odznaki:
Pierwszy wzór odznaki stanowi okrągła tarcza, w którą wpisany jest krzyż z orłem typu jagiellońskiego. Na ramionach krzyża numer pułku 4. Jednoczęściowa - wykonana w tombaku srebrzonym, bita z głęboką kontrą. Wymiary: 40x40 mm. Wykonanie: Stanisław Lipczyński - Warszawa[4].

  • Wprowadzona Rozkazem Dziennym Dowódcy 4 PP nr. 238 z 14 września 1916r.

Odznakę stanowi prawoskrętna swastyka z kwadratową tarczą z orłem bez korony pośrodku. Na bokach tarczy napis "ROK WOJNY ZASŁUGA 1915 - 1916 4 PP". W Na górnym ramieniu swastyki numer 4 wpisano w płomienie, na prawym ramieniu 4 PP LP 1917. Jednoczęściowa wykonana z aluminium. Wymiary: 40 x 40 mm[5]..

  • Zatwierdzona Dziennikiem Rozkazów Ministra Spraw wojskowych nr. 49 z 13 grudnia 1921r.

Odznakę stanowi prawoskrętna swastyka z kwadratową tarczą ze zmienionym wizerunkiem orła od poprzedniej wersji. Na bokach tarczy napis "ZA WALECZNOŚĆ 4 PP LP RP 1915 - 1916 4 PP". Jednoczęściowa wykonana z aluminium. Wymiary: 40 x 40 mm[6].

  • Zatwierdzona Dziennikiem Rozkazów Ministra Spraw wojskowych nr. 31 z 8 listopada 1928r.

Odznaka ma kształt okrągłej ażurowej tarczy obwiedzionej wieńcem laurowym na którym wpisano numer i inicjały pułku 4 PP L. Środek odznaki wypełnia wizerunek swastyki z orłem wzór 1927 na romboidalnej tarczy. Jednoczęściowa - oficerska, wykonana w srebrze, bez emalii. Wymiary: 40 mm Wykonanie: Wiktor Gontarczyk - Warszawa[7].

Legioniści[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy pułku:

  • ppłk Bolesław Roja (18 III 1915 - 15 IX 1917)
  • mjr Edward Szerauc (2 XI 1918 - 17 I 1919 )
  • ppłk Juliusz Zulauf (18 I - 24 VII 1919)
  • kpt. Florian Smykal (25 VII - 16 X 1919)
  • mjr Mieczysław Smorawiński (17 X 1919 - 5 VIII 1920)
  • mjr Florian Smykal (od 6 VIII 1920 - 30 VIII 1921)
  • ppłk piech. Stefan Jażdżyński (1 IX 1921 - 31 III 1930 → komendant placu Wilno)
  • ppłk dypl. Zygmunt Jerzy Kuczyński (31 III 1930 - 20 IX 1931 → komendant placu Lwów)
  • płk Bolesław Ostrowski (15 IX 1931 - 1 II 1937 → dowódca Pułku KOP „Zdołbunów”)
  • ppłk dypl. Zygmunt Berling (27 II 1937 - 20 III 1939 → dyspozycja dowódcy Okręgu Korpusu Nr X)
  • ppłk piech. Bronisław Laliczyński (20 III - IX 1939)

Zastępcy dowódcy pułku:

Dowódcy batalionów:

  • mjr Marian Prosołowicz (dowódca baonu sztabowego od 10 VII 1922)
  • mjr Jan Kicka (komendant kadry batalionu zapasowego od 10 VII 1922)
  • kpt. / mjr Witold Zubkowski-Okołow (dowódca II baonu 10 VII 1922 - 1925)
  • kpt. / mjr Kazimierz Szydłowski (dowódca I baonu w Skolem 10 VII 1922 - 1925)
  • kpt. / mjr Władysław Kasza (dowódca III baonu od 10 VII 1922)
  • mjr Stanisław Stawarz (dowódca III baonu 1925)

Oficerowie pułku:

Podoficerowie:

Odznaczeni srebrnym krzyżem Orderu „Virtuti Militari” V klasy za wojnę 1918-1920
Spis utworzony na podstawie "Zarys historji wojennej 4-go pułku piechoty legionów" s. 56-58

Order Virtuti Militari
por. Kazimierz Andrusiewicz (nr 6229)
st. sierż. Stefan Babiuch
ppor. Tadeusz Bartoszek
kpt. Józef Barycz
plut. Stanisław Batko
śp. chor. Roman Bereski (nr 6250)
kpt. Zygmunt Berling ps. „Żuk” (nr 6040)
szer. Szczepan Bielko
sierż. Antoni Bijowski
por. Jerzy Bobotek
płk dr Emil Bobrowski
kpt. Jan Bochniewicz
kpt. Bolesław Borkowski
pchor. Bolesław Bytomski
plut. Eugeniusz Chodalski
kpr. Jan Chudoba
kpt. Stefan Cieślak
rtm. Antoni Czabański
por. Roman Czub
sierż. Wincenty Czulak
por. Jan Danek
kpt. Władysław Dec
st. sierż. Franciszek Dworniczek
kpt. Stanisław Firlicz Szemli
chor. Karol Furch
kpr. Wawrzyniec Galja
śp. plut. Aleksander Godusz
sierż. Franciszek Grabowiecki
sanit. Teresa Grodzińska
ppłk January Grzędziński ps. „Bolesławski” (nr 6021)
ppłk Witold Grzybowski
kpr. Józef Gubernat
szer. Tomasz Gugla
kpt. dr Zygmunt Gutek
kpt. Józef Haluta
wchm. Józef Heidenreich
plut. Bronisław Hendzlowski
mjr Józef Hoszowski
ppor. Władysław Hoszowski
por. Henryk Jackowski Soplica
śp. chor. Stefan Jamróg
kpt. Henryk Jancarz
mjr Kazimierz Janicki Rola
por. Stanisław Jaros
sierż. Zygmunt Jarosz
por. Kazimierz Jarzębiński
mjr Stefan Jażdżyński
kpt. Feliks Jędrychowski
kpt. Stefan Jędrychowski
chor. Jan Jedynak
kpt. Franciszek Jeżowski
plut. Michał Kamionka
sierż. Władysław Karpiel
kpt. Władysław Kasza
chor. Józef Kempf Gewont
st. szer. Stanisław Kiełbasa
mjr Jan Kiesler
mjr Kazimierz Klakurka (nr 6032)
kpt. Franciszek Klein
kpt. Stanisław Klimentowski
sierż. Antoni Klimas
kpt. Stanisław Klimek
por. Józef Klisiewicz
plut. Jakub Kohlhoffer
ppor. Leon Kołaczkowski
płk lek. dr Jan Kołłątaj-Srzednicki
ppor. Władysław Kondycki Tęcza
kpr. Jerzy Kopeczny
plut. Stanisław Korczyński
mjr Mieczysław Korkozowicz Radek
plut. Jakub Korman
chor. Kazimierz Kosiba
st. sierż. Jakub Kowalski
sierż. Franciszek Kozub
kpt. Jan Kraus
por. Kazimierz Krieger
kpr. Ignacy Krupa
kpr. Władysław Krupa
ppor. Antoni Krzesiński
kpt. Stanisław Krzysik
plut. Kazimierz Krzyszkowski
kpr. Stanisław Krzysztoń
por. Józef Książkiewicz
kpr. Antoni Kucharski
mjr lek. dr Teofil Kucharski
sierż. Stefan Kumala
kpr. Karol Kura
ppłk Józef Kustroń
kpt. Kazimierz Kuta Orłowicz
st. szer. Edward Kuźnicki
chor. Bronisław Laliczyński (nr 6261)
kpt. Adam Lewicki
mjr Józef Lewicki
sierż. Józef Łabusz
sierż. Franciszek Łatas
por. Leopold Łopuszański
st. sierż. Marian Macherski
chor. Eugeniusz Majkuciński
kpt. Gustaw Maliński
sierż. Leon Marchwicki
kpt. Józef Marcickiewicz
kpt. Michał Markowski
por. Stanisław Mastek
ppor. Stanisław Michalewski
kpt. Franciszek Mielnicki
ppor. Stanisław Miljan
ppor. Mieczysław Miś
szer. Jan Mleczko
st. szer. Mojżesz Munczyk
kpt. Zdzisław Nowakowski
ppor. Leopold Okulicki
szer. Marcin Ostrowski
pchor. Roman Otto
por. Adam Pasiewicz
pchor. Antoni Patla
ppłk Bronisław Pieracki
chor. Ludwik Piotrowski
kpt. Józef Płonka
mjr Karol Polakiewicz
kpr. Józef Popek
mjr Marian Prosołowicz
ppor. Tadeusz Pszonczak
kpt. Józef Relidzyński
kpt. Kazimierz Ring
chor. Janusz Roliński
kpt. Witold Rosołowski
ppor. Zdzisław Rosołowski
por. Mieczysław Rutkowski
chor. Władysław Sak nr 6287[9]
kpt. Stanisław Scheuring
kpt. Jan Seemann
mjr Adam Sikorski
sierż. Stanisław Sitowicz
kpr. Andrzej Skraba
kpt. Edmund Smidowicz
ppor. Florian Smitkowski
mjr Władysław Smolarski
ppłk Mieczysław Smorawiński
sierż. Jan Sołtysik
chor. Stanisław Sołtysik
sierż. Antoni Środowski
plut. Marcin Stalmach
kpt. Stanisław Stawarz
por. lek. dr Leon Sternberg Michnowski
sierż. Tadeusz Struzik
por. Józef Suchodolski
sierż. Antoni Surowiec
por. Stanisław Szczepaniec
kpt. Gustaw Szczerski
kpt. Józef Szeląg
ppłk Edward Szerauc
sierż. Franciszek Szpak
kpt. lek. dr Jan Szumski
chor. Stanisław Szumski
por. Waldemar Szwarchart
kpt. Kazimierz Szydłowski
por. Leopold Szyfer
sierż. Henryk Szymański
szer. Stanisław Szymański
szer. Bronisław Tański
sierż. Michał Tokarski
por. Tadeusz Tomanek
kpt. Stanisław Trella
por. Rudolf Udołowicz
ppor. Bolesław Waligóra
chor. dr Józef Wasserberger
mjr Tadeusz Wassung
ppłk Erwin Więckowski (nr 6027)
ppor. Tadeusz Więckowski
plut. Tadeusz Wiewiórkowski
plut. Aleksander Wojtarowicz
pchor. Alojzy Wójtowicz
por. Michał Wroński
kpt. Kazimierz Wyderka
ppor. Antoni Wyporek
plut. Władysław Zając
kpt. Rudolf Zanowiak
kpr. Jan Zastawniak
mjr Filip Zawada
mjr Wacław Zborowski
kpr. lek. Maria Zdziarska
st. sierż. Roman Zieliński
st. szer. Wacław Zieliński
sierż. Edward Ziółkowski
kpr. Józef Zydroń
plut. Tomasz Żaba
kpr. Stanisław Żołnierz

Przypisy

  1. Dziennik rozkazów MSWojsk. nr.16 z 19 maja 1927 roku
  2. Rozkaz wykonawczy MSWojsk PS 10-50 z 1930
  3. Zdzisław. Jagiełło: Piechota Wojska Polskiego 1918-1939. Warszawa: Bellona, 2007, s. 64. ISBN 978-83-11-10206-4.
  4. Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945. s. 29.
  5. Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945. s. 30.
  6. Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945. s. 31.
  7. Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945. s. 31.
  8. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 22 z 22 lipca 1922 roku, s. 543.
  9. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 2 z 11 listopada 1937 r. s. 56 szef Biura Kapituły Orderu Wojennego Virtuti Militari stwierdził na podstawie posiadanych dokumentów, że chor. Władysławowi Sakowi, ur. 21 grudnia 1896 w Tarnowie, byłemu plutonowemu 4 pp Leg. został nadany order wojenny „Virtuti Militari” V klasy Nr 6287 dekretem Naczelnego Wodza z 17 maja 1922, ogłoszonym w Dzienniku Personalnym M.S.Wojsk. Nr 3/23, jako „śp. plut. LP Sakowi Janowi”.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990. ISBN 83-211-1104-1.
  • "Księga chwały piechoty": komitet redakcyjny pod przewodnictwem płk. dypl. Bolesława Prugara Ketlinga, Departament Piechoty M.S.Wojsk, Warszawa 1937-1939. Reprint: Wydawnictwo Bellona Warszawa 1992
  • Adam Lewicki, Zarys historii wojennej 4-go Pułku Piechoty Legionów, Warszawa 1929.
  • Jerzy Osiecki, Stanisław Wyrzycki "4 Pułk Piechoty Legionów", Kielce 2007, Agencja "JP" s.c., ISBN 83-60166-61-7
  • Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siły Zbrojne Na Zachodzie. Pantera Books. ISBN 83-204-3299-5.