14 Pułk Piechoty Ziemi Kujawskiej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy 14 Pułku Piechoty Ziemi Kujawskiej. Zobacz też: 14 Pułk Piechoty – inne pułki piechoty z numerem 14.
14 Pułk Piechoty
Historia
Państwo Polska II RP
Sformowanie 1919
Rozformowanie 1939
Tradycje
Święto 27 października[1]
Rodowód C. i K. 90 pp
1 pułk strzelców Ziemi Jarosławskiej
Tradycje jednostki kontynuuje lub kontynuowały 14 Pułk Zmechanizowany
14 Brygada OT
Dowódcy
Pierwszy kpt. Ignacy Misiąg
Ostatni mjr Jan Łobza
Działania zbrojne
wojna polsko-bolszewicka; kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Włocławek
Podporządkowanie 4 Dywizja Piechoty
Rodzaj wojsk piechota
Tereny działań pułku w latach 1918-1920

14 Pułk Piechoty Ziemi Kujawskiej[a] (14 pp) – oddział piechoty Wojska Polskiego II RP.

W latach 1921-1939 pułk stacjonował w garnizonie Włocławek i wchodził w skład 4 Dywizji Piechoty.

W kampanii wrześniowej 1939 walczył w składzie macierzystej dywizji (GO "Wschód", Armia "Pomorze").

Historia pułku[edytuj | edytuj kod]

Wiki letter w.svg Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

26 października 1918 roku, w garnizonie Jiczyn, Polacy-żołnierze Batalionu Zapasowego C. i K. 90 Pułku Piechoty na czele z porucznikiem Pieniążkiem wypowiedzieli posłuszeństwo władzom zwierzchnim i przejęli komendę nad oddziałem.

27 października 1918 roku, w Krzywym Rogu, Polacy-żołnierze C. i K. 90 Pułku Piechoty na czele z porucznikiem Sternem przejeli dowództwo nad jednostką z zamiarem powrotu z frontu do macierzystego garnizonu Jarosław. W nocy z 10 na 11 listopada 1918 roku na stacji kolejowej w Chodorowie Polacy stoczyli zwycięską potyczkę z Ukraińcami. W czasie walki poległo trzynastu żołnierzy. Kilkunastu zostało rannych.

6 listopada 1918 roku Batalion Zapasowy 90 pp powrócił do Jarosławia, gdzie połączył się z oddziałem, który powrócił z frontu. Dowództwo nad polskim 90 Pułkiem Piechoty objął por. Ignacy Misiąg.

W tym samym czasie w garnizonie Jarosław stacjonowała Kadra C. i K. 34 Pułku Piechoty. Dowództwo tego oddziału przejął por. Cieśliński. W listopadzie 1918 roku komendant garnizonu Jarosław, ppłk Wiktor Jarosz-Kamionka przystąpił, na bazie Kadry 34 pp, do organizacji 1 Pułku Piechoty Ziemi Jarosławskiej.

Ograniczony napływ ochotników do dwóch tworzących się oddziałów piechoty oraz rozpoczęta wojna z Ukraińcami zmusiła ppłk. Jarosza-Kaminkę do połączenia wysiłków organizacyjnych. W miejsce dotychczasowych dwóch jednostek został sformowany jeden oddział, któremu została nadana nazwa i numer - 9 Pułk Piechoty. Pierwszy batalion został zorganizowany z żołnierzy 1 Pułku Piechoty Ziemi Jarosławskiej, drugi batalion z żołnierzy 90 Pułku Piechoty, natomiast trzeci batalion został sformowany z ochotników. W lutym 1919 roku jednostka została przemianowana na 14 Pułk Piechoty, a wiosną tego roku włączona w skład VII Brygady Piechoty. Przez pierwsze dwa lata swego istnienia pułk walczył na wojnie z Ukraińcami, a później z bolszewikami. Po zawieszeniu broni pułk przybył do Zambrowa, a w 1921 roku do Włocławka.

We Włocławku stacjonował Batalion Zapasowy 14 pp. W sierpniu 1920 roku żołnierze batalionu odznaczyli się w obronie miasta. 15 sierpnia 1921 roku we Włocławku został wmurowany kamień węgielny, a 15 grudnia 1923 roku odsłonięty pomnik Poległym obrońcom Wisły w roku 1920.

Pułk w kampanii wrześniowej[edytuj | edytuj kod]

Pułk walczył w składzie 4 DP

14 sierpnia 1939 roku rozpoczęto mobilizację pułku. W dniu 26 sierpnia zmobilizowani żołnierze złożyli przysięgę i pułk wyruszył do miejsca koncentracji. Maszerował przez Włocławek, Lipno, Kikół, Golub-Dobrzyń i do 29 sierpnia miał osiągnąć Dębową Łąkę, która była miejscem koncentracji. Na podstawie rozkazu dowódcy GO „Wschód” 14 pp pozostawał w jego dyspozycji. 31 sierpnia kompania pułku ubezpieczała 4 pal., a dowódca pułku we Włocławku dokonał przeglądu obiektów koszarowych. 1 września pułk załadował się na transport kolejowy i został przetransportowany w dwóch rzutach do st. Mełno. Walczył tam z Niemcami i osłaniał wycofującą się 16 DP, a następnie przeprowadził kontratak na dwór Mełno i m. Gruta, organizując jej obronę. Po ataku nieprzyjaciela wycofał się w rejon st. kol. i cukrowni. Wobec trudnej sytuacji na froncie, pułk przegrupował się nad Drwęcę koło Golubia, a następnie w rejon przystanku kolejowego Brzoza-las Stawki. W Toruniu przeszedł przez most kolejowy i zatrzymał się na odpoczynek w m. Brzoza.

Maszerował do Józefowa jako miejsca postoju, gdzie organizował obronę. Po otrzymaniu kolejnych rozkazów maszerował do m. Czaple i na linię obrony dwór Ruszki-Wieszczyce-Wyrów. W godzinach wieczornych miejsce koncentracji pułku było atakowane przez lotnictwo nieprzyjaciela. GO „Wschód” miała wejść do akcji, więc pułk otrzymał rozkaz do nocnego wymarszu w rejon m. Sobota. 11 września kompania zwiadu i pododdziały pułku walczyły z Niemcami w rejonie dworu Walewice i m. Sobota. Podczas bitwy ranny został dowódca pułku. Po ewakuacji ppłk. Brayczewskiego do szpitala na etatowego dowódcę pułku wyznaczony został rozkazem dowódcy dywizji ppłk Bohdan Sołtys, który został ranny podczas natarcia pułku na Głowno i następnie zastrzelony przez niemieckiego dywersanta. Po objęciu obowiązków dowódcy pułku przez mjr. Łobzę, pułk pomaszerował do zajęcia obrony na Bzurze. Zgodnie z rozkazem dowódcy 4 DP miał dojść do rejonu Zduny Parcele-Bogoryja Dolna i obsadzić pozycje obronne.

16 września podczas walk z nieprzyjacielem został zmuszony do wycofania się do Złakowa Kościelnego w którym znalazł się przed północą, a następnie po odpoczynku wycofał się ku przeprawie przez Bzurę. 17 września dotarł do Wituszy gdzie nastąpił odpoczynek. Tam otrzymał kolejny rozkaz, który nakazywał przegrupować pułk do lasu Brzeziny gdzie miała nastąpić reorganizacja armii „Pomorze". Jako straż przednia dywizji maszerował przez wieś Brzeziny, Jamno, Iłów, Miękinki, Łaziska, Budy Stare, Gajówka Radziwiłka w rejonie której walczył z Niemcami. Ze względu na niemożliwość utrzymania zajętych pozycji na zachód od szosy Sochaczew-Wyszogród musiał się wycofać. Po wycofaniu się pułk zebrał się w lasach Stare Budy, gdzie dotarł do nich rozkaz gen. Bortnowskiego nakazujący małymi grupkami przedzierać się do walczącej jeszcze Warszawy. Udało to się tylko nielicznym. Kampania wrześniowa 1939 roku położyła kres istnienia pułku, ponieważ ani w Polskich Siłach Zbrojnych i Armii Krajowej pułku nie odtworzono.

Żołnierze pułku[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy pułku

Oficerowie i żołnierze

Obsada etatowa we wrześniu 1939

  • dowódca pułku – ppłk dypl. Włodzimierz Brayczewski (do 11 IX 1939)
  • dowódca pułku – ppłk Bohdan Stanisław Sołtys (11 - † 12 IX 1939 Władysławowo)
  • dowódca pułku - mjr Jan Łobza (od 13 IX)
  • kwatermistrz - kpt. Stefan Spychalski (od 8 IX kpt. Jan Fleischman)
  • I adiutant - kpt. Józef Koziński
  • II adiutant - por. Franciszek Walewski (został ciężko ranny)
  • oficer informacyjny - ppor. Stanisław Giziński (zaginął)
  • oficer łączności - por. Kazimierz Bączkowski
  • oficer gospodarczy - por. Wiktor Michalski
  • naczelny lekarz - mjr dr med. Zygmunt Pukaniec (od 3 IX ppor. lek. med. Antoni Puzyrewicz)
  • kapelan - ks. Józef Gołąb (od 8 IX ks. Stanisław Piotrowski
  • dowódca I batalionu – mjr Piotr Kunda
  • dowódca II batalionu – mjr Jan Łobza (od 13 IX 1939 dowódca pułku)
  • dowódca III batalionu – mjr Józef Rodzeń

Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari za wojnę 1918-1920
Spis utworzony na podstawie "Zarys historji wojennej 14-go pułku piechoty" s. 24

Order Virtuti Militari
kpt. Antoni Chruściel
mjr Otton Czuruk
mjr Stanisław Dąbek
kpt. Michał Drzystek
kpt. Zygmunt Fila
plut. Władysław Hader
plut. Władysław Jasielski
st. szer. Michał Kasiak
st. szer. Michał Kasiak
sierż. Piotr Konieczny
st. szer. Ludwik Kotnicki
kpr. Stanisław Kulpa
kpt. Franciszek Lewcio
mjr Ignacy Misiąg
ppor. Jan Naworol
sierż. Józef Nikiel
st. kpr. Stanisław Sinkowski
st. szer. Ludwik Skotnicki
chor. Stanisław Stasiaczek
st. sierż. Jan Stawarski
kpt. Mikołaj Świderski
st. szer. Feliks Tarnowka
kpr. Adam Winter
kpr. Mieczysław Wojciechowski
chor. Jan Zarębski
kpt. Władysław Żwański

Symbole pułkowe[edytuj | edytuj kod]

Sztandar
15 października 1923 roku Prezydent RP Stanisław Wojciechowski zatwierdził wzór chorągwi 14 pp [2].

27 października 1923 roku we Włocławku Prezydent RP Stanisław Wojciechowski wręczył dowódcy pułku chorągiew ufundowaną przez społeczeństwo Włocławka [3].

Odznaka
18 maja 1929 roku Minister Spraw Wojskowych Marszałek Polski Józef Piłsudski zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej 14 pp [4]. Odznaka o wymiarach 41 x 41 mm ma kształt krzyża nawiązującego do formy Krzyża Walecznych. Na ramionach krzyża połączonego wieńcem laurowym wpisano numer, inicjały, rok powstania pułku i ustanowienia odznaki 14 PP 1929. W centrum krzyża umieszczony orzeł państwowy wz.1927. Jednoczęściowa - oficerska, wykonana w srebrze lub w tombaku srebrzonym, podoficerska i żołnierska - w tombaku. Wykonanie: Chaim Rubin - Włocławek[5].

Uwagi

  1. Nazwa pułku nieoficjalna. Występuje jednak w literaturze przedwrześniowej.

Przypisy

  1. Dziennik rozkazów MSWojsk. nr.5 z 24 kwietnia 1934 roku
  2. Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. z 1923, nr 42, poz. 539.
  3. Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. s. 49.
  4. Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. z 18.05.1929 r. Nr 16, poz. 158.
  5. Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945. s. 43.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 1990 ISBN-83-211-1104-1.
  • Księga chwały piechoty, komitet redakcyjny pod przewodnictwem płk. dypl. Bolesława Prugara Ketlinga, Departament Piechoty MSWojsk, Warszawa 1937-1939. Reprint: Wydawnictwo Bellona Warszawa 1992
  • Stefan Wierzyński: Zarys historji wojennej 14-go Pułku Piechoty. Warszawa: z polecenia Wojskowego Biura Historycznego, 1929.
  • Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siy Zbrojne Na Zachodzie. Pantera Books. ISBN 83-204-3299-5.
  • Igor Kraiński: 14 pułk piechoty. Warszawa: Redakcja Historyczno - wojskowa "Ergos", 1992. ISBN 83-85253-13-0.