74 Górnośląski Pułk Piechoty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy 74 Pułku Piechoty II RP. Zobacz też: 74 Pułk Piechoty - inne pułki piechoty z numerem 74.
74 Górnośląski Pułk Piechoty
Historia
Państwo PolskaII Rzeczpospolita
Sformowanie 1919
Rozformowanie 1939
Nazwa wyróżniająca Górnośląski
Patron nie posiadał
Tradycje
Święto 2 października[1]
Rodowód 1 Pułk Obrony Krajowej
2 Pułk Rezerwowy
159 Pułk Piechoty Wielkopolskiej
Dowódcy
Pierwszy por./kpt. Antoni Nieborak
Ostatni ppłk dypl. Franciszek Węgrzyn
Działania zbrojne
Powstanie wielkopolskie
wojna polsko-bolszewicka
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Lubliniec[2]
Podporządkowanie 7 Dywizja Piechoty
Rodzaj wojsk piechota
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
W Lublińcu stacjonował pułk
Pułk walczył w składzie 7DP

74 Górnośląski Pułk Piechoty (74 pp) – oddział piechoty Armii Wielkopolskiej i Wojska Polskiego II RP.

Pułk stacjonował w garnizonie Lubliniec (batalion zapasowy w Piotrkowie).

W czasie wojny obronnej 1939 wchodził w skład 7 Dywizji Piechoty walczącej w ramach Armii "Kraków".

Formowanie[edytuj | edytuj kod]

2 października 1919 z połączenia II, III i IV Batalionów Obrony Krajowej zorganizowany został 1 Pułk Obrony Krajowej. 1 stycznia 1920 oddział przemianowany został na 2 Pułk Rezerwowy. 26 stycznia tego roku jednostka przemianowana została na 159 Pułk Piechoty Wielkopolskiej i włączona w skład Grupy Zachodniej Frontu Wielkopolskiego (przemianowanej na VII Brygadę Rezerwową). 5 marca 1921 przemianowany został na 74 Pułk Piechoty.

Pułk w okresie pokoju[edytuj | edytuj kod]

29 października 1929 Minister Spraw Wojskowych nadał oddziałowi nazwę 74 Górnośląski Pułk Piechoty oraz przyznał jego żołnierzom prawo noszenia na łapkach kurtek i płaszczy oznak "orła śląskiego". Nowa nazwa jednostki nie obowiązywała w korespondencji służbowej kierowanej do pułku przez władze wyższe oraz organizacji pokojowej wojska i planach mobilizacyjnych [3]

Na podstawie rozkazu wykonawczego MSWojsk. o wprowadzeniu organizacji na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930, pułk zaliczony został do typu II pułków piechoty (tzw. wzmocnionych)[4]. Na czas wojny przewidywany był do pierwszego rzutu mobilizacyjnego. W okresie zimowym posiadał dwa bataliony starszego rocznika i batalion szkolny. W okresie letnim zaś trzy bataliony strzeleckie. Jego stany były wyższe od pułku "normalnego" (typ I) o ok. 400-700 żołnierzy.

Żołnierze pułku[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy pułku:

  • por. / kpt. Antoni Nieborak (2 X 1919 - 21 VII 1920)
  • por. Walenty Peszek (p.o. 21 VII - 4 VIII 1920)
  • mjr / płk Milan Marszałek (21 X 1920 - 1 VI 1932)
  • ppłk dypl. Józef Gruszka (p.o. 1 - 18 VI 1932)
  • ppłk / płk Wacław Wilniewczyc (18 VI 1932 - 4 IX 1939)

Zastępcy dowódcy pułku:

  • mjr piech. Adolf Jeż (od 18 II 1922[5])
  • mjr / ppłk piech. Julian Janowski (VIII 1922 - 21 I 1930 → dowódca 5 pspodh)
  • ppłk dypl. Józef Gruszka (od 21 I 1930[6] - XII 1934 → dowódca 39 pp[7])

Oficerowie pułku:

Obsada personalna we wrześniu 1939

  • dowódca pułku - płk Wacław Wilniewczyc
  • I batalion – mjr Józef Pelc
  • II batalion – mjr Kazimierz Rybicki
  • III batalion – mjr Jan Wrzosek

Odznaczeni srebrnym krzyżem Orderu „Virtuti Militari” za wojnę 1918-1920
Spis utworzony na podstawie "Zarys historji wojennej 74-go górnośląskiego pułku piechoty" s. 32[8]

Order Virtuti Militari
ppor. Władysław Nawrocki
por. Stanisław Stypa
por. Franciszek Wysocki
sierż. Franciszek Zieliński

Symbole pułku[edytuj | edytuj kod]

Chorągiew (sztandar)
14 maja 1922 roku, w Biedrusku, marszałek Polski Józef Piłsudski wręczył pułkowi chorągiew ufundowaną przez społeczeństwo miasta Lubliniec[9].

Odznaka pamiątkowa
6 września 1929 roku Minister Spraw Wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej 74 Pułku Piechoty[10]. Odznaka o wymiarach 41x41 mm ma kształt zbliżony do Krzyża Walecznych, którego ramiona są emaliowane w kolorze białym z mosiężnym obramowaniem. Na środku krzyża, na okrągłej złotej tarczy czarny orzeł dolnośląski mający na piersi złoty półksiężyc w środku i koniczynki na końcach. Na ramionach krzyża wpisano inicjały pułku „74 P.P.” oraz daty najważniejszych bitew „3.VI.1920” i „6.VIII.1929”. Odznaka oficerska, jednoczęściowa, wykonana w srebrze. Autorem projektu odznaki był Jan Małeta, a wykonawcą Adam Nagaiski z Warszawy[11].

Przypisy

  1. Dziennik Rozkazów MSWojsk. nr 16 z 19 maja 1927 roku
  2. Batalion zapasowy stacjonował w Piotrkowie.
  3. Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 33 z 29.10.1929 r., poz. 324.
  4. Zdzisław. Jagiełło: Piechota Wojska Polskiego 1918-1939. Warszawa: Bellona, 2007, s. 64. ISBN 978-83-11-10206-4.
  5. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 2 z 18 lutego 1922 roku, s. 122.
  6. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 1 z 21 stycznia 1930 roku, s. 8.
  7. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 14 z 22 grudnia 1934 roku, s. 257.
  8. Paweł Antoni Bożejko: Zarys historji wojennej 74-go górnośląskiego pułku piechoty. Wojskowe Biuro Historyczne, 1929. [dostęp 2013-11-30]. s. 32.
  9. Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. s. 137-140.
  10. Dziennik Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 29 z 6 września 1929 roku, poz. 285.
  11. Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945. s. 120.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990. ISBN 83-211-1104-1.
  • "Almanach oficerski": praca zbiorowa, Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, Warszawa 1923
  • "Księga chwały piechoty": komitet redakcyjny pod przewodnictwem płk. dypl. Bolesława Prugara Ketlinga, Departament Piechoty MSWojsk, Warszawa 1937-1939. Reprint: Wydawnictwo Bellona Warszawa 1992
  • Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siły Zbrojne Na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books, 2007. ISBN 83-204-3299-5.
  • Przemysław Dymek "74 Górnośląski pułk piechoty", Wyd. "Ajaks", Pruszków, 2014. ISBN 978-83-62046-57-7