S-125

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
S-125
SA-3 system.jpg
Informacje podstawowe
Rodzaj systemu przeciwlotniczy
Zwalczane cele samoloty, helikoptery
Pociski
System
Stacja naprowadzania PZR Newa SC

S-125 Newa – (w kodzie NATO SA-3 Goa) system kierowanych pocisków rakietowych ziemia-powietrze opracowanych w ZSRR w celu uzupełnienia systemów S-25 i S-75, w porównaniu do których miał krótszy zasięg, niższy pułap i mniejszą prędkość, jednak dzięki dwustopniowej konstrukcji rakiety na paliwo stałe lepiej nadawał się do niszczenia manewrujących celów na niskich pułapach.

Wersje[edytuj | edytuj kod]

  • M-1 Wołna – morska wersja systemu w kodzie NATO znana jako SA-N-1 Goa
  • Newa-SC (Przeciwlotniczy Zestaw Rakietowy Newa SC) – powstał w Polsce, w wyniku modernizacji będącego na uzbrojeniu armii wielu krajów PZR S-125 M "Newa" produkcji ZSRR.

System rakietowy Newa-SC ("SC" pochodzi od słów: samobieżny i cyfrowy) jest typowym zestawem średniego zasięgu do obrony obiektów i terytorium kraju. Zestaw może strzelać rakietami typu 5W27U i D. Ich zasięg wynosi 25 km, natomiast pułap 18 km. Podczas modernizacji do wersji SC wymieniono analogowy, zbudowany na lampach elektronowych system sterowania na nowoczesny, mikroprocesorowy. Wyrzutnie rakiet zamontowano na podwoziu gąsienicowym czołgu T-55, a radarową stację naprowadzania i śledzenia celów, oraz rakiet – na 8 kołowym podwoziu ciężarówki "MAZ" (pochodzącym od wyrzutni rakiet "Scud" wycofanych z uzbrojenia w Polsce), co znacznie zwiększyło mobilność zestawu. Do tego standardu zmodernizowano 21 posiadanych przez Siły Zbrojne RP zestawów S-125 "Newa". Modernizacja wykonana została przez Wojskowe Zakłady Elektroniczne w Zielonce przy udziale WAT. W nowo zmodernizowane zestawy rakietowe zostały uzbrojone pozostałe po reorganizacji Sił Powietrznych dywizjony ogniowe artylerii rakietowej obrony powietrznej.

Użycie bojowe[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze zestawy S-125 zostały rozmieszczone wokół Moskwy w latach 1961-1964 jako element obrony przeciwlotniczej radzieckiej stolicy. S-125 nie zostały użyte w czasie wojny w Wietnamie, ponieważ po rozłamie radziecko-chińskim w 1960 Rosjanie obawiali się, że pociski mogą trafić do Chin i tam zostać skopiowane. Zestawy trafiły natomiast na uzbrojenie Egiptu i Syrii i były użyte przeciwko lotnictwu Izraela w czasie wojny na wyczerpanie i wojny Jom Kippur. W 1970 Egipcjanie zestrzelili przy ich pomocy 9 izraelskich samolotów, a uszkodzili 3[1], natomiast w 1973 syryjskie S-125 miały zestrzelić aż 43 izraelskie maszyny[2]. Na równie obfity łup Syryjczycy liczyli w momencie wybuchu wojny w Libanie, w połowie roku 1982 wyrzutnie S-125 rozmieścili w dolinie Bekaa. Jednak w ciągu jednego dnia (9 czerwca 1982) izraelskie lotnictwo zniszczyło wszystkie wyrzutnie nie tracąc ani jednego samolotu (operacja "Mole Cricket 19")[3]. Posiadały je na swoim wyposażeniu (silnie wspierane przez ZSRR i Kubę) Ludowe Siły Powietrzne Angoli (FAN) w czasie wojny domowej lat 1976-2002 – 7 czerwca 1980 zestrzeliły południowoafrykański Mirage F1s[4]. Podczas I wojny w Zatoce Perskiej, 19 stycznia 1991 na południe od Bagdadu irackie S-125 zestrzeliły amerykański F-16 (87-257)[5]. Dwa dni wcześniej jeden z amerykańskich B-52 został uszkodzony rakietą wystrzeloną prawdopodobnie z S-125 (lub z 2K12 Kub). 27 marca 1999, koło miejscowości Budanovci, jugosłowiańska obrona przeciwlotnicza, przy użyciu zmodyfikowanego zestawu "Newa-M", zestrzeliła amerykański F-117 "Nighthawk"[6], a 2 maja tego samego roku, koło miejscowości Šabac, ofiarą S-125 padł F-16[7].

Użytkownicy[edytuj | edytuj kod]

Kolor czerwony – obecni użytkownicy, ciemnoczerwony – byli.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. David Coopler: Arab MiG-19 and MiG-21 Units in Combat. Oxford: Osprey Publishing, 2004, s. 96. ISBN 1841766550. (ang.)
  2. Abraham Rabinovich: The Yom Kippur War: The Epic Encounter That Transformed the Middle East. New York: Schocken Books, 2005, s. 496-497. ISBN 0 8052 4176 0. (ang.)
  3. Rebecca Grant: The Bekaa Valley War (ang.). June 2002. [dostęp 8 stycznia 2010].
  4. Dick Lord: Vlamgat: The Story of the Mirage F1 in the South African Air Force. Johannesburg: Covos-Day Books, 2000. ISBN 0620241160. (ang.)
  5. F-16 Aircraft Database. Airframe Details for F-16 #87-0257 (ang.). [dostęp 8 stycznia 2010].
  6. Serb discusses 1999 downing of stealth (ang.). USA Today. [dostęp 6 stycznia 2010].
  7. Chris Roberts: Holloman commander recalls being shot down in Serbia (ang.). [dostęp 6 stycznia 2010].