Rosomak (transporter opancerzony)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z KTO Rosomak)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kołowy transporter opancerzony
Rosomak
KTO Rosomak na defiladzie z okazji Święta Wojska Polskiego w Warszawie
KTO Rosomak na defiladzie z okazji Święta Wojska Polskiego w Warszawie
Dane podstawowe
Państwo  Polska
Producent Rosomak S.A.
dawniej Wojskowe Zakłady Mechaniczne S.A. Siemianowicach Śląskich
Typ pojazdu transporter opancerzony
Trakcja kołowa 8×8
Załoga 3 + 8 (6 w wersji afgańskiej)
Historia
Prototypy 2001
Produkcja od 2003
Egzemplarze 670
Dane techniczne
Silnik 1 silnik wysokoprężny z turbodoładowaniem, 6 cylindrowy Scania D1 12 56A03PE
o mocy 360 kW (490 KM) przy 2100 obr./min. ;M = 1.97 kNm
Poj. zb. paliwa 304 l
Pancerz warstwowy
Długość 7,77 m
Szerokość 2,83 m
Wysokość 2,36 m / 2,99 m
Prześwit 0,43 m
Masa bojowa: około 22 000 kg
Osiągi
Prędkość 100 km/h
w wodzie: 10 km/h do przodu, 3 km/h do tyłu
Zasięg 800 km
Pokonywanie przeszkód
Rowy (szer.) 2,10 m
Ściany (wys.) 0,50 m
Kąt podjazdu 60%
Dane operacyjne
Uzbrojenie
w zależności od wersji, najczęściej z automatyczną armatą 30mm[1]
Użytkownicy
Polska, ZEA
KTO Rosomak M1M
KTO Rosomak – ćwiczenia poligonowe
Pokonywanie przeszkody wodnej przez KTO Rosomak
KTO Rosomak WEM – wóz ewakuacji medycznej

KTO Rosomak (Kołowy Transporter Opancerzony Rosomak) – produkowany w wielu wersjach zabudowy i sukcesywnie modyfikowany w Polsce, w oparciu o licencyjną wersję bazową pojazdu AMV XC-360P, konstrukcji fińskiej firmy Patria. Znajduje się na uzbrojeniu Sił Zbrojnych RP.

Historia[edytuj]

Skonstruowany specjalnie pod kątem spełnienia polskich kryteriów, w tym wymogu pływalności, w fińskim przedsiębiorstwie Patria Vehicles Oy pod nazwą Patria AMV (Armoured Modular Vehicle). W grudniu 2002 roku konstrukcja została wybrana przez Polskę w przetargu na kołowe transportery opancerzone. Produkcja 600 z 690 zamówionych pojazdów nastąpiła w Wojskowych Zakładach Mechanicznych w Siemianowicach Śląskich. Za dostawę sześciuset dziewięćdziesięciu transporterów opancerzonych Rosomak, w latach 2005-2012, Ministerstwo Obrony Narodowej miało zapłacić prawie 5 miliardów złotych. Co obejmowało również koszt 313 wież OTO Melara Hitfist 30 mm[2], z Włoch, za 308 milionów USD (w tym 241 powstanie w Polsce na licencji). Faktyczny koszt okazał się wyższy, w związku z nieplanowanym wzmocnieniem pancerza i innymi modyfikacjami niezbędnymi głównie dla polskich kontyngentów wojskowych)[3]. Wieże Hitfist 30 produkowane są przez Bumar Łabędy[4].

Decyzją Szefa Sztabu Generalnego WP z 31 grudnia 2004 r. przyjęto transporter do uzbrojenia[5]. Pierwsze transportery Rosomak zostały przekazane wojsku 8 stycznia 2005 r. (trzy w wersji bojowej z wieżą Hitfist-30P i 6 bazowych bez uzbrojenia)[6]. Pierwszym użytkownikiem została 17 Brygada Zmechanizowana z Międzyrzecza[6].

W 2012 r. przedstawiono prototyp wersji z zabudowanym moździerzem samobieżnym "Rak"[7]

W lipcu 2013 r. Firma Patria Land Service nieodpłatnie przedłużyła licencję o kolejnych 10 lat, uznając prawo także do dalszych polskich zmian konstrukcyjnych i eksportu oraz remontów przez 40 lat.[8]. Od 2013 r. producent zaoferował lepsze opancerzenie dla Rosomaka, oparte o nanotechnologię[9].

W 2015 r. producent i strona fińska przedstawili dwa kolejne transportery: polski Rosomak M, o podwyższonej pływalności i fińsko-polski Rosomak XP, większy od poprzedników. Powstały z wykorzystaniem podzespołów i sumy doświadczeń, nabytych przy konstrukcji i użytkowaniu Rosomaka. Udoskonalone pancerze opracowano we współpracy z firmą IBD Deisenroth Egineering[10].

W tymże roku producent zaoferował wersję z zabudowaną automatyczną armatą 120 mm, przedstawianą jako wóz wsparcia ogniowego "Wilk"[11], na razie bez zamówień produkcyjnych. MON złożył jednak zamówienie na dostawy w 2017r. wersji uzbrojonych w PPK "Spike" i poinformował o planowanym dozbrojeniu w te pociski także wcześniej zakupionych Rosomaków, z wieżą typu Hilfist[12].

Od 2016 r. realizowane są zamówienia eksportowe[13][14][15].

Od 2016 r. szkolenia kierowców prowadzone są także na symulatorach[16]].

W kwietniu 2016 MON zadecydowało o rozpoczęciu zakupów opartych o Rosomaka wozów systemu "Rak"[17].

Kolejne wersje, sukcesywnie modernizowane i wzbogacane, aktualnie oferowane są ze zdalnie sterowanym systemem wieżowym ZSSW-30, uzbrojonym wyrzutnie PPK Spike LR[18], automatyczne działko Mk44 Bushmaster II kalibru 30 mm i karabin maszynowy UKM-2000C kalibru 7,62 mm, polskimi głowicami optoelektronicznymi[19][20], z możliwością stosowania do działka także amunicji programowalnej[21], ponadto z cyfrowym systemem łączności wewnętrznej FONET[a] i bogatą elektroniką pola walki, zaprojektowaną i dostarczaną przez polską firmę WB Electronics.

Konstrukcja[edytuj]

Przedział desantu KTO Rososmak, starszych wersji

KTO Rosomak zbudowany jest w układzie 8×8 (z napędem na wszystkie koła). Bojowy Rosomak-1 może przewozić 11 osób (kierowca, dowódca, działonowy i 8 (6 w wersji afgańskiej) żołnierzy desantu).

Na przełomie 2005 r. dokonywano stopniowej (chociaż nie całkowitej) polonizacji produkcji Rosomaków. 14 grudnia 2005 r. zaprezentowano pierwszy egzemplarz wyprodukowany w Polsce[22]. Moduły podwozia (ramy z układem przeniesienia napędu) początkowo produkowane były w Finlandii, od połowy 2007 r. w spółce Komas Sp. z o.o. w Janowie Lubelskim (należącej do fińskiej Komas Oy)[23].

W porównaniu z BTR-60 transporter jest wyższy o ponad 30 cm. Mimo to z racji wykorzystania w konfliktach asymetrycznych, gdzie strona ma przewagę w opancerzeniu, broni, artylerii i lotnictwie (np. inwazja Afganistanu w XXI wieku) większość strat zanotowano od fugasów oraz sabotażu, m.in. elektroniki[24][25][26][27].

Emocje budzi kontrowersja wokół opancerzenia transporterów, zdaniem większości autorów, dalece niedostatecznego. Warstwę zasadniczą kadłuba wykonano z blachy stalowej o grubości 8 mm. Od pancerza zewnętrznego oddziela ją kilkunastomilimetrowa pianka zwiększająca wyporność pojazdu. Można ją zastąpić – podobnie jak w fińskim pierwowzorze – ceramiką lub kompozytem, polepszając tym samym odporność balistyczną pancerza, ale rezygnując ze zdolności transportera do pływania. MON przyjął priorytet wymogu pływalności, nie dotyczyło to jedynie wersji afgańskiej[28]. Po powrocie z Afganistanu około 100 użytkowanych tam Rosomaków, przy remontach przeprowadzono demontaż dodatkowego opancerzenia, prócz 6 pojazdów rezerwowy dla kolejnych misji[29].

Wersje[edytuj]

Wojska Lądowe zamówiły transportery w kilku wersjach, w tym:

  • kołowy bojowy wóz piechoty (Rosomak) wyposażony w dwuosobową wieżę Hitfist-30P z szybkostrzelną armatą ATK Mk 44 (wersja rozwojowa Bushmaster II) na nabój 30 x 173 mm i karabinem maszynowym UKM-2000C, 6 granatników dymnych ZM Dezamet 902A kaliber 81 mm połączonych z systemem samoosłony SSP-1 OBRA-3 z wytwórni Bumar Żołnierz S.A.;
  • transporter piechoty (Rosomak-1) wyposażony w bezzałogową zdalnie sterowaną wieżyczkę z wielkokalibrowym karabinem maszynowym na nabój 12,7 × 99 mm NATO z możliwym zastosowaniem broni znajdującej się na wyposażeniu Sił Zbrojnych, czyli wkm NSW-B, zamiast wkm-u może być montowany karabin maszynowy (UKM-2000) lub 40 mm granatnik automatyczny (np. GA-40);
    27 października 2005 r. poinformowano, że w wyniku przetargu uzbrojenie Rosomaka-1 będzie umieszczone w bezzałogowym stanowisku strzeleckim RCWS-127 izraelskiej firmy Rafael. Już po tym ogłoszeniu zdecydowano o powtórzeniu ostatniej fazy przetargu. Po ponownym rozpatrzeniu ofert zdecydowano o wyborze stanowiska strzeleckiego Kobuz, które uznano za lepiej spełniające polskie wymagania. Wkrótce jednak poinformowano, że w wyniku rezygnacji dostawcy powrócono do uprzednio wybranego stanowiska strzeleckiego. Na skutek protestów pozostałych oferentów, 11 maja 2006 r. odbyło się ponowne rozpatrzenie ofert. Tego samego dnia za zwycięzcę przetargu uznano firmę OTO Melara oferującą wieże HITROLE, w której będą instalowane zamiennie karabiny maszynowe MAG (kaliber 7,62 × 51 mm NATO) i M2 (nabój 12,7 × 99 mm), produkowane przez zakłady Fabrique Nationale de Herstal;
  • transporter ppk Spike z obsługami (Rosomak-2);
  • wóz dowódczo-sztabowy (Rosomak-WDST);
  • wóz zabezpieczenia technicznego (Rosomak-WPT);
  • wóz ewakuacji medycznej (Rosomak-WEM) do udzielania pierwszej pomocy medycznej, wliczając resuscytację i stabilizację czynności życiowych w rejonach zagrożenia oraz ewakuacja najciężej rannych do strefy, gdzie możliwe jest lądowanie śmigłowców ratownictwa medycznego, które następnie przetransportowują poszkodowanych do szpitali polowych;
  • wóz do nauki jazdy (Rosomak NJ) ze specjalnie zamontowaną dodatkową kabiną instruktora oraz elementy imitujące obrys kadłuba ;
    Pierwsze Rosomaki-WEM zostały dostarczone WL w grudniu 2007 r.[30]. Wersja docelowa, oparta o technologię Patria Vehicles Oy, różniąca się od pierwszych pojazdów, została zaprezentowana we wrześniu 2008 r[31].

Początkowo dla pododdziałów rozpoznawczych zamówiono krótszą (o ok. 60 cm), sześciokołową wersję Rosomaka, potem zmieniono decyzję i zdecydowano się jednak na ośmiokołowy pojazd rozpoznawczy, który będzie dostarczany w dwóch odmianach:

  • wóz rozpoznawczo-dowódczy (Rosomak R-1),
  • wóz rozpoznawczy (Rosomak R-2).

inne wersje w aktualnej produkcji:

  • Wóz rozpoznania[b] technicznego Rosomak WRT[32]
  • Rosomak RSK - rozpoznania skażeń[33]

Wersją znacząco odmienną od przeznaczonych do Polski jest Rosomak M1M z osłoną przeciw pociskom kumulacyjnym (RPG-7 i podobnym) QinetiQ RPGNet i kadłubem ze stali Armstal 550 Huty Stali Jakościowych (grupa Złomrex). Jest on używany przez Polski Kontyngent Wojskowy w Afganistanie[34].

Scipio[edytuj]

Scipio powstał w 2015, poprzez zamontowanie na platformie pojazdu KTO Rosomak 8x8 w wersji bazowej bezzałogowej wieży Turra 30 produkcji grupy słowackich firm DMD i EVPU. Wieża została pierwotnie opracowana dla modernizacji słowackich wozów BMP-1/BMP-2[35]. Według innych źródeł wieża powstała w celu spełnienia wymagań armii słowackiej na następcę transporterów OT-64 SKOT[36].

Wieża uzbrojona jest w w działko 2A42 kalibru 30 mm konstrukcji rosyjskiej produkowane na Słowacji, 7,62-mm karabin maszynowy PKT i dwa przeciwpancerne pociski kierowane Konkurs/Fagot, w system obserwacyjno-celowniczy z kamerą telewizyjną i termowizyjną, laserowym dalmierzem, systemem stabilizacji i automatycznym śledzeniem znaczonego celu[35]. Masa wieży wynosi poniżej 1500 kg[36]. Według producenta wieży, można ją dostosować do zamontowania w niej innych zestawów uzbrojenia czy wyposażenia np. stosowanych w Polsce – amerykańskiego działka Bushmaster II czy rakiety Spike LR[35].

Pierwsza publiczna prezentacja transportera Scipio odbyła się podczas MSPO w Kielcach, we wrześniu 2015[36].

Rosomak-M[edytuj]

Wersja transportera zaprezentowana podczas MSPO w Kielcach, we wrześniu 2015, jako propozycja przedsiębiorstwa Rosomak S.A. W ramach modernizacji dokonano modyfikacji kadłuba polegającej na podniesieniu wyporności wozu w celu zapewnienia zdolności do pokonywania przeszkód wodnych pływaniem przy zwiększonej DMC (z 22,5 tony do 23,5 tony), przy czym wskazano, że kadłub transportera podawany będzie jeszcze dalszej modernizacji w celu zapewnienia zdolności pływania przy DMC zwiększonym do 24 ton[36]. Ponadto, m.in. zintegrowano wieżę Rosomaka z dwoma wyrzutniami ppk Spike, zainstalowano system kierowania na polu walki (BMS), zmodyfikowano system kierowania ogniem poprzez zapewnienie zdolności „hunter-killer”, poprawiono system klimatyzacji/ogrzewania, zmieniono opancerzenie, zamontowano siedziska redukujące skutki oddziaływania powstałego w wyniku wybuchu min lub IED[37].

Rosomak-XP[edytuj]

Wersja transportera zaprezentowana podczas MSPO w Kielcach, we wrześniu 2015, jako propozycja przedsiębiorstw Patria i Rosomak S.A. W ramach modernizacji dokonano zwiększenie DMC z obecnych 26 ton do ok. 30 ton. Ponadto m.in. zamontowano nowy silnik o mocy 450 kW, nowy układ napędowy, nowe koła o rozmiarze 16.00R20, nową tylną rampę desantową, zwiększono również stopień ochrony balistycznej i przeciwminowej. W oparciu o polskie doświadczenia, fińskie przedsiębiorstwo przygotowało nową wersję pod nazwą AMV2 Havoc o dopuszczalnej masie całkowitej 32 tony, oferowaną dla USMC[37].

Zobacz też[edytuj]

Uwagi

  1. Licencjonowany z Polski system łączności wewnętrznej FONET, wejdzie także na wyposażenie 16,9 tys. a docelowo może nawet 55 tysięcy pojazdów sił zbrojnych USA
  2. Przytoczona za fachową literaturą nazwa może być nieco myląca, gdyż chodzi o ratownictwo techniczne na polu walki

Przypisy

  1. Rosomaki w polskiej armii
  2. Hitfist® OWS. OTO Melara. [dostęp 2015-07-23].
  3. dziennik.pl 2007-10-13
  4. opis wieży na stronie producenta
  5. Andrzej Kiński, „Co dalej z Rosomakiem?” w: Nowa Technika Wojskowa nr 9/2005, s. 13–18
  6. a b „Rosomaki dla Wojska Polskiego i XC-360 dla Armii Fińskiej” w: Nowa Technika Wojskowa nr 2/2005, s. 8
  7. Moździerz samobieżny rak kalibru 120-mm
  8. MON podpisało umowę na zakup 307 Rosomaków.
  9. MSPO - nanoopancerzenie dla Rosomaka
  10. MSPO 2015 = Rosomak w dwóch nowych odsłonach
  11. Wóz wsparcia ogniowego 'Wilk" - wyposażony w działo 120 mm, w demonstracyjnym prototypie
  12. Kontrakt na pociski Spike dla Rosomaków, z grudnia 2015
  13. PGZ prezentuje transporter Scipio. Wariant Rosomaka dla Słowacji. Defence24.pl, 25.06.2015.
  14. Patria ujawnia zamówienie dla ZEA, transportery będą produkowane w Polsce
  15. Pierwszy eksportowy Rosomak przekazany...,
  16. [http://www.defence24.pl/292764,symulator-dla-kierowcow-rosomakow-ruszyl-w-poznaniu. Symulator dla kierowców Rosomaków ruszył w Poznaniu,
  17. Moździerze Rak dla Wojska Polskiego. MON podpisało kontrakt
  18. http://militarium.net/polska-bezzalogowa-wieza-zssw-30-dla-kto-rosomak-i-bwp-borsuk/ Polska bezzałogowa wieża ZSSW-30 dla KTO Rosomak i BWP Borsuk]]
  19. Polskie głowice optoelektroniczne dla polskiego wojska
  20. Polskie kamery termowizyjne dla Rosomaków
  21. Testy wież Rosomaka z amunicją programowalną
  22. „Rosomaki z Siemianowic” w: Nowa Technika Wojskowa nr 3/2006, s. 10
  23. „Nowości Patria Polska” w: Raport WTO nr 2/2008, s. 11.
  24. http://www.tokfm.pl/Tokfm/1,103085,13965322,_Rosomak_kosztowal_10_mln_zl__wozek_inwalidzki___ok_.html
  25. http://wyborcza.pl/1,85996,6829981,Kto_uszkodzil_rosomaki.html
  26. http://www.magnum-x.pl/czasopismasec/ntw/1891
  27. http://wyborcza.pl/1,76842,6790656,Za_malo_jazdy_w_Afganistanie.html
  28. Interpelacja poselska nr 58798, kierowana do MON
  29. Rosomaki z Afganistanu znów gotowe na misje
  30. Grzegorz Hołdanowicz, „Rosomaki WEM do Afganistanu” w: Raport WTO nr 2/2008, s. 24.
  31. Grzegorz Hołdanowicz, „Salon w oczekiwaniu na profesjonalizację”, w: raport-WTO nr 10/2008, s. 5.
  32. MON zamawia wozy rozpoznania technicznego Rosomak
  33. Rosomak-WRS prawdopodobnie zostaną w zamówione ponownie, jeszcze w 2016r.[1]
  34. Altair – Rosomak z siatką i nie tylko
  35. a b c Juliusz Sabak: Rosomaki jadą na Słowację. Nowe otwarcie współpracy państw V4. Defence24.pl, 03.07.2015.
  36. a b c d Marek Dąbrowski: Polsko-słowacki transporter Scipio w Kielcach. Defence24.pl, 03.09.2015.
  37. a b Marek Dąbrowski: MSPO 2015: Rosomak w dwóch nowych odsłonach. 06.09.2015.

Bibliografia[edytuj]

  • A. Kiński, KTO coraz bliżej, „Nowa Technika Wojskowa2004 nr 6
  • A. Kiński, Co dalej z Rosomakiem, „Nowa Technika Wojskowa” 2005 nr 9
  • A. Kiński, AMV 6x6 na MSPO'2005, „Nowa Technika Wojskowa” 2005 nr 9
  • G. Hołdanowicz, Zwycięstwo Finów – nadzieja dla Siemianowic, „Raport wojsko technika obronność” 2003 nr 1
  • A. Kiński, Nowe Rosomaki, „Nowa Technika Wojskowa” 2006 nr 9

Linki zewnętrzne[edytuj]