Leopard 2

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Leopard 2
Leopard 2A7 podczas targów przemysłu zbrojeniowego Eurosatory (2010)
Leopard 2A7 podczas targów przemysłu zbrojeniowego Eurosatory (2010)
Dane podstawowe
Państwo  Niemcy
Producent Krauss-Maffei Wegmann
Typ pojazdu czołg podstawowy
Trakcja gąsienicowa
Załoga 4 os.
Dane techniczne
Silnik MTU MB 873 Ka 501, 4-suwowy, 12-cylindrowy
o mocy 1500 KM
Poj. zb. paliwa 1200 l
Długość 9670 mm
kadłuba: 7720 mm
Szerokość 3540 mm
z ekranami: 3700 mm
Wysokość 2480 mm
Prześwit 490 mm
Masa bojowa: 55,15 t
Moc jedn. 27,27 KM/t
Nacisk jedn. 0,83 kG/cm²
Osiągi
Prędkość 72 km/h
w terenie: 56 km/h
wstecz: 32 km/h
Zasięg 550 (na drodze)
Dane operacyjne
Uzbrojenie
120 mm Rh-M-120 o lufie długości 46,7 kalibra

karabiny maszynowe MG3

Wyposażenie
2 × 8 wyrzutniki granatów dymnych
Użytkownicy
Austria, Chile, Dania, Finlandia, Grecja, Hiszpania, Holandia, Indonezja, Kanada, Katar, Niemcy, Norwegia, Polska, Portugalia, Singapur, Szwajcaria, Szwecja, Turcja
Rzuty
Rzuty
Leopard 2A4 MBT
Leopard 2A5
Leopard 2A6M

Leopard 2niemiecki czołg podstawowy, następca czołgu Leopard 1. Pierwszy czołg III generacji[potrzebny przypis].

Historia[edytuj]

Czołg został opracowany w latach 70. XX wieku i wprowadzony do służby w roku 1979[potrzebny przypis].

Wersja Leoparda 2A7 została zaprezentowana przez Krauss-Maffei Wegmann (KMW) podczas targów Eurosatory 2010 w Paryżu[potrzebny przypis].

Dane techniczne[edytuj]

Parametr Leopard 2A4 Leopard 2A5 Leopard 2A6 / A6M / 2A7 / 2A7+ (UrbOp)
załoga [os.] 4 4 4
masa własna [t] 52,0 57,7 57,6/60,2/64
masa bojowa [t] 55,15 59,50 59,90/62,5/b.d.
masa wieży z armatą [t] 16 21 21
wojskowa klasyfikacja dopuszczalnego obciążenia MLC60 MLC70 b.d.
silnik MTU MB 873 Ka 501, 4-suwowy, 12-cylindrowy, diesel, turbodoładowany MTU MB 873 Ka 501, 4-suwowy, 12-cylindrowy, diesel, turbodoładowany MTU MB 873 Ka 501, 4-suwowy, 12-cylindrowy, diesel, turbodoładowany
pojemność silnika [cm³] 47,600 47,600 47,600
moc silnika [KW (KM)] 1103,25 (1500) 1103,25 (1500) 1103,25 (1500)
moc jednostkowa [KW/t (KM/t)] 20 (27) 18,4 (25) b.d.
nacisk jednostkowy [kg/cm²] 0,85 0,92 b.d.
długość całkowita [m] 9,67 9,67 10,97
długość kadłuba [m] 7,88 7,72 b.d.
szerokość całkowita [m] 3,70 3,76 3,76
wysokość całkowita [m]
wraz z przyrządami panoramicznymi dowódcy
2,79 3,03 3,03
wysokość do stropu wieży [m] 2,48 2,64 b.d.
prześwit przód/tył [m] 0,55/0,50 0,54/0,49 0,54/0,49
prędkość maksymalna na szosie [km/h] 72 68 b.d.
prędkość maksymalna w terenie [km/h] 50 50 50
prędkość maksymalna na biegu wstecznym [km/h] 31 31 31
pojemność zbiorników paliwa [dm³] 1200 (1160) 1200 (1160) 1200 (1160)
Uzbrojenie armata gładkolufowa Rheinmetall Rh-120 (120 mm L / 44) oraz 2 karabiny maszynowe MG3 armata gładkolufowa Rheinmetall Rh-120 (120 mm L / 44) oraz 2 karabiny maszynowe MG3 armata gładkolufowa Rheinmetall Rh-120 (120 mm L / 55) oraz 2 karabiny maszynowe MG3
opancerzenie [mm],


jako ekwiwalent stali pancernej (*)

wieża (opancerzenie pionowe)

  • przód 612-742/982-1182
  • boki 132-1038/215-1661
  • strop 380/467

kadłub

  • przód 192-590/316-750
  • boki 45-249/50-380
  • fartuch na gąsienicy 75/84
  • strop 163/515
  • nowy pancerz czołowy na wieży w kształcie klina (opancerzenie silnie nachylone)
  • nowy rozkład opancerzenia na kadłubie, w tym wykonane z kompozytów panele boczne osłaniające układ jezdny
  • wyposażenie przedziału bojowego w maty przeciwodłamkowe[1]
  • dodatkowe opancerzenie kadłuba i wieży[2]
dodatkowe informacje
  • zespół napędowy wykonany w technologii power-pack, pozwalającej na jego wymianę w ciągu 30 minut przez 4 ludzi[potrzebny przypis]
  • niezależne termowizyjne urządzenia obserwacyjne dowódcy i działonowego, umożliwiając jednoczesne celowanie i wyszukiwanie kolejnego celu
  • unowocześniony dalmierz laserowy i system celowniczy PERI R17 A2
  • wymiana hydraulicznych mechanizmów sterowania na elektryczne
  • nowy system hamowania odrzutu
  • nowy system nawigacyjny GPS
  • kamera obserwująca tylną półsferę[1][3]

wersja 2A6 i nowsze

  • nowy silnik pomocniczy,
  • nowa osłonę przeciwminowa dna kadłuba,
  • układ klimatyzacji przedziału załogowego,
  • z myślą o nowej armacie opracowano nowy pocisk podkalibrowy z rdzeniem wolframowym DM53 (LKE II) o masie 8,35 kg, prędkości początkowej 1750 m/s i przebijalności pancerza o grubości 810 mm z odległości 2000 metrów.

Pociski te mogą być wystrzeliwane także z armat L44 o krótszej lufie, jednak wtedy ich wartość bojowa jest niższa, m.in. prędkość początkowa 1670 m/s.[potrzebny przypis]

wersja 2A7+[2]

  • zdalnie sterowane stanowisko strzeleckie
  • termowizyjne przyrządy obserwacyjne III generacji
  • system zarządzania polem walki

(*) Liczby przed znakiem "/" oznaczają odporność przeciwko pociskom kinetycznym a po znaku "/" przeciwko pociskom kumulacyjnym.

Użytkownicy[edytuj]

Użytkownicy czołgu Leopard 2
Kraj Liczba Uwagi
 Szwajcaria 380 2A4 jako Pz 87WE (Panzer 87) w zmodernizowanej wersji WertErhaltung, z czego 230 szt. jest w służbie czynnej, 150 szt. jest zmagazynowanych, przeznaczonych do sprzedania. W ramach przeprowadzonej modernizacji wymieniono opancerzenie kadłuba i wieży, zmodernizowano system kierowania ogniem, wyrzutnię granatów dymnych, dodano zdalnie sterowany wkm MG 64 (M2)[4]. W 2014 podpisana została umowa na przebudowanie podwozia 12 czołgów na mosty towarzyszące Leguan[5]
 Niemcy 245 225 szt. 2A5/2A6/2A6M (z 350 szt. pozbyto się 125 szt. wersji 2A5[6]), 20 szt. przywróconych 2A4 zmodernizowanych do wersji 2A7[7] (docelowo mają zostać do tego standardu wszystkie posiadane czołgi w różnych wersjach[8] obecnie trwają prace nad przywróceniem do służby kolejnych czołgów, zwiększając ich liczbę do 328 szt.[9])
 Grecja 353 183 szt. wersji 2A4 (ze zmodernizowanym systemem kierowania ogniem) oraz 170 szt. wersji 2A6 wersja HEL (GR)[10]
 Turcja 350 wersja 2A4, w tym zmodernizowane do wersji L2 wersja NG (next generation)[11], wzorowany na czołgu Merkava 4
 Hiszpania 327 108 2A4 oraz 219 2A6[potrzebny przypis] jako wersja E
 Szwecja 280 120 2A5+ jako Strv 122 (w czynnej służbie) oraz 160 2A4 jako Strv 121 (w magazynach, wypożyczone, a następnie odkupione z zapasów armii niemieckiej)[12] W 2014 podpisana została umowa na przebudowanie 3 czołgów Strv 121 na mosty towarzyszące Leguan, z opcją na ewentualne 6 dodatkowych mostów[13].
 Polska 249 142 2A4, 105 2A5, 2 2ANJ planowana jest modernizacja wozów
 Chile 140 wersja 2A4, zakupione z nadwyżek magazynowych Niemiec[14]
 Finlandia 124 124 szt. w wersji 2A4, 20 szt. w wersji 2A6NL (docelowo do Finlandii trafi 100 szt. czołgów z nadwyżek armii holenderskiej w wersji 2A6NL)[15][16]
 Austria 114 wersja 2A4
 Kanada 100 20 2A6M CAN i 20 2A4 CAN do użycia bojowego, 40 2A4 do szkolenia, reszta ma zostać przebudowana na wozy pomocnicze[potrzebny przypis]
 Singapur 96 wersja 2A4SG (66 w służbie[potrzebny przypis] z modułowym opancerzeniem typu AMAP[2], 30 przeznaczonych na części zamienne[potrzebny przypis])
 Norwegia 52 52 w wersji 2A4NO (zakupione od Holandii, wg różnych źródeł 38 / 46 poddane zostanie modernizacji[17][18])
 Dania 57 57 w wersji 2A5+ (2A5DK), planowane jest zmniejszenie do 34[19]. Zmodyfikowane do działań w Afganistanie w zakresie: wyposażenia w pokrycia maskujące typu Barracuda, oraz osłony zabezpieczające boki oraz tył kadłuba i wieży przed pociskami kumulacyjnymi[20]
 Indonezja 76+ wersja 2A4. Docelowo odkupiono od Niemiec 104 szt. w standardzie 2A4, w tym 61 w Leopard 2 MBT Revolution[21][22][23][24][25]. W 2015 podpisana została umowa na modernizację 100 czołgów 2A4 w zakresie montażu elektrycznego systemu stabilizacji działa 120 mm GTdrive oraz pomocniczego źródła zasilania (APU)[26]
 Portugalia 37 wersja 2A6[potrzebny przypis]
 Holandia 18 Pierwotnie armia holenderska posiadała 445 szt, w różnych wersjach, w tym 180 zmodernizowanych do wersji 2A5, a następnie do 2A6NL. W skutek restrukturyzacji armii, czołgi zostały wycofane ze służby (Holenderskie Leopardy były jednak stopniowo sprzedawane do Austrii, Norwegii, Kanady, Portugalii i Finlandii[27]. Ostatnią jednostkę wyposażoną w czołgi rozwiązano 8 kwietnia 2011)[28][29][30]. W 2015 przywrócono do służby 18 szt. czołgów w wersji 2A6NL, przekazując je do wspólnej niemiecko-holenderskiej jednostki pancernej[31].
 Katar  ? 62 w wersji 2A7+[32][33] (pierwotnie planowano zakup 200 czołgów w wersji 2A7[34][35])

Eksploatacja w Polsce[edytuj]

Pozyskanie[edytuj]

Pierwsza partia czołgów Leopard 2 w wariancie A4[36], trafiła do Wojska Polskiego z nadwyżek Bundeswehry między sierpniem 2002 a czerwcem 2003[37]. Partia obejmowała dostawę czołgów wyprodukowanych w latach 1985–1987 (6 wyprodukowanych w 1985 roku, 96 w 1986 i 26 w 1987 roku) wraz z innym sprzętem, jak: 10 wozów zabezpieczenia technicznego (ciągników pancernych) Bergepanzer 2, 35 transporterów opancerzonych na podwoziach M113 M577 (13 M113 i 6 M577 jako wozy dowodzenia, 16 M113G2 ewakuacji medycznej)[38], a także 6 zestawów do transportu czołgów, 91 ciężarówek średniej ładowności (Mercedes MB 250), 29 ciężarówek małej ładowności (Mercedes Unimog DB U-1300L), 25 samochodów osobowo-terenowych (Mercedes MB290G), mosty towarzyszące Biber na podwoziach Leoparda I, zestawy do ewakuacji ciężkiego sprzętu (Faun SLT 50-2 Elefant) przekazane zostały przez Republikę Federalną Niemiec po kosztach transportu i rozkonserwowania – ok. 90 mln zł. Czołgi trafiły do 10. Brygady Kawalerii Pancernej w Świętoszowie, gdzie zastąpiły polskie czołgi drugiej generacji – PT-91 Twardy[39].

22 listopada 2013 podpisano umowę, na mocy której z nadwyżek Bundeswehry zamówionych zostało kolejnych 119 używanych czołgów Leopard 2 (14 w wersji A4 i 105 w wersji A5)[36][40]. Wozy wraz innym sprzętem, jak 18 wozów zabezpieczenia technicznego (ciągników pancernych) Bergepanzer 2 oraz 120 ciężarówek średniej ładowności (Mercedes DB 1017A), 40 ciężarówek małej ładowności (Mercedes Unimog DB U-1300L) i 40 samochodów osobowo-terenowych (Mercedes MB 250 GD Wolf) oraz uniwersalnymi karabinami maszynowymi (Rheinmetall MG 3 i MG 3A1 oba kaliber 7,62 mm[41]) i radiostacjami, które były na wyposażeniu niemieckich czołgów, zestawami do pokonywania głębokich przeszkód wodnych i laserowymi symulatorami strzelań typu AGDUS do czołgu Leopard 2A5 miały kosztować ok. 780 mln zł (ok. 180 mln euro)[39][42]. Pierwszych 11 czołgów wersji A5 dotarło do Żagania 16 maja 2014, gdzie trafiły na wyposażenie 34. Brygady Kawalerii Pancernej[43][44][45][46]. Ostatnie parta z zamówionych czołgów Leopard 2 w wersji A5 dotarła do Żagania 30 listopada 2015[47][48].

Modernizacja[edytuj]

Na początku 2013 roku rozpoczęto dialog techniczny, będący wstępem do modernizacji 128 Leopardów 2 A4[49]. Wraz z zakupem i dostarczeniem kolejnych czołgów, dialogiem objęto planowaną modernizację 142 czołgów typu 2A4[39] do standardu Leopard 2PL[50] Plany modernizacyjne wersji 2A4 nie przewidują jednoczesnej modernizacji wersji 2A5 do wspólnego poziomu modernizacyjnego[51]. Wg pierwotnych założeń, planowana modernizacja ma zostać zrealizowana do 29 listopada 2019[52][53].

W ramach planowanej modernizacji przewidywana była:

  • modernizacja systemu obserwacyjno-celowniczego,
  • wzmocnienie opancerzenia, w tym wymiana zintegrowanych modułów opancerzenia wieży, instalacja mat przeciwodłamkowych,
  • wymiana systemu stabilizacji uzbrojenia z hydraulicznego na elektryczny,
  • modernizacja systemu kierowania ogniem, który pozwoli stosować dwa rodzaje pocisków,
  • instalacja zdalnie sterowanego modułu uzbrojenia,
  • wzmocnienie zawieszenia i elementów układu napędowego,
  • montaż polskiej elektroniki pojazdowej (system przeciwpożarowy, system kierowania ogniem, środki łączności, system BMS)[53][54].

Pierwotnie oferty modernizacji czołgów złożyło trzech oferentów: konsorcjum Wojskowe Zakłady Motoryzacyjne z Poznania i Wojskowymi Zakładami Łączności Nr 2 z Czernicy we współpracy z koncernem Rheinmetall Landsysteme GmbH, konsorcjum Zakłady Mechaniczne Bumar Łabędy, OBRUM Gliwice i Polski Holding Obronny, a także PCO S.A. wraz z tureckim Aselsan Elektronik[53]. MON podjęło rozmowy wyłącznie z konsorcjum Polskiego Holdingu Obronnego z liderem ZM Bumar Łabędy (utworzonym jeszcze przed wejściem gliwickiej spółki w skład Polskiej Grupy Zbrojeniowej)[55]. W wyniku przeprowadzonego audytu przeprowadzanego przez Inspektorat Wsparcia Sił Zbrojnych ZM Bumar-Łabędy nie uzyskał potwierdzenia posiadania zdolności do realizacji kompleksowych przeglądów technicznych na poziomie F6 i remontów 46 pojazdów Leopard 2A4 (stosowne potwierdzenie ww. zdolności uzyskały natomiast Wojskowe Zakłady Motoryzacyjne z Poznania). W związku z powyższym, oferta złożona przez polski przemysł obronny nie uzyskała pozytywnej oceny MON[56][55].

17 lutego 2015 MON poinformowało o odrzuceniu złożonych ofert i zakończeniu postępowania bez wskazania wykonawcy. Decyzja MON była spowodowana przez "braki formalne i merytoryczne oraz zbyt niski poziom polonizacji". "Nowa propozycja w zakresie modernizacji czołgów ma być przygotowana przez podmiot, który zostanie wskazany przez władze Polskiej Grupy Zbrojeniowej", powstałej w efekcie konsolidacji przemysłu obronnego. Przewidywany termin zakończenia prac szacowany jest na koniec 2020.[57].

W czerwcu 2015 MON poinformowało o rozpoczęciu kolejnego postępowania negocjacyjnego na modernizację czołgów Leopard 2A4. Do negocjacji zaproszono wspólnie Polską Grupę Zbrojeniową oraz ZM Bumar Łabędy. Harmonogram i termin prac będzie ustalony z wyłonionym wykonawcą[58]. 1 października 2015 MON potwierdził otrzymanie nowych ofert od: niem. Krauss-Maffei Wegmann (KMW) (producent czołgu Leopard 2), niem. Rheinmetall (posiadające prawa modernizacji czołgu Leopard 2 MBT Revolution[59]) i tur. ASELSAN Elektronik (posiadające prawa do modernizacji czołgu Leopard 2 NG i własnego czołgu Altay)[50]. Wyłoniona firma we współpracy z Polską Grupą Zbrojeniową i z zakładem Bumarem Łabędy (członek PGZ) ma zostać wyłoniona w październiku 2015. Prototyp maszyny Leoparda 2PL ma powstać w 2016[50].

Wg doniesień prasowych, pakiet modułowej modernizacji zaprezentowanej przez Rheinmetall Defence umożliwia na potencjalne:

  • poprawę systemu ochrony wnętrza, w tym pasywne i aktywne systemy ochrony pojazdowej,
  • wzrost siły ognia dzięki zmianie amunicji, napędów armaty i wymianę armaty L44 na L55,
  • poprawę świadomości sytuacyjnej załogi czołgu i jego włączenie do sieciocentrycznego pola walki,
  • zmiany w układzie napędowym i jezdnym,
  • poprawę i komfortu pracy załogi, poprzez m.in. zastosowanie pomocniczej jednostki napędowej i systemu diagnostycznego,
  • zastosowanie systemów zobrazowania termalnego trzeciej generacji[60][61][62].

W prasie pojawiły się również doniesienia, że o współudział w modernizacji czołgów mają się również ubiegać Wojskowe Zakłady Motoryzacyjne z Poznania[63], posiadające potencjał do serwisowania i modernizacji silników MB 873Ka koncernu MTU GmbH, wykorzystywanych przez czołgi Leopard 2A4/2A5[64]. Niemniej, planowany zakres modernizacji ulega zmianom, co do założeń przez co proces jest przesuwany w czasie. Problematyczny jest również brak możliwości przeprowadzenia modernizacji samodzielnie przez polskie przedsiębiorstw, co wynika z:

  • "braku wymaganej dokumentacji i odpowiednich technologii;
  • ograniczeń związanych z prawami firm niemieckich wobec czołgów;
  • uwarunkowań, na jakie się zgodziliśmy przystępując do klubu „LeoBen” (jego członkowie aprobują wybrane rozwiązania modernizacyjne – głównie podmiotów niemieckich)"[65].

W grudnia 2015 r. Inspektorat Uzbrojenia MON poinformował, że do końca roku planuje podpisać umowę na modernizację wszystkich 142 czołgów Leopard 2 w wersji A4[66]. Jednocześnie, stwierdzono, że ostateczny zakres proponowanej modernizacji nie został ujawniony, informując jedynie, że liczba zmian będzie większa niż w pierwotnej specyfikacji. Zakończenie programu przewidziano na lata 2019-2020[67].

28 grudnia 2015 został podpisany kontrakt na modernizację 128 z 142 czołgów Leopard 2A4 użytkowanych w Siłach Zbrojnych RP. Tym samym odrzucono pozostałe oferty - wariantową niemieckiego KMW (dwie opcje modernizacji) i tureckiego Aselsana. Wartość kontraktu wynosi 2,415 mld PLN, bez kosztów przeglądu i remontów oraz bez kosztów stworzenia na terenie Polski magazynu części. W ramach kontraktu podpisano dwie umowy - ma modernizację pojazdów oraz na ich serwisowanie. Sygnatariuszami umowy modernizacyjnej są: Inspektorat Uzbrojenia MON, Polska Grupa Zbrojeniowa S.A. i Zakłady Mechaniczne Bumar-Łabędy S.A.. Drugą umowę sygnowały Zakłady Mechaniczne Bumar-Łabędy S.A. i Wojskowe Zakłady Motoryzacyjne S.A. z Poznania. Umowa ma być realizowana przez konsorcjum w skład którego wejdą również: koncern Rheinmetall, Przemysłowym Centrum Optyki S.A. (kamery termowizyjne), Zakłady Mechaniczne Tarnów S.A., Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Urządzeń Mechanicznych OBRUM Sp. z o.o. oraz Rosomak S.A., a także. Przewidywany termin modernizacji pierwszego pojazdu wynosi dwa lata. Cały kontrakt ma się odbyć do 2020. W 2021 ma zostać podjęta decyzja o ewentualnym objęciem aneksem do umowy modernizacyjnej pozostałych 14 pojazdów w wersji 2A4. Modernizacja nie będzie bazować na pakiecie MBT Revolution. Jednocześnie ogłoszono rezygnację z członkostwa w klubie LeoBen oraz zrealizowanie w samodzielnego procesu certyfikowania wykorzystanych rozwiązań. Stworzenie na terenie Polski docelowego magazynu części będzie przedmiotem odrębnej umowy[68][69][70][71].

Modernizacja obejmuje:

  • wzmocnienie opancerzenia przodu wieży opancerzeniem modułowym firma IBD Deisenroth Engineering (Rosomak S.A.)
  • wymiana hydraulicznego napędu wieży na elektroniczny (ZM Tarnów S.A.)
  • montaż systemów zobrazowania termalnego - kamer termowizyjnych oraz ich integracja z systemami pokładowymi (dwóch dla systemów obserwacji kierowcy oraz dwóch dla systemów celowniczych dowódcy i działowego) (PCO S.A.)
  • modernizację armaty 120 mm, w celu dostosowania do amunicji DM11 i DM63, z zachowaniem lufy o długości 44 kalibrów
  • montaż pokładowego generatora APU[72][68]
  • montaż nowych systemów przeciwpożarowych i przeciwwybuchowych[73]

Proces modernizacji będzie poprzedzony przeglądami i remontem pojazdów w zakresie układów jezdnych i napędowych na poziomie F6 (OBRUM Sp. z o.o. w Gliwicach i WZM S.A. z Poznania). Szacowany koszt remontów pojazdów porównywalny jest z kosztem ich modernizacji[72]. Ich wielkość uzależniona jest od rzeczywistych stanów zużycia pojazdów i ich systemów[68][73][74].

W ramach umowy zmodernizowany ma być również system szkoleniowy. Zlecono opracowanie i wdrożenie modernizacji symulatorów i trenażerów do standardu 2PL (OBRUM Sp. z o.o.) oraz stworzenie zapasu części zamiennych obejmujących roczny okres eksploatacji[73].

Szkolenie[edytuj]

Na początku 2014 ogłoszona została umowa, na mocy której MON zakupi od KMW za ok. 12,13 mln zł 2 wozy szkolenia kierowców (trenażery) Leopard 2-NJ (Fahrschulpanzer Leopard 2), przeznaczone do szkolenia początkowego i doskonalącego kierowców czołgów Leopard 2A4. Wozy te zostaną przebudowane specjalnie dla Polski przez KMW z używanych czołgów Leopard 2 i trafią do Ośrodka Szkolenia Leopard (OSL) w Świętoszowie[75][76]. Na wyposażeniu OSL znajdują się symulatory/trenażery strzelań ASPT i wieży czołgu AAT do szkolenia ogniowego załóg czołgów Leopard 2A4. Na symulatorach szkolą się dowódcy, działonowi, ładowniczowie[77][65]. Ośrodek posiada również symulator walki plutonu czołgów AGPT[65].

Inspektorat Uzbrojenia MON prowadzi postępowanie mające na celu pozyskanie 3 symulatorów/trenażerów dla kierowcy czołgu Leopard 2A4[78].

Następca[edytuj]

W maju 2015 opublikowana została informacja o planowanym rozpoczęciu prac studyjnych nad opracowaniem projektu następcy Leoparda 2, realizowane we współpracy z Francją. Według doniesień prasowych "niemieccy parlamentarzyści zarekomendowali resortowi obrony rozpoczęcie projektu rozwojowego czołgu, oznaczonego jako Leopard 3"[79]. 29 lipca 2015 w Paryżu została podpisana umowa tworząca joint venture z równym podziałem pomiędzy KMW i Nexter Systems. Połączenie producentów oznacza początek prac nad nowym czołgiem podstawowym, następcy czołgów Leopard 2 i AMX-56 Leclerc[80].

Inne pojazdy na podwoziu Leopard 2[edytuj]

  • wóz szkolenia kierowców Fahrschulpanzer (Leopard 2-NJ)
  • Wóz zabezpieczenia technicznego Bergepanzer 3 (BPz3, Bergepanzer Büffel)
  • samobieżna haubicoarmata Panzerhaubitze 2000 (PzH 2000)
  • opancerzony wóz saperski Pionierpanzer Kodiak (PiPz 3)
  • prototypowy most czołgowy Panzerschnellbrücke 2 (PSB)
  • prototypowy most czołgowy Panzerschnellbrücke Leguan (Leopard 2L)

Przypisy

  1. a b Juliusz Sabak, Maciej Szopa: Leopard 2A5PL – potrzebna modernizacja po polsku. Defence24.pl, 2014-05-20.
  2. a b c Jakub Palowski: Bitwa pancerna – jak mogłaby wyglądać dzisiaj?. Defence24.pl, 2014-05-10.
  3. mjr Krzysztof Kacperek/11 LDKPanc: Czołgiści szkolą się na nowej wersji Leopardów. Defence24.pl, 2014-07-11.
  4. Zawodne Pz 87WE. altair.com.pl, 2009-09-01.
  5. Szwajcaria zamawia mosty towarzyszące. altair.com.pl, 2015-01-15.
  6. Thomas Wiegold: Künftig noch 225 Leos bei der Bundeswehr (niem.). 2011-10-18. [dostęp 2014-11-28].
  7. Jakub Palowski: Pierwsze Leopardy 2A7 dla Bundeswehry. Powstanie holendersko-niemiecka jednostka pancerna?. Defence24.pl, 2014-12-12.
  8. Leopard 2A7 w Kielcach [FOTO]. Defence24.pl, 2015-09-03.,
  9. Jakub Palowski: 100 dodatkowych Leopardów dla Bundeswehry. Defence24.pl, 2015-04-10.
  10. Jakub Palowski: Grecja kupuje amunicję do Leopardów 2. Defence24.pl, 2014-08-19.
  11. Marcin Gawęda: Czołg Altay. Narodowy projekt pancerny Turcji. Defence24.pl, 2015-06-08.
  12. Mniejsza armia Szwecji?. altair.com.pl, 2009-01-27.
  13. Mosty towarzyszące dla Szwecji. altair.com.pl, 2014-07-08.
  14. Chile odebrało pierwsze Leopardy 2A4. altair.com.pl, 2007-11-29.
  15. Finlandia kupuje sto holenderskich Leopardów. Defence24.pl, 2014-01-15.
  16. Jakub Palowski: Holenderskie Leopardy 2A6 trafiły do Finlandii. Defence24.pl, 2015-05-15.
  17. Norwegia się zbroi. altair.com.pl, 2015-05-13.
  18. AM: Plany wzmocnienia norweskiej armii. Defence24.pl.
  19. Dania wybiera misje zagraniczne. altair.com.pl, 2009-09-21.
  20. Juliusz Sabak: Leopardy wyjechały z Afganistanu. Defence24.pl, 2014-05-12.
  21. Juliusz Sabak: Indonezja odebrała pierwsze niemieckie Leopardy i Mardery. Defence24.pl, 2013-09-27.
  22. Niemieckie wozy bojowe dla Indonezji. altair.com.pl, 2013-05-08.
  23. Indonezja odbiera pierwsze Leopardy. altair.com.pl, 2013-09-26.
  24. Kolejne indonezyjskie Leopardy w drodze. altair.com.pl, 2014-08-25.
  25. Leopardy w Indonezji. altair.com.pl, 2014-09-05. [dostęp 2014-09-06].
  26. Niemcy modernizują indonezyjskie Leopardy. Defence24.pl, 2014-05-01.
  27. Holenderskie cięcia. altair.com.pl, 2009-09-16.
  28. Holendrzy bez Leopardów. altair.com.pl, 2011-04-08.
  29. Jakub Palowski: Holenderskie Leopardy na sprzedaż. Defence24.pl, 2015-02-16.
  30. Holandia sprzedała Leopardy. altair.com.pl, 2014-01-14.
  31. Holandia przywraca wojska pancerne. Kolejna brygada pod dowództwem Niemiec. Defence24.pl, 2015-09-17.
  32. Niemiecka broń za 2,5 mld USD dla Kataru. altair.com.pl, 2013-04-20.
  33. Jakub Palowski: Leopardy jadą do Kataru. Niemcy zwiększają eksport uzbrojenia. Defence24.pl, 2015-10-26.
  34. Leopardy dla Kataru?. altair.com.pl, 2012-07-30.
  35. ŁP: Katar chce niemieckich czołgów. Defence24.pl, 2012-07-31.
  36. a b Polskie wojsko wzmacnia pancerną pięść. Dwa razy więcej Leopardów (pol.). TVN24.pl, 2013-03-05. [dostęp 2013-03-05].
  37. Mariusz Cielma, Andrzej Kiński: Leopardy do modernizacji! (pol.). W: Nowa Technika Wojskowa [on-line]. Magnum-X. [dostęp 2013-03-08].
  38. Radosław Szewczyk. M113 w Świętoszowie. „Raport-WTO”. 09/2003, s. 56, 2003. Warszawa: Agencja Lotnicza Altair Sp. z o.o.. ISSN 1429-270X (pol.). 
  39. a b c Krzysztof Wilewski: Pancerne drapieżniki. polska-zbrojna.pl, 2015-10-17.
  40. Anna Dąbrowska: Polska kupiła kolejne Leopardy. polska-zbrojna.pl, 2013-11-22.
  41. Remigiusz Wilk: RAPORT WTO – 09/2014 – KARABINY JESZCZE STARSZE NIŻ LEOPARDY. altair.com.pl.
  42. Krzysztof Wilewski: Resort obrony kupił nie tylko Leopardy. polska-zbrojna.pl, 2013-11-23.
  43. Nowa partia Leopardów trafi do Żagania. Defence24.pl, 2014-01-27.
  44. Jakub Palowski: Leopardy 2A5 już w Żaganiu. Defence24.pl, 2014-05-16.
  45. Bogusław Politowski: Leopardy 2A5 są już w Żaganiu. polska-zbrojna.pl, 2014-05-16.
  46. Kolejne Leopardy dla Polski. Defence24.pl, 2014-10-14.
  47. Jakub Palowski: = Ostatnie Leopardy dotarły do Żagania [FOTO]. Defence.pl, 2015-11-30.
  48. Magdalena Kowalska-Sendek: Leopardy zaparkowały w Żaganiu. polska-zbrojna.pl, 2015-12-01.
  49. AD, WR: Pierwsze polskie czołgi Leopard idą do remontu. polska-zbrojna.pl, 2013-11-21.
  50. a b c Juliusz Sabak: Prototyp Leoparda 2PL w 2016 roku. Defence24.pl, 2015-10-01.
  51. Juliusz Sabak, Jędrzej Graf: Kolejne używane Leopardy dla polskiej armii. Defence24.pl, 2013-11-22.
  52. Maksymilian Dura: Inspektorat Uzbrojenia: początek procesu modernizacji „polskich” Leopardów. Defence24.pl, 2013-10-31.
  53. a b c Trzech konkurentów walczy o modernizację polskich Leopardów. Defence24.pl, 2013-12-12.
  54. JT, TVP Info: Z Leopardami Polska jest bezpieczniejsza. polska-zbrojna.pl, 2014-05-22.
  55. a b Juliusz Sabak, Jędrzej Graf: Gry wojenne wokół Leopardów. Modernizacja bez udziału polskiego przemysłu?. Defence24.pl, 2015-01-15.
  56. Juliusz Sabak: MON krytycznie o ofercie modernizacji Leopardów. Defence24.pl, 2015-01-30.
  57. MON odrzucił ofertę Bumaru-Łabędy ws. modernizacji Leopardów. Nowa propozycja PGZ. Defence24.pl, 2015-02-17.
  58. Jakub Palowski: MON rozpoczyna negocjacje ws. Leopardów. Umowa jesienią. Defence24.pl, 2015-06-11.
  59. Marek Dąbrowski: Pancerna rewolucja dla polskich Leopardów. Defence24.pl, 2015-12-27.
  60. XX MSPO - nieunikniona modernizacja Leopardów. Defence24.pl, 2012-09-05.
  61. KT: MBT Revolution – modułowa modernizacja Leoparda 2A4. Defence24.pl, 2012-09-14.
  62. Jacek Raubo: Rheinmetall o modernizacji Leopardów: Nasza propozycja to współpraca. Defence24.pl, 2015-09-10.
  63. Jakub Palowski: Umowa ws. Leopardów "planowana do końca roku". Opozycja wskazuje lidera konsorcjum. Defence24.pl, 2015-10-19.
  64. Jakub Palowski: Poznańskie centrum nabiera kształtów. Defence24.pl, 2015-05-12.
  65. a b c Jak efektywnie wykorzystać sprzęt pancerny? "Brak możliwości samodzielnej modernizacji Leopardów". Defence24.pl, 2015-11-21.
  66. Jakub Palowski: Umowa ws. Leopardów jeszcze w tym roku. Modernizacja z udziałem Poznania. Defence24.pl.
  67. Leopardy jeszcze w 2015?. altair.com.pl.
  68. a b c Podpisana umowa na modernizację Leopardów. altair.com.pl, 2015-12-28.
  69. MC: Leopardy zaklepane. http://dziennikzbrojny.pl/,+2015-12-28.
  70. Anna Dąbrowska: polska-zbrojna.pl. polska-zbrojna.pl, 2015-12-28.
  71. Modernizacja Leopardów za 2 mld zł. Umowa PGZ i MON. Defence24.pl, 2015-12-28.
  72. a b Rheinmetall w modernizacji Leopardów 2A4. altair.com.pl, 2015-12-27.
  73. a b c Juliusz Sabak: Leopard 2PL: wkład polskiego przemysłu w program modernizacji czołgu. Defence24.pl, 2015-12-29.
  74. Jakub Palowski: Poznań wesprze polskie Leopardy 2A5. Centrum Zespołów Napędowych rośnie w siłę. Defence24.pl, 2016-01-16.
  75. Juliusz Sabak: Dwa szkolne Leopardy dla armii. Defence24.pl, 2014-01-31.
  76. KWM dostarczy WP dwa Leopardy-NJ. altair.com.pl, 2014-01-29.
  77. 10BKPanc: Załogi Leopardów na symulatorach. Defence24.pl, 2014-08-27.
  78. Juliusz Sabak: Wojsko poszukuje symulatorów Leopardów. Defence24.pl, 2014-09-11.
  79. Jakub Palowski: Niemcy: Prace nad Leopardem 3 już w tym roku. Defence24.pl, 2015-05-22.
  80. Artur Marciniak: Nowy zbrojeniowy gigant w Europie. Połączenie KMW i Nexter Systems. Defence24.pl, 2015-07-29.

Bibliografia[edytuj]

  • Igor Witkowski, Czołgi '94, WiS 1994. ISBN 83-86028-03-3
  • F. Ch. Foss: Jane’s tank & combat vehicle recognition guide. New York: HarperCollinsPublishers, 2000. ISBN 0-00-472452-6.