Rosomak (transporter opancerzony)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kołowy transporter opancerzony
Rosomak
KTO Rosomak na defiladzie z okazji Święta Wojska Polskiego w Warszawie
KTO Rosomak na defiladzie z okazji Święta Wojska Polskiego w Warszawie
Dane podstawowe
Państwo  Polska
Producent Rosomak S.A.
dawniej Wojskowe Zakłady Mechaniczne S.A. Siemianowicach Śląskich
Typ pojazdu transporter opancerzony
Trakcja kołowa 8×8
Załoga 3 + 8 (6 w wersji afgańskiej)
Historia
Prototypy 2001
Produkcja od 2003
Egzemplarze 670
Dane techniczne
Silnik 1 silnik wysokoprężny z turbodoładowaniem, 6 cylindrowy Scania D1 12 56A03PE
o mocy 360 kW (490 KM) przy 2100 obr./min. ;M = 1.97 kNm
Poj. zb. paliwa 304 l
Pancerz warstwowy
Długość 7,77 m
Szerokość 2,83 m
Wysokość 2,36 m / 2,99 m
Prześwit 0,43 m
Masa bojowa: około 22 000 kg
Osiągi
Prędkość 100 km/h
w wodzie: 10 km/h do przodu, 3 km/h do tyłu
Zasięg 800 km
Pokonywanie przeszkód
Rowy (szer.) 2,10 m
Ściany (wys.) 0,50 m
Kąt podjazdu 60%
Dane operacyjne
Uzbrojenie
w zależności od wersji, najczęściej z automatyczną armatą 30mm[1]
KTO Rosomak M1M
KTO Rosomak – ćwiczenia poligonowe
Pokonywanie przeszkody wodnej przez KTO Rosomak
KTO Rosomak WEM – wóz ewakuacji medycznej
KTO Rosomak
KTO Rosomak-1

KTO Rosomak (Kołowy Transporter Opancerzony Rosomak) – produkowany w wielu wersjach zabudowy i sukcesywnie modyfikowany w Polsce, w oparciu o licencyjną wersję bazową pojazdu AMV XC-360P, konstrukcji fińskiej firmy Patria. Znajduje się na uzbrojeniu Sił Zbrojnych RP.

Historia[edytuj]

Skonstruowany specjalnie pod kątem spełnienia polskich kryteriów, w tym wymogu pływalności, w fińskim przedsiębiorstwie Patria Vehicles Oy pod nazwą Patria AMV (Armoured Modular Vehicle). W grudniu 2002 roku konstrukcja została wybrana przez Polskę w przetargu na kołowe transportery opancerzone. Produkcja 600 z 690 zamówionych pojazdów nastąpiła w Wojskowych Zakładach Mechanicznych w Siemianowicach Śląskich. Za dostawę sześciuset dziewięćdziesięciu transporterów opancerzonych Rosomak, w latach 2005-2012, Ministerstwo Obrony Narodowej miało zapłacić prawie 5 miliardów złotych. Co obejmowało również koszt 313 wież OTO Melara Hitfist 30 mm[2], z Włoch, za 308 milionów USD (w tym 241 powstanie w Polsce na licencji). Faktyczny koszt okazał się wyższy, w związku z nieplanowanym wzmocnieniem pancerza i innymi modyfikacjami niezbędnymi głównie dla polskich kontyngentów wojskowych)[3]. Wieże Hitfist 30 produkowane są przez Bumar Łabędy[4].

Decyzją Szefa Sztabu Generalnego WP z 31 grudnia 2004 r. przyjęto transporter do uzbrojenia[5]. Pierwsze transportery Rosomak zostały przekazane wojsku 8 stycznia 2005 r. (trzy w wersji bojowej z wieżą Hitfist-30P i 6 bazowych bez uzbrojenia)[6]. Pierwszym użytkownikiem została 17 Brygada Zmechanizowana z Międzyrzecza[6].

W 2012 r. przedstawiono prototyp wersji z zabudowanym moździerzem samobieżnym "Rak"[7]

W lipcu 2013 r. Firma Patria Land Service nieodpłatnie przedłużyła licencję o kolejnych 10 lat, uznając prawo także do dalszych polskich zmian konstrukcyjnych i eksportu oraz remontów przez 40 lat.[8]. Od 2013 r. producent zaoferował lepsze opancerzenie dla Rosomaka, oparte o nanotechnologię[9].

W 2015 r. producent i strona fińska przedstawili dwa kolejne transportery: polski Rosomak M, o podwyższonej pływalności i fińsko-polski Rosomak XP, większy od poprzedników. Powstały z wykorzystaniem podzespołów i sumy doświadczeń, nabytych przy konstrukcji i użytkowaniu Rosomaka. Udoskonalone pancerze opracowano we współpracy z firmą IBD Deisenroth Egineering[10].

W tymże roku producent zaoferował wersję z zabudowaną automatyczną armatą 120 mm, przedstawianą jako wóz wsparcia ogniowego "Wilk"[11], na razie bez zamówień produkcyjnych. MON złożył jednak zamówienie na dostawy w 2017r. wersji uzbrojonych w PPK "Spike" i poinformował o planowanym dozbrojeniu w te pociski także wcześniej zakupionych Rosomaków, z wieżą typu Hilfist[12].

Od 2016 r. realizowane są zamówienia eksportowe[13][14][15].

Od 2016 r. szkolenia kierowców prowadzone są także na symulatorach[16].

W kwietniu 2016 MON zadecydowało o rozpoczęciu zakupów opartych o Rosomaka wozów systemu "Rak"[17].

Kolejne wersje, sukcesywnie modernizowane i wzbogacane, aktualnie oferowane są ze zdalnie sterowanym systemem wieżowym ZSSW-30, uzbrojonym wyrzutnie PPK Spike LR[18], automatyczne działko Mk44 Bushmaster II kalibru 30 mm i karabin maszynowy UKM-2000C kalibru 7,62 mm, polskimi głowicami optoelektronicznymi[19][20], z możliwością stosowania do działka także amunicji programowalnej[21], ponadto z cyfrowym systemem łączności wewnętrznej FONET[a] i bogatą elektroniką pola walki, zaprojektowaną i dostarczaną przez polską firmę WB Electronics.

Konstrukcja[edytuj]

Przedział desantu KTO Rososmak, starszych wersji

KTO Rosomak zbudowany jest w układzie 8×8 (z napędem na wszystkie koła). Bojowy Rosomak-1 może przewozić 11 osób (kierowca, dowódca, działonowy i 8 (6 w wersji afgańskiej) żołnierzy desantu).

Na przełomie 2005 r. dokonywano stopniowej (chociaż nie całkowitej) polonizacji produkcji Rosomaków. 14 grudnia 2005 r. zaprezentowano pierwszy egzemplarz wyprodukowany w Polsce[22]. Moduły podwozia (ramy z układem przeniesienia napędu) początkowo produkowane były w Finlandii, od połowy 2007 r. w spółce Komas Sp. z o.o. w Janowie Lubelskim (należącej do fińskiej Komas Oy)[23].

W porównaniu z BTR-60 transporter jest wyższy o ponad 30 cm. Mimo to z racji wykorzystania w konfliktach asymetrycznych, gdzie strona ma przewagę w opancerzeniu, broni, artylerii i lotnictwie (np. inwazja Afganistanu w XXI wieku) większość strat zanotowano od fugasów oraz sabotażu, m.in. elektroniki[24][25][26][27].

Emocje budzi kontrowersja wokół opancerzenia transporterów, zdaniem większości autorów, dalece niedostatecznego. Warstwę zasadniczą kadłuba wykonano z blachy stalowej o grubości 8 mm. Od pancerza zewnętrznego oddziela ją kilkunastomilimetrowa pianka zwiększająca wyporność pojazdu. Można ją zastąpić – podobnie jak w fińskim pierwowzorze – ceramiką lub kompozytem, polepszając tym samym odporność balistyczną pancerza, ale rezygnując ze zdolności transportera do pływania. MON przyjął priorytet wymogu pływalności, nie dotyczyło to jedynie wersji afgańskiej[28]. Po powrocie z Afganistanu około 100 użytkowanych tam Rosomaków, przy remontach przeprowadzono demontaż dodatkowego opancerzenia, prócz 6 pojazdów rezerwowych dla kolejnych misji[29].

Wersje[edytuj]

Wozy Rosomak występują w Wojskach Lądowych w następujących wersjach:

  • wóz bojowy z wieżą Hitfist-30P (Rosomak) - kołowy bojowy wóz piechoty wyposażony w dwuosobową wieżę z armatą ATK Mk 44 na nabój 30 x 173 mm i karabinem maszynowym UKM-2000C, 6 granatników dymnych ZM Dezamet 902A kaliber 81 mm połączonych z systemem samoosłony SSP-1 OBRA-3 z wytwórni Bumar Żołnierz S.A.; wozy tej wersji używane na misjach poz granicami kraju posiadały wzmocnione opancerzenie balistyczne (Rosomak-M1) oraz z osłoną przeciw pociskom kumulacyjnym (RPG-7 i podobnym) QinetiQ RPGNet (Rosomak-M1M).
  • transporter z obrotnicą (Rosomak-M2 i M3) - wyposażony w obrotnicę z uzbrojeniem strzeleckim, mogły to być 7,62mm km UKM-2000, 12,7mm wkm NSW lub 40mm granatnik maszynowy Mk19, ta patrolowa wersja Rosomaka używana była w Afganistanie i Czadzie, wozy używane w Afganistanie otrzymały również dodatkowe opancerzenie podobne jak wozy z wieża Hitfist-30P.
  • transporter wyrzutni ppk Spike (Rosomak-S) - pozbawiona uzbrojenia wersja bazowa transportera, w przedziale desantu wyposażona w fotele takie jak wersja bojowa oraz stelaże do przewozu ppk Spike
  • wóz ewakuacji medycznej (Rosomak-WEM) - do udzielania pierwszej pomocy medycznej, wliczając resuscytację i stabilizację czynności życiowych w rejonach zagrożenia oraz ewakuacja najciężej rannych do strefy, gdzie możliwe jest lądowanie śmigłowców ratownictwa medycznego, które następnie przetransportowują poszkodowanych do szpitali polowych;
  • wóz rozpoznania technicznego (Rosomak-WRT)
  • wielosensorowy system rozpoznania i dozoru (Rosomak-WSRiD)
  • wóz ogniowy systemu moździerzy Rak
  • wóz dowodzenia systemu moździerzy Rak
  • wóz nauki jazdy (Rosomak-NJ)

inne planowane wersje które mogą trafić do wojska w przyszłosci:

  • wóz rozpoznawczy i rozpoznawczo-dowódczy (Rosomak-R1 i R2) - początkowo dla pododdziałów rozpoznawczych zamówiono krótszą (o ok. 60 cm), sześciokołową wersję Rosomaka, potem zmieniono decyzję i zdecydowano się jednak na ośmiokołowy pojazd rozpoznawczy, który będzie dostarczany w dwóch odmianach:
  • wóz pomocy technicznej (Rosomak-WPT)
  • wóz rozpoznania skażeń

Scipio[edytuj]

Scipio powstał w 2015, poprzez zamontowanie na platformie pojazdu KTO Rosomak 8x8 w wersji bazowej bezzałogowej wieży Turra 30 produkcji grupy słowackich firm DMD i EVPU. Wieża została pierwotnie opracowana dla modernizacji słowackich wozów BMP-1/BMP-2[30]. Według innych źródeł wieża powstała w celu spełnienia wymagań armii słowackiej na następcę transporterów OT-64 SKOT[31].

Wieża uzbrojona jest w w działko 2A42 kalibru 30 mm konstrukcji rosyjskiej produkowane na Słowacji, 7,62-mm karabin maszynowy PKT i dwa przeciwpancerne pociski kierowane Konkurs/Fagot, w system obserwacyjno-celowniczy z kamerą telewizyjną i termowizyjną, laserowym dalmierzem, systemem stabilizacji i automatycznym śledzeniem znaczonego celu[30]. Masa wieży wynosi poniżej 1500 kg[31]. Według producenta wieży, można ją dostosować do zamontowania w niej innych zestawów uzbrojenia czy wyposażenia np. stosowanych w Polsce – amerykańskiego działka Bushmaster II czy rakiety Spike LR[30].

Pierwsza publiczna prezentacja transportera Scipio odbyła się podczas MSPO w Kielcach, we wrześniu 2015[31].

Rosomak-M[edytuj]

Wersja transportera zaprezentowana podczas MSPO w Kielcach, we wrześniu 2015, jako propozycja przedsiębiorstwa Rosomak S.A. W ramach modernizacji dokonano modyfikacji kadłuba polegającej na podniesieniu wyporności wozu w celu zapewnienia zdolności do pokonywania przeszkód wodnych pływaniem przy zwiększonej DMC (z 22,5 tony do 23,5 tony), przy czym wskazano, że kadłub transportera podawany będzie jeszcze dalszej modernizacji w celu zapewnienia zdolności pływania przy DMC zwiększonym do 24 ton[31]. Ponadto, m.in. zintegrowano wieżę Rosomaka z dwoma wyrzutniami ppk Spike, zainstalowano system kierowania na polu walki (BMS), zmodyfikowano system kierowania ogniem poprzez zapewnienie zdolności „hunter-killer”, poprawiono system klimatyzacji/ogrzewania, zmieniono opancerzenie, zamontowano siedziska redukujące skutki oddziaływania powstałego w wyniku wybuchu min lub IED[32].

Rosomak-XP[edytuj]

Wersja transportera zaprezentowana podczas MSPO w Kielcach, we wrześniu 2015, jako propozycja przedsiębiorstw Patria i Rosomak S.A. W ramach modernizacji dokonano zwiększenie DMC z obecnych 26 ton do ok. 30 ton. Ponadto m.in. zamontowano nowy silnik o mocy 450 kW, nowy układ napędowy, nowe koła o rozmiarze 16.00R20, nową tylną rampę desantową, zwiększono również stopień ochrony balistycznej i przeciwminowej. W oparciu o polskie doświadczenia, fińskie przedsiębiorstwo przygotowało nową wersję pod nazwą AMV2 Havoc o dopuszczalnej masie całkowitej 32 tony, oferowaną dla USMC[32].

Użytkownicy[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Uwagi

  1. Licencjonowany z Polski system łączności wewnętrznej FONET, wejdzie także na wyposażenie 16,9 tys. a docelowo może nawet 55 tysięcy pojazdów sił zbrojnych USA

Przypisy

  1. Rosomaki w polskiej armii
  2. Hitfist® OWS. OTO Melara. [dostęp 2015-07-23].
  3. dziennik.pl 2007-10-13
  4. opis wieży na stronie producenta
  5. Andrzej Kiński, „Co dalej z Rosomakiem?” w: Nowa Technika Wojskowa nr 9/2005, s. 13–18
  6. a b „Rosomaki dla Wojska Polskiego i XC-360 dla Armii Fińskiej” w: Nowa Technika Wojskowa nr 2/2005, s. 8
  7. Moździerz samobieżny rak kalibru 120-mm
  8. MON podpisało umowę na zakup 307 Rosomaków.
  9. MSPO - nanoopancerzenie dla Rosomaka
  10. MSPO 2015 = Rosomak w dwóch nowych odsłonach
  11. Wóz wsparcia ogniowego 'Wilk" - wyposażony w działo 120 mm, w demonstracyjnym prototypie
  12. Kontrakt na pociski Spike dla Rosomaków, z grudnia 2015
  13. PGZ prezentuje transporter Scipio. Wariant Rosomaka dla Słowacji. Defence24.pl, 25.06.2015.
  14. Patria ujawnia zamówienie dla ZEA, transportery będą produkowane w Polsce
  15. Pierwszy eksportowy Rosomak przekazany...,
  16. Symulator dla kierowców Rosomaków ruszył w Poznaniu,
  17. Moździerze Rak dla Wojska Polskiego. MON podpisało kontrakt
  18. http://militarium.net/polska-bezzalogowa-wieza-zssw-30-dla-kto-rosomak-i-bwp-borsuk/ Polska bezzałogowa wieża ZSSW-30 dla KTO Rosomak i BWP Borsuk]]
  19. Polskie głowice optoelektroniczne dla polskiego wojska
  20. Polskie kamery termowizyjne dla Rosomaków
  21. Testy wież Rosomaka z amunicją programowalną
  22. „Rosomaki z Siemianowic” w: Nowa Technika Wojskowa nr 3/2006, s. 10
  23. „Nowości Patria Polska” w: Raport WTO nr 2/2008, s. 11.
  24. http://www.tokfm.pl/Tokfm/1,103085,13965322,_Rosomak_kosztowal_10_mln_zl__wozek_inwalidzki___ok_.html
  25. http://wyborcza.pl/1,85996,6829981,Kto_uszkodzil_rosomaki.html
  26. http://www.magnum-x.pl/czasopismasec/ntw/1891
  27. http://wyborcza.pl/1,76842,6790656,Za_malo_jazdy_w_Afganistanie.html
  28. Interpelacja poselska nr 58798, kierowana do MON
  29. Rosomaki z Afganistanu znów gotowe na misje
  30. a b c Juliusz Sabak: Rosomaki jadą na Słowację. Nowe otwarcie współpracy państw V4. Defence24.pl, 03.07.2015.
  31. a b c d Marek Dąbrowski: Polsko-słowacki transporter Scipio w Kielcach. Defence24.pl, 03.09.2015.
  32. a b Marek Dąbrowski: MSPO 2015: Rosomak w dwóch nowych odsłonach. Marek Dąbrowski, 06.09.2015.
  33. [1]

Bibliografia[edytuj]

  • A. Kiński, KTO coraz bliżej, „Nowa Technika Wojskowa2004 nr 6
  • A. Kiński, Co dalej z Rosomakiem, „Nowa Technika Wojskowa” 2005 nr 9
  • A. Kiński, AMV 6x6 na MSPO'2005, „Nowa Technika Wojskowa” 2005 nr 9
  • G. Hołdanowicz, Zwycięstwo Finów – nadzieja dla Siemianowic, „Raport wojsko technika obronność” 2003 nr 1
  • A. Kiński, Nowe Rosomaki, „Nowa Technika Wojskowa” 2006 nr 9

Linki zewnętrzne[edytuj]