FC Schalke 04

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Schalke 04 Gelsenkirchen)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Football pictogram.svg FC Schalke 04
FC Gelsenkirchen-Schalke 04
Logo klubu
Logo klubu
Pełna nazwa Fußballclub Gelsenkirchen-Schalke 04 e.V.
Przydomek Die Königsblauen (Królewsko-Niebiescy)
Die Knappen (Giermkowie)

Pollackenklub (klub Polaczków) (do końca lat 30.)
Barwy niebiesko-białe
Data założenia 4 maja 1904
Liga Bundesliga
Debiut w najwyższej lidze 1963
Adres Ernst-Kuzorra-Weg 1,
45891 Gelsenkirchen
Stadion Veltins-Arena
Trener vakaat
Asystent trenera Attilio Lombardo
Stroje
domowe
Stroje
wyjazdowe
Trzeci
strój
Strona internetowa

FC Gelsenkirchen-Schalke 04 (w skrócie nazywany FC Schalke 04 bądź S04) – niemiecki klub sportowy z siedzibą w mieście Gelsenkirchen, leżącym w zachodniej części kraju w Zagłębiu Ruhry, w kraju związkowym Nadrenia-Westfalia. Klub założony został 4 maja 1904.

Drużyna piłkarzy występuje w pierwszej lidze niemieckiej od 1991. W historii zapisała się jako siedmiokrotny mistrz Niemiec i czterokrotny zdobywca Pucharu Niemiec. Schalke 04 jest również utytułowane na arenie europejskiej. Jest zdobywcą Pucharu UEFA z 1997, gdy w finałowym dwumeczu pokonało Inter Mediolan. Barwami klubu są kolory niebieski i biały. Swoje domowe spotkania drużyna piłkarska rozgrywa na obiekcie Veltins-Arena, mogącym pomieścić ponad 61 tysięcy widzów. Funkcję trenera pełni Roberto Di Matteo. W sezonie 2007/2008 klub zajął 3. miejsce w lidze, rok później 8, zaś w sezonie 2009/2010 został wicemistrzem Niemiec. Nosi przydomki „Die Königsblauen” i „Die Knappen”, oraz do końca lat 30. przezywanym jako Pollackenklub (klub Polaczków).[1]

Klub posiada także między innymi sekcje piłki nożnej kobiet, koszykówki, piłki ręcznej, lekkoatletyki i tenisa stołowego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

1904–1912: Założenie klubu jako „Westfalia Schalke”[edytuj | edytuj kod]

Kilku 14- i 15-letnich mieszkańców górniczej dzielnicy Schalke w mieście Gelsenkirchen pasjonowało się piłką nożną i pewnego dnia postanowili oni założyć klub piłkarski. 4 maja 1904 Josef Ferse, Wilhelm „Willy” Gies, Johann Kessel, Viktor Kroguhl, Heinrich Kullmann, Adolf Oetzelmann, Josef Seimetz i Willy van den Berg zgromadzili się w jednym z pubów w mieście i ostatecznie utworzyli klub, który nazwali wówczas Westfalia Schalke[2]. Pierwszym miejscem, na którym swoje mecze miał rozgrywać nowy zespół, była łąka, a boisko to zwane było „Haus Goor”. Pierwszymi barwami klubu były kolory żółty i czerwony, które zapożyczono od ówczesnych strojów reprezentacji Holandii[2]. Federacja Piłkarska Zachodnich Niemiec (Westdeutscher Spielverband) nie dopuściła jednak klubu w swoje szeregi uznając go za „dziki klub”, toteż zespół rozgrywał jedynie mecze z miejscowymi zespołami. Swój pierwszy rok istnienia Westfalia Schalke kończyła w składzie 16-osobowym[2].

W 1905 zawodnicy Westfalii Schalke zaczęli rozgrywać swoje spotkania na boisku przy Taubenstraße, ale z czasem zaczęli je dzielić z innymi lokalnymi drużynami. Z kolei w 1906 zmienili lokalizację na Rubens’schen Wiese pomiędzy Grenzstraße i Industriestraße[2]. W 1907 zespół przeżywał braki funduszy i jego członkowie podjęli decyzję o nowych przychodach. Pięć fenigów miesięcznie mieli płacić należący do klubu uczniowie, a dziesięć fenigów miesięcznie – gimnazjaliści. Do końca roku skład klubu rozrósł się do 40 członków[2]. W 1909 klub został zarejestrowany oficjalnie przez miasto Gelsenkirchen, jednak musiał spełnić wymóg – jego prezes musiał mieć ukończone 21 lat. Tym samym szefem Westfalii Schalke został Heinrich Hilgert[2].

1912–1924: Od „Turnverein 1877” do „FC Schalke 04"[edytuj | edytuj kod]

W 1912 roku Westfalia Schalke podjęła próby mające na celu przyłączenie się do Zachodnioniemieckiego Związku Piłki Nożnej (Westdeutscher Spielverband), jednak początkowo były one nieudane. 13 lutego tamtego roku doszło więc do fuzji z Schalker Turnverein 1877, a prezesem nowego klubu został Fritz Unkel z Schalker Turnverein. Był on jednocześnie członkiem tamtejszego Westdeutscher Spielverband, toteż nowy klub od razu został przyjęty w szeregi związku[2]. W 1914 wybuchła I wojna światowa, która miała wpływ na działanie klubu – zawieszono wówczas wszystkie rozgrywki piłkarskie w Niemczech, a kluby sportowe tymczasowo rozwiązano. W 1915 na drużyna została powołana na nowo, a jej prezesem został Robert Schuermann[2].

25 maja 1919 swój debiut w zespole w meczu z Erle 08 zaliczył Ernst Kuzorra, który wcześniej w lutym został członkiem zespołu. W późniejszych latach Kuzorra był podstawowym zawodnikiem zespołu z Gelsenkirchen[2]. 24 lipca tamtego roku doszło do zmiany nazwy klubu i dotychczasową zastąpiono przez Turn- und Sportverein Schalke 1877. W 1920 klub liczył pięć drużyn seniorskich oraz cztery juniorskie. 6 czerwca tamtego roku Turn- und Sportverein Schalke 1877 wygrał 4:0 z BV 12 Gelsenkirchen i awansował z B-klasy do A-klasy ligi okręgu Gelsenkirchen, zwanej Bezirksmeisterschaft[2].

8 maja 1921 wywalczył po raz pierwszy mistrzostwo A-klasy, po tym jak pokonał takie zespoły jak SuS Essen-West 81, BV Stoppenberg i Westfalia Herne. Z kolei 3 sierpnia 1922 Schalke 1877 rozegrało swoje pierwsze w historii spotkanie z zagraniczną drużyną. Przeciwnikiem drużyny z Gelsenkirchen był austriacki pierwszoligowiec, Wiener Association FC. Mecz zakończył się zwycięstwem Austriaków 2:1[2]. 20 maja 1933 Turn- und Sportverein Schalke 1877 wywalczył mistrzostwo ligi okręgowej. 5 stycznia 1924 doszło do rozłamu w zespole i wydzielono tylko sekcję piłkarską, którą nazwano Fußballklub Schalke 04 e.V. Zmieniono wówczas barwy klubu na niebiesko-białe, które obowiązują do dnia dzisiejszego[3].

1924–1930: Mistrzostwo Niemiec Zachodnich[edytuj | edytuj kod]

W sezonie 1924/1925 rozgrywek okręgowych jednym z czołowych zawodników Schalke 04 był 19-letni Ernst Kuzorra, a 7 maja 1924 zawodnikiem zespołu został jego późniejszy szwagier Fritz Szepan. 3 kwietnia 1925 pierwszym profesjonalnym trenerem zespołu został Heinz Ludewig, były środkowy napastnik Dusiburger Spielverein oraz reprezentacji Niemiec[3]. Wiosną doprowadził on Schalke do trzech sukcesów. Pierwszym z nich było wywalczenie było mistrzostwa ligi podokręgu, a następnie ligi okręgowej zwanej Emscherkreismeisterschaft, dzięki zwycięstwu 3:0 nad Sportfreunde Essen 07. Trzecim z nich stało się zdobycie mistrzostwa Zagłębia Ruhry. Schalke wygrało wówczas najpierw z Preußen 07 Bochum, a następnie z Borussią Dortmund. Było to wówczas pierwsze w historii spotkanie pomiędzy Schalke a drużyną z Dortmundu, wygrane przez zawodników z Gelsenkirchen 4:2. Wtedy też po raz pierwszy pojawiło się pojęcie „Schalker Kreisel” (w tłumaczeniu na język polski Kreisel znaczy bąk), związane z wyrobionym i efektownym stylem gry drużyny, urozmaiconym płaskimi podaniami między zawodnikami[3][4].

11 kwietnia 1925 po zwycięstwie 3:1 nad STV Horst-Emscher Schalke ponownie został mistrzem regionu Gelsenkirchen, a tydzień później pokonało 2:1 Sportfreunde Essen 07 w Emscherkreismeisterschaft. Dzięki tej wygranej Schalke awansowało do Gauligi Ruhr, najwyższej wówczas klasy rozgrywkowej w Niemczech[3]. W 1927 roku zawodnicy klubu z Gelsenkirchen wywalczyli jej mistrzostwo, a w decydującym o mistrzostwie Niemiec Zachodnich meczu przegrali 3:4 z Fortuną Düsseldorf. W maju tamtego roku zespół po raz pierwszy w swojej historii wystąpił w mistrzostwach kraju, jednak już w pierwszej rundzie uległ 1:3 TSV 1860 Monachium. W czerwcu 1927 zapadła decyzja o budowie nowego stadionu dla piłkarzy Schalke, a ich nowym trenerem został Austriak Gustav Wieser[3]. 20 listopada 1927 Ernst Kuzorra zadebiutował w reprezentacji Niemiec w zremisowanym 2:2 towarzyskim meczu z Holandią, stając się tym samym pierwszym reprezentantem w historii klubu[5].

Wiosną 1928 roku zmieniono nazwę klubu na FC Gelsenkirchen-Schalke 04 w podziękowaniu władzom miasta Gelsenkirchen za sfinansowanie budowy stadionu, który nazwano Glückauf-Kampfbahn. W lipcu zespół uległ 2:4 Hamburger SV w pierwszej rundzie mistrzostw Niemiec, a we wrześniu zakończono budowę stadionu. Mecz otwarcia Schalke rozegrało z drużyną Tennis Borussia Berlin[3]. Z kolei 23 września tamtego roku Kuzorra zdobył gola dla Niemiec w meczu z Norwegią (2:0). 23 września 1929 piłkarze Schalke zwyciężyli 2:1 z Meidericher Spielverei i tym samym po raz pierwszy w historii zdobyli mistrzostwo Niemiec Zachodnich. Odpadli jednak w rozgrywkach o prymat w kraju, gdy ulegli 1:4 Hercie Berlin.

1930–1933: Od skandalu po wicemistrzostwo Niemiec[edytuj | edytuj kod]

Wiosną 1930 zespół Schalke wywalczył swoje drugie mistrzostwo Zachodnich Niemiec w historii. Zespół zawiódł jednak swoich kibiców w mistrzostwach kraju. Przeszedł pierwszą rundę wygrywając 6:2 z Arminią Hanower, jednak odpadł w kolejnej po porażce 2:6 z 1. FC Nürnberg[3]. 25 sierpnia 1930 doszło do skandalu. Zachodnioniemiecki Związek Piłki Nożnej (Westdeutscher Spielverband) zawiesił wówczas 14 zawodników z pierwszego składu Schalke, w tym czołowych Hansa Tibulskiego, Fritza Szepana i Ernsta Kuzorrę. Powodem takiej decyzji był „brak amatorstwa” piłkarzy, którzy za swoją grę otrzymywali wypłatę w wysokości 10 marek niemieckich, podczas gdy maksymalna stawka ustanowiona przez związek wynosiła 5 marek. Kierownictwo klubu dodatkowo musiało zapłacić karę w wysokości 1600 marek na rzecz federacji[3].

1 czerwca 1931 roku Schalke rozegrało swój pierwszy mecz po banicji. Na Glückauf-Kampfbahn przybyło 70 tysięcy widzów, którzy zobaczyli zwycięstwo „Die Königsblauen” 1:0 nad Fortuną Düsseldorf. Zwycięskiego gola w tamtym spotkaniu zdobył Hans Tibulski[3]. Przed sezonem 1931/1932 nowym trenerem został Hans Sauerwein. Doprowadził on Schalke do mistrzostwa Zachodnich Niemiec, ale nie zdołał wywalczyć mistrzostwa kraju, po tym jak Schalke odpadło w półfinale z Eintrachtem Frankfurt (1:2). Latem 1932 roku trenerem klubu został Kurt Otto, który wcześniej pracował z reprezentacją Polski. Schalke ponownie było najlepsze w swoim regionie, a w mistrzostwach Niemiec po raz pierwszy dotarło do finału. W Kolonii przy 60 tysiącach widzów Schalke poniosło porażkę 0:3 z Fortuną Düsseldorf i zostało wicemistrzem kraju[3].

1933–1945: Sześć tytułów mistrzowskich[edytuj | edytuj kod]

W 1933 roku władzę w Niemczech zdobyła Narodowosocjalistyczna Niemiecka Partia Robotników. Odwołano wówczas zarząd Deutscher Fußball-Bund i powołano nowy, wywodzący się z NSDAP. W tym samym roku Schalke przystąpiło do nowo utworzonych rozgrywek – Gauliga Westfalen. Natomiast nowym trenerem zespołu został Hans Schmidt[6]. W 1934 na Mistrzostwach Świata we Włoszech gracz Schalke Ernst Kuzorra był podstawowym zawodnikiem i wywalczył brązowy medal, stając się pierwszym zdobywcą medalu na Mundialu w barwach klubu z Gelsenkirchen. W czerwcu zespół wywalczył mistrzostwo Gauligi i równie udanie radził sobie w rozgrywkach o mistrzostwo Niemiec. Ostatecznie dotarł do finału. 24 czerwca 1934 zmierzył się w Berlinie z 1. FC Nürnberg. Po golach Kuzorry i Fritza Szepana zespół zwyciężył 2:1 i po raz pierwszy w swojej historii wywalczył tytuł mistrza Niemiec[6].

1 czerwca 1935 Schalke 04 zostało członkiem „Nationalsozialistischer Reichsbund für Leibesübungen”, czyli ówczesnych władz zarządzających piłką nożną w kraju. Piłkarze drużyny Schalke zostali po raz trzeci z rzędu mistrzem Westfalii i ponownie dotarli do finału mistrzostw Niemiec. 23 czerwca 1935 w obecności 74 tysięcy widzów w Kolonii „Die Königsblauen” podejmowali VfB Stuttgart. Mecz obfitował w bramki i ostatecznie zakończył się wynikiem 6:4 dla Schalke. Bramki w tamtym spotkaniu dla drużyny z Gelsenkirchen zdobywali: trzykrotnie Ernst Poertgen i po jednej Ernst Kalwitzki, Adolf Urban i Rudolf Gellesch. Z kolei 8 grudnia tamtego roku Schalke dotarło do finału Pucharu Niemiec, jednak na stadionie Rheinstadion w Düsseldorfie przegrało 0:2 z Nürnberg[6].

W 1936 roku zespół ponownie został mistrzem Gauligi Westfalii, a we wrześniu otwarto nową trybunę na Glückauf-Kampfbahn. Mierząca 114 metrów stała się największą trybuną w całych Niemczech. 3 stycznia 1937 Schalke po raz drugi w historii wystąpiło w finale krajowego pucharu, jednak uległo w Berlinie 1:2 zespołowi VfB Leipzig. Wiosną zawodnicy znów byli najlepsi w swoim regionie, a 20 czerwca rozegrali finał mistrzostw Niemiec z Nürnberg. Na Stadionie Olimpijskim w Berlinie Schalke wygrało 2:1 po golach Kalwitzkiego i Poertgena zostając tym samym trzeci raz mistrzem kraju[6]. Z kolei w styczniu 1938 pokonało w takim samym stosunku Fortunę Düsseldorf w finale DFB-Pokal, dzięki czemu jako pierwszy klub w Niemczech zdobyło dublet.

Rok 1938 przyniósł kolejne mistrzostwo Zachodnich Niemiec, a piłkarze Gelsenkirchen jeszcze do 1944 roku nieprzerwanie okazywali wyższość nad innymi drużynami z regionu. 26 czerwca ponownie wystąpiło w finale rozgrywek krajowych, jednak po 90 minutach meczu z Hannoverem 96 był remis 3:3 i do rozstrzygnięcia potrzebne było powtórzenie spotkania. 3 lipca 1938 przy 100 tysiącach widzów Berlinie Schalke uległo w powtórce Hannoverowi 3:4 i zostało wicemistrzem Niemiec[6]. Jednak rok 1939 przyniósł Schalke sukces w krajowych mistrzostwach. 18 czerwca w Berlinie zawodnicy nie dali szans Admirze Wiedeń wygrywając 9:0 (4:0)[7]. Bohaterem meczu był Kalwitzki, który strzelił 5 goli, a kolejne dołożyli Szepan, Urban, Tibulski i Kuzorra[6]. Po tym sukcesie prezesem klubu przestał być Fritz Unkel, który został zastąpiony przez Heinricha Tschneschera.

Po sezonie 1939/1940 doszło też do zmiany pokoleń i powoli do zespołu wkraczała tzw. „Trzecia Generacja”, czyli „Die Dritte Schalker Generation”, którą tworzyli między innymi Herbert Burdenski, Willi Schuh i Bernhard Füller. Zespół ponownie wystąpił w finale o mistrzostwo Niemiec i ponownie wygrał (po raz piąty w historii), tym razem 1:0 z Dresdner SC po golu Kalwitzkiego[6]. 22 czerwca 1941 w finale mistrzostw kraju Schalke wystąpiło z pochodzącym z Austrii Rapidem Wiedeń. Do 57. minuty prowadziło 3:0 po golach Gellescha, Eppenhofa i Hinza, jednak przegrało mecz 3:4 i zajęło 2. miejsce w rozgrywkach. Z kolei w listopadzie 1941 zespół nie zrehabilitował się za porażkę w Meisterschaft i w finale pucharu uległ 1:2 Dresdner SC[6].

5 lipca 1942 Schalke znów dotarło do finału rozgrywek o mistrzostwo kraju. Drugi raz z rzędu natrafiło w nim na drużynę z Wiednia, którą tym razem była Vienna. Ponad 100 tysięcy kibiców oglądało zwycięstwo Schalke 2:0, dla którego bramki zdobywali Kalwitzki i Szepan. Tym samym „Die Königsblauen” szósty raz w historii sięgnęli po tytuł mistrzowski i po raz szósty w ciągu ostatnich ośmiu sezonów[6]. Z kolei w listopadzie piąty raz zagrali w finale Pucharu Niemiec, jednak przegrali w nim 0:2 z TSV 1860 Monachium. W lutym 1944 Schalke wygrało 4:1 z Borussią Dortmund i po raz jedenasty z rzędu wywalczyło mistrzostwo Westfalii. 4 lipca tamtego roku zmarł Fritz Unkel, były prezes klubu.

1945–1963: Gra w Oberlidze i kolejny tytuł[edytuj | edytuj kod]

Po zakończeniu II wojny światowej rozgrywki w Niemczech wznowiono latem 1945, a swój pierwszy mecz Schalke 04 rozegrało 22 lipca w meczu z reprezentacją miasta Wanne-Eickel, z którą wygrało 7:1. Z kolei pierwsze ligowe spotkanie drużyny z Gelsenkirchen odbyło się 9 marca 1946 i były to derby miasta z Alemannią Gelsenkirchen, w których lepsze okazało się Schalke wygrywając 4:1[8]. W lipcu 1946 rozpoczęła się przebudowa stadionu Glückauf-Kampfbahn, a Schalke wygrało rozgrywki ligi okręgowej. 23 lutego 1947 drużyna odniosła najwyższe w swojej historii w oficjalnych meczach, gdy pokonała 20:0 SpVgg Herten. Herbert Burdenski zdobył w tamtym meczu 11 goli. W rozgrywkach mistrzostw Westfalii Schalke dotarło do ćwierćfinału, w którym uległo Borussii Dortmund 2:3[8].

We wrześniu 1947 zainaugurowano w Niemczech nowe rozgrywki piłkarskie – Oberligę, a Schalke zostało przydzielone do strefy zachodniej. 14 września zespół rozegrał swoje pierwsze spotkanie i zremisował w nim 2:2 z Hamborn 07. Na koniec sezonu zajął 6. miejsce w lidze. Rok później drużyna z Gelsenkirchen spisała się jeszcze słabiej i zakończyła sezon na 12. miejscu w tabeli (na 16 uczestników)[8]. 12 listopada 1950 swoje piłkarskie kariery zakończyli Ernst Kuzorra i Fritz Szepan. Pożegnalny mecz odbył się na stadionie Schalke w obecności 25 tysięcy widzów. Przeciwnikiem był brazylijski klub Atlético Mineiro Belo Horizonte, który uległ Niemcom 1:3[8].

Sezon 1950/1951 zakończył się dla zawodników Schalke 04 sukcesem, pierwszym od czasu utworzenia Oberligi. W decydującym o mistrzostwie ligi meczu drużyna zwyciężyła 4:1 ze Sportfreunde Katernberg. W mistrzostwach RFN przegrała jednak z 1. FC Kaiserslautern, a zawodnik Schalke Hans Kleina z 25 golami został królem strzelców Oberligi[8]. W 1952 roku „Die Knappen” wywalczyli wicemistrzostwo ligi, ale w 1953 zajęli 6. miejsce. Z kolei w 1953 w decydującym o mistrzostwie spotkaniu z 1. FC Köln przegrali 2:4 i ostatecznie ukończyli ligę na 3. pozycji[8]. W lipcu 1954 nowym trenerem drużyny został Austriak Edi Frühwirth, który poprzednio prowadził rodzimą reprezentację. 31 lipca tamtego roku rozpoczęto świętowanie 50. rocznicy istnienia klubu. Jednym z najważniejszych momentów tej uroczystości był mecz z Hannoverem 96, ówczesnym mistrzem kraju, który Schalke 04 wygrało 5:1. Z okazji rocznicy wybudowano nową trybunę na Glückauf-Kampfbahn, a także dobudowano sanitariaty[8].

Pierwszy sezon pod wodzą trenera Frühwirtha zakończył się 5. miejscem w Oberlidze, a także awansem do finału Pucharu Niemiec. Jednak w finale w Brunszwiku piłkarze Schalke 04 ulegli 2:3 Karlsuher SC (oba gole dla Schalke zdobył

Przypisy

  1. Ball und Buchstabe (niem.). Bundeszentrale für politische Bildung.
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 1904-1924 Die wilden Jahre (niem.). FC Schalke 04. [dostęp 24 marca 2009].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 3,9 1924-1933 Der Kreisel beginnt sich zu drehen (niem.). FC Schalke 04. [dostęp 24 marca 2009].
  4. The football ABC: Adolf, Bruno and Chelsea (ang.). FourFourTwo.com. [dostęp 25 marca 2009].
  5. Ernst Kuzorra (niem.). Fussballdaten.de. [dostęp 25 marca 2009].
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 6,7 6,8 1933-1945 Triumphzug der Knappen (niem.). FC Schalke 04. [dostęp 26 marca 2009].
  7. Schalke 04 – mistrzem Niemiec. „Gazeta Lwowska”, s. 4, Nr 138 z 22 czerwca 1939. 
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 8,6 1945-1963 Neuaufbau in der Oberliga West (niem.). FC Schalke 04. [dostęp 27 marca 2009].