1 Batalion Balonowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
1 Batalion Balonowy
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1923
Rozformowanie 1939
Nazwa wyróżniająca nie posiadał
Patron nie posiadał
Tradycje
Święto 5 maja
Rodowód III Batalion Aeronautyczny
Dowódcy
Ostatni mjr Konstanty Andrzej Rolicz-Kamieński
Działania zbrojne
nie uczestniczył
Organizacja
Dyslokacja garnizon Toruń
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk Wojska Balonowe

1 Batalion Balonowy (1 bbalon) – pododdział Wojsk Balonowych II RP w latach 1920–1939.

Geneza i skład[edytuj | edytuj kod]

Początki 1 Batalionu Balonowego sięgają roku 1919, kiedy to w Poznaniu sformowano pierwsze pododdziały wojsk aeronautycznych. Pododdziały te zimą 1919/1920 zorganizowano w grupy aeronautyczne.

W związku z trwającą wojną polsko-bolszewicką grupy aeronautyczne skierowano w 1920 roku na front, gdzie przemianowane zostały na bataliony aeronautyczne.

Skład:

Grupa aeronautyczna składała się z dwóch kompanii balonów obserwacyjnych o stanie: 6 oficerów oraz 187 podoficerów i szeregowych każda. Etatowe wyposażenie kompanii stanowiły 2 powłoki balonowe, 2 dźwigarki, 19 samochodów ciężarowych, 2 samochody osobowe, radio, kuchnia i 6 przeciwlotniczych ciężkich karabinów maszynowych oraz polowa wytwórnia wodoru.

Wojna polsko-bolszewicka[edytuj | edytuj kod]

Początkowo, zimą i wiosną 1920 roku, sytuacja na froncie sprzyjała użyciu balonów obserwacyjnych do współpracy z artylerią i utrzymaniu stałego dozoru wojsk nieprzyjaciela.

25 stycznia 1920 roku III Batalion Aeronautyczny por. obs. bal. Konstantego Kamieńskiego został włączony w skład Dywizji Pomorskiej płk. Skrzyńskiego. Otrzymał zadanie, polegające na natychmiastowym przejęciu pozostawionych przez Niemców w Toruniu urządzeń balonowych.

W trakcie ofensywy kijowskiej batalion przydzielono do grupy operacyjnej płk. Józefa Rybaka. Do momentu odwrotu 3 Armii spod Kijowa balony batalionu wykonały niewielką liczbę wzlotów ze względu na niekorzystną sytuację terenową.

Z chwilą rozpoczęcia ofensywy Armii Czerwonej podstawowa działalność batalionów aeronautycznych stała się niemożliwa ze względu na ruchomość frontu i dużą ruchliwość wojsk nieprzyjaciela. Również znaczne rozproszenie własnej artylerii oraz utrudnione przesuwanie ciężkich balonów poszczególnych kompanii aeronautycznych uniemożliwiły ich zasadnicze wykorzystanie.

W czasie odwrotu kompania z dowódcą batalionu por. K. Kamieńskim wycofywała się wraz ze sztabem grupy artylerii płk. Aleksandrowicza. Osłaniała ona dowództwo grupy artylerii. Druga z kompanii wycofywała się wraz z taborem samochodowym. Kompanie scalono w batalion w miejscowości Korosteń, skąd wycofany został do Poznania.

Na początku lipca 1920 roku, po reorganizacji, batalion wszedł w skład sformowanego 1 Pułku Aeronautycznego, a po jego rozwiązaniu działał w składzie wojsk 5 Armii. Po rozejmie skierowany został do Torunia.

 Osobny artykuł: 1 Pułk Aeronautyczny (II RP).

Okres międzywojenny[edytuj | edytuj kod]

Zawarcie traktatu rozejmowego w 1920 roku rozpoczęło proces przechodzenia oddziałów Wojska Polskiego na organizację pokojową. Po zakończeniu działań wojennych wojska balonowe nie zostały zredukowane. Zamiast redukcji personelu i sprzętu jak to miało miejsce w innych broniach, w wojskach balonowych nastąpiło zwiększenie liczby jednostek. W 1923 roku korpus wojsk aeronautycznych (jednostki lotnicze i balonowe) składał się z: 3 pułkowników, 21 podpułkowników, 28 majorów, 112 kapitanów, 218 poruczników i 11 podporuczników[1]. Dopiero pod koniec 1923 roku, w związku z ciężką sytuacją finansową państwa przystąpiono do znacznej redukcji wojsk balonowych, w wyniku której pozostawiono jedynie batalion w Toruniu. W jego składzie oprócz kompanii balonów obserwacyjnych znalazła się też jedna wydzielona kompania balonów zaporowych w Jabłonnie.

Po rozwiązaniu Centralnej Szkoły Balonowej w 1924, od 1927 do 1939 przy Batalionie Balonowym (później – 1 Batalionie Balonowym) w Toruniu funkcjonowała Szkoła Podchorążych Rezerwy Wojsk Balonowych, przemianowana w 1933 roku na Szkołę Podchorążych Rezerwy Balonów. Od 1935, mimo że absolwenci otrzymywali świadectwa ukończenia Szkoły Podchorążych Rezerwy Balonów, faktycznie funkcjonował pluton podchorążych rezerwy w składzie 1 Batalionu Balonowego. W sumie w latach 1927–1939 szkołę podchorążych rezerwy ukończyło ponad 250 absolwentów, w tym około 70% zostało oficerami zarówno służby stałej, jak i rezerwy.

W 1929 nastąpiły zmiany w organizacji lotnictwa wojskowego, w tym i w wojskach balonowych. W 1929 roku na bazie wydzielonej kompanii balonów zaporowych z toruńskiego 1 batalionu balonowego sformowano 2 Batalion Balonowy w Jabłonnie.

Bataliony podporządkowano utworzonym w 1930 roku Grupom Aeronautycznym.

 Osobny artykuł: Grupa Aeronautyczna.

W latach 1930–1936 1 batalion balonowy wchodził w skład Grupy Aeronautycznej nr 2 – Poznań, a po jej rozwiązaniu wszedł do Grupy Aeronautycznej nr 3 – Kraków.

Grupy Aeronautyczne przemianowane zostały w 1936 roku na Grupy Lotnicze. Podległość batalionów względem Grup Lotniczych do wybuchu wojny nie uległa zmianie.

Wyposażenie[edytuj | edytuj kod]

W 1924 we Francji skonstruowano balon obserwacyjny na uwięzi – Caquot BD. Rok później zapadła decyzja o wyposażeniu w balony tego typu polskiej armii. Umowę podpisano 23 kwietnia 1925 roku. Pod koniec lat 20. uruchomiono w Wojskowej Wytwórni Balonów produkcję seryjną, pod oznaczeniem CZB-BD, a później WWB-BD i WBS-BD. Stanowiły one, wraz ze starszymi balonami CZB R-1 i CZB R-2 podstawowy sprzęt 1 batalionu balonowego w Toruniu i 2 Batalionu Balonowego w Legionowie.

Żołnierze i święto[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy batalionu:

  • mjr Hilary Grabowski
  • płk Aleksander Wańkowicz (1923, n.e. → szef wydziału w Dep. IV Żegl. Powietrznej MSWoj.)
  • mjr / ppłk obs. bal. Jan Tadeusz Wolszlegier (7 VII 1924 – 27 IV 1934)
  • mjr Konstanty Andrzej Rolicz-Kamieński (27 IV 1934 – 5 IX 1939)

Zastępcy dowódcy batalionu:

Oficerowie:

Święto batalionu przypadało na dzień 5 maja.

Mobilizacja 1939[edytuj | edytuj kod]

Balon obserwacyjny Caquot R

Podczas mobilizacji batalion zmobilizował następujące kompanie balonowe z przydziałami do:

  • 1 kompania balonów obserwacyjnych – Armia Pomorze – dowódca kpt. obs. bal. Tadeusz Michał Kasprzycki
    • zastępca dowódcy – ppor. Maksymilian Marian Michalak
    • obserwator – ppor. Zbigniew Hampel
    • obserwator – ppor. rez. NN
    • obserwator – ppor. rez. NN
    • szef kompanii – st. sierż. Filip Bekas
  • 2 kompania balonów obserwacyjnych – Armia Prusy – dowódca kpt. obs. bal. Stanisław Brenk
    • zastępca dowódcy – ppor. Edward Lesisz
    • obserwator – ppor. rez. Adam Węgiel
    • obserwator – ppor. rez. Franciszek Staszewski
    • obserwator – ppor. rez. Marian Wronka
    • obserwator – plut. pchor. rez. Jerzy Karol Faczyński
    • obserwator – plut. pchor. rez. NN
    • oficer techniczny – chor. Roman Piórkowski
    • szef kompanii – st. sierż. Jan Zimorski
  • 3 kompania balonów obserwacyjnych – Armia Łódź – dowódca por. obs. bal. Stanisław Patalan
    • zastępca dowódcy – ppor. Stanisław Mieczysław Parfus
    • obserwator – ppor. rez. Władysław Żurawski
    • obserwator – ppor. rez. Longin Bronisław Kokociński
    • szef kompanii – sierż. Michał Blezień
  • 4 kompania balonów obserwacyjnych – Armia Poznań – dowódca kpt. obs. bal. Kazimierz Mensch
    • zastępca dowódcy - NN
    • obserwator – ppor. rez. Zdzisław Jan Mafeniuk
    • obserwator – por. rez. Franciszek Bodzioch
    • obserwator – ppor. rez. Tadeusz Mieczysław Antoni Włodek
    • obserwator – ppor. rez. Sykstus Mieczysław Wojtych
    • szef kompanii – NN
  • 5 kompania balonów obserwacyjnych – Armia Modlin – dowódca por. obs. bal. Antoni Narkiewicz
    • zastępca dowódcy - NN
    • obserwator – por. rez. Jan Stanisław Döllinger
    • obserwator – ppor. rez. Zygmunt Łada
    • obserwator – plut. pchor. rez. Jan Jerzy Makowski
    • obserwator – pchor. rez. (?) Cybulski
    • szef kompanii – NN

Zmobilizowana kompania balonów obserwacyjnych liczyła 6 oficerów obserwatorów balonowych oraz 190 podoficerów i szeregowych. Kompania balonów obserwacyjnych według etatu powinna była posiadać na stanie dwie powłoki balonowe (typu BD), dwie dźwigarki oraz tabor samochodowy.

Kompania balonów zaporowych składała się z drużyny dowódcy, 2 plutonów balonów zaporowych typu N i NN po 5 tandemów oraz plutonu transportowego i plutonu parkowego. w 1939 roku na jej bazie zmobilizowano:

  • 1 kompania balonów zaporowych – Warszawa – dowódca kpt. obs. bal. Czesław III Gałecki
    • dowódca I plutonu – plut. pchor. rez. Jerzy Roman Dereń
    • dowódca II plutonu – ppor. rez. Witold Stanisław Pujkiewicz
    • szef kompanii – NN
  • 2 kompania balonów zaporowych – Warszawa – dowódca por. obs. bal. Kazimierz Nowicki
    • dowódca I plutonu – ppor. rez. Jan Gorliwy
    • dowódca II plutonu – NN
    • szef kompanii – NN

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Rocznik Oficerski 1924
  2. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 26 marca 1931 roku, s. 94.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]