5 Pułk Lotniczy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
5 Pułk Lotniczy
Ilustracja
Odznaka pamiątkowa pułku
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 14 lipca 1928
Rozformowanie 1939
Tradycje
Święto 31 maja
Dowódcy
Pierwszy płk Piotr Abakanowicz
Ostatni płk Jerzy Garbiński
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Lida-Wilno
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk lotnictwo
Podległość Departament IV MSWojsk.
1 Grupa Aeronautyczna
1 Grupa Lotnicza
Wizyta łotewskich lotników w 5 pułku lotniczym w Lidzie. Płk Piotr Abakanowicz (1 z prawej) żegna wsiadającego do samochodu dowódcę łotewskiego
Powitanie kpt Bolesława Orlińskiego w 5 pułku lotniczym w Lidzie po jego powrocie z lotu Warszawa-Tokio; 1926 r.
Dyslok lotn 1939.png

5 Pułk Lotniczy (5 plot.) – oddział lotnictwa Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej.

Święto pułkowe obchodzono w dniu 31 maja, w rocznicę wydania pierwszego rozkazu organizacyjnego 11 pułku myśliwskiego w 1925.
Litera identyfikacyjna na samolotach pułku „C”.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z koncepcją tworzenia „mieszanych” pułków lotniczych składających się z dywizjonów różnego rodzaju lotnictwa, rozkazem MSWojsk.BOO L.dz. 10717/tjn.Og.Org. z 14 lipca 1928 rozwiązano 11 pułk myśliwski, powołując w jego miejsce 5 pułk lotniczy[1][2]. Wchodzące dotychczas w skład 11 pułku myśliwskiego eskadry dywizjonu myśliwskiego (113 i 114) zostały we wrześniu włączone do 2 pułku lotniczego w Krakowie i przemianowane na 121 i 122 eskadrę myśliwską. W ich miejsce z Krakowa przybyły do Lidy 23 i 24 eskadry II dywizjonu lotniczego, które to przemianowane zostały na 54 i 55 eskadrę[1].

Na początku 1931 sformowany został w pułku dywizjon szkolny. Na jego dowódcę wyznaczony został mjr.pil. Stanisław Ratomski. Jesienią 1932 odkomenderowano grupę personelu na lotnisko Porubanek w celu organizacji Wydzielonego Oddziału Lotniczego. W skład oddziału miały wejść między innymi 51 eskadra liniowa i 53 eskadra towarzysząca. Eskadrę towarzyszącą formowano w Wilnie, a liniową przesunięto z Lidy. Rozkazem MSWojsk. L.dz. 2446/tjn.Org. z 7 sierpnia 1933 Wydzielony Oddział Lotniczy przemianowano w Detaszowany Dywizjon Lotniczy. Dowodził nimi mjr.pil. Adam Kowalczyk. Tym samym rozkazem nakazano organizację 56 eskadry towarzyszącej[3].

Wiosną 1929 roku pułk został włączony w skład 1 Grupy Aeronautycznej. W 1933 rozformowana została 54 eskadra liniowa.

Rozkazem MSWojsk.DDO L.dz. 4359 z 19 lipca 1937 rozwiązano detaszowany dywizjon lotniczy. W jego miejsce w 1938, na lotnisku Porubanek zorganizowany został III dywizjon myśliwski 5 pułku lotniczego, w składzie dwóch eskadr: 151 i 152. W tym też roku przesunięto eskadrę liniową z Porubanka do Lidy, natomiast eskadra towarzysząca pozostała w dotychczasowym miejscu, organizacyjnie podlegała dowódcy lotniska Porubanek, a taktycznie dowódcy 5 pułku lotniczego. W Lidzie sformowano kolejną eskadrę towarzyszącą. Umożliwiło to utworzenie IV/5 dywizjonu towarzyszącego. Dowódcą dywizjonu został mjr.pil. Julian Skrzat[4].

W tym czasie eskadry liniowe przezbrojone zostały w samoloty PZL-23 „Karaś”. Z początkiem 1938 stosunki polsko-litewskie stały się bardzo napięte. W marcu konflikt graniczny spowodował, że polskie władze lotnicze nakazały skoncentrować na lotnisku Lida dywizjony liniowe, a na Porubanku zgrupowanie myśliwskie 1 pułku lotniczego. Koncentracja zakończona została 20 marca demonstracyjnym lotem polskich jednostek liniowych i myśliwskich wzdłuż granicy polsko-litewskiej[4].

Wiosną 1939 eskadra towarzysząca na Porubanku wymieniła samoloty R-XIII na RWD-14 „Czapla”. Z chwilą ogłoszenia mobilizacji 24 sierpnia 1939, rozwiązany został 5 pułk lotniczy, a działalność podjęła Baza nr 5 na czele której stanął mjr tech. Kazimierz Górski. W trakcie mobilizacji rozformowano 59 eskadrę towarzyszącą, a 55 eskadra liniowa przemianowana została na 55 samodzielną eskadrę bombową[4].

51 esk rozp.png
151 esk mysl.png

Struktura organizacyjna pułku[edytuj | edytuj kod]

Struktura pułku[5]
Lata Dywizjony Eskadry Numery samolotów
1930 51 eskadra liniowa
52 eskadra liniowa
54 eskadra liniowa
55 eskadra liniowa
53 eskadra towarzysząca
1936 51 eskadra liniowa
55 eskadra liniowa
53 eskadra towarzysząca
56 eskadra towarzysząca
1937 51 eskadra liniowa
55 eskadra liniowa
III/5 dywizjon myśliwski 151 eskadra myśliwska
152 eskadra myśliwska
53 eskadra towarzysząca
56 eskadra towarzysząca
59 eskadra towarzysząca
VIII 1939 51 eskadra liniowa
55 eskadra liniowa
III/5 dywizjon myśliwski 151 eskadra myśliwska
152 eskadra myśliwska
IV/5 dywizjon towarzyszący 53 eskadra towarzysząca
56 eskadra towarzysząca
59 eskadra towarzysząca
Baza 5 pułku lotniczego lotniczy plaplot
Oddział portowy pluton wartowniczy (cywilny)
straż pożarna (cywilna)
lotniczy plaplot[6]
eskadra treningowa
eskadra szkolna

24 sierpnia 1939, w trakcie mobilizacji alarmowej, przeprowadzone zostały następujące zamierzenia organizacyjne:

Rzut kołowy Bazy Lotniczej nr 5 został ewakuowany do Grodna, gdzie w dniach 20-21 września 1939 uczestniczył w obronie miasta przed Armią Czerwoną.

Żołnierze pułku[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy pułku
Zastępcy dowódcy
  • ppłk tyt. płk Adam II Zaleski (XI 1925[7] – †12 VII 1926[8])
Oficerowie


Podoficerowie i szeregowcy

Odznaka pułkowa i znaki na samolotach[edytuj | edytuj kod]

Odznaka zatwierdzona została w dzienniku Rozkazów MSWojsk. nr 4, poz. 40 z 10 marca 1936. Stanowi ją stylizowany srebrny krzyż wpisany w koło koloru srebrnego. Na rum nałożony centrycznie biało – czerwono emaliowany samolot z numerem „11” na sterach. Samolot opleciony jest złotą cyfrą 5[9][1].

Wersje[10]
  • żołnierska –lakierowana lub bez lakieru
Znaki na samolotach pułku w latach 1927 – 1932
Regulaminowe tło pod godło eskadr 5 pułku lotniczego obowiązujące od 1932 i godła „zwierzęce” eskadr[11]
Umieszczane pod skrzydłem litery identyfikacyjne 5 pułku lotniczego [4][12]Litera 5PL.png lub Litera 5PL 1.png

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Pawlak 1989 ↓, s. 316.
  2. Dziennik Rozkazów MSWojsk. Nr 21 z 2 sierpnia 1928 roku, poz. 235.
  3. Pawlak 1989 ↓, s. 317.
  4. a b c d Pawlak 1989 ↓, s. 318.
  5. Kowalski 1981 ↓, s. 12.
  6. dwie 40 mm armaty przeciwlotnicze wz. 1936 i cztery ckm wz. 1914
  7. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 126 z 26 listopada 1925 roku, s. 685.
  8. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 44 z 14 października 1926 roku, s. 363.
  9. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 339.
  10. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 340.
  11. Kowalski 1981 ↓, s. 121.
  12. Kowalski 1981 ↓, s. 93.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]