Lana Turner

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Lana Turner
ilustracja
Imię i nazwisko Julia Jean Mildred Frances Turner
Data i miejsce urodzenia 8 lutego 1921
Wallace
Data i miejsce śmierci 29 czerwca 1995
Century City
Zawód aktorka
Współmałżonek Artie Shaw
(1940-1940; rozwód)
Steve Crane
(1942–anulowane. 1943-1944; rozwód)
Bob Topping
(1948–1952; rozwód)

Lex Barker
(1953-1947; rozwód)
Fred May
(1960-1962; rozwód)
Robert Eaton
(1965-1969; rozwód)
Ronald Pellar
(1969-1972; rozwód)

Lata aktywności 1937–1985
Strona internetowa

Lana Turner, właśc. Julia Jean Mildred Frances Turner (ur. 8 lutego 1921, zm. 29 czerwca 1995) – amerykańska aktorka, symbol seksu lat 40. i 50. W latach 40. nazywana „Królową MGM”. W ciągu prawie pięćdziesięcioletniej kariery Turner zdobyła sławę, zarówno jako modelka pin-up i aktorka dramatyczna, ale także ze względu na swoje burzliwe życie osobiste. W 1951 r. została nazwana „najbardziej czarującą kobietą w dziejach sztuki międzynarodowej”. W wieku 16 lat związała się z wytwórnią Warner Bros, aby 2 lata później przejść do MGM. Turner zwróciła uwagę krytyków rolą w Zapamiętają. Na początku lat 40. XX wieku wystąpiła w takich filmach, jak Kulisy wielkiej rewii, Honky TonkOdnajdę Cię wszędzie, Trzej muszkieterowie. Zyskała uznanie jako femme fatale w Listonosz zawsze dzwoni dwa razy. W latach 50. wystąpiła m.in. w Pięknym i złym oraz w kasowych przebojach Peyton Place, za rolę w którym, została nominowana do Oscara i w Zwierciadle życia. W 1958 r. Turner znalazła się na czołówkach amerykańskich mediów w związku ze śmiercią Johnny’ego Stompanato. W kolejnej dekadzie aktorka występowała rzadziej m.in. w Madame X, a w latach 70. i 80. już tylko okazjonalnie m.in. w telenoweli Falcon Crest. Ostatni raz Turner wystąpiła w 1985 r. Była ośmiokrotnie zamężna. Miała jedno dziecko. W wieku 74 lat zmarła na raka przełyku.

Życiorys[edytuj]

Dom rodzinny Turnerów. 217 Bank Street w Wallace, Idaho.

Dzieciństwo[edytuj]

Urodziła się 8 lutego 1921 roku w Wallace, w stanie Idaho, a sama twierdziła, że w rzeczywistości jest rok młodsza niż to wynika z jej metryki urodzenia[a][1]. W okresie dzieciństwa nazywano ją Judy. Matką Turner była Mildred Frances Cowan (12 lutego 1904 – 22 lutego 1982 r.), która w wieku piętnastu lat poznała o 10 lat starszego górnika Johna Virgila Turnera (11 września 1894 – 14 grudnia 1930 r.). Dzieciństwo Turner wspominała jako skromną idyllę. W rzeczywistości jej ojciec, John, zmagał się z problemami finansowymi, co potęgowało jego uzależnienie od hazardu i skłonność do alkoholu. Mężczyzna pędził nielegalnie bimber, a gdy dowiedziały się o tym lokalne władze, cała rodzina Turnerów w połowie lat 20. wyjechała do San Francisco. Wkrótce małżeństwo Turnerów uległo rozpadowi, ale nigdy nie doszło do formalnego rozwodu. Mildred pracowała w gabinecie kosmetycznym, a John w 1930 r. zatrudnił się w miejscowych dokach. W grudniu po jednej z partii partii pokera został okradziony i pobity ze skutkiem śmiertelnym. Sprawca morderstwa nigdy nie został ujęty[2]. Ze względu na problemy finansowe Mildred wyjechała do Los Angeles, aby kontynuować tam pracę, a Judy trafiła pod opiekę rodziny zastępczej, uczęszczała do Presidio Junior High School, a potem do Washington High School gdzie była cheerleaderką[3]. W 1936 r. Judy wraz z matką wyjechały do Los Angeles gdzie mieszkały w niewielkim domku na Glencoe Way, a Turner uczyła się w Hollywood High School. Koleżanka z klasy, Nanette Fabray, tak wspominała Turner z tego okresu:

Nigdy nie widziałam piękniejszej dziewczyny, a Hollywood High School był pełen urodziwych dziewczyn, większość z nich marzyła, tak się przynajmniej wydaje, o zostaniu gwiazdą filmową. Kiedy Judy spacerowała przez korytarz, inne dziewczyny zatrzymywały się i patrzyły na nią zazwyczaj z zazdrości. Chłopcy często gwizdali.

Pewnego razu Judy odwiedziła Top Hat Café spostrzegł ją wydawca The Hollywood Reporter, William R. Wilkerson i spytał czy chciałaby zagrać w filmie. Od tego zaczęła się jej kariera filmowa[b]. Wkrótce Judy przydzielono agenta Zeppo Marxa, a także innych którzy starali się o angaż nastolatki do filmu. Na zatrudnienie Turner zdecydował się Mervyn LeRoy, oferując jej 50 dolarów tygodniowo. Do nastoletniej Turner reżysera przekonał jej urok i to pomimo tego, że na castingu była niezwykle nieśmiała i niepewna siebie. Dnia 12 lutego 1937 r. podpisała kontrakt, 4 dni po tym jak ukończyła 16 lat. Nim rozpoczęła pracę na swoim pierwszym planie filmowym wybrała dla siebie imię Lana, bowiem Judy, zdaniem LeRoya, „nie brzmiało właściwie”[4].

Turner w 1937 r.

Początki kariery[edytuj]

Turner zadebiutowała w 1937 r. Przygodzie pod Paryżem, ale dopiero jej rola ofiary morderstwa, w dramacie Zapamiętają, zwróciła uwagę krytyków. „Ta młoda dama ma sugestywną urodę, osobowość i czar” - zauważył dziennikarz The Hollywood Reporter. Aktorkę okrzyknięto sweater girl[c]. Wkrótce została wypożyczona do Samuel Goldwyn Productions gdzie zagrała w Marco Polo z Garym Cooperem w roli głównej. Aktorce nie podobały się kostiumy w jakich musiała występować, a także makijaż, który jej zdaniem spowodował nieodwracalne zmiany w jej wizerunku[d]. Pierwotnie film przyniósł 700 tys. dolarów straty, co wówczas było ogromną sumą. Chociaż Turner grała niewielką rolę to gdy w 1945 r. film został wznowiony, promowany był hasłem „w rolach głównych Gary Cooper i Lana Turner”[5].

W miarę upływu czasu aktorka stawała się coraz bardziej rozpoznawalna i otrzymywała wiele listów od fanów, na które początkowo regularnie odpisywała. Gdy LeRoy zdecydował się przejść do wytwórni MGM zaproponował to samo aktorce. Turner zarabiać miała 100 dolarów tygodniowo co pozwalało jej na wynajęcie całego domu dla siebie. Dnia 20 lutego 1938 r. podpisała kontrakt z nowym pracodawcą. U boku Mickeya Rooney i Judy Garland wystąpiła w Andy Hardy zakochany. Brała także udział w przesłuchaniach do roli Scarlett O`Hary z Przeminęło z wiatrem[6] chociaż sama twierdziła, że zupełnie tam nie pasowała. Nowym agentem aktorki został Johnny Hyde, wiceprezydent Agencji Williama Morrisa, który wynegocjował dla niej podwyżkę gaży w wysokości 250 dolarów tygodniowo. W 1939 r. zagrała pierwszą główną rolę w komedii Dancing Co-Ed[7].

Lata 40. Gwiazda MGM[edytuj]

Kulisy wielkiej rewii[edytuj]

Gable i Turner w Honky Tonk.

W 1941 r. Turner wystąpiła u boku Jamesa Stewarta, Judy Garland i Hedy Lamarr w musicalu Kulisy wielkiej rewii. Rola uzależnionej od alkoholu Sheili Regan była dla początkującej aktorki sporym doświadczeniem zawodowym. Aby do niej przygotować się studiowała aktorstwo Bette Davis w Kusicicelce. Wedle relacji Turner, Lilian Burns, nauczyciel aktorstwa w MGM, stwierdził że aktorka zasłużyła na nominację do Oscara. Recenzent New York Timesa, będąc pod wrażeniem Turner, stwierdził, że „musiała urodzić się na Olimpie”, a Time uznał film za „gloryfikację Lany Turner”. W tym samym roku aktorka podpisała nowy kontrakt filmowy z gwarancją zarobków 1,5 tys. dolarów tygodniowo[8].

Honky tonk[edytuj]

Jesienią na ekrany kin wszedł western Honky tonk, w którym Turner partnerowała Clarkowi Gable’owi. Aktorka wcieliła się w postać powabnej Elizabeth Cotton o serce której stara się szuler Candy Johnson. Spotkanie 2 atrakcyjnych aktorów na planie filmowym podchwyciła prasa popularna, która plotkowała o romansie Gablea i Turner. Jack Conway wspominał, że „chemia między nimi była tak wielka, że aż skwierczało. Niewątpliwie była to atrakcyjność fizyczna.Oni tego nie grali”. Carole Lombard, zazdrosna o ówczesnego króla Hollywood, początkowo przebywała na planie, co zupełnie paraliżowało Turner. Najprawdopodobniej interwencja Gablea spowodowała, że jego żona opuściła plan filmowy, a Turner mogła w pełni skupić się na aktorstwie. Honky tonk okazał się największym sukcesem kasowym wytwórni MGM w 1941 r. i jedną z najbardziej dochodowych produkcji w USA[9][10]. Turner została również dobrze oceniona przez krytyków[11]. Magazyn Life nazwał Gablea i Turner „elektryzującym połączeniem, które wymaga powtórzenia”[12].

W drugiej połowie roku aktorka wystąpiła jeszcze w noirze Johnny Eeager wraz z Robertem Taylorem, a także w horrorze Doktor Jekyll i pan Hyde[13]. Według producenta Jacka Cummingsa sceny miłosne Turner świetnie promowały filmy MGM. W uznaniu tego magazyn Photoplay nazwał Turner „najnowszą boginią miłości”[14]

Atak na Pearl Harbor spowodował, że aktorka zdecydowała się, tak jak wiele innych gwiazd, wziąć udział w promocji obligacji wojennych. Dnia 15 czerwca 1942 r. aktorka przyjechała do Seattle, na Plac Zwycięstwa, gdzie zgromadził się tłum niewidziany wówczas w historii miasta. Turner kwitowała sprzedane obligacje i obiecała, że pocałuje każdego kto kupi papier wartościowy za 25 tysięcy dolarów. Jak sama przyznała, dotrzymała obietnicy setki razy[15]. W czasie II wojny światowej Turner była popularną pin-up[16][e]. Na jej cześć amerykańscy żołnierze nazwali 18 eskadrę „Tempest Turner”. Nazywano ją „najwspanialszą istotą na wysokich obcasach, kóra podnosi tętno”, „ukochaną marynarki wojennej”. Od października 1942 r. do końca wojny aktorka wraz z Marleną Dietrich czy Ritą Hayworth pracowała w klubie Hollywood Canteen gdzie żołnierze mogli spędzić czas i poznać gwiazdy filmowe. Występowała także w programach American Forces Network[17].

Wizerunek (krótkie włosy nazywane victory bob) i sposób ubierania się aktorki stały się popularne wśród amerykańskich kobiet. U szczytu popularności tylko w jednym miesiącu zdjęcia Turner zdobiły okładki 18 magazynów. W 1942 r.do siedziby MGM dotarł list Evy Braun, w którym pisała o swoim marzeniu, aby żyć w Hollywood i zostać nową Laną Turner[18]. Sama aktorka miała pewien dystans do sławy[19].

W Hollywood pracę zdobywa się dzięki inteligencji, talentowi, pięknu, ciężkiej pracy lub dzięki (...) fotogeniczności. Jestem tym drugim przypadkiem.

— Lana Turner

Na początku 1942 r. MGM zdecydowało się zdyskontować sukces duetu Gable-Turner i po raz kolejny oboje wystąpili na ekranie. Tym razem w melodramacie Odnajdę cię wszędzie. Produkcja filmu została przerwana zaledwie po kilku tygodniach z powodu śmierci żony aktora. Jednakże 23 lutego wznowiono zdjęcia. Film w reżyserii Wesleya Rugglesa odniósł spodziewany sukces komercyjny. Newsweek napisał, że „Turner pieczętuje swój występ niesamowitą namiętnością i niekłamanym przekonaniem, które sprawiają, że jej sceny miłosne i dramatyczne są na wysokim poziomie, niedostępnym dla jakiejkolwiek innej aktorki”.[20]

Po zakończeniu zdjęć Turner wyruszyła w kolejną podróż promującą obligacje wojenne m.in. do Idaho. W 1943 r. i 1944 r. aktorka zagrała w dwóch komediach: Slightly Dangerous i w Małżeństwie to prywatna sprawa. Po raz pierwszy nazwisko Turner pojawiło się na pierwszym miejscu w filmowej czołówce. W 1945 r. wystąpiła w dramacie Keep Your Powder Dry, opowiadającym o kobietach-żołnierzach oraz w komedii Weekend w hotelu Waldorf. Każdy z tych filmów przyniósł zyski macierzystej wytwórni. Na początku 1945 r. aktorka została jedną z najlepiej opłacanych aktorek Hollywood, z gażą 4 tys. dolarów tygodniowo[f].

Listonosz zawsze dzwoni dwa razy[edytuj]

Z ekranizacją powieści kryminalnej James M. Caina wstrzymywano się przez wiele lat ze względu na Kodeks Haysa[21][g]. W końcu w połowie lat 40. dostosowano scenariusz do rygorystycznych wymogów i powierzono reżyserię Tay Garnettowi. Autor powieści przyznał, że myślał o Turner jako głównej bohaterce. Aktorka wcieliła się w postać zuchwałej Cory Smith, która wraz z kochankiem morduje swojego męża, aby przejąć jego majątek. Powstawaniu filmu towarzyszyło wiele perturbacji począwszy od kapryśnej, zmiennej pogody aż po alkoholizm reżysera. Film zebrał przychylne recenzje krytyków, szczególnie chwalono aktorstwo Johna Garfielda i Turner. Obraz okazał się także największym hitem MGM w 1946 r. Aktorka uważała, że był to jej ulubiony film, a rolę Smith uznano za najlepszą w jej karierze[22].Krytyk Stephen Macmillan Moser tak ocenił występ Turner:

Od pierwszego spojrzenia na nią, w białych balerinach, jak kamera ukazuje ją od opalonych nóg w górę, staje się postacią tak kusząco piękną i zdradziecko złą, że widzowie nie mogą oderwać wzroku od ekranu.

— Stephen Macmillan Moser

James M. Cain wręczył Turner, oprawioną w skórę, tytułową nowelę wraz z dedykacją „Drogiej Lanie, podziękowania za występ, który przeszedł moje oczekiwania”. Rola Cory Smith sprawiła, że włodarze MGM chętniej decydowali się powierzać aktorce bardziej złożone role[23].

Turner i Gable w Powrocie.

W 1947 r. Turner wystąpiła w melodramacie historycznym Ulica zielonego delfina. Film potwierdził wysoką pozycję aktorki, okazał się być największym przebojem MGM w owym czasie[24]. W następnym roku Turner zagrała po raz trzeci u boku Gable’a w dobrze przyjętym melodramacie Powrót. Turner początkowo odmówiła występu w Trzech Muszkieterach ponieważ uznała, że Milady de Winter jest tylko drugoplanową postacią. Pierwotnie pierwszoplanową gwiazdą filmu miał być Gene Kelly. Szefostwo wytwórni zawiesiło aktorkę na pewien czas, ale jednocześnie wprowadzono poprawki do scenariusza, które wpłynęły na zmianę decyzji Turner[25]. Adaptacja powieści Aleksandra Dumasa była pierwszym kolorowym filmem Turner w karierze, poza symbolicznym cameo w Du Barry Was a Lady. Film znalazł się w czołówce najbardziej dochodowych produkcji USA w 1948 r.[26].

W omawianym okresie aktorka otrzymywała podobne wynagrodzenie co Clark Gable[h]. Jej ostatnie filmy w latach 40. przyniosły około 20 mln dolarów zysku, co było rekordem niedostępnym dla innych ówczesnych aktorek[27]. Felietonistka Dorothy Kilgallen nazwała Turner „supergwiazdą”, a w ankiecie magazynu Modern Screen czytelnicy uznali Turner „gwiazdą numer 1”[28].

Lata 50.[edytuj]

Dnia 24 maja 1950 r. aktorka odcisnęła swoją dłoń i stopy w Hollywood Walk of Fame. Na potrzeby roli w melodramacie A life of her own aktorka przeszła na restrykcyjną dietę dzięki czemu widzowie nie dostrzegali skutków jej kinowej absencji. Film George`a Cukora był pierwszym w karierze aktorki, który przyniósł straty, a konkretnie 700 tys. dolarów. Następnie Turner wystąpiła w 2 musicalach, które nie powtórzyły sukcesów komercyjnych aktorki z poprzedniej dekady. Jedynie musical Wesoła wdowa, gdzie wystąpiła u boku Fernando Lamasa, spodobał się widzom amerykańskich kin[29].

Piękny i zły[edytuj]

W filmie Vincente Minellego Turner wcieliła się w Georgię, która, zdaniem reżysera, była postacią wzorowaną na Dianie Barrymore, córce aktora Lionela Barrymore`a. Faktycznie jednak Georgia była personifikacją karier wielu aktorek hollywoodzkich. Przed pracą na planie reżyser nie miał dobrego zdania o Turner jako aktorce. W czasie powstawania Pięknego i złego zmienił zdanie: „Uświadomiłem sobie, że miała wielką wyobraźnię. Potrafiła robić takie rzeczy o które bym ją nie posądzał”. Jedną z najbardziej znanych scen z filmu jest ta w której rozhisteryzowana Georgia prowadzi samochód. Turner zagrała ją w jednym ujęciu. Za występ w melodramacie aktorka zebrała pochlebne recenzje. O jej występie tak mówiła historyk filmu Jeanine Basinger:

Żaden z symboli seksu, które były przedstawiane jako aktorki - ani Rita Hayworth, ani Ava Gardner, ani też Elizabeth Taylor czy nawet Marilyn Monroe, nigdy nie zagrały tak dobrze jak Lana Turner

— Jeanine Basinger
Lana Turner w 1950 r.

Aktorka głęboko wierzyła, że zostanie nominowana do Oscara za występ w filmie Minellego. Tak się jednak nie stało. Tłumaczyła to zakulisowymi działaniami Dore`a Schary`ego[29].

Następnie ddrzuciła rolę w Mogambo, bowiem nie mogła pracować w afrykańskim plenerze ze względu na swoje zdrowie. Wystapiła w dramacie Flame and the Flesh. Na potrzeby roli aktorka zmieniła wizerunek i została brunetką. Film kręcony był w Europie, a Turner stylizowano na Ginę Lollobrigidę. Gdy aktorka dotarła do Rzymu mogła bez problemów poruszać się po wiecznym mieście, bo mało kto ją rozpoznawał ze względu na zmianę wyglądu. Wprawdzie film Richarda Brooksa zjednał widzów to krytycy uznali go za przeciętny. W 1954 r. zagrała po raz czwarty w parze z Gableem, w przeciętnym melodramacie Zdrada. Ze względu na wzrost popularności telewizji i kryzys systemu studyjnego aktorka rozważała już wówczas zerwanie kontraktu z MGM, niezależność zawodową. Występ w Synu marnotrawnym wspominała w ten sposób: „Moje kwestie były tak głupie, że zniechęciło mnie to do pracy. Nawet kostiumy były okropne. Pełne ornamentów i ciężkich paciorków, a materiał był tak sztywny, że czułam się jakbym nosiła pancerz”. Dodatkowo, dość odważny wizerunek Turner, wzbudził negatywne komentarze wśród przedstawicieli środowisk religijnych. Obraz Richarda Thorpea był komercyjną porażką, a Dore Schary stwierdził, że był to najgorszy film jaki wyprodukował w MGM[30]. Zaraz po zakończeniu zdjęć aktorka została wypożyczona Warner Bros. do dramatu wojennego Morski pościg gdzie, za gażę w wysokości 300 tys. dolarów, zagrała wraz z Johnem Wayne’em. Turner, podobnie jak reszta obsady, nie potrafiła porozumieć się z reżyserem Johnem Farrowem[31]. Chociaż film przyniósł względne zyski to jednak recenzenci kwestionowali wiarygodność głównych bohaterów[32]. Ostatnią produkcją nakręconą dla macierzystej wytwórni był dramat kostiumowy Diane z Rogerem Moorem, który w 1956 r. przyniósł spore straty finansowe[33]. W omawianym czasie Turner zagrała dla Foxa w remakeu Deszczów w Ranchipur. Partnerem aktorki był Richard Burton. Film nie odniósł spodziewanego sukcesu finansowego chociaż niektórzy recenzenci jak np. z magazynu Redbook uznali obraz Jeana Negulesco za film miesiąca[34].

Niezależność zawodowa[edytuj]

W lutym 1956 r. aktorka dowiedziała się, że jej kontrakt z MGM nie zostanie przedłużony. W ostatnich godzinach obowiązywania kontraktu aktorka przyjechała do siedziby studia i spakowała swoje rzeczy. Poza dwoma strażnikami przy bramie nikt oficjalnie nie pożegnał dawnej gwiazdy wytwórni. W rozmowie z Joe Hyamsem Turner wyznała, że nosiła się z zamiarem założenia własnej wytwórni pod nazwą Lanturn. W końcu jednak podjęła decyzję o występie w dobrze przyjętym romansie The Lady Takes a Flyer, wyprodukowanym w 1958 r. przez Universal Pictures. Aktorka była brana pod uwagę do roli Maggie w ekranizacji Kotki gorącym na blaszanym dachu[34].

Turner w Peyton Place

Peyton Place[edytuj]

W czasie jednej z rozmów producent i scenarzysta Jerry Wald przekonywał Turner, że powinna zagrać w ekranizacji powieści Peyton place, autorstwa Grace Metalious. Jednakże aktorka nie chciała słyszeć o roli matki dorastającej nastolatki. Tym bardziej, że inne gwiazdy z czasów jej świetności jak Rita Hayworth czy Betty Grable również wzdragały się przed tego typu rolami. Co więcej scenariusz poruszał wiele zakazanych kinie tematów, takich jak gwałt, uwodzenie czy aborcja. W końcu jednak Turner zgodziła się na występ, prawdopodobnie głównie ze względu na wynagrodzenie - 125 tys. dolarów. Aktorka wówczas znajdowała się w nie najlepszej sytuacji materialnej. Do występu jako Constance MacKenzie przefarbowała włosy na miodowy blond. Film zajął 2 miejsce wśród najbardziej dochodowych w 1957 r,, zarabiając 26 milionów dolarów w USA. O roli Turner przychylnie wypowiadała się większość krytyków m.in. z The New York Times czy The Saturday Review. Turner została po raz pierwszy i jedyny w karierze nominowana do Oscara, ale rywalizację o statuetkę przegrała z Joanne Woodward[35] [34].

Zwierciadło życia[edytuj]

Turner w Zwierciadle życia

Po skandalu związanym ze śmiercią Stompanato aktorka miała pewne obiekcje przed powrotem do świata filmu. Jej agent, Paul Kohner, przekonał ją jednak do występu w remake’u Zwierciadła życia. Co więcej Ross Hunter stwierdził, że Turner przez kontrakt z MGM była ofiarą swojego seksapilu. Widzowie podziwiali urodę aktorki, a nie jej umiejętności. Nowy film miał to zmienić. Pierwszego dnia pracy na planie aktorka spotkała się z dziennikarzami i otwarcie odpowiadała na pytania dotyczące jej powrotu. W związku z tym, że budżet produkcji był niewielki Turner zgodziła się na wypłatę w wysokości 2,5 tys. dolarów tygodniowo z gwarancją 50% zysków. „To była najlepsza decyzja finansowa w moim życiu. Zarobiłam przynajmniej milion dolarów i to na długo przed tym jak Elizabeth Taylor otrzymała taką sumę za występ w Kleopatrze” - twierdziła z czasem. Film Douglasa Sirka okazał się najbardziej dochodowym w historii Universal Pictures[36] [37].

Lata 60.[edytuj]

Na początku nowej dekady Turner proponowano bardzo wiele ofert pracy, przy czym większość z nich nie weszła w fazę realizacji z przyczyn niezależnych od aktorki. Zainteresowana rolą w Anatomii morderstwa aktorka nie mogła porozumieć się z reżyserem Otto Premingerem, słynącym z trudnego charakteru. Wskutek nieporozumień odnośnie do kostiumów kobieta odrzuciła ofertę gry u boku Jamesa Stewarta. W 1960 r. wystąpiła wraz z Anthony’m Quinnem w noirze Portret w czerni. Susan Mann z Women’s Mirror napisała, że „Turner była zachwycająca i nieprawdopodobna jak nigdy”. Film był próbą odtworzenia magii obrazu Listonosz zawsze dzwoni dwa razy. Jednakże krytycy stwierdzili, że głównym bohaterom brakowało tej samej więzi emocjonalnej jaką łączyła parę Turner-Garfield. Rok później aktorka wystąpiła wraz z Jasonem Robardsem w dramacie By Love Possessed. Reżyserii podjął się John Sturges, który odpowiadał za sukces m.in. Siedmiu wspaniałych. Scenariusz bazował na bestsellerowej powieści Jamesa Goulda Cozzensa. Na planie aktorka współpracowała z Thomasem Mitchellem i George’m Hamiltonem. Film zadebiutował nie tylko w amerykańskich kinach, ale również w liniach lotniczych Trans World Airlines, w czasie rejsów dla pasażerów pierwszej klasy. Chociaż występ Turner uznano za przyzwoity to jednak film nazwano rozwlekłym romansem”. W listopadzie 1961 r. Turner zagrała wraz ze swoim przyjacielem Bobem Hope w komedii romantycznej Kawaler w raju. Jej następny film również opierał się również na schemacie połączenia początkowo dwu niedopasowanych osób. W Who's Got the Action? wystąpiła wraz z Deanem Martinem, Film zebrał słabe oceny od krytyków, ale doceniono, zaskakująca dla wielu, dobrą współpracę głównego duetu aktorskiego.

Madame X[edytuj]

Wyreżyserowany w 1965 r. przez Davida Lowella Richa film powstał na podstawie sztuki z 1908 r. Między Turner, a grającą jej filmową teściową, Constance Bennett na planie rozpoczęła się nieformalna rywalizacja o lepsze ujęcie, subtelniejszy makijaż. Bennett była dawną gwiazdą kina lat 30., ale nie chciała gorzej zaprezentować się od wciąż popularnej Turner. Recenzje Madame X były dla twórców zaskakująco negatywne. Jeden z krytyków stwierdził nawet: „Jeśli nie widziałeś żadnego filmu od 1930 r. to możesz uznać Madame X za wspaniały obraz”. Natomiast doceniono Turner za wiarygodność postaci i profesjonalizm. Film był szczególnie popularny we Włoszech gdzie otrzymała nagrodę David Di Donatello dla najlepszej zagranicznej aktorki oraz Nagrodę Zielonej Perły od właścicieli kin[36].

W 1969 r. Turner wystąpiła w thrillerze Sześcian. Film znacząco różnił się od dotychczasowych w któych występowała. Zawierał bowiem wątki psychodeliczne, związane z narkotykami oraz sceny nagości. Krytycy nazwali obraz Tito Davisona „Peyton Place ze sporą dawką LSD”. Jeanine Basinger oceniła zaś, że „Sześcian jest jednym z najgorszych filmów jaki kiedykolwiek powstał” oraz, że „Turner jest imitacją Lany Turner. Albo, gorzej, imitacją Mae West”[36]. W tym samym roku Turner wystąpiła po raz pierwszy w swojej karierze w serialu telewizyjnym, Harold Robbins' The Survivors, stacji American Broadcasting Company. Pomimo dużej kampanii promocyjnej serial po 15 tygodniach emisji został zdjęty z anteny[38].

Lata 70. i 80.[edytuj]

W 1970 r. Turner zadebiutowała w sztuce teatralnej Forty Carats[39].

Turner przez długi czas nie chciała grać w horrorach, tak jak robiły to dawne gwiazdy Hollywood: Barbara Stanwyck, Joan Crawford czy Bette Davis. W 1975 r. za namową Roberta Huttona zgodziła się zagrać w Persecution, filmie, który określono jako brytyjska wersja Co się zdarzyło Baby Jane? Turner o swojej roli mówiła, że gra „matriarchalnego potwora” z obsesją posiadania wielu kotów. Film podobnie jak Sześcian miała ograniczoną dystrybucję i generalnie zebrał kiepskie recenzje. Ku zaskoczeniu Turner aktorka otrzymała w październiku 1975 Silver Carnation Award, nagrodę festiwalu horroru w Hiszpanii, dla najlepszej aktorki[36].

W końcu lat 70. zagrała w Bittersweet Love i w Witches` Brew. Obie produkcje nie odniosły sukcesu. W tym samym czasie brała udział w spotkaniach z fanami, co przypominało format popularnego An Evening with... Jerry`ego Springera. Jednakże z powodu spóźnień aktorki i opuszczania konferencji prasowej cykl spotkań tracił na popularności[40]. Zimą 1976 r. Turner przebywała w apartamencie Franka Sinatry w Miami Beach kiedy to jej osobisty sekretarz poinformował ją o tym, że zaginęła jego córka i chciałby jej poszukać. Aktorka nie zgodziła się na to, twierdząc, że matka znajdzie zaginioną córkę. Turner potrzebowała pomocy sekretarza, bowiem kontynuowała trasę. Rozwścieczyło to pijanego mężczyznę i doprowadziło do awantury z rękoczynami. Według relacji Erica Roota sekretarz był gotowy zabić aktorkę. Ostatecznie jednak ochrona hotelowa unieszkodliwiła napastnika[41]. W 1983 r. zrezygnowała z aktorstwa[42].

Ostatnie lata. Śmierć i pogrzeb[edytuj]

Wraz z zaprzestaniem kariery aktorskiej i publicznych występów Turner zmagała się z problemami zdrowotnymi, nadużywaniem alkoholu i nikotynizmem. Co ciekawe z niektórych zdjęć aktorki usuwano papierosy. W 1992 r. zdiagnozowano u niej nowotwór. Przeszła przez 8-tygodniową radioterapię. Rok później aktorka obwieściła, że nastąpiła remisja i jest całkowicie zdrowa. Wróciła do życia publicznego. Jej córka, Cheryl, stwierdziła, że Turner przestała palić papierosy. Wkrótce jednak szyja oraz szczęka aktorki poważnie spuchły. Straciła także na wadze. Przy wzroście 160 cm ważyła tylko 40 kg. Pokarm podawany był jej dzięki sondzie żołądkowej. Rozwój choroby spowodował dalszą utratę wagi. Zmarła w swoim domu 29 czerwca 1995 r.[43]

Aktorka otrzymywała tantiemy za swoje filmy i z tego głównie się utrzymywała. Wspomagała finansowo malarza Laurino Scaffone, przekazując mu m.in. jednorazowo 23 tysiące dolarów. Planowała wystawę jego prac w galeriach Los Angeles[44].

Radio[edytuj]

Brała udział w słuchowiskach Command PerformanceLux Radio Theater i Suspense . Występowała razem z Bobem Hope, Johnem Hodiakiem, Claudette Colbert czy Judy Garland[45].

Życie prywatne[edytuj]

Na poczatku kariery regularnie dojeżdżała komunikacją miejską do studia i w związku z tym otrzymała od matki pierwszy samochód - małego Willys-Knighta[46]. W wieku 14 lat usunięto jej wyrostek robaczkowy, ale skutki zabiegu spowodowały, że aktorka cierpiała na bolesne menstruacje. W związku z tym pod koniec lat 30. poddała się kolejnej operacji[47]. Na przełomie lat 30. i 40. spędzała czas wraz z innymi młodymi aktorkami m.in. z Betty Grable i Mary Carlisle. Jej najlepszą przyjaciółką była Virginia Grey[48]. Odwiedzała restaurację Romanoffa, grała w tenisa, jeździła na wrotkach. Dzięki nowemu kontraktowi w omawianym czasie kupiła Chryslera coupe. Związała się z 10 lat starszym, wpływowym prawnikiem, Gregiem Bautzerem. Był on jej pierwszym mężczyzną[49]. Pewnego dnia Joan Crawford zaprosiła Turner na rozmowę, w której poinformowała ją o tym, że kocha Bautzera i jest z nim związana, w co nie chciała wierzyć Turner. W następstwie rozmowy zerwała z Bautzerem, ale utrzymywała z nim później kontakty. W latach 40. spotykała się z aktorami: Errolem Flynnem, Johnem Hodiakiem, Tonym Martinem, Victorem Mature, Robertem Stackiem, muzykiami Gene’em Krupą i Tommy’m Dorseyem, a także Frankiem Sinatrą[50]. Zdaniem Darwina Portera, biografa aktorki, niektóre związki z mężczyznami kończyły się na kilku randkach, względnie trwały kilka tygodni[20]. Turner w swojej autobiografii przyznała, że zawsze szukała romansów, tej ekscytacji z tym związanej, a nie seksu”[51].

W okresie współpracy z Clarkiem Gable’em spekulowano o jej rzekomym romansie z „królem Hollywood”. Turner zaprzeczała temu twierdząc,że jedyny raz spotkała się w celach towarzyskich z popularnym aktorem gdy ten był załamany śmiercią żony Carole Lombard. W wywiadzie telewizyjnym dla Bryanta Gumbela z 1982 r. aktorka po raz kolejny zaprzeczyła plotkom. Zgodnie z wydaną w 1991 r., autobiografią Life is too short, Turner miała dokonać aborcji dziecka, jakie miała z Rooneyem. Kobieta zaprzeczała temu[52].

W 1945 r. spotykała się z austriacko-tureckim aktorem Turhanem Beyem. Rok później aktorka zakochała się w gwiazdorze Foxa, Tyronie Powerze, który wówczas rozstał się z pierwszą żoną, Annabellą. Nie miał jednak orzeczonego rozwodu. Oboje mieli podobny sposób bycia i zainteresowania. Rozmawiali o wspólnym filmie, ale ze względu na to, że pochodzili z konkurujących wytwórni nigdy nie wystąpili razem. Turner nawet zaszła w ciążę, ale zdecydowała się na aborcję, bo inaczej jej kariera aktorska dobiegłaby końca[53][54]. Była przekonana, że poślubi Powera. Do tego jednak nie doszło. Znawcy tematu spekulują, że aktor nie chciał angażować się w kolejny związek, w którym wychowywałby nie swoje dziecko. W 1948 r. w czasie podróży Power poznał Lindę Christian, którą poślubił w 1949 r. W swojej autobiografii Turner oskarżyła włodarzy wytwórni filmowych o działanie na szkodę jej związku z Powerem. Sugerowała, że to oni stali za zmyślonymi plotkami o jej romansie z Frankiem Sinatrą[55]. Turner uważała Powera za „miłość swojego życia”[56]. W latach 50. przyjaźniła się z Avą Gardner i Debbie Reynolds. Wraz z Gardner była bohaterką plotkarskiego skandalu i z tego powodu znalazła się na okładce Confidential. Artykuł sugerował, że Gardner i Turner spotkały się w willi Sinatry w Palm Springs z przypadkowo poznanym pracownikiem stacji benzynowej.

Turner świadoma wykreowanego wizerunku tak mówiła o sobie: Byłam zmysłową obietnicą, obiektem pożądania [...] gwiazdą filmową w diamentach, owiniętą w białe futro”[57].

Shaw w 1940 r.

Małżeństwo z Artie Shawem (1940)[edytuj]

Turner poznała słynnego jazzmana na planie Dancing Co-Ed. Zapamiętała go jako człowieka błyskotliwego, ale również dość aroganckiego. Po kilku miesiącach od pracy na planie rozmawiała z nim ponownie i odniosła wrażenie, że jest zupełnie innym człowiekiem. Turner zerwała z Bautzerem i spotkała się z Shawem. Wprawdzie aktorka przyznawała, że nie zakochała się w nim od razu to oboje jednak podjęli decyzję niemal natychmiast o zawarciu małżeństwa, które miało miejsce 13 lutego 1940 r. w Las Vegas. Aktorka nawet nie zdążyła poinformować matki o ceremonii, wysłała jej później telegram w tej sprawie. Media szybko dowiedziały się o ślubie Turner co rozwścieczyło Shawa. Oboje spędzili noc poślubną w pokoju Edgara Selwyna, kolegi Shawa, który notabene kupił aktorce obrączkę, zgodnie z poleceniem Shawa. Wkrótce okazało się jednak, że Turner i Shaw zupełnie nie pasują do siebie. Mężczyzna próbował narzucić aktorce sposób ubierania się, a w awanturach, do których często dochodziło, wytykał jej spóźnienia do domu. Trzy dni po ślubie Turner przyznała, że zaczęła rozumieć iż „to nie było małżeństwo. To było piekło”. Dopiero po miesiącu związku aktorka dowiedziała się, że była trzecią żoną muzyka[58][i].

Shaw nie akceptował tego, że jego żona zdecydowała się zobaczyć z teściową. Uznał to za swego rodzaju szpiegostwo. Pewnego dnia, po kolejnej awanturze, aktorka dostała ataku histerii wskutek której ostatecznie znalazła się w szpitalu. Nie chciała wracać do męża, ale zrobiła to gdyż obawiała się medialnych plotek wokół jej domniemanego załamania nerwowego i kryzysu małżeńskiego. Niewiele się jednak zmieniło w relacji obojga dlatego zdecydowali się na rozwód. Wcześniej jednak aktorka dowiedziała się, że jest w ciąży z ówczesnym jeszcze mężem. Shaw jednak kwestionował ojcostwo, a na wieść o ciąży spytał „no i co z tego?”. Turner zdecydowała się dokonać aborcji, która kosztowała ją wiele cierpienia[59].

Lana Turner i Stephen Crane wraz z córką Cheryl.

Małżeństwo ze Steve'em Cranem (1942, 1943-1944)[edytuj]

W 1942 r. podczas jednego ze spotkań towarzyskich Turner poznała aktora Josepha Stephana Crane'a III. Zauroczona wizerunkiem mężczyzny aktorka przyjęła jego oświadczyny zaledwie po trzech tygodniach znajomości[j]. Tak jak wcześniej ślub Turner odbył się w Las Vegas, 17 lipca 1942 r. Pierwsze miesiące małżeństwa przypominały idyllę, a aktorka wkrótce zaszła w ciążę. Jednak pewnego dnia mąż poinformował Turner, że zgodnie z prawem ich małżeństwo jest nielegalne. Crane nie wiedział o tym, że między rozwodem a kolejnym ślubem musi upłynąć 12 miesięcy. Tej świadomości nie miała też jego ówczesna żona. Małżeństwo zostało anulowane, a aktorka z powodu napięcia i stresu była hospitalizowana przez 10 dni. Ciąża aktorki była zagrożona. Crane nalegał na ponowne zawarcie małżeństwa, ale Turner nie zgadzała się. Mężczyzna najprawdopodobniej z tego powodu próbował popełnić samobójstwo. Ostatecznie w walentynki 1943 r. w Tijuanie Turner i Crane zostali mężem i żoną po raz drugi. Świadkiem na ich ślubie był przygodny Meksykanin. Dnia 25 lipca 1943 r. aktorka urodziła córkę Cheryl. Życie noworodka było jednak zagrożone z powodu choroby hemolitycznej. Po 2 miesiącach pobytu w szpitalu zdrowie dziecka poprawiło się na tyle, że Turner mogła zabrać dziewczynkę do domu. Gdy aktorka pracowała na planie, dzieckiem zajmowała się opiekunka Margaret MacDonald. Crane po epizodzie w wojsku nie podjął pracy, a czas spędzał przy grach hazardowych. Kobieta podjęła decyzję o rozstaniu, ale ze względu na opory Crane`a wmówiła mu, że miała romans z Johnem Hodiakiem. W kwietniu 1944 r. drugie małżeństwo Turner zostało zakończone. Po rozwodzie z Turner Crane ożenił się jeszcze z francuską aktorką Martine Carol, następnie z Helen Demaree Crane i Leslie Deeb. Był wpływowym restauratorem. Zmarł w 1985 r.[60]

Po rozwodzie z Cranem Turner wciąż mieszkała ze swoją matką, która coraz bardziej ingerowała w życie prywatne córki. Z tego powodu aktorka powierzyła Gregowi Butzerowi sprzedaż jej domu. Turner w tym czasie udała się w podróż. do Argentyny gdzie poznała Evę Peron. Kobieta stylizowała się na Lanę Turner[61].

Małżeństwo z Bobem Toppingiem (1948-1952)[edytuj]

W czasie kręcenia Cass Timberlane otrzymała kosz kwiatów od tajemniczego wielbiciela, którym okazał się milioner Henry J. Topping jr. Majątek rodziny Toppinga szacowano na 140 mln dolarów. Pod koniec 1947 r. mężczyzna zaprosił aktorkę do swojej posiadłości Round Hill w Greenwich, Connecticut. Rezydencja składała się z 22 pokoi i zrobiła spore wrażenie na Turner. Nie ukrywała jednak, że wcale nie kocha Toppinga, ale związała się z nim ze względu na potrzebę bezpieczeństwa i spokoju. Dnia 26 kwietnia 1948 r. para wzięła ślub[k]. Miesiąc miodowy para spędziła w Europie m.in. w Londynie i Paryżu. Aktorka w swojej autobiografii przyznała, że w okresie związku z Toppingiem zbliżyła się do swojej córki, lepiej ją poznała. Dwukrotnie zaszła w ciążę, ale za każdym razem traciła dziecko. Topping z upływem czasu miał coraz większy problem z alkoholem i spędzał czas na różnego rodzaju spotkaniach towarzyskich. Dodatkowo jego nietrafione inwestycje poważnie nadszarpnęły finanse małżeńskie. Taki styl życia niezupełnie odpowiadał Turner. Wynajęła nawet detektywa, który potwierdził, że Topping romansował z innymi kobietami. Turner nie potrafiła poradzić sobie z problemami osobistymi i próbowała popełnić samobójstwo, przecinając sobie nadgarstek żyletką. Nieprzytomną kobietę w łazience znalazł Ben Cole, który zawiadomił, mieszkającą niedaleko, dr McDonald. O próbie samobójczej prasa nie dowiedziała się. Aktorka ukrywała blizny, nosząc różnego rodzaju bransoletki[62]. W 1952 r. Topping i Turner przestali być małżeństwem[63][64].

Lex Barker w 1973 r.

Małżeństwo z Lexem Barkerem (1953-1957)[edytuj]

Po rozstaniu z Toppingiem spotykała się przez pewien czas z aktorem Fernando Lamasem. W 1952 r. podczas jednego ze spotkań, na którym były także Ava Gardner i Esther Williams, Turner poznała Lexa Barkera , aktora znanego z serii filmów o Tarzanie. Według Darwina Portera zazdrosny Lamas miał pobić Turner za to, że Barker i Turner tańczyli razem, mieli się ku sobie. Aktorka nigdy już nie wróciła do związku z Lamasem, a związała się z Barkerem[29]. Oboje przyjechali na premierę Pięknego i złego do Cannes. Dnia 8 września 1953 r. para pobrała się w Turynie. Aby zmylić media Barker polecił opiekunce wyjść do kina razem z dziećmi Turner i Barkera. Dziennikarze nie przypuszczali, że ślub aktorów może odbyć się bez udziału ich potomstwa. Mimo tego paparazzi bacznie obserwowali europejski pobyt Turner. W 2 połowie lat 50. Turner po raz trzeci straciła dziecko, rodząc martwego noworodka po 7 miesiącach ciąży. Barker wiele czasu spędzał w Europie, kręcąc tam filmy. Aktorka dowiedziała się o jego romansach. Na tym tle głównie dochodziło między małżonkami do awantur. Barker ponadto nie mógł pogodzić się z tym, że jego żona zarabiała sporo więcej od niego. Wpływ na rozpad małżeństwa miały też inne wydarzenia. Otóż w książce Detour, napisanej przez Cheryl Crane, autorka wyznaje, że Barker wielokrotnie znęcał się nad nią i gwałcił. Zastraszył córkę Turner, że jeśli komukolwiek o tym powie to dziewczynka trafi do zakładu poprawczego. Po 2 latach Cheryl powiedziała matce prawdę o jej mężu. Lekarz po przebadaniu Cheryl miał stwierdzić, że Barker był tak brutalny, iż ciało Cheryl wymagałoby interwencji chirurga. Barker i Turner rozwiedli się 22 lipca 1957 r.[65][66][67].

Dom Turner na 730 N. Bedford Drive w Beverly Hills. Miejsce śmierci Stompanato.

Związek z Johnny’m Stompanato[edytuj]

W kwietniu 1957 r. Turner pracowała na planie The Lady Takes a Flyer. Otrzymywała wówczas telefony i kwiaty, ale także różnego rodzaju kosztowności od mężczyzny podającego się za Johna Steele. Aktorka uważała, że to kolejny stalker. W końcu jednak zdecydowała się z nim spotkać. Tajemniczym wielbicielem okazał się Johnny Stompanato (1925-1958), ochroniarz gangstera Mickeya Cohena. Turner początkowo nie wiedziała kim tak naprawdę jest mężczyzna. Uświadomił ją dopiero Mickey Rooney. Pomimo tego zakochana w Stompanato aktorka nie zerwała z nim relacji, wprost przeciwnie, bowiem pożyczała mu spore sumy pieniędzy na pokrycie różnych długów. Z czasem mężczyzna szantażował ją, że odbierze sobie życie, jeśli Turner go opuści. Kiedy indziej miał grozić aktorce i jej córce. Nie chciał pogodzić się z tym, że nie był partnerem Turner w jej podróży do Anglii czy na ceremonii rozdania Oscarów. Gdy aktorka kręciła Another Time, Another Place mężczyzna odwiedził ją. Początkowo ich relacje układały się względnie dobrze, ale wkrótce Stompanato wszczął kolejną awanturę i zaczął dusić Turner. Rany były na tyle poważne, że kobieta na 3 tygodnie przerwała pracę na planie.Kobieta wezwała policję, aby deportowali Stompanato. Ten jednak uprzedził służby i przyjechał na plan filmowy gdzie ponownie groził Turner, ale także reszcie obecnym na planie. Na pogróżki zareagował Sean Connery, który powstrzymał napastnika. Ostatecznie Stompanato pod eskortą udał się na lotnisko i wrócił do USA[68][69][70].

Turner w czasie sprawy śmierci Stompanato

W Wielki Piątek, dnia 4 kwietnia 1958 r., do domu aktorki w Beverly Hills przybył Stompanato. Według relacji Cheryl,Johnny krzyczał na Turner i groził jej. Zaniepokojona rozwojem wydarzeń dziewczyna wzięła do ręki nóż kuchenny i poszła pod drzwi do sypialni swojej matki, która płakała. W pewnym momencie drzwi do sypialni zostały otwarte. Najprawdopoodbniej zrobiła to Cheryl, która natychmiast ujrzała Stompanato z ręką podniesioną do zadania kolejnego ciosu jej matce. Jak wynika z zeznań Turner starała się wypchnąć mężczyznę z pokoju i wówczas Cheryl dźgnęła nożem Stompanato, w okolice żołądka[71]. Turner zeznała, że nie wiedziała nawet, że jej córka trzymała nóż w ręce. Zszokowana sytuacją Turner zadzwoniła do swojej matki, próbowała także udzielić pierwszej pomocy Stompanato. Przybyły na miejsce lekarz stwierdził zgon mężczyzny. Aktorka zadzwoniła po swojego prawnika Jerry’ego Gieslera. W ciągu następnych godzin śmierć Stompanato stała się głównym tematem amerykańskich mediów, a relację z rozprawy śledziło ponad stu dziennikarzy. Magazyn Life opublikował zdjęcia zeznającej przed sądem Turner wraz z kadrami z jej trzech filmów[72]. Spekulowanom że ganster Cohen przekazał tabloidom listę kochanków Turner, kwestionował jej zeznania, sugerując, że Cheryl miała romans z Johnnym, którego zabiła zazdrosna Lana. Sama Lana przed sądem stawiła się ubrana w szarości (futro i jedwabna suknia), a emocjonalne zeznanie, opisy brutalności kochanka niektórzy uznali za jej najlepszą rolę. Cheryl powtórzyła, że bała się o matkę i chciała ją tylko obronić. Przysięgli po dwudziestominutowej naradzie uznali jej czyn za obronę konieczną. Zostaje zwolniona i – na własną prośbę – oddana pod opiekę babci. W tym trudnym momencie życiowym Turner wspierana była przez Sinatrę. Wiele osób wieszczyło koniec kariery aktorce. Los Angeles Times stwierdził, że „Lana Turner jest hedontiską, a jej opowieść pozbawiona była jakiejkolwiek wrażliwości etycznej i to w obecności dziecka. Cheryl nie jest nieletnią przestępczynią. To Lana nią jest!” Dorothy Kilgallen kwestionowała sposób zabójstwa Stompanato: „Dowody wskazują na to, że pchnięcie nożem zostało zadane z wprawą wyszkolonego komandosa”. Z kolei według Erica Roota, przyjaciela aktorki, Turner miała przyznać, że zabiła Stompanato i „zrobiłaby to jeszcze raz”. Cheryl Crane w Detour: A Hollywood Story zaprzeczyła jakoby proces był swingowany i że to jej matka rzekomo zabiła kochanka[73][74][75][76].

Małżeństwo z Fredem Mayem[edytuj]

W 1959 r. Turner poznała hodowcę koni Freda Maya, którego poślubiła w Santa Monica. Jej druhną była Virginia Grey, a drużbą Maya komik George Mann. Dla aktorki związek z Mayem był okazją do zmiany otoczenia, spotkań z ludźmi spoza hollywoodzkich kręgów. Pewnego dnia jednak May pożyczył od żony 5 tysięcy dolarów, a wkrótce zaprosił ją pod byle pretekstem do salonu Cadillaca gdzie na aktorkę czekał nowy samochód. Wściekła na Maya Turner zdecydowała się z nim rozstać. Nigdy też nie dowiedziała się czy ów samochód był prezentem, który został zakupiony z jej pieniędzy. Trudno powiedzieć czy tylko ten incydent był przyczyną rozwodu aczkolwiek Turner uważała, że była odpowiedzialna za to. Według znawców tematu Turner i Maya różniły również cechy charakteru, takie jak punktualność czy skrupulatność. Oboje jednak pozostali przyjaciółmi[77].

Małżeństwo z Robertem Eatonem (1965-1969)[edytuj]

Robert P. Eaton pochodził z Virginii, bez powodzenia próbował swoich sił w aktorstwie[l]. Jego bliskim kolegą wówczas był Clint Eastwood. Pomimo 10 lat różnicy wiekowej Eaton i Turner stali się nierozłączni. Turner przyznała w swojej autobiografii, że „w wieku 43 lat, po 5 mężach i kilku kochankach, wreszcie poczuła namiętność”. Para wzięła ślub w Arlington. Turner wspierała finansowo Eatona w jego karierze producenta. W 1967 r. Turner przebywała w Wietnamie, aby wspierać na duchu żołnierzy. Odżegnywała się od bieżącej polityki. Rozdawała m.in. miejscowym pielęgniarkom różne podarunki, których łączna wartość wynosiła 5 tysięcy dolarów. Po powrocie do Malibu dowiedziała się o tym, że pod jej nieobecność w jej domu dochodziło do wielu imprez. Ponadto Turner podejrzewała o zdradę Eatona. Mężczyzna wszystkiego się wyparł. Pomimo prób pogodzenia się, małżonkowie rozstali się w 1969 r[78][79]

Małżeństwo z Ronaldem Pellarem[edytuj]

Aktorka, wspominając swoje małżeństwa stwierdziła: „Planowałam mieć jednego męża i siedmioro dzieci, ale wyszło odwrotnie”[80].

Poglądy polityczne[edytuj]

Turner związana była z Hollywood Democratic Committee i była zaangażowana w kampanię prezydencką Franklina D. Roosevelta w 1944 r.[81][82]

Lana Turner w 1940 r.

Filmografia[edytuj]

Rok Tytuł Rola Uwagi Źr.
1937 Zapamiętają Mary Clay [83]
1937 Niewidzialne małżeństwo  Nightclub Patron niewspomniana w napisach [84]
1937 Przygoda pod Paryżem  Mademoiselle Auber [85]
1938 Marco Polo  Nazama's Maid [86]
1938 Andy Hardy zakochany  Cynthia Potter [87]
1938 The Chaser Miss Rutherford [88]
1938 Awanturnik Passerby niewspomniana w napisach [89]
1938 Rich Man, Poor Girl Helen Thayer [90]
1938 Dramatic School Mado [91]
1939 Calling Dr. Kildare Rosalie Jewett [92]
1939 These Glamour Girls Jane Thomas [93]
1939 Dancing Co-Ed Patty Marlow [94]
1940 Two Girls on Broadway Patricia 'Pat' Mahoney [95]
1940 We Who Are Young Marjorie White Brooks [96]
1941 Kulisy wielkiej rewii Sheila Regan [97]
1941 Dr. Jekyll i pan Hyde Bea Emery [98]
1941 Honky Tonk Elizabeth Cotton [99]
1942 Johnny Eager Lisbeth Bard [100]
1942 Odnajdę cię wszędzie Paula Lane [101]
1943 Youngest Profession, TheThe Youngest Profession ona sama (gościnny występ) [102]
1943 Slightly Dangerous Peggy Evans/Carol Burden [103]
1943 Du Barry Was a Lady cameo [104]
1944 Marriage Is a Private Affair Theo Scofield West [105]
1945 Keep Your Powder Dry Valerie 'Val' Parks [106]
1945 Week-End at the Waldorf Bunny Smith [107]
1946 Listonosz zawsze dzwoni dwa razy Cora Smith [108]
1947 Ulica zielonego delfina Marianne Patourel [109]
1947 Cass Timberlane Virginia Marshland [110]
1948 Powrót Lt. Jane 'Snapshot' McCall [111]
1948 Trzej muszkieterowie Milady de Winter [112]
1950 Life of Her Own, AA Life of Her Own Lily Brannel James [113]
1951 Mr. Imperium Fredda Barlo [114]
1952 Wesoła wdowa Crystal Radek [115]
1952 Piękny i zły Georgia Lorrison [116]
1953 Latin Lovers Nora Taylor [117]
1954 Flame and the Flesh Madeline [118]
1954 Zdrada Carla Van Oven [119]
1955 Syn marnotrawny Samarra [120]
1955 Morski pościg Elsa Keller [121]
1955 Deszcze w Ranchipur  Lady Edwina Esketh [122]
1956 Diane Diane de Poitiers [123]
1957 Peyton Place Constance MacKenzie nominacja - Oscar dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej [124]
1958 Lady Takes a Flyer, TheThe Lady Takes a Flyer Maggie Colby [125]
1958 Another Time, Another Place Sara Scott [126]
1959 Zwierciadło życia Lora Meredith [127]
1960 Portrait in Black Sheila Cabot [128]
1961 By Love Possessed Marjorie Penrose [129]
1961 Kawaler w raju Rosemary Howard [130]
1962 Who's Got the Action? Melanie Flood [131]
1965 Love Has Many Faces Kit Jordan [132]
1966 Madame X Holly Parker nagroda David di Dinatello dla najlepszej zagranicznej aktorki [133]
1969 Big Cube, TheThe Big Cube Adriana Roman [134]
1969-1970 Harold Robbins' The Survivors Tracy Carlyle Hastings 15 odcinków [135]
1971 The Last of the Powerseekers Tracy Carlyle Hastings film telewizyjny [136]
1974 Persecution Carrie Masters nagroda Medalla Sitges en Plata de Ley [137]
1976 Bittersweet Love Claire [138]
1980 Witches' Brew Vivian Cross [139]
1982-1983 Falcon Crest Jacqueline Perrault 6 odcinków [140]
1985 Statek miłości  Elizabeth Raley 2 odcinki [141]

Miejsce w kulturze popularnej[edytuj]

Turner na okładce magazynu Photoplay w 1946 r.

Turner uważana jest za jedną z najbardziej urodziwych gwiazd filmowych w historii kina[142][143].

Jej filmowe role zaczęły stanowić odbicie jej życia prywatnego. Urzeczywistniała swoje życie w kinie. Była obsadzana w rolach, które symbolizowały to co publiczność wiedziała - lub myślała, że wie - o niej jako osobie.

— Jeanine Basinger [144]

Turner była inspiracją dla Marilyn Monroe[145][146]. żŻycie Turner stanowi egzemplifikację hollywoodzkiej kariery[147].

Sprawa śmierci Stompanato miała zostać sfilmowana, powstały nawet 2 koncepcje fabularne. W jednej z nich rolę gangstera miał zagrać Keanu Reeves, a rolę Turner powierzono Catherinie Zecie-Jones. W drugiej z nich, pod tytułem The Goddess and Gangster, mieli wystąpić Antonio Banderas i Sharon Stone. Z tą ostatnią zresztą spotkała się kiedyś Turner. Stwierdziła, że jest jedyną aktorką, która mogłaby ją wiarygodnie przedstawić[148]. Filmy nie powstały gdyż Cheryl Crane nie zgodziła się na wykorzystanie jej wizerunku[149].

Turner wspominana była w powieści Tajemnice Los Angeles (1990), autorstwa Jamesa Ellroya, oraz w wierszu Lana Turner has collapsed Franka O'Hary[150]. Aktorka była wspominana w utworach muzycznych: Nancy (With The Laughing Face) Franka Sinatry, Vogue Madonny czy My Baby Just Cares for Me Niny Simone[151]. Piosenkarka Elizabeth Grant, znana lepiej jako Lana Del Rey, wybrała pierwsze imię swojego pseudonimu artystycznego na cześć Turner[152].

Brenda Bakke wcieliła się w postać aktorki w adaptacji powieści Ellroya, filmie neo-noir Tajemnice Los Angeles[153] (1997) w reżyserii Curtisa Hansona.

Nagrody i nominacje[edytuj]

1957: nominacja do Golden Laurel dla najlepszej aktorki za film Peyton Place

1958: nominacja do Oscara w kategorii najlepsza główna rola kobieca za film Peyton Place

1959: nominacja do Golden Laurel dla najlepszej aktorki

1960: nominacja do Golden Laurel dla najlepszej aktorki

1961: nominacja do Golden Laurel dla najlepszej aktorki

1966: nominacja do Laurel Awards za film Madame X

1966: nagroda David di Donatello za film Madame X

1975: nagroda Katalońskiego Międzynarodowego Festiwalu Filmowego Sitges Medalla Sitges en Plata de Ley za film Persecution

1994: nagroda Donostia Lifetime Achievement Award[154]

Uwagi

  1. W dokumencie widnieje data 1920 rok. Być może rzeczywiście doszło do pomyłki. Warto zauważyć jednak, że aktorki wówczas miały skłonność do swoistego „odmładzania się”.
  2. To gdzie i w jaki sposób Turner trafiła do świata filmu obrosło w legendę. Inne źródła informują, że nastoletnia Turner została dostrzeżona po raz pierwszy w Schwab's Pharmacy. Aktorka jednak zaprzeczyła tej wersji.
  3. Aktorka spopularyzowała modę na obcisłe swetry, podkreślające walory kobiecości. Do grupy sweater girls zaliczano także Jayne Mansfield czy Jane Russell.
  4. W autobiografii wyznała, że musiała regularnie golić brwi na potrzeby roli. I po 3 tygodniach przestały jej w ogóle rosnąć.
  5. Innymi popularnymi pin-up były:Jane Russell, Marjorie Lord, Joan Leslie, Maria Montez, Dorothy Lamour, Esther Williams, Betty Grable, Linda Darnell, Ava Gardner czy Rita Hayworth.
  6. Średnie pensja roczna Amerykanina wynosiła wówczas 2400 dolarów.
  7. Książka doczekała się 2 wcześniejszych ekranizacji - francuskiej i włoskiej.
  8. W 1946 r. aktorka zarobiła 226 tys. dolarów.
  9. Pierwszą żoną Shawa była Jane Cairns, a drugą Margaret Allen. Shaw ożenił się z Turner, będąc zaręczonym z Betty Grable
  10. Crane, podobnie jak Turner, był już rozwodnikiem.
  11. Turner była czwartą żoną Toppinga.
  12. Jak sam przyznawał miał romans z o 20 lat starszą Ginger Rogers.

Przypisy

  1. https://www.cmgww.com/stars/turner/
  2. Death of Lana Turner's Father. [dostęp 2017-09-16].
  3. http://www.sfgenealogy.com/sf/schools/famous.htm
  4. Turner 1983 ↓, s. 1-41.
  5. Porter 2017 ↓, Rozdział 2.
  6. Steve Wilson, Robert Osborne: The Making of Gone With The Wind. 2014, s. 62-63. ISBN 978-0292761261.
  7. Turner 1983 ↓, s. 57.
  8. T.S.: The screen 'Ziegfeld Girl,' Another Peep Into the Backstage of a Musical Extravaganza, at the Capito. [dostęp 2017-09-25].
  9. 1941 Top Grossing Movies. [dostęp 2017-09-30].
  10. http://dearmrgable.com/?page_id=4038
  11. T.S.: At the Capitol. [dostęp 2017-09-30].
  12. Harris 2002 ↓, s. 242.
  13. Speaking of pictures.... s. 15, seria: Life.
  14. Brown 1983 ↓, s. 214-215.
  15. Robin Shannon: Seattle's Historic Hotels. 2010, s. 50-100. ISBN 9780738580029.
  16. William H. Young,Nancy K. Young: World War II and the Postwar Years in America: A Historical and Cultural Encyclopedia, tom 1. ABC-CLIO, 2010, s. 309. ISBN 978-0313356520.
  17. Porter 2017 ↓, Rozdział 8.
  18. Peter Sheridan: Did Lana Turner kill her lover? The claim which reveals troubled life of Hollywood star. [dostęp 2017-10-08].
  19. "Tempest Turner" Jacket. [dostęp 2017-10-01].
  20. a b Porter 2017 ↓, Rozdział 9.
  21. http://www.tcm.com/tcmdb/title/378/The-Postman-Always-Rings-Twice/trivia.html
  22. Bosley Crowther: THE SCREEN; 'The Postman Always Rings Twice,' With Lana Turner in a Star Role, Makes Its Appearance of the Capitol. [dostęp 2017-10-01].
  23. http://www.imdb.com/title/tt0038854/trivia?ref_=tt_trv_trv
  24. Scott Eyman, Lion of Hollywood: The Life and Legend of Louis B. Mayer, 2005, s. 400.
  25. Thomas F. Brady. Lana Turner gest Metro suspension; Her Refusal to Play a Role in 'Three Musketeers' Leads to Ruling by the Studio. „The New York Times”, 15 stycznia 1948. 
  26. Top Grossers of 1948. „Variety”, s. 46, 5 stycznia 1949. 
  27. The New Lana Turner (ang.). W: Quick [on-line]. 3 października 1949 r.. [dostęp 2017-10-21]. s. 48-54.
  28. Turner L., Lana: The Lady, the Legend, the Truth, Dutton Adult, 1983, s. 187. ISBN 978-0525241065 
  29. a b c Porter 2017 ↓, Rozdział 13.
  30. http://www.imdb.com/title/tt0048517/trivia?ref_=tt_trv_trv
  31. http://www.imdb.com/title/tt0048593/trivia?ref_=tt_trv_trv
  32. Bosley Crowther: 'The Sea Chase'; John Wayne Stars at the Paramount. [dostęp 2017-10-07].
  33. http://www.imdb.com/title/tt0049140/trivia?ref_=tt_trv_trv
  34. a b c Porter 2017 ↓, Rozdział 14.
  35. https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1958
  36. a b c d Porter 2017 ↓, Rozdział 17.
  37. Turner 1983 ↓, s. 340-350.
  38. Robbins 2008 ↓, s. 222.
  39. Lana Turner. [dostęp 2017-10-20].
  40. Root 1996 ↓, s. 54.
  41. Root 1996 ↓, s. 55-63.
  42. Lana Turner. [dostęp 2017-10-21].
  43. Lana Turner. [dostęp 2017-10-21].
  44. Root 1996 ↓, s. 215-217.
  45. https://www.oldtimeradiodownloads.com/actors/lana-turner
  46. Turner 1983 ↓, s. 43.
  47. Turner 1983 ↓, s. 53.
  48. Tom Vallance: Virginia Grey. [dostęp 2017-10-08].
  49. Susan King: An inside look at Greg Bautzer, 'The Man Who Seduced Hollywood'. [dostęp 2017-09-17].
  50. Gene Triplett: Life with a Hollywood mom Daughter talks about Lana Turner. [dostęp 2017-10-08].
  51. Turner 1983 ↓, s. 367.
  52. Harris 2002 ↓, s. 257.
  53. Marcie Bianco, Merryn Johns: Classic Hollywood’s Secret: Studios Wanted Their Stars to Have Abortions. [dostęp 2017-10-02].
  54. http://www.tyrone-power.com/article_lana.html
  55. http://www.tcm.com/tcmdb/person/154785%7C149199/Tyrone-Power/biography.html
  56. Wayne Lawson: Screen beauty tells all. 5 września 1982. [dostęp 2017-10-02].
  57. Kwakiutl L. Dreher: Dancing on the White Page: Black Women Entertainers Writing. 2008, s. 48. ISBN 978-0791472835.
  58. Turner 1983 ↓, s. 74.
  59. Turner 1983 ↓, s. 80-88.
  60. Ted Hackrey Jr.: Steve Crane, 68, Lana Turner's Ex, Dies. [dostęp 2017-10-01].
  61. Root 1996 ↓, s. 51.
  62. Root 1996 ↓, s. 140-141.
  63. Turner L., Lana: The Lady, the Legend, the Truth, Dutton Adult, 1983, s.200-214.  ISBN 978-0525241065 
  64. https://www.biography.com/people/cheryl-crane-235822
  65. Andrea Chambers: Cheryl Crane, Lana Turner's Daughter, Tells Her Story of a Harrowing Hollywood Childhood. [dostęp 2017-10-07].
  66. Kathy O`Malley: Lana Turner`s Daughter Avoided Dead End. [dostęp 2017-10-07].
  67. Paul Rosenfield: She's Not Just Lana's Daughter Anymore. [dostęp 2017-10-07].
  68. Karina Longworth: The Movie Star, the Gangster Boyfriend, and the Daughter With a Knife. [dostęp 2017-10-14].
  69. Stephen Schochet: Who Is James Bond?. [dostęp 2017-10-14].
  70. Killing of Stompanato Unfolds Story of Romance with Actress. W: Lewiston Morning Tribune [on-line]. 6 kwietnia 1958 r.. [dostęp 2017-10-14].
  71. Turner 1983 ↓, s. 310-330.
  72. Ruth Feldstein: Motherhood in Black and White: Race and Sex in American Liberalism, 1930-1965. Cornell University Press, 2000, s. 120. ISBN 978-0-8014-8438-4.
  73. Gaby Wood: 'In Lana Turner's Bedroom'. [dostęp 2017-10-14].
  74. Katarzyna Wajda: Cheryl Crane i Lana Turner. Opowieść hollywoodzka. [dostęp 2017-10-14].
  75. Doug Smith: In a 1958 inquest, killing of Lana Turner's boyfriend was detailed. [dostęp 2017-10-14].
  76. Lana takes secret to the grave. [dostęp 2017-10-14].
  77. Turner 1982 ↓, s. 200-220.
  78. Turner 1982 ↓, s. 224-232.
  79. Barbara Marshall: Hollywood Playboy Robert P. Eaton hopes to turn his rollercoaster life — marriage to Lana Turner, confidant of Howard Hughes — into a book and TV series.. W: Palm Beach Post [on-line]. 3 maja 2014. [dostęp 2017-10-22].
  80. Lana Turner. [dostęp 2017-10-21].
  81. Jordan, David M.: FDR, Dewey, and the Election of 1944. s. 230-232. ISBN 978-0-253-00562-5..
  82. 5 Things About Lana Turner You Never Knew You Needed to Know.. [dostęp 2017-10-23].
  83. Zapamiętają w bazie Turner Classic Movies
  84. Niewidzialne małżeństwo w bazie Turner Classic Movies
  85. Przygoda pod Paryżem w bazie Turner Classic Movies
  86. Marco Polo w bazie Turner Classic Movies
  87. Andy Hardy zakochany w bazie Turner Classic Movies
  88. The Chaser w bazie Turner Classic Movies
  89. Awanturnik w bazie Turner Classic Movies
  90. Rich Man, Poor Girl w bazie Turner Classic Movies
  91. Dramatic School w bazie Turner Classic Movies
  92. Calling Dr. Kildare w bazie Turner Classic Movies
  93. These Glamour Girls w bazie Turner Classic Movies
  94. Dancing Co-Ed w bazie Turner Classic Movies
  95. Two Girls on Broadway w bazie Turner Classic Movies
  96. We Who Are Young w bazie Turner Classic Movies
  97. Kulisy wielkiej rewii w bazie Turner Classic Movies
  98. Dr. Jekyll i pan Hyde w bazie Turner Classic Movies
  99. Honky Tonk w bazie Turner Classic Movies
  100. Johnny Eager w bazie Turner Classic Movies
  101. Odnajdę cię wszędzie w bazie Turner Classic Movies
  102. The Youngest Profession w bazie Turner Classic Movies
  103. Slightly Dangerous w bazie Turner Classic Movies
  104. Du Barry Was a Lady w bazie Turner Classic Movies
  105. Marriage Is a Private Affair w bazie Turner Classic Movies
  106. Keep Your Powder Dry w bazie Turner Classic Movies
  107. Week-End at the Waldorf w bazie Turner Classic Movies
  108. Listonosz zawsze dzwoni dwa razy w bazie Turner Classic Movies
  109. Ulica zielonego delfina w bazie Turner Classic Movies
  110. Cass Timberlane w bazie Turner Classic Movies
  111. Powrót w bazie Turner Classic Movies
  112. Trzej muszkieterowie w bazie Turner Classic Movies
  113. A Life of Her Own w bazie Turner Classic Movies
  114. Mr. Imperium w bazie Turner Classic Movies
  115. Wesoła wdowa w bazie Turner Classic Movies
  116. Piękny i zły w Turner Classic Movies
  117. Latin lovers w bazie Turner Classic Movies
  118. Flame and the Flesh w bazie Turner Classic Movies
  119. Zdrada w bazie Turner Classic Movies
  120. Syn marnotrawny w bazie Turner Classic Movies
  121. Morski pościg w bazie Turner Classic Movies
  122. Deszcze w Ranchipur w bazie Turner Classic Movies
  123. Diane w bazie Turner Classic Movies
  124. Peyton Place w bazie Turner Classic Movies
  125. The Lady Takes a Flyer w bazie Turner Classic Movies
  126. Another Time, Another Place w bazie Turner Classic Movies
  127. Zwierciadło życia w bazie Turner Classic Movies
  128. Portrait in Black w bazie Turner Classic Movies
  129. By Love Possesed w bazie Turner Classic Movies
  130. Kawaler w raju w bazie Turner Classic Movies
  131. Who`s Got the Action? w bazie Turner Classic Movies
  132. Love Has Many Faces w bazie Turner Classic Movies
  133. Madame X w bazie Turner Classic Movies
  134. The Big Cube w bazie Turner Classic Movies
  135. Harold Robbins' The Survivors w bazie The Movie Database
  136. Susan M. Kelly, Lana Turner Biography by Susan M. Kelly.
  137. Persecution w bazie Turner Classic Movies
  138. Bittersweet Love w bazie Turner Classic Movies
  139. Witches` Brew w bazie Turner Classic Movies
  140. Falcon Crest w bazie Internet Movie Database
  141. Statek miłości w bazie Internet Movie Database
  142. Times Staff Writer: From the Archives: Lana Turner, Glamorous Star of 50 Films, Dies at 75. [dostęp 2017-10-14].
  143. Glamour Award to Lana Turner. W: The Sydney Morning Herald [on-line]. 4 lipca 1951 r.. [dostęp 2017-10-14].
  144. Basinger 1976 ↓, s. 17-18.
  145. Tara Hanks: American Blondes: Marilyn and Lana Turner. [dostęp 2017-10-21].
  146. Root 1996 ↓, s. 154-155.
  147. Lana Turner. [dostęp 2017-10-21].
  148. Sharon Stone ready to play Lana Turner. W: The Guardian [on-line]. 8 stycznia 2001. [dostęp 2017-10-22].
  149. Porter 2017 ↓, Rozdział 16.
  150. https://www.poets.org/poetsorg/poem/poem-lana-turner-has-collapsed
  151. Rande Iaboni: With passing of Bacall, all Madonna's 'Vogue' icons have died. [dostęp 2017-10-21].
  152. Lana Turner. [dostęp 2017-10-21].
  153. http://www.imdb.com/title/tt0119488/fullcredits/
  154. AWARDS. [dostęp 2017-10-20].

Bibliografia[edytuj]

  • Jeanine Basinger, Lana Turner, Pyramid Publications, 1976, ISBN 9780515041941 (ang.).
  • Peter Harry i Pamela Brown, The MGM girls : behind the velvet curtain, 1983, ISBN 0312501617 (ang.).
  • Cheryl Crane, Detour: A Hollywood Story, 1988, ISBN 0877959382 (ang.).
  • Warren G. Harris, Clark Gable, Londyn: Aurum, 2002, s. 242, ISBN 1854109049, OCLC 51194198 (ang.).
  • David Porter, Hearts and Diamonds Take All, Blood Moon Productions, 2017, ISBN 1936003538 (ang.).
  • Jann Robbins, Harold and Me: My Life, Love, and Hard Times with Harold Robbins, Forge Books, 2008, ISBN 978-0-7653-0003-4 (ang.).
  • Eric Root, The private diary of my life with Lana, 1996, ISBN 978-0787107734 (ang.).
  • Lana Turner, Lana: The Lady, the Legend, the Truth, Dutton Adult, 1982, ISBN 052524106X (ang.).
  • Lana Turner, Lana: The Lady, the Legend, the Truth, Dutton Adult, 1983, ISBN 978-0671469863 (ang.).

Linki zewnętrzne[edytuj]