Franciszek Krasiński (1525–1577)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy biskupa krakowskiego. Zobacz też: Inne osoby o tym imieniu i nazwisku.
Franciszek Krasiński
Portret Franciszka Krasińskiegodrzeworyt wg rysunku Jana Matejki.
Portret Franciszka Krasińskiego
drzeworyt wg rysunku Jana Matejki.
Herb Franciszek Krasiński
Kraj działania  Polska
Data i miejsce urodzenia 10 kwietnia 1525
Krasne (?)
Data i miejsce śmierci 16 marca 1577
Bodzentyn
sekretarz królewski
Okres sprawowania 1560 - 1577
biskup krakowski
Okres sprawowania 1572 - 1577
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Nominacja biskupia 2 czerwca 1572
Sakra biskupia 6 stycznia 1573

Franciszek Krasiński herbu Ślepowron (ur. 10 kwietnia[1] 1525 prawdopodobnie we wsi Krasne[2], zm. 16 marca 1577 w Bodzentynie[2]) – biskup krakowski 1572-1577, podkanclerzy koronny od 1568[3] lub 1569[2][4] do 1572[3] lub 1574[2], od 1560 sekretarz królewski, archidiakon kaliski.

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Franciszek był synem zmarłego w 1546[5] Jana Krasińskiego, stolnika ciechanowskiego i Katarzyny (określanej mianem: Mrokowska z Murowanego Mniszewa[6] lub pochodzącej z pieczętującej się Lubiczem rodziny Miszewskich[3]). Był bratem m.in.: sekretarza królewskiego i archidiakona krakowskiego Stanisława, sędziego ziemskiego ciechanowskiego Andrzeja, kanonika krakowskiego i kustosza kruszwickiego Mikołaja oraz kasztelana sierpeckiego Wojciecha[7]. Stryj m.in. syna Wojciecha podkomorzego różańskiego Mikołaja[8] oraz synów Andrzeja: sekretarza królewskiego Jana Andrzeja, kasztelana ciechanowskiego Franciszka oraz wojewody płockiego Stanisława. W przypadku swoich bratanków (synów Andrzeja) był ich protektorem dzięki niemu odebrali oni staranne wykształcenie humanistyczne[9]. Był także krewnym prymasa Mikołaja Dzierzgowskiego[3], u którego pełnił funkcję sekretarza[4].

Studia[edytuj | edytuj kod]

Kształcił się początkowo w Zgorzelcu, a następnie studiował w Wittenberdze i w Krakowie, a później we Włoszech: w Bolonii i Rzymie[4]. Na początku lat 50. XVI wieku uzyskał we Włoszech stopień doktora obojga praw[3].

Kariera duchowna i państwowa[edytuj | edytuj kod]

W 1555 mianowany kanonikiem krakowskim, w 1556 kanonikiem gnieźnieńskim. W 1560 został sekretarzem króla Zygmunta Augusta. Uczestniczył w synodzie w Warszawie w 1561 roku jako przedstawiciel kapituły gnieźnieńskiej[10]. Posłował m.in. do Wiednia, gdzie na dworze cesarskim przebywał jako ambasador [11]w latach 1565-1568. Od tego objął urząd podkanclerzego koronnego (sprawował go do 1572). Krasiński, kierując jako podkanclerzy kancelarią królewską, wywierał wielki wpływ na sprawy państwowe, w szczególności rozwinął żywą działalność przy dojściu do skutku unii lubelskiej w r. 1569. Równocześnie, w latach 1568-1574 był prepozytem kapituły płockiej, a po śmierci w 1569 Jana Makowieckiego objął także godność archidiakona warszawskiego i prepozyta łomżyńskiego, które pełnił najpewniej do 1572. Był sygnatariuszem aktu unii lubelskiej 1569 roku[12].

Biskup krakowski[edytuj | edytuj kod]

2 czerwca 1572 otrzymał prowizję papieską na biskupstwo krakowskie, którego ster objął 10 lipca 1572. Przez pierwsze dwa lata (do 1574) łączył ją z funkcją prepozyta kapituły płockiej. Krytykował papieską inkwizycję oraz postanowienia soboru trydenckiego. Tolerancyjny dla innowierców. Wbrew naciskom nuncjatury i całego episkopatu był jedynym polskim biskupem, który podpisał akt konfederacji warszawskiej, akt o wolności sumienia w r. 1573, legalizujący swobodę wyznania w Polsce, dającą formalne uprawnienia protestantyzmowi. Tym aktem naraził się na falę krytyki i oburzenia, został upomniany przez kapitułę krakowską za swoje postępowanie i wezwany, aby w sprawach dotyczących wiary wykazywać większą stanowczość. Jako biskup krakowski wydał statuty porządkujące działalność kapituły krakowskiej, popierał rozwój i działalność instytucji charytatywnych (tzw. "banków pobożnych") oraz rozwój osadnictwa na terenach biskupiego "Państwa Muszyńskiego". Chory na gruźlicę często przebywał na zamku biskupów krakowskich w Bodzentynie. Tam zmarł i zgodnie z ostatnią wolą został pochowany w bodzentyńskim kościele parafialnym, gdzie do dziś istnieje jego pomnik pochodzący z warsztatu Hieronima Canavesiego.

W 1573 roku potwierdził elekcję Henryka III Walezego na króla Polski[13]. W 1575 roku podpisał elekcję cesarza Maksymiliana II Habsburga[14].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Bishop Franciszek Krasiński (catholic-hierarchy.org)
  2. a b c d Krasiński Franciszek [w:] Wielka Encyklopedia PWN, Jan Wojnowski (red.), t. 14, Warszawa: Wydaw. Naukowe PWN, 2003, s. 542, ISBN 83-01-13793-2, ISBN 83-01-13357-0, OCLC 830466204.
  3. a b c d e T. Żebrowski, Proboszczowie kościoła parafialnego w Łomży, a następnie prepozyci kościoła parafialnego Świętych Michała Archanioła i Jana Chrzciciela do początku XIX wieku, „Studia Płockie”, t. XXXI (2003), s. 197. ISSN 0137-4362.
  4. a b c P. Nitecki, Biskupi kościoła w Polsce : w latach 965-1999. Słownik biograficzny, Wyd. II, Warszawa 2000, szpalta 225-226. ​ISBN 83-211-1311-7​.
  5. T. Zielińska, Poczet polskich rodów arystokratycznych, Poznań 1997, s. 113. ​ISBN 83-02-06429-7​.
  6. T. Zielińska, Poczet polskich rodów arystokratycznych, Poznań 1997, s. 113-114. ​ISBN 83-02-06429-7​.
  7. T. Zielińska, Poczet polskich rodów arystokratycznych, Poznań 1997, s. 113-114, 118. ​ISBN 83-02-06429-7​.
  8. T. Zielińska, Poczet polskich rodów arystokratycznych, Poznań 1997, s. 114. ​ISBN 83-02-06429-7​.
  9. T. Zielińska, Poczet polskich rodów arystokratycznych, Poznań 1997, s. 118-119. ​ISBN 83-02-06429-7​.
  10. Wojciech Góralski, Synod prowincjonalny warszawski z 1561 r., w: Prawo Kanoniczne : kwartalnik prawno-historyczny 28/3-4, 1985, s. 208.
  11. Rocznik Służby Zagranicznej Rzeczypospolitej Polskiej według stanu na 1 kwietnia 1938, Warszawa 1938, s. 42.
  12. Volumina Legum, t. II, Petersburg 1859, s. 88.
  13. Świętosława Orzelskiego bezkrólewia ksiąg ośmioro 1572-1576, Kraków 1917, s. 149.
  14. Leszek Kieniewicz, Senat za Stefana Batorego, Warszawa 2000, s. 299.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]