Armia „Modlin”

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Armia Modlin)
Skocz do: nawigacja, szukaj

Armia „Modlin”związek operacyjny Wojska Polskiego w kampanii wrześniowej 1939.

Geneza i zadania[edytuj | edytuj kod]

Armia została utworzona 23 marca 1939[1]. W oparciu o pozycję mławską miała bronić północnego podejścia do Warszawy od strony Prus Wschodnich. Linię fortyfikacji mławsko-rzęgnowskich obsadziła 20 DP. Pozycji "mławskiej" broniły 78 pp i 80 pp. Szerokość bronionego odcinka przez te pułki wynosiła około 15 km, zaś 79 pp zajmował 10. km odcinek pozycji "rzęgnowskiej". Między tymi pozycjami był odcinek "martwy" o szerokości około 6 km. W Działdowie rozlokowany był batalion strzelców (III/32 pp) Nowogródzkiej Brygady Kawalerii. Większość sił brygady zajmowała pozycje w rejonie Lidzbarka, gdzie były pobudowane stałe fortyfikacje. Między brygadą a 20 DP była luka o szerokości około 12 - 15 km. Wschodnią "granicę" obrony armii, o szerokości około 22 km, obsadzała Mazowiecka Brygada Kawalerii rozlokowana pomiędzy miejscowościami Krzynowłogą Małą i Ulatowo, praktycznie do rzeki Orzyc. Odwód armii stanowiła 8 DP skoncentrowana w okolicach Ościsłowa, pomiędzy Ciechanowem a Glinojeckiem. Przedmościa w Pułtusku, Zegrzu i Płocku obsadzały bataliony ON.

Obsada personalna Kwatery Głównej Armii „Modlin”[edytuj | edytuj kod]

Dowództwo

Adiutantura

  • oficer do zleceń – mjr dypl. Jerzy Zaleski
  • oficer ordynansowy dowódcy – kpt. Antoni Krzysztoporski

Samodzielny Referat Personalny

  • kierownik referatu – mjr Tadeusz Mierzejewski
  • referent – kpt. Władysław Karbowski
  • referent – kpt. Franciszek Kurbiel
  • referent – por. Jan Leszczyński

Dowódcy broni, etapów i służb podlegli bezpośrednio dowódcy armii[edytuj | edytuj kod]

Dowództwo Artylerii

  • dowódca artylerii – płk Michał Gałązka
  • oficer sztabu – mjr Stanisław Bojanowski
  • oficer sztabu – mjr Konrad Rowiński
  • oficer sztabu – kpt. Eustachy Misiewicz

Dowództwo Broni Pancernych

  • dowódca broni pancernych – ppłk Michał Piwoszczuk
  • oficer sztabu – mjr inż. Romuald Prewysz-Kwinto
  • oficer sztabu – mjr Jan Marian Peters
  • oficer sztabu – kpt. Henryk Drabikowski

Dowództwo Lotnictwa i Obrony Przeciwlotniczej

  • dowódca lotnictwa i obrony przeciwlotniczej armii – płk pil. Tadeusz Prauss
  • szef sztabu – ppłk pil. Bernard Adamecki
  • referent operacyjny – mjr pil. Bogdan Kleczyński
  • referent wywiadowczy – kpt. dypl. pil. Władysław Polesiński
  • referent OPL czynnej – mjr Witold Kitkiewicz
  • referent łączności obwodowej – por. Adam Zawiliński
  • referent służby dozorowania – kpt. rez. Jan Kralik
  • referent techniczny i zaopatrzenia – mjr pil. Kazimierz Benz
  • referent techniczny – ppor. Jan Domański
  • referent zaopatrzenia – ppor. Mieczysław Galicki
  • referent – kpt. Feliks Bohdanowicz

Dowództwo Saperów

  • dowódca saperów – ppłk inż. Leon Aleksander Schmidt-Borudzki
  • oficer sztabu – kpt. Władysław Horoszkiewicz
  • oficer sztabu – kpt. Wiktor Kątkowski
  • oficer sztabu – kpt. Roman Rolnik

Dowództwo Etapów

  • dowódca etapów armii – płk dypl. Henryk Pomazański
  • oficer sztabu – mjr dypl. Witold Grzembo
  • oficer sztabu – kpt. Marek Winter

Szefostwo Służby Sprawiedliwości

Sztab[edytuj | edytuj kod]

Oddział I Organizacyjno-Mobilizacyjny

  • szef Oddziału I – ppłk dypl. Stefan Mieczysław Mączyński
  • oficer sztabu – mjr dypl. Romuald Stankiewicz
  • oficer sztabu – mjr dypl. Zbigniew Osostowicz

Oddział II Wywiadu

  • szef Oddziału II – ppłk dypl. Włodzimierz Bronisław Peucker
  • oficer sztabu – mjr dypl. Władysław Harland
  • oficer sztabu – mjr dypl. Władysław Mierzyński
  • oficer sztabu – mjr Mieczysław Niemiec
  • oficer sztabu – mjr Kazimierz Tomasik
  • oficer sztabu – kpt. Jan Ludwig
  • oficer sztabu – kpt. Edward Hermann

Oddział III Operacyjny

  • szef Oddziału III – ppłk dypl. Ignacy Wądołkowski
  • oficer sztabu – mjr dypl. Stanisław Mayer
  • oficer sztabu – mjr dypl. Bohdan Olechowski
  • oficer sztabu – mjr dypl. Mieczysław Jurkiewicz
  • oficer sztabu – mjr dypl. Aleksander Mudry

Dowództwo Łączności

  • dowódca Łączności – ppłk dypl. Stanisław Jamka
  • oficer sztabu – mjr Władysław Synoś
  • oficer sztabu – mjr dypl. Jerzy Kurpisz
  • oficer sztabu – kpt. Zygmunt Zubalewicz
  • oficer sztabu – kpt. Tadeusz Lenczowski

Szefostwo Służby Kolejnictwa

  • szef Służby Kolejnictwa – mjr dypl. Edward Wojciechowski
  • oficer sztabu – mjr Maksymilian Lewin

Służba Geograficzna

  • szef Służby Geograficznej – ?

Służba Broni Chemicznej

  • szef Służby Broni Chemicznej – ?

Kancelaria

  • kierownik kancelarii – kpt. Stanisław Jackowski
  • zastępca kierownika – kpt. Marian Wondraczek

Kwatermistrzostwo[edytuj | edytuj kod]

Oddział IV Zaopatrzenia

  • szef Oddziału IV – mjr dypl. Ernest Buchta
  • oficer sztabu – mjr dypl. Franciszek Buczek
  • oficer sztabu – kpt. dypl. Stanisław Niewiarowski
  • oficer sztabu – kpt. dypl. Kazimierz Braliński

Szefostwo Służby Intendentury

  • szef służby intendentury – ppłk Adam Gwido Langner
  • oficer sztabu – ppłk Tadeusz Dąbrowski
  • oficer sztabu – mjr Stefan Głowacz
  • oficer sztabu – kpt. dypl. Arkadiusz Matkowski
  • oficer sztabu – kpt. dypl. Karol Czekaj
  • oficer sztabu – kpt. Stanisław Bigo

Szefostwo Służby Uzbrojenia

  • szef służby uzbrojenia – mjr Karol Józef Modrany
  • oficer sztabu – kpt. Stanisław Misiewicz

Szefostwo Służby Zdrowia

  • szef służby zdrowia – płk dr Jan Pióro
  • oficer sztabu – ppłk dr Kazimierz Łukasiewicz
  • oficer sztabu – mjr rez. dr Jan Woźniakowski
  • oficer sztabu – kpt. dr Cyryl Mockało

Dowództwo Żandarmerii

  • dowódca żandarmerii – mjr żand. Tadeusz Kazimierz Kurzeja (I zastępca dowódcy 1 Dywizjonu Żandarmerii[2])
  • referent – kpt. żand. Alfred Theuer

Dowództwo Taborów

  • dowódca taborów armii – mjr Józef Zając
  • oficer sztabu – kpt. Alojzy Litwora
  • oficer sztabu – rtm. Jan Brzeżański
  • oficer sztabu – rtm. Jan Zawadzki
  • szef Służby Duszpasterstwa Wyznania Rzymskokatolickiego – płk ks. dziekan Stanisław Małek
  • kapelan greckokatolicki – ?
  • szef Służby Duszpasterstwa Wyznań Niekatolickich – mjr Leon Mackiewicz
  • rabin – ?
  • kapelan prawosławny – ?
  • kapelan ewangelicki – ?
  • szef Służby Poczt Polowych – Bolesław Szczurek

Komenda Kwatery Głównej Armii[edytuj | edytuj kod]

  • komendant Kwatery Głównej Armii – ppłk Witold Rosołowski
  • zastępca komendanta – kpt. Kozicki
  • zastępca komendanta – kpt. Walter
  • adiutant komendanta – ppor. Zaborowski
  • lekarz – por. dr Kaczyński
  • oficer żywnościowy – ppor. rez. Olszewski
  • oficer płatnik – ppor. rez. Czarnecki
  • oficer kurier – por. Roman Jaworski
  • oficer kurier – por. rez. Srocki
  • oficer kurier – ppor. rez. Włodarkiewicz

Ordre de Bataille Armii „Modlin” 1 września 1939[edytuj | edytuj kod]

  • Przedmoście "Wyszogród"
    • 1 kompania
  • Przedmoście "Pułtusk" - mjr Jan Kazimierz Mazur
    • Batalion ON "Warszawski III"
    • III Batalion 115 Pułku Piechoty
    • Batalion Marszowy 13 Pułku Piechoty
    • Kompania Saperów KOP "Wilejka"
    • Pluton Artylerii Pozycyjnej Nr 12
  • Przedmoście "Różan"
    • 115 Pułk Piechoty (bez III Batalionu)
    • I Dywizjon 61 Pułku Artylerii Lekkiej
    • Pluton Artylerii Pozycyjnej Nr 11

Bronie pancerne

Lotnictwo i Obrona Przeciwlotnicza Armii "Modlin"

Saperzy

  • 60 Batalion Saperów Typ I (bez kompletu środków minersko-zaporowych i przeprawowych) mob. w CWSap. w Modlinie
  • Kompania Mostów Ciężkich Typ II (konna) Nr 17 mob. Batalion Mostowy w Modlinie
    • dowódca kompanii – por. Maciej Szonert
  • Kompania Mostów Ciężkich Typ II (konna) Nr 19 mob. Batalion Mostowy w Modlinie
    • dowódca kompanii – por. Wiesław Stepanoff
  • Ciężka Kolumna Pontonowa Typ I (motorowa) Nr 11 mob. Batalion Mostowy w Modlinie
    • dowódca kompanii – kpt. Michał Prozwicki
  • Pluton Przepraw Rzecznych Typ I Nr 12 mob. Batalion Mostowy w Modlinie
    • dowódca plutonu – por. Michał Jankiewicz
  • Pluton Przepraw Rzecznych Typ II Nr 14 mob. Batalion Mostowy w Modlinie
    • dowódca plutonu – por. Tadeusz Łochowski
  • Lekka Kolumna Pontonowa Typ II Nr
  • Lekka Kolumna Pontonowa Typ II Nr
  • Rezerwowa Kompania Saperów Nr 111
  • Rezerwowa Kompania Saperów Nr 112
  • Rezerwowa Kompania Saperów Nr 113
  • Rezerwowa Kompania Saperów Nr 138
  • Rezerwowa Kompania Saperów Nr 115 na Przedmościu „Różan”
  • Rezerwowa Kompania Saperów Nr
  • Rezerwowa Kompania Saperów Nr
  • Pluton Mostowy 4-tonowy Nr 60 mob. w CWSap. w Modlinie
  • Pluton Mostowy 4-tonowy Nr
  • Szefostwo Fortyfikacji Typ I Modlin mob. w CWSap. w Modlinie
  • Dowództwo Grupy Fortyfikacyjnej Nr mob. w CWSap. w Modlinie
  • Dowództwo Grupy Fortyfikacyjnej Nr mob. w CWSap. w Modlinie
  • Samodzielny Pluton Elektrotechniczny Nr mob. Batalion Elektrotechniczny w Modlinie
  • Samodzielny Pluton Elektrotechniczny Nr mob. Batalion Elektrotechniczny w Modlinie
  • Pluton Elektrotechniczny Specjalny Nr mob. Batalion Elektrotechniczny w Modlinie
  • Grupa Wojsk Kolejowych Nr 53 sformowana 31 VIII 1939 przez 1 Batalion Mostów Kolejowych w Krakowie
    • dowódca grupy – kpt. Włodzimierz Wojciechowski
    • Kompania Mostów Kolejowych Nr 22 mob. w 2 Batalionie Mostów Kolejowych w Legionowie, w I rzucie mob. powszechnej, -5-
      • dowódca kompanii – kpt. Filip Krajewski
  • Pociąg Elektrogeneratorowy Normalnotorowy Nr 12 mob. w Batalionie Silnikowym w Modlinie, w II rzucie mob. powszechnej, X+3
  • Pociąg Elektrogeneratorowy Normalnotorowy Nr 19 mob. w Batalionie Silnikowym w Modlinie, w II rzucie mob. powszechnej, X+5

Łączność:

  • kompania radio nr 2
  • kompania stacyjna nr 2
  • kompania telefoniczno-budowlana nr 2
  • kompania telefoniczno-kablowa nr 2
  • kompania telefoniczno-kablowa nr 3
  • kompania telefoniczno-kablowa nr 8
  • samodzielny pluton radio nr 9
  • drużyna gołębi pocztowych
  • park łączności

Kwatera Główna Armii nr 31 mobilizowana przez DOK Nr I

  • kompania asystencyjna nr 204
  • kompania gospodarcza
  • kolumna samochodów osobowych nr 11 mob. przez 3 Batalion Pancerny
  • pluton pieszy żandarmerii nr 139
  • Sąd Polowy nr 74 mobilizowany przez DOK Nr I
  • Sąd Polowy nr 75 mobilizowany przez DOK Nr I

Służby

Łącznie armia liczyła:

  • 28 batalionów piechoty
  • 37 szwadronów kawalerii
  • 180 dział
  • 12 dział przeciwlotniczych
  • 26 czołgów różnych typów
  • 1 pociąg pancerny
  • 31 samolotów różnych typów

Przypisy

  1. Kazimierz Sobczak [red.]: Encyklopedia II wojny światowej. s. 23.
  2. Tadeusz Kurzeja, Sprawozdanie z kampanii wrześniowej 1939 roku, Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie, sygn. B.I.19b, s. 197-201.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Tadeusz Jurga, Władysław Karbowski, Armia „Modlin” 1939, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1987, wyd. I, ISBN 83-11-07274-4.
  • Relacja gen. bryg. Emila Przedrzymirskiego o przygotowaniu Armii "Modlin" do wojny, wstęp i oprac. Zbigniew Moszumański, Przegląd Historyczno-Wojskowy Nr 2 (207) z 2005 r., ss. 169-180.
  • Andrzej Przedpełski: Lotnictwo Wojska Polskiego : zarys historii 1918-1996. Warszawa: "Bellona", 1997. ISBN 83-11-08650-8.
  • Kazimierz Sobczak [red.]: Encyklopedia II wojny światowej. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1975.
  • Apoloniusz Zawilski: Bitwy polskiego września. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2009, s. 181-195. ISBN 978-83-240-1214-5.