1 Pułk Artylerii Przeciwlotniczej im. Marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy 1 paplot okresu II RP. Zobacz też: 1 Pułk Artylerii Przeciwlotniczej - stronę ujednoznaczniającą.
1 Pułk Artylerii Przeciwlotniczej
Historia
Państwo Polska II Rzeczpospolita
Sformowanie 1924
Rozformowanie 1939
Patron Edward Rydz-Śmigły
Tradycje
Święto 29 lipca[1]
Dowódcy
Pierwszy ppłk Eugeniusz Baranowicz
Ostatni płk Kazimierz Baran
Organizacja
Dyslokacja Warszawa
Rodzaj wojsk artyleria
Rodzaj sił zbrojnych Wojska lądowe

1 Pułk Artylerii Przeciwlotniczej im. Marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego (1 paplot) – oddział artylerii przeciwlotniczej Wojska Polskiego II RP, stacjonujący w garnizonie Warszawa. W roku 1938 wybudowano dla pułku nowe koszary na terenie Boernerowa. Obecnie na tym terenie mieści się Wojskowa Akademia Techniczna a większość budynków koszar 1 paplot została zaadopotowana do jej potrzeb.

Spis treści

[edytuj] Geneza

Zalążkiem pułku był Dywizjon Szkolny Artylerii Zenitowej (dowódca ppłk Leopold Połoszynowicz), utworzony rozkazem Ministra Spraw Wojskowych L. 5764/Org. z 29 lipca 1920, w skład którego wchodziły:

  • bateria zenitowa automobilowa (2 armaty przeciwlotnicze kalibru 75 mm wz. 14 na podwoziu "De Dion-Bouton"),
  • bateria zenitowa z przyczepkami automobilowymi (2 armaty przeciwlotnicze przyczepkowe kalibru 75 mm wz. 97/17),
  • bateria zenitowa półstała (4 półstałe armaty przeciwlotnicze kalibru 75 mm wz. 97 na pomostach),
  • oddział motorowy reflektorów (4 samochody specjalne reflektorowo-generatorowe).

W sierpniu 1920 roku, w czasie wojny z bolszewikami, dywizjon wziął udział w obronie przeciwlotniczej Warszawy, a następnie bateria zenitowa automobilowa por. Andrzeja Miziewicza uczestniczyła w dalszych działaniach bojowych pod Sokółką, Kuźnicą Białostocką, Grodnem, Dubrowlanami, po czym kwaterowała w okolicach Lidy. 26 października powróciła do Warszawy bez strat.

W związku z demobilizacją armii Dywizjon Szkolny Artylerii Przeciwlotniczej rozkazem L. 21713/Art. z 14 maja 1921 roku został przemianowany na Baterię Zapasową Artylerii Zenitowej – bez zmiany dotychczasowego składu pododdziałów. Na podstawie rozkazu tajnego nr 20 Dowódcy Okręgu Generalnego nr 1 z 15 marca 1922 roku bateria została przemianowana na Dywizjon Artylerii Zenitowej w składzie:

  • 1 bateria samochodowych armat przeciwlotniczych kalibru 75 mm wz. 14 (francuskich),
  • 2 bateria przyczepkowych armat przeciwlotniczych kalibru 75 mm wz. 97/17 (francuskich),
  • 3 bateria przyczepkowych armat przeciwlotniczych kalibru 88 mm wz. 16 (niemieckich),
  • kompania reflektorów przeciwlotniczych.

[edytuj] Formowanie

Pułk został sformowany z dniem 8 czerwca 1924 roku[2] rozkazem wykonawczym Ministra Spraw Wojskowych L.dz. 470/Art. Org.-Mob. z 10 maja 1924 roku na bazie Dywizjonu Artylerii Zenitowej, w składzie:

dowództwo

  • dowódca pułku - ppłk dr Eugeniusz Baranowicz
  • zastępca dowódcy pułku - ppłk Ksawery Werenik
  • kwatermistrz - mjr Stanisław Czerepiński
  • drużyna dowódcy pułku (dowódca por. Napoleon Herdan)
  • pluton łączności (dowódca por. Tadeusz Bełżecki);
  • kompania karabinów maszynowych (dowódca por. Kazimierz Mroziński)
  • pluton reflektorów przeciwlotniczych (dowódca por. Ignacy Harski);
  • pluton podsłuchowy (dowódca por. Edmund Stolarczyk)

I dywizjon

  • dowódca dywizjonu - mjr Stanisław Abgarowicz
  • dowódca 1 baterii - kpt. Paweł Herburt (2 francuskie samochodowe armaty przeciwlotnicze kalibru 75 mm wz. 14)
  • dowódca 2 baterii - kpt. Stanisław Krzywobłocki (2 francuskie przyczepkowe armaty przeciwlotnicze kalibru 75 mm wz. 97/17)
  • dowódca 3 baterii - kpt. Leon Podstawski (2 niemieckie przyczepkowe armaty przeciwlotnicze kalibru 88 mm wz. 16)

II dywizjon

  • dowódca dywizjonu - mjr Stefan Drapiński[3]
  • dowódca 4 baterii - kpt. Jerzy Kołodkiewicz (2 rosyjskie półstałe armaty przeciwlotnicze kalibru 76,2 mm wz. 02 na pomostach)
  • dowódca 5 baterii - por. Henryk Dulęba (2 francuskie półstałe armaty przeciwlotnicze kalibru 75 mm wz. 97 na pomostach)
  • dowódca 6 baterii - por. Stefan Szymański (2 francuskie półstałe armaty przeciwlotnicze kalibru 75 mm wz. 97 na pomostach)

W 1926 roku powiększono pułk o trzeci dywizjon artylerii przeciwlotniczej oraz zgrupowano pododdziały specjalistyczne w dywizjonie technicznym. W 1932 roku rozformowano dywizjon techniczny, a w 1938 roku powiększono pułk o czwarty dywizjon artylerii przeciwlotniczej.

[edytuj] Mobilizacja w 1939 roku

Pułk był jednostką mobilizującą. Po zakończeniu mobilizacji ulegał rozformowaniu. W 1939 roku zgodnie z planem mobilizacyjnym "W" sformował 26 samodzielnych pododdziałów, w tym pięć dywizjonów, dziesięć baterii i dziesięć plutonów oraz jeden ośrodek zapasowy:

  • 1 Dywizjon Samochodowy Artylerii Przeciwlotniczej (dowódca mjr Alfons Fengler) – do OPL Katowic;
  • 11 Dywizjon Motorowy Artylerii Przeciwlotniczej (dowódca mjr Olgierd Eminowicz) – do OPL Warszawy;
  • 101 Dywizjon Półstały Artylerii Przeciwlotniczej (dowódca mjr Michał Chroł-Frołowicz) – do OPL Warszawy;
  • 102 Dywizjon Półstały Artylerii Przeciwlotniczej (dowódca mjr Roman Niemczyński) – do OPL Warszawy;
  • 103 Dywizjon Półstały Artylerii Przeciwlotniczej (dowódca mjr Mieczysław Zylber) – do OPL Warszawy;
  • 1 Bateria Ciągnikowa Artylerii Przeciwlotniczej (dowódca por. Zygmunt Adessman) – do OPL Warszawy;
  • 8 Bateria Motorowa Artylerii Przeciwlotniczej typu A (dowódca kpt. Józef Płodowski) dla 8 DP, skierowana w czasie mobilizacji do OPL Modlina – do dywizji nie powróciła;
  • 9 Bateria Motorowa Artylerii Przeciwlotniczej typu A (dowódca por. Tadeusz Walużyniec) dla 9 DP
  • 18 Bateria Motorowa Artylerii Przeciwlotniczej typu A (dowódca por. Wiktor Pławiński) dla 18 DP
  • 26 Bateria Motorowa Artylerii Przeciwlotniczej typu A (dowódca kpt. Zbigniew Luer) dla 26 DP
  • 28 Bateria Motorowa Artylerii Przeciwlotniczej typu A (dowódca por. Marian Ostaszewski) dla 28 DP
  • 81 Bateria Motorowa Artylerii Przeciwlotniczej typu B (dowódca ppor. Stefan Pawłowski) dla Mazowieckiej BK, skierowana do 20 DP, do brygady nie powróciła
  • 101 Bateria Półstała Artylerii Przeciwlotniczej typu I (dowódca por. Wincenty Dąbrowski) – do OPL Warszawy
  • 102 Bateria Półstała Artylerii Przeciwlotniczej typu I (dowódca por. Władysław Szpiganowicz) – do OPL Warszawy
  • 103 Bateria Półstała Artylerii Przeciwlotniczej typu I (dowódca ppor. Wiesław Kędzierski) – do OPL Warszawy
  • 101 Pluton Półstały Artylerii Przeciwlotniczej (dowódca ppor. Witold Julian Brzeski) – do OPL Warszawy przekazany do do OPL składów amunicji w Palmirach
  • 102 Pluton Półstały Artylerii Przeciwlotniczej (dowódca ppor. Wiktor Stanisław Piasecki) – do OPL Warszawy, przekazany do OPL składów amunicji w Palmirach
  • 103 Pluton Półstały Artylerii Przeciwlotniczej (dowódca kpt. Stanisław Lewandowski) – do OPL Warszawy, przekazany do OPL mostu w Brzuminie
  • 104 Pluton Półstały Artylerii Przeciwlotniczej (dowódca ogn. pchor. Zdzisław Symonowicz) – do OPL Warszawy, przekazany do OPL Zakładów "Pocisk" w Rembertowie
  • 105 Pluton Półstały Artylerii Przeciwlotniczej (dowódca kpt. Zygmunt Jezierski) – do OPL Warszawy
  • 106 Pluton Półstały Artylerii Przeciwlotniczej (dowódca ppor. Zbigniew Kazimierz Zając) – do OPL Warszawy
  • 107 Pluton Półstały Artylerii Przeciwlotniczej (dowódca ogn. pchor. Mikołaj Dunin-Marcinkiewicz) – do OPL Warszawy
  • 108 Pluton Półstały Artylerii Przeciwlotniczej (dowódca ogn. pchor. Stanisław Dmuchowski) – do OPL Warszawy
  • 109 Pluton Półstały Artylerii Przeciwlotniczej (dowódca ppor. Henryk Piasecki) – do OPL Warszawy
  • 110 Pluton Półstały Artylerii Przeciwlotniczej (dowódca ppor. Antoni Krzemiński) – do OPL Warszawy, przekazany do OPL węzła kolejowego w Łowiczu
  • Ośrodek Zapasowy Artylerii Przeciwlotniczej nr 1 (dowódca mjr Wiesław Sokołowski)

[edytuj] Kadra pułku

Dowódcy

  • ppłk dr Eugeniusz Leopold Baranowicz (6 VI 1924 – 18 IX 1926)
  • płk Włodzimierz Westermark (19 IX 1926 – 12 I 1930)
  • ppłk Józef Tadeusz Bizoń (13 I 1930 – 27 V 1932)
  • ppłk Feliks Stanisław Kamiński (28 V 1932 – 14 VIII 1933)
  • ppłk Franciszek Ksawery Mołodyński (p.o. 15 VIII 1933 – 26 IV 1935)
  • ppłk/płk Feliks Stanisław Kamiński (27 IV 1935 – 31 III 1936)
  • ppłk Franciszek Ksawery Mołodyński (p.o. 1 - 28 IV 1936)
  • ppłk/płk Kazimierz Baran (29 IV 1936 – 26 VIII 1939)
  • ppłk Ireneusz Kobielski (wyznaczony 26 VIII 1939, lecz funkcji nie objął)

Oficerowie

[edytuj] Odznaka pamiątkowa

15 styczna 1929 roku Minister Spraw Wojskowych, Marszałek Polski Józef Piłsudski zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej 1 paplot[4].

Odznaka o wymiarach 39x38 mm ma kształt krzyża maltańskiego o ramionach pokrytych ciemnozieloną i żółtą emalią. W środku krzyża, na okrągłej tarczy emaliowanej w kolorze błękitnym, nałożona jest złota odznaka pilota przeszyta z dołu do góry złotą błyskawicą. Na ramionach krzyża wpisano numer i inicjały 1 PA PL. Dwuczęściowa - oficerska, wykonana w srebrze i emaliowana. Wykonanie: Adam Nagalski - Warszawa, Wiktor Gontarczyk - Warszawa[5].

13 sierpnia 1932 roku Minister Spraw Wojskowych zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej artylerii przeciwlotniczej, wspólnej dla wszystkich jednostek tego rodzaju broni.

Przypisy

  1. ↑ Dziennik Rozkazów MSWojsk. nr 16 z 19 maja 1927 roku
  2. ↑ Dowódca pułku, jego zastępca oraz kwatermistrz i dowódca I dywizjonu zostali wyznaczeni na stanowiska z dniem 1 czerwca 1924 roku. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 58 z 24.06.1924 r.
  3. ↑ Wyznaczony na stanowisko z dniem 15 października 1924 r. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 86 z 28.08.1924 r.
  4. ↑ Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 1 z 15.01.1929 r., poz. 1.
  5. ↑ Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945. s. 295. 

[edytuj] Bibliografia

  • Zbigniew Moszumański, 1 Pułk Artylerii Przeciwlotniczej 1920–1939 imienia Marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego, Pruszków 2005, ISBN 83-88773-66-6
  • Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siy Zbrojne Na Zachodzie. Pantera Books. ISBN 83-204-3299-5. 
p • d • e
Artyleria przeciwlotnicza II RP
Grupy
Pułki
1 Pułk Artylerii Przeciwlotniczej im. Marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego
Dywizjony (daplot)
2 • 3 • 4 • 5 • 6 • 7 • 8 • 9 • 11 • 12 • 15 • 23 • 1 morski • 2 morski
Baterie typu "A"
1 • 2 • 3 • 4 • 5 • 6 • 7 • 8 • 9 • 10 • 11 • 12 • 13 • 14 • 15 • 16 • 17 • 18 • 19 • 20 • 21 • 22 • 23 • 24 • 25 • 26 • 27 • 28 • 29 • 30 • 71
Baterie typu "B"
81 • 82 • 83 • 84 • 85 • 86 • 87 • 89 • 91 • 92 • 94
II RP ⇒ PSZ na Zachodzie ⇒ ludowe Wojsko Polskie ⇒ Siły Zbrojne RP
p • d • e
Artyleria II RP
Departament Artylerii M.S.Wojsk. • CWA • CWAPlot. • Woł. SPRArt. • Maz. SPRArt.
Grupy Artylerii
1 GA • 2 GA • 3 GA • 4 GA • 5 GA • 6 GA • 7 GA • 8 GA • 9 GA • 10 GA
Brygady artylerii
1 BA • 2 BA • 3 BA • 4 BA • 5 BA • 6 BA • 7 BA • 8 BA • 9 BA • 10 BA • 11 BA • 12 BA • 13 BA • 14 BA • 15 BA • 16 BA • 17 BA • 18 BA • 19 BA • 20 BA • 21 BA • 22 BA
Artyleria motorowa
Pułki
Dywizjony
2 dam • 6 dac • 11 dan • 12 dan • 13 dan • 16 dal
Artyleria ciężka
Pułki
(pac)
1 pac • 2 pac • 3 pac • 4 pac • 5 pac • 6 pac • 7 pac • 8 pac • 9 pac • 10 pac • 11 pac • 12 pac • 13 pac • 14 pac • 15 pac • 16 pac • 17 pac • 18 pac
Dywizjony
(dac) typu I
46 • 47 • 60 • 88 • 95 • 98
Dywizjony
(dac) typu II
1 • 2 • 3 • 4 • 5 • 6 • 7 • 8 • 9 • 10 • 11 • 12 • 13 • 14 • 15 • 16 • 17
18 • 19 • 20 • 20 • 21 • 22 • 23 • 24 • 25 • 26 • 27 • 28 • 29 • 30 • 30
Artyleria lekka
Pułki (pal)
1 • 2 • 3 • 4 • 5 • 6 • 7 • 8 • 9 • 10 • 11 • 12 • 13 • 14 • 15

16 • 17 • 18 • 19 • 20 • 21 • 22 • 23 • 24 • 25 • 26 • 27 • 28

29 • 30 • 31 • 32 • 33 • 38 • 40 • 51 • 54 • 55 • 61 • 65
Dywizjony
(dal)
32 • 33 • 41 • 42 • 48 • 50 • 52 • 58 • 59 • 62 • 64 • 65 • 67 • 68 • 71 • 75 • 81 • morski
Artyleria konna
Pułki (pak)
1 • 2 • 3
Dywizjony (dak)
1 • 2 • 3 • 4 • 5 • 6 • 7 • 9 • 10 • 11 • 12 • 13 • (8)14
Baterie (bak)
Artyleria pomiarowa
1 dpa • 2 dpa • 2 bpa
Artyleria nadbrzeżna
Pułk
Dywizjony
Baterie
XXXI • XXXII • XXXIII • XXXVIII • XXXIX • XL • XLI
Artyleria górska
Pułki
Baterie
151 • 152 • 153
Artyleria piesza (pozycyjna)
Kompanie
1 • 3 • 5 • 9
Dywizjon
Artyleria KOP
Artyleria przeciwlotnicza
Zobacz też: Jednostki artylerii Wojska Polskiego
p • d • e
Polska artyleria 1939
Armaty polowe
Haubice
Armaty górskie
Armaty przeciwpancerne
Armaty przeciwlotnicze
Moździerze
Konstrukcje prototypowe
Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=1_Pułk_Artylerii_Przeciwlotniczej_im._Marszałka_Edwarda_Rydza-Śmigłego&oldid=31400112”
Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Działania
Nawigacja
Dla czytelników
Dla wikipedystów
Narzędzia
Drukuj lub eksportuj