Bardo (województwo dolnośląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Disambig.svg Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „Bardo Śląskie”. Zobacz też: Bardo Śląskie (przystanek kolejowy).
Bardo
Centrum Barda
Centrum Barda
Herb
Herb Barda
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat ząbkowicki
Gmina Bardo
gmina miejsko-wiejska
Data założenia X wiek
Prawa miejskie od początku XIV wieku
Burmistrz Krzysztof Żegański
Powierzchnia 4,71 km²
Wysokość 260-320 m n.p.m.
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

2794 Green Arrow Up.svg [1]
581,5 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 74
Kod pocztowy 57-256
Tablice rejestracyjne DZA
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Bardo
Bardo
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Bardo
Bardo
Ziemia 50°31′N 16°44′E/50,516667 16,733333Na mapach: 50°31′N 16°44′E/50,516667 16,733333
TERC
(TERYT)
5020124014
Urząd miejski
Rynek 2
57-256 Bardo
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Bardo w Wikisłowniku
Strona internetowa

Bardo (tuż po wojnie Byrdo[2], niem. Wartha, dial. Woarthe[3]) – miasto w woj. dolnośląskim, w powiecie ząbkowickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Bardo, położone w Górach Bardzkich nad Nysą Kłodzką.

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. wałbrzyskiego.

Według danych GUS z 31 marca 2011 miasto liczyło 2 794 mieszkańców.

Przynależność administracyjna[edytuj | edytuj kod]

Historia[edytuj | edytuj kod]

Sanktuarium maryjne: kościół i klasztor w Bardzie

Założone w X w. jako gród obronny w Górach Bardzkich nad przełomem Nysy Kłodzkiej. Gród wymieniony był po raz pierwszy przez kronikarza Kosmasa pod rokiem 1096 jako zniszczone przez czeskiego księcia Brzetysława II. O polskości tego terenu świadczy fakt, że kasztelanami bardzkimi byli wyłącznie rycerze polscy (Sobiesław w 1203 r., Dzierżko-Peregryn w 1223 r., Bogusław Jarosławowic w 1261 r., Jan syn Żerzucha w 1269 r., Jarosław Mroczkowic z Owiesna w 1283), a okoliczne miejscowości w większości już istniały i były zamieszkane przez ludność słowiańską. Gród po czeskim najeździe został odbudowany o czym świadczą wzmianki z 1155 i 1245 r. Na terenie grodu istniała już wówczas kaplica, wymieniona po raz pierwszy w 1189 r. jako przekazana przez biskupa Żyrosława II zakonowi joannitów. W 1210 roku biskup Wawrzyniec przekazał kościół kanonikom regularnym z Kamieńca. Według tradycji już ok. 1200 r. szerzył się tutaj kult maryjny, związany z cudowną figurką Matki Boskiej, która jest do dzisiaj największym skarbem Barda. Około 1290 r. Bardo przestało być kasztelanią. W związku z budową przez Bolka II nowego murowanego zamku na Kalwarii (Góra Bardzka) teren grodu w 1301 r. kupili cystersi i od tego momentu do 1810 r. byli właścicielami miejscowości. Od połowy XIV w. Bardo rozwijało się dzięki swojemu położeniu i coraz częściej przyjeżdżającym tutaj pątnikom. Prawa miejskie od początku XIV w. W 1874 r. wybudowano linię kolejową WrocławKłodzko. W 1945 r. miejscowość znalazła się w granicach Polski i ze względu na niewielki rozmiar utraciła prawa miejskie. Dotychczasową ludność wysiedlono do Niemiec. Bardo uzyskało status osiedla w 1954 r. Ponownie miasto od 1969. Obecne Bardo jest niewielkim letniskiem, specjalizującym się w koloniach dziecięcych oraz ważnym ośrodkiem turystyki. Zlokalizowany jest też tu drobny przemysł papierniczy i meblarski.

Rozwój terytorialny

Najstarsza część miasta położona jest na lewym brzegu Nysy Kłodzkiej. W 1808 r. w wyniku reorganizacji granic do Barda przyłączono Radkowice, Brune oraz część Przyłęku (ul. Fabryczna). W latach 1808-1969 przynależały do niego część Opolnicy i Dębowiny.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Zabytkowy most na Nysie Kłodzkiej

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[4]:

  • miasto, obręb Starego Miasta, z 1300 r.
  • kościół par. pw. Nawiedzenia NMP, z XV w., l. 1686-1704, przebudowany XVII i XVIII w., teraz barokowa bazylikasanktuarium maryjne
  • plebania, pl. Wolności 5, z l. 1712-16
  • klasztor ss. jadwiżanek, ul. Główna 19, z poł. XVIII w., 1835 r.
  • klasztor Zgromadzenia Sióstr Marii Niepokalanej, ul. 1 Maja 12, z 1935 r.
  • klasztor ss. urszulanek, ul. Krakowska 30, z 1916 r.
  • zespół kaplic drogi różańcowej na Górze Różańcowej, z l. 1905-39
  • kaplica NMP położona na szczycie Góry Bardzkiej w Górach Bardzkich, z XVIII w.
  • zespół fortów ziemnych, z 1813 r.: fort nr 3, 4, 6
  • ratusz i szkoła parafialna, obecnie dom mieszkalny, pl. Wolności 4, z XVIII w., XIX w.
  • dawna gospoda „Pod Złotym Lwem”, ul. Główna 4 (d. 21), z XVII w., druga połowa XIX w. XX,
  • domy, ul. Główna 6, z 1887 r. i nr 23
  • zajazd „Pod Czarnym Niedźwiedziem”, obecnie dom mieszkalny, ul. Główna 25, z XVII w., druga połowa XIX w.
  • hotel „Pod Gwiazdą”, ob. dom mieszkalny, ul. Główna 27, z XVII w., druga połowa XIX w.
  • dom, ul. Główna 31, z XVIII w./XIX w.
  • park przy pensjonacie, ul. Polna 10, z 1913 r.
  • zajazd „Pod Złotym Kubkiem”, obecnie dom mieszkalny, pl. Wolności, z XVIII w., druga połowa XIX w.
  • kamienny most na Nysie Kłodzkiej, z XV w., 1515 r.

Bardo – Opolnica

  • zespół zameczku myśliwskiego, z poł. XIX w., 1884 r.:
    • zameczek
    • dwie oficyny

Honorowi obywatele miasta[edytuj | edytuj kod]

Transport[edytuj | edytuj kod]

Przez miasto przebiega:

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

  • inne znaczenia słowa Bardo

Przypisy

  1. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 31 III 2011.
  2. Pierwsza powojenna mapa Polski wydana przez WIG Sztabu Generalnego w roku 1945.
  3. Dialekt kłodzki w śląskiej testowej Wikipedii.
  4. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 4.11.2012]. s. 239.
  5. Sapkowski A., Narrenturm, SuperNowa, Warszawa, 2002.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Słownik geografii turystycznej Sudetów. Góry Bardzkie, pod red. M. Staffa, t. 12, wyd. I-BIS, Wrocław 1993.
  • K. Marcinek, W. Prorok, Ziemia Kłodzka. Informator turystyczny, wyd. Actus, Kłodzko 1995.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]