Skierniewice

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj

Współrzędne: 51°57'10″N 20°08'30″E / 51.95278, 20.14167

Skierniewice
Herb Flaga
Herb Skierniewic Flaga Skierniewic
Województwo łódzkie
Powiat miasto na prawach powiatu
Gmina
• rodzaj		 Skierniewice
miejska
Prawa miejskie 1457
prezydent Leszek Trębski
Powierzchnia 32,89 km²
Położenie (punkt) 51° 57' 10 '' N
20° 8' 30 '' E
Wysokość 112-138 m n.p.m.
Ludność (2008)
• liczba
• gęstość
49 016
1491 os./km²
Strefa numeracyjna
 (+48) 46
Kod pocztowy 96-100
Tablice rejestracyjne ES, ESK
Położenie na mapie Polski
"Tło mapy lokalizacyjnej, z zaznaczonymi granicami"
"Skierniewice"
Skierniewice
Miasta partnerskie Niemcy Gera
Francja Châtelaillon-Plage
Austria Purgstall
Węgry Szentes
Czechy Náměšt na Hané
Urząd miejski
Rynek 1
96-100 Skierniewice
tel. (+48)46 833 23 23;
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta
Kordegarda znajdująca się przy Starostwie Powiatowym. Należy do kompleksu Osady Pałacowej
Kościół pw. św. Jakuba Apostoła
Siedziba Starostwa Powiatowego – Dom Sejmikowy
Izba Historii Skierniewic, dworek należący niegdyś do Konstancji Gładkowskiej, wczesnej muzy Chopina
Zabytkowy parowóz stojący w skierniewickiej lokomotywowni
Brama parkowa. Park był miejscem wypoczynku rosyjskich carów
Plik:Park miejski.jpg
Park miejski jesienią
Plik:Skierniewice - Przystań na rzece Łupii, ok. 1917 rok.jpg
Skierniewice - Przystań na rzece Łupii, ok. 1917 rok
Ul. Sienkiewicza; lata międzywojenne, na pierwszym planie nieistniejący już budynek teatru

Skierniewice – miasto powiatowe położone na Równinie Łowicko-Błońskiej, w połowie drogi między Warszawą a Łodzią oraz powiat grodzki w województwie łódzkim, stolica województwa skierniewickiego w latach 1975-1998.

Według danych z 31 grudnia 2008, miasto liczyło 49 016 mieszkańców[1].

Spis treści

[edytuj] Położenie geograficzne

Miasto położone jest w dorzeczu Wisły, na Nizinie Środkowomazowieckiej, w południowej części Równiny Łowicko-Błońskiej.

Skierniewice są otoczone od północy przez Puszczę Bolimowską, która stanowi fragment Bolimowskiego Parku Krajobrazowego. Fragment zachodniej granicy miasta wyznacza Las Zwierzyniec. Na południowy wschód od miasta znajduje się las w Strobowie i Pamiętnej. Wschodnia granica miasta styka się z rzeką Rawką.

Wysokości bezwzględne zmieniają się niewiele na obszarze miasta i wynoszą od 112 m n.p.m. na krawędzi Puszczy Bolimowskiej do 138 m n.p.m. w południowo-wschodnim rejonie miasta.

W Skierniewicach łączą się trasy kolejowe z Warszawy, Łodzi i Koluszek oraz Kutna i Łowicza.

[edytuj] Demografia


Stan na dzień 31 grudnia każdego roku (2003-2006), zameldowani na pobyt stały i czasowy łącznie.[2]

[edytuj] Historia miasta

[edytuj] Pierwsze pisemne świadectwa

Pierwsza pisemna wzmianka o Skierniewicach pochodzi z roku 1359. Wtedy właśnie arcybiskup Jarosław Bogoria ze Skotnik przyjął w Skierniewicach księcia mazowieckiego Siemowita III. Książę, którego państewko obejmowało swym zasięgiem Skierniewice, potwierdził w nim arcybiskupią własność tych terenów, a mieszkańców wsi obdarzył nowymi przywilejami.

Arcybiskup Jarosław Bogoria był prawdopodobnie pierwszym z prymasów Polski, który na stałe przebywał w swoich siedzibach w Łowiczu i Skierniewicach. Za jego panowania Skierniewice i całe dobra arcybiskupie zaczęły odnotowywać rozwój ekonomiczny i szybko rozrosły się do całkiem dużej osady, którą można było przekształcić w miasto.

[edytuj] Lokacja miasta

Przywilej lokacyjny Skierniewic podpisał arcybiskup Jan Odrowąż ze Sprowy. Stało się to 19 lutego 1457 roku w Uniejowie. Do miasta wcielono nie tylko osadę Skierniewice, ale także pobliską wieś Dęba. Jan Odrowąż rozbudował i zaludnił miasto, wybudował kościół oraz wyznaczył dni targowe na każdy czwartek i sobotę (jest tak do dziś) i jarmark w dzień św. Jakuba (25 lipca)[potrzebne źródło].

Prawa miejskie nadane przez Odrowąża wraz z przywilejami potwierdził w 1463 roku król Kazimierz Jagiellończyk.

Prymas Jan Przerębski (1559-1562) szczególnie przyczynił się do sławy miasta w całej Polsce. Założył on w Skierniewicach szkołę, której absolwenci z dobrymi skutkami studiowali później na Akademii Krakowskiej. Kierownictwo szkoły powierzył Benedyktowi Herbestowi, który jednak po śmierci swego protektora opuścił miasto, a szkoła zaczęła chylić się ku upadkowi.

W 1610 roku rozpoczęła się budowa pałacu arcybiskupiego. Jego budowę ukończył prymas Wawrzyniec Gembicki. W pałacu tym przyjmowani byli przez prymasów królowie Polski, a także miała miejsce siedziba sądów arcybiskupich. Pierwszym, który przyjechał do Skierniewic był Jan Kazimierz, poszukujący w 1652 roku schronienia przed "morowym powietrzem". Kiedy jednak choroba pojawiła się w mieście, przeniósł się do Łowicza. Na jesieni 1672 roku Skierniewice odwiedził późniejszy król Polski, hetman wielki koronny Jan Sobieski[potrzebne źródło].

[edytuj] Rozwój i świetność miasta (XVIII wiek)

Pałac arcybiskupi oraz gotycki kościół prymasów spłonęły w pożarze na początku XVIII wieku. Pałac szybko odnowiono w 1721 roku. Jednocześnie abp Stanisław Szembek wybudował nowy barokowy kościół pw. św. Stanisława.

Wraz ze śmiercią króla Augusta II Sasa w 1733 roku rozpoczął się dla Skierniewic krótki czas świetności na politycznej mapie Polski[potrzebne źródło]. W mieście urzędował wtedy prymas Teodor Andrzej Potocki, który z urzędu stał się interreksem. Wkrótce miał sprawować ten urząd ponownie po ucieczce Stanisława Leszczyńskiego z kraju a przed objęciem tronu przez Augusta III. W ten sposób Skierniewice awansowały do miana "drugiej stolicy Polski".

W latach 80. XVIII w. prymas Antoni Ostrowski podjął decyzję o przebudowie swego pałacu oraz wybudowaniu nowego kościoła prymasowskiego pw. św. Jakuba na miejscu dawnego gotyckiego. Projektu podjął się nadworny architekt królewski Efraim Schroeger.

Ostatnim z prymasów, który swój urząd sprawował ze Skierniewic był Ignacy Krasicki. To właśnie w Skierniewicach powstawały jego fraszki i bajki. Wydawał też tu redagowaną przez siebie gazetę "Co tydzień". Rozwój miasta w XVIII wieku wiązał się z powstawaniem manufaktur sukienniczych.

[edytuj] Rozbiory Polski

W czasie rozbiorów Skierniewice trafiły do zaboru pruskiego. Prymasi stracili swoje posiadłości na rzecz króla pruskiego, a miasto zaczęło podupadać[potrzebne źródło].

Wojny napoleońskie przyniosły kolejne zmiany polityczne. Skierniewice znalazły się w granicach Księstwa Warszawskiego, lecz po upadku Bonapartego znalazły się wraz z całym Księstwem we władaniu carów Rosji.

W roku 1867 Skierniewice otrzymały rangę miasta powiatowego i wraz z pobliskimi gminami zostały wyłączone z powiatu rawskiego.

W 1875 roku ukończona zostaje budowa dworca kolejowego Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej. Miasto po okresie stagnacji ponownie ożywa. Rodzina carska co kilka lat przyjeżdżała do Skierniewic, które były ich miejscem odpoczynku, a okoliczne lasy były areną carskich polowań.

Skierniewice były także miejscem spotkania trzech cesarzy. W pałacu należącym wtedy do cara Rosji spotkali się w 1884 roku car Aleksander III, cesarz Austrii Franciszek Józef I i cesarz Niemiec Wilhelm I. Prowadzili tam rozmowy dotyczące wzajemnych stosunków i polityki wobec polskich dążeń niepodległościowych.

W czasie przynależności Skierniewic do Rosji w mieście znajdowały się koszary wojskowe. Stacjonowały w nich dwa pułki wojsk rosyjskich. Dla nich przede wszystkim wybudowano w pobliżu koszar cerkiew prawosławną św. Aleksego. Dziś jest to kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny.

[edytuj] I wojna światowa

Wybuch I wojny światowej wprowadził sporo zamieszania w mieście. W rejonie miasta toczyły się kilkutygodniowe zawzięte walki, a Skierniewice zajęli Niemcy (wkroczyli do miasta bez walki). 24 października 1914 roku Rosjanie odbili miasto, by ostatecznie wycofać się z niego w grudniu. Wtedy front ustabilizował się na linii pobliskiej rzeki Rawki, a walki przybrały charakter wojny pozycyjnej, front utrzymał się do lipca 1915. W czasie tych walk wojska niemieckie po raz pierwszy użyły gazów bojowych.

[edytuj] II Rzeczpospolita

Po zakończeniu I wojny światowej w 1918 roku Skierniewice ponownie zaczęły rozkwitać. Miasto należało do województwa Warszawskiego. W 1916 roku (jeszcze w czasie wojny) przy placu św. Floriana wybudowano elektrownię. Dostarczała ona w 1925 roku prąd do prawie 400 domów w mieście[potrzebne źródło]. Obecnie z elektrowni pozostała jedynie zabytkowa brama.

W Skierniewicach zaczęły powstawać także inne zakłady produkcyjne. Wybudowano m.in. hutę szkła, fabrykę sklejki. W Skierniewicach umieściła swoje wydziały Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego oraz doświadczalne gospodarstwo ogrodnicze.

W roku 1927 Skierniewice gościły prezydenta Mościckiego. Przyjechał on do miasta na otwarcie Domu Sejmikowego (znajdującego się między ulicami Jagiellońską i Konstytucji 3 Maja).

[edytuj] II wojna światowa

Skierniewice zostały zajęte przez wojska niemieckie 10 września 1939 roku i weszły pod zarząd okupacyjny. 1 kwietnia 1941 roku straciły miano miasta powiatowego i włączone zostały do powiatu łowickiego.

W końcu 1940 Niemcy utworzyli w mieście getto, w którym umieścili całą żydowską ludność Skierniewic oraz grupy Żydów z innych miast centralnej Polski (łącznie niemal 7000 osób). Getto uległo likwidacji na przełomie marca i kwietnia 1941, a jego mieszkańców zmuszono do pieszego marszu do Warszawy, w trakcie którego zmarło kilkaset osób. Ogromna większość skierniewickich Żydów nie przeżyła wojny, wymordowana w obozach zagłady bądź wyniszczona ciężkimi warunkami bytowymi.

17 stycznia 1945 roku do Skierniewic wkroczyły wojska radzieckie. W tym samym czasie główne siły garnizonu niemieckiego ulokowanego w mieście w pośpiechu się wycofywały.

[edytuj] Polska Ludowa

Władze ludowe przywróciły Skierniewicom rangę miasta powiatowego.

Skierniewice stały się ważnym ośrodkiem rozwojowym rolnictwa. W 1951 roku utworzono Instytut Sadownictwa i Kwiaciarstwa, a w 1964 Instytut Warzywnictwa. Ważną rolę odegrał Zakład Genetyki Roślin PAN.

Reformą administracyjną w 1975 roku zlikwidowano powiat skierniewicki, a w jego miejsce utworzono województwo skierniewickie. W związku z tym zapadła decyzja o rozbudowie miasta i powiększeniu liczby jego mieszkańców, które było jednym z najmniej ludnych miast wojewódzkich i zamieszkane było przez niespełna 30 tys. osób[potrzebne źródło]. Zamiar ten zamierzano zrealizować głównie poprzez zbudowanie dużego osiedla mieszkaniowego z wielkiej płyty; 1977 r. rozpoczęła się budowa osiedla Widok, obecnie skupiającego blisko 1/3 mieszkańców Skierniewic.

[edytuj] III Rzeczpospolita

Reforma administracyjna w 1999 roku zmniejszyła liczbę województw, a Skierniewice na prawach powiatu grodzkiego znalazły się w województwie łódzkim.

[edytuj] Zabytki Skierniewic

Zabytkowy dworzec kolejowy w Skierniewicach
Dworzec kolejowy, rok 1872

[edytuj] Edukacja

  • Szkoła Podstawowa nr 1 im. Henryka Sienkiewicza
  • Szkoła Podstawowa nr 2 im. Tadeusz Kościuszko
  • Gimnazjum nr 1 im. Szarych Szeregów
  • Gimnazjum nr 3 im. Ignacego Krasickiego
  • Gimnazjum im. ks. Stanisława Konarskiego
  • Liceum ogólnokształcące im. Bolesława Prusa
  • Liceum klasyczne im. ks. Stanisława Konarskiego
  • Zespół Szkół nr 4
  • Zespół Sportowych Szkół Ogólnokształcących (ZSSO) (nr 5)
  • Zespół Szkół Zawodowych im. Wincenta Rzymowskiego (nr 3)
  • Zespół Szkół Zawodowych nr. 2 im. chor. Józefa Paczkowskiego
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa
  • Wyższa Szkoła Ekonomiczno-Humanistyczna
  • Centrum Edukacji Milenium
  • Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia
  • Samorządowa Szkoła Muzyczna II stopnia

[edytuj] Religia

Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzi Kościół Rzymskokatolicki oraz Kościół Boży w Chrystusie (Zbór Agape) - protestancka wspólnota o charakterze ewangelicznym.

[edytuj] Polityka

Prezydenci miasta

Lp. Imię i nazwisko Okres pełnienia funkcji
1. Włodzimierz Binder od 1990 do 1998
2. Jan Bogdan Darnowski od 1998 do 1999
3. Ryszard Bogusz od 1999 do 2006
4. Leszek Trębski od 2006

[edytuj] Miasta partnerskie

Miasto Państwo Początek współpracy
Gera Niemcy 1976
Châtelaillon-Plage Francja 1990 (1994 – Akt Zbratania)
Pursgstall Austria 1988
Szentes Węgry 2004
Náměšt na Hané Czechy 2005
Łubnie Ukraina 2007 - oświadczenie intencyjne
Lewice Słowacja 2004

[edytuj] Bibliografia

  • Rys historyczny Skierniewic w 120 lat. Straż Ogniowa Ochotnicza Miasta Skierniewice. Reprint jednodniówek 1930, 1955, 1980, Skierniewice 2000
  • Skierniewicki samorząd w latach 1990-2000, Skierniewice 2000, ISBN 83-909180-3-X
  • Program ochrony środowiska wraz z planem gospodarki odpadami dla miasta Skierniewice w latach 2004-2011, Skierniewice 2004, [1]

Przypisy

  1. ↑ Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (stan na 31.12.2008) gus6
  2. ↑ www.skierniewice.net.pl
  3. ↑ Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków - Rejestr zabytków nieruchomych str. 89

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Linki zewnętrzne

p • d • e
Gmina Skierniewice
Siedziba gminy
Skierniewice
Sołectwa
Miejscowości niesołeckie
p • d • e
Województwo łódzkie
Miasta na prawach powiatu
Łódź • Piotrków Trybunalski • Skierniewice
 herb województwa łódzkiego
Powiaty
p • d • e
Miasta województwa łódzkiego
Miasta powiatowe

Bełchatów • Brzeziny • Kutno • Łask • Łowicz • Łódź • Łęczyca • Opoczno • Pabianice • Pajęczno • Piotrków Trybunalski • Poddębice • Radomsko • Rawa Mazowiecka • Sieradz • Skierniewice • Tomaszów Mazowiecki • Wieluń • Wieruszów • Zduńska Wola • Zgierz

 Herb województwa łódzkiego
Miasta gminne
Źródło „http://pl.wikipedia.org/wiki/Skierniewice”