Tuszyn

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta Tuszyn. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.
Tuszyn
Tablica miejscowości od strony Kruszowa
Tablica miejscowości od strony Kruszowa
Herb
Herb Tuszyna
Państwo  Polska
Województwo  łódzkie
Powiat łódzki wschodni
Gmina Tuszyn
gmina miejsko-wiejska
Aglomeracja łódzka
Prawa miejskie 1416-1870 oraz 1924
Burmistrz Witold Małecki
Powierzchnia 23,25 km²
Populacja (2008)
• liczba ludności
• gęstość

7 124[1]
306 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 42
Kod pocztowy 95-080
Tablice rejestracyjne ELW
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
Tuszyn
Tuszyn
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Tuszyn
Tuszyn
Ziemia 51°36′33″N 19°31′48″E/51,609167 19,530000Na mapach: 51°36′33″N 19°31′48″E/51,609167 19,530000
TERC
(TERYT)
1101206064
Urząd miejski
ul. Piotrkowska 2/4
95-080 Tuszyn
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Tuszyn w Wikisłowniku
Strona internetowa
OSP Tuszyn

Tuszynmiasto w centralnej Polsce w woj. łódzkim, w pow. łódzkim wschodnim, w gminie Tuszyn, oddalone od południowych granic Łodzi o 15 kilometrów. Położone jest przy tranzytowej drodze DK 1 oraz autostradzie A1. W roku 1880 urodził się tu Aleksander Zwierzyński, prawnik i dziennikarz, wicemarszałek senatu; w 1895, Jankiel Adler, malarz ekspresjonistyczny i surrealistyczny. W miejscowości istnieje straż pożarna, która została założona w 1884 roku.

Według danych z 31 grudnia 2008 roku miasto liczyło 7124 mieszkańców[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z 1223 roku[2]. Należała ona do dóbr królewskich i posiadała komorę celną.

W 1416 roku Władysław Jagiełło lokował tu miasto królewskie. W XV wieku było ono miejscem wypadowym dla królewskich polowań w okolicznej puszczy. W roku 1655 Tuszyn został splądrowany przez wojska szwedzkie podczas potopu. Miasto na jakiś czas podupadło, dopiero napływ Żydów w pod koniec XVII wieku nieco poprawił sytuację gospodarczą[3].

Wskutek II rozbioru Polski Tuszyn wszedł w 1793 roku w skład Prus. W 1807 roku znalazł się w Księstwie Warszawskim, a w 1815 w Królestwie Kongresowym. Wiek XIX to okres rozwoju funkcji handlowej miasta. W Tuszynie odbywało się 12 targów rocznie[3], na które zjeżdżali kupcy z odległych stron - z Mazowsza, Śląska czy Wielkopolski. Napływ do miasta kolonistów niemieckich przyczynił się do rozwoju rzemiosła.

W latach 50. XIX wieku Tuszyn utracił jednak znaczenie wskutek dynamicznego rozwoju niedalekiej Łodzi. W 1860 roku miasto liczyło 1860 mieszkańców, w tym 61% katolików i 37% Żydów[3]. W 1863 roku w walkach powstania styczniowego wziął udział oddział zorganizowany przez tuszyńskiego ławnika, Tomasza Zdzienickiego.

W 1870 roku, jak większość małych miast w Królestwie Polskim, Tuszyn ukazem carskim pozbawiony został praw miejskich. W tym samym roku na ówczesnych 1820 mieszkańców miejscowości składało się 62% Polaków, 34% Żydów i 3% Niemców.

Podczas okupacji niemieckiej w 1915 roku Tuszyn uzyskał połączenie kolejką dojazdową (tramwajem podmiejskim) z Łodzią przez Rzgów, co otworzyło dla miejscowości nowe perspektywy rozwoju. Początkowo (z powodu wojny) z trakcją parową, od 1927 roku z trakcją elektryczną. W roku 1921 samorząd poczynił starania o utworzenie w Tuszynie sanatorium przeciwgruźliczego, ostatecznie oddanego do użytku w 1928 roku i funkcjonującego do dziś. W roku 1924 Tuszyn odzyskał prawa miejskie. Ze względu na dogodne połączenie tramwajowe w końcu lat 20. XX w. zaczęła żywiej rozwijać się letniskowa i wypoczynkowa funkcja miasta. W 1939 roku Tuszyn liczył już 4500 mieszkańców.

Podczas okupacji Niemcy wywieźli ludność pochodzenia żydowskiego do getta w Łodzi, a następnie wymordowali.

15 listopada 1951 roku pod Tuszynem doszło do katastrofy lotniczej samolotu Polskich Linii Lotniczych LOT - Lisunow Li-2 lecącego z Łodzi do Krakowa, w której zginęło 16 osób (12 pasażerów i 4 członków załogi, w tym pilot kpt. Marian Buczkowski - ojciec znanego aktora Zbigniewa Buczkowskiego). Przyczyną katastrofy była awaria silników (pilot zgłaszał ich awarię na lotnisku, ale zmuszono go do realizacji lotu).

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa piotrkowskiego. W 1978 roku zlikwidowane zostało połączenie tramwajowe miasta z Łodzią. W tym samym okresie droga Tuszyn-Łódź przebudowana została na trasę szybkiego ruchu, omijającą centrum Tuszyna od południowego zachodu.

Przez wiele lat w Tuszynie istniał zakład filmów lalkowych Studia Małych Form Filmowych Se-ma-for (zlikwidowany w końcu lat 90. XX wieku). Tu powstały zdjęcia do słynnych lalkowych seriali Miś Uszatek, Miś Colargol, Pingwin Pik-Pok.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • zespół kościoła parafialnego pw. św. Witalisa Męczennika wraz z otoczeniem, ul.Łowicka 1, nr A/89 z 23.02.2010:
    • kościół, 1860-1862, 1927-1930, z wyposażeniem barokowym
    • plebania, 1912-1916
  • małomiasteczkowe budownictwo mieszkalne z XIX i I poł. XX wieku.

Integralne części miasta[edytuj | edytuj kod]

Integralne części miasta wymienione w TERYT: Antonówki, Grzędy, Kępica, Niedas, Ogrodzonka, Poddębina, Tuszynek Poduchowny, Tuszyn-Las, Wielkopole.

We wrześniu 2010 roku Tuszyn przejął od pobliskiego szpitala bloki mieszkalne tworząc nową dzielnicę: Tuszynek.

Turystyka i rekreacja[4][5][edytuj | edytuj kod]

Przez Tuszyn przebiega pieszy szlak turystyczny szlak turystyczny czerwony Szlak Okrężny Wokół Łodzi.
Miasto położone w bezpośrednim sąsiedztwie dużych kompleksów leśnych. W pobliżu dwa rezerwaty: Rezerwat przyrody Wolbórka oraz Rezerwat przyrody Molenda.

Na terenie miasta ośrodek wypoczynkowy "Młynek" o charakterze kąpieliska i kempingu oraz Miejskie Centrum Sportu i Wypoczynku, działające całorocznie, oferujące bazę noclegową i wyposażone w basen. Ponadto bazę noclegową Tuszyna stanowią prywatne ośrodki wypoczynkowe i motele.

W pobliżu miasta również stawy rybne w Żerominie oraz wsie letniskowe: Zofiówka i Rydzynki.

Sport[edytuj | edytuj kod]

W mieście działa klub sportowy MKS 2000 Tuszyn, który zastąpił rozwiązaną w 2000 r. Jagiellonię Tuszyn.

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2009-05, s. 63. ISSN 1734-6118. [dostęp 2009-07-01].
  2. Pierwsza wzmianka
  3. 3,0 3,1 3,2 Historia Tuszyna
  4. Tuszyn on-line: turystyka (pol.). [dostęp 2012-05-31].
  5. Okolice Łodzi: mapa turystyczna. Wyd. I. Warszawa: PPWK, 2005. ISBN 8373296409.
  6. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 26 maja 2014.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]