Tłumacz Google

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tłumacz Google
Ilustracja
Typ strony serwis tłumaczeniowy
Komercyjna nie
Data powstania przed 2002

Data wypuszczenia: 28 kwietnia 2006

Autor Google
Właściciel Google
Rejestracja opcjonalna (po zalogowaniu się na konto Google tłumacz zapisuje historię wyszukiwań na koncie oraz pozwala na sprawdzanie tłumaczeń)
Wersje językowe 109 języków
Strona internetowa

Tłumacz Google (ang. Google Translate) – darmowy serwis internetowy Google umożliwiający tłumaczenie tekstów, plików tekstowych, stron internetowych, mowy, zdjęć i wideo w czasie rzeczywistym na ponad 100 języków. W przypadku wpisania tekstu serwis tłumaczy go w czasie rzeczywistym (bez potrzeby klikania w przycisk „Tłumacz”). Po wpisaniu w okienko translatora pojedynczego słowa bądź wyrażenia działa on jak słownik – podając zwykle kilka lub kilkanaście propozycji tłumaczenia. Codziennie z serwisu korzysta 200 milionów osób[1].

Serwis oferuje stronę internetową oraz aplikację dostępną na telefony z systemem Android i iOS. Aplikację można obsługiwać przy pomocy Google Translate API.

Funkcje[edytuj | edytuj kod]

Tłumacz Google pozwala na tłumaczenie tekstu wieloma metodami. Wśród nich są:

  • tłumaczenie tekstu – tłumaczony zostaje tekst wprowadzony przez klawiaturę fizyczną[2], klawiaturę wirtualną, pismo odręczne[3] bądź głos[4]. Tłumaczenie odbywa się w czasie rzeczywistym.
  • tłumaczenie dokumentów[5] – wersja przeglądarkowa pozwala zimportować plik bądź pliki z komputera i automatycznie przetłumaczyć je na dany język. Funkcja niedostępna w aplikacji mobilnej.
  • tłumaczenie stron[6] – Tłumacz Google pozwala na tłumaczenie stron internetowych po wpisaniu adresu w polu tekstowym i kliknięciu hiperłącza.
  • tłumaczenie zdjęć[7] – tekst wykryty w obrazie aparatu jest tłumaczony w czasie rzeczywistym bądź „skanowany” w celu zwiększenia jakości. Funkcja pozwala również na tłumaczenie tekstu wykrytego w zdjęciach zapisanych w pamięci. Funkcja dostępna wyłącznie w aplikacji mobilnej.
  • „dotknij, aby przetłumaczyć” – pozwala na tłumaczenie wybranego tekstu w innych aplikacjach. Funkcja dostępna wyłącznie w aplikacji mobilnej.
  • konwersacja – pozwala na rozmowę między osobami poprzez głos. Funkcja dostępna wyłącznie w aplikacji mobilnej.
  • transkrypcja – tekst wyłapany przez mikrofon zostaje przetłumaczony z uwzględnieniem interpunkcji. Funkcja dostępna wyłącznie w aplikacji mobilnej.

Poza tym strona pozwala na zapisywanie tłumaczeń na później[8], jak i możliwość korekty w przypadku błędów. W przypadku języków, które nie posługują się pismem łacińskim dostępne są metody automatycznej transliteracji – to samo dotyczy języka wietnamskiego, którego alfabet zawiera dużą ilość znaków interpunkcyjnych. Wiele języków posiada opcję syntezatora mowy, który odczytuje zapisany tekst. W przypadku niektórych głos będzie się różnił w zależności od lokalizacji: brytyjski akcent pojawi się dla użytkowników w Europie, Afryce i państw południowej Azji, amerykański dla użytkowników w Amerykach, na Bliskim Wschodzie oraz Dalekim Wschodzie, australijski – dla Australijczyków oraz Nowozelandczyków, a indyjski – dla osób korzystających z serwisu w Indiach. Podobnie jest z hiszpańskim (akcent europejski dla Eurazji, Afryki i Oceanii oraz akcent amerykański dla Ameryk), jak i portugalskim (akcent europejski tylko dla Portugalii, reszta ma akcent brazylijski). Dla niektórych języków głos może brzmieć niewyraźnie bądź nienaturalnie.

Akcenty głosu dla języka angielskiego w Tłumaczu Google w zależności od lokalizacji:

     brytyjski

     amerykański

     australijski

     indyjski

     serwis niedostępny

Aplikacja mobilna[edytuj | edytuj kod]

Aplikację mobilną wypuszczono najpierw na Android w styczniu 2010 r., a 8 lutego 2011 r. na telefony z iOS. Oprócz podstawowych funkcji, aplikacja pozwala na tłumaczenie obrazu przez aparat oraz zdjęć, tłumaczenia w innych aplikacjach, tryb konwersacji czy tryb transkrypcji.

Języki[edytuj | edytuj kod]

Obecnie dostępne jest 109 języków:

Języki dostępne w Tłumacz Google (stan na 15 czerwca 2021 r.)
język kod data dodania GNMT pismo odręczne syntezator mowy tłumaczenie mowy
angielski en przed 2002 r. tak tak tak tak
francuski fr przed 2002 r. tak tak tak tak
hiszpański es przed 2002 r. tak tak tak tak
niemiecki de przed 2002 r. tak tak tak tak
portugalski pt przed 2002 r. tak tak tak tak
włoski it przed 2002 r. tak tak tak tak
chiński (uproszczony)[a] zh-CN 2004-2005 r. tak tak tak tak
japoński ja 2004-2005 r. tak tak tak tak
koreański ko 2004-2005 r. tak tak tak tak
arabski ar 2006 r.[9] tak tak tak tak
rosyjski ru grudzień 2006 r. tak tak tak tak
chiński (tradycyjny)[b] zh-TW styczeń-luty 2007 r. tak - tak -
grecki el 2007-2008 r. tak tak tak tak
niderlandzki nl 2007-2008 r. tak tak tak tak
hindi hi kwiecień-maj 2008 r. tak tak tak tak
bułgarski bg maj 2008 r. tak tak tak tak
chorwacki hr maj 2008 r. tak tak tak tak
czeski cs maj 2008 r. tak tak tak tak
duński da maj 2008 r. tak tak tak tak
fiński fi maj 2008 r. tak tak tak tak
norweski[c] no maj 2008 r. tak tak tak tak
polski pl maj 2008 r. tak tak tak tak
rumuński ro maj 2008 r. tak tak tak tak
szwedzki sv maj 2008 r. tak tak tak tak
filipiński tl 25 września 2008 r. tak tak tak tak
hebrajski iw 25 września 2008 r. tak tak nie tak
indonezyjski id 25 września 2008 r. tak tak tak tak
kataloński ca 25 września 2008 r. tak tak tak tak
litewski lt 25 września 2008 r. tak tak nie tak
łotewski lv 25 września 2008 r. tak tak tak tak
serbski sr 25 września 2008 r. tak tak tak tak
słowacki sk 25 września 2008 r. tak tak tak tak
słoweński sl 25 września 2008 r. tak tak nie tak
ukraiński uk 25 września 2008 r. tak tak tak tak
wietnamski vi 25 września 2008 r. tak tak tak tak
albański sq 30 stycznia 2009 r. tak tak tak nie
estoński et 30 stycznia 2009 r. tak tak tak nie
galicyjski ga 30 stycznia 2009 r. tak tak nie tak
maltański mt 30 stycznia 2009 r. tak tak nie nie
tajski th 30 stycznia 2009 r. tak tak tak tak
turecki tr 30 stycznia 2009 r. tak tak tak tak
węgierski hu 30 stycznia 2009 r. tak tak tak tak
perski fa 19 czerwca 2009 r. tak tak nie tak
afrikaans af 24 sierpnia 2009 r. tak tak tak tak
białoruski be 24 sierpnia 2009 r. tak tak nie nie
jidysz yi 24 sierpnia 2009 r. tak nie nie nie
irlandzki ga 24 sierpnia 2009 r. tak tak nie nie
islandzki is 24 sierpnia 2009 r. tak tak tak tak
macedoński mk 24 sierpnia 2009 r. tak tak tak tak
malajski ms 24 sierpnia 2009 r. tak tak nie tak
suahili sw 24 sierpnia 2009 r. tak tak tak tak
walijski cy 24 sierpnia 2009 r. tak tak tak nie
kreolski (Haiti) ht 30 stycznia 2010 r. tak tak nie nie
azerski az 13 maja 2010 r.[10] tak tak nie tak
baskijski eu 13 maja 2010 r.[10] tak tak nie tak
gruziński ka 13 maja 2010 r.[10] tak tak nie tak
ormiański hy 13 maja 2010 r.[10] tak tak tak tak
urdu ur 13 maja 2010 r.[10] tak tak tak tak
łaciński la 29–30 września 2010 r.[11] nie tak tak nie
bengalski bn 19–20 czerwca 2011 r.[12] tak tak tak tak
gudżarati gu 19–20 czerwca 2011 r.[12] tak tak tak tak
kannada kn 19–20 czerwca 2011 r.[12] tak tak tak tak
tamilski ta 19–20 czerwca 2011 r.[12] tak tak tak tak
telugu te 19–20 czerwca 2011 r.[12] tak tak tak tak
esperanto eo 22 lutego 2012 r., ~21:30 (UTC+0:00)[13] tak tak tak nie
laotański lo 12–13 września 2012 r.[14] tak tak nie tak
khmerski km 19 kwietnia 2013 r., ~1:00 (UTC+0:00)[15] tak tak tak tak
bośniacki bs 8 maja 2013 r., ~2:00 (UTC+0:00)[16] tak tak tak nie
cebuański ceb 8 maja 2013 r., ~2:00 (UTC+0:00)[16] tak tak nie nie
hmong hmn 8 maja 2013 r., ~2:00 (UTC+0:00)[16] tak tak nie nie
jawajski jw 8 maja 2013 r., ~2:00 (UTC+0:00)[16] tak nie tak tak
marathi mr 8 maja 2013 r., ~2:00 (UTC+0:00)[16] tak tak tak tak
hausa ha 9 grudnia 2013 r., ~23:00 (UTC+0:00)[17] tak nie nie nie
igbo ig 9 grudnia 2013 r., ~23:00 (UTC+0:00)[17] tak nie nie nie
joruba yo 9 grudnia 2013 r., ~23:00 (UTC+0:00)[17] tak nie nie nie
maori mi 9 grudnia 2013 r., ~23:00 (UTC+0:00)[17] tak tak nie nie
mongolski mn 9 grudnia 2013 r., ~23:00 (UTC+0:00)[17] tak tak nie nie
nepalski ne 9 grudnia 2013 r., ~23:00 (UTC+0:00)[17] tak tak tak tak
pendżabski pa 9 grudnia 2013 r., ~23:00 (UTC+0:00)[17] tak tak nie nie
somalijski so 9 grudnia 2013 r., ~23:00 (UTC+0:00)[17] tak tak nie nie
zulu zu 9 grudnia 2013 r., ~23:00 (UTC+0:00)[17] tak tak nie tak
birmański my 11 grudnia 2014 r.[18] tak tak tak nie
cziczewa ny 11 grudnia 2014 r.[18] tak tak nie nie
kazachski kk 11 grudnia 2014 r.[18] tak tak nie nie
malajalam ml 11 grudnia 2014 r.[18] tak tak tak tak
malgaski mg 11 grudnia 2014 r.[18] tak tak nie nie
sotho st 11 grudnia 2014 r.[18] tak nie nie nie
sundajski su 11 grudnia 2014 r.[18] tak tak tak tak
syngaleski si 11 grudnia 2014 r.[18] tak tak tak tak
tadżycki tg 11 grudnia 2014 r.[18] tak tak nie nie
uzbecki uz 11 grudnia 2014 r.[18] tak tak nie nie
amharski am 17 lutego 2016 r., ~16:30 (UTC+0:00)[19] tak tak nie tak
fryzyjski fy 17 lutego 2016 r., ~16:30 (UTC+0:00)[19] tak tak nie nie
hawajski haw 17 lutego 2016 r., ~16:30 (UTC+0:00)[19] tak tak nie nie
kirgiski ky 17 lutego 2016 r., ~16:30 (UTC+0:00)[19] tak tak nie nie
korsykański co 17 lutego 2016 r., ~16:30 (UTC+0:00)[19] tak tak nie nie
kurdyjski ku 17 lutego 2016 r., ~16:30 (UTC+0:00)[19] tak tak nie nie
luksemburski lb 17 lutego 2016 r., ~16:30 (UTC+0:00)[19] tak tak nie nie
paszto ps 17 lutego 2016 r., ~16:30 (UTC+0:00)[19] tak nie nie nie
samoański sm 17 lutego 2016 r., ~16:30 (UTC+0:00)[19] tak tak nie nie
shona sn 17 lutego 2016 r., ~16:30 (UTC+0:00)[19] tak tak nie nie
sindhi sd 17 lutego 2016 r., ~16:30 (UTC+0:00)[19] tak nie nie nie
szkocki gaelicki gd 17 lutego 2016 r., ~16:30 (UTC+0:00)[19] tak tak nie nie
xhosa xh 17 lutego 2016 r., ~16:30 (UTC+0:00)[19] tak tak nie nie
orija or 27 lutego 2020 r., ~17:30 (UTC+0:00)[20] tak tak nie nie
ruanda-rundi [d] rw 27 lutego 2020 r., ~17:30 (UTC+0:00)[20] tak nie nie nie
tatarski tt 27 lutego 2020 r., ~17:30 (UTC+0:00)[20] tak nie nie nie
turkmeński tk 27 lutego 2020 r., ~17:30 (UTC+0:00)[20] tak nie nie nie
ujgurski ug 27 lutego 2020 r., ~17:30 (UTC+0:00)[20] tak nie nie nie

Dodatkowo w Społeczności można wybrać między dodatkowymi 126 językami, aby wspierać ich rozwój, lecz nie można jeszcze w nich tłumaczyć bezpośrednio w serwisie. Są to:

  1. aceh
  2. adygejski
  3. afar
  4. ahirani
  5. ajmara
  6. ałtajski południowy
  7. aragoński
  8. asamski
  9. awarski
  10. bagheli
  11. bambara
  12. bangala
  13. baszkirski
  14. batak toba
  15. baule
  16. beludżi
  17. betawi
  18. bhodźpuri
  19. bodo
  20. bretoński
  21. chakaski
  22. chatgaya
  23. chitonga
  24. chorasański turkmeński
  25. czarnogórski
  26. czeczeński
  27. czirokeski
  28. czuwaski
  29. ćhattisgarhi
  30. Deccani
  31. dholuo
  32. diula
  33. dogri
  34. dzongkha
  35. edo
  36. efik
  37. esan
  38. ewe
  39. fon
  40. ful
  41. gagauski
  42. garhwali
  43. guarani
  44. haryanvi
  45. hiligaynon
  46. iloko
  47. inuktitut
  48. isoko
  49. jakucki
  50. kalaallisut
  51. kamba
  52. kantoński
  53. kanuri
  54. karaczajsko-bałkarski
  55. karakałpacki
  56. kaszkajski
  57. kaszmirski
  58. keczua
  59. kicze
  60. kikuju
  61. kokborok
  62. kongijski suahili
  63. krio
  64. kumycki
  65. kurdyjski (sorani)
  66. lakota
  67. lingala
  68. Luba [e]
  69. luba [f]
  70. luganda
  71. madurski
  72. magahi
  73. maithili
  74. malajski kedah
  75. malajski pattani
  76. malediwski
  77. manipuri
  78. marwari
  79. maya
  80. mazanderański
  81. minangkabau
  82. mizo
  83. mossi
  84. nawaho
  85. ndebele południowy
  86. newarski
  87. oksytański
  88. oromo
  89. pampango
  90. pidgin nigeryjski
  91. północnolapoński
  92. północny sotho
  93. radżastani
  94. rangpuri
  95. retoromański [g]
  96. rohingya
  97. sadri
  98. salarski
  99. sango
  100. sanskryt
  101. santali
  102. saraiki
  103. serrano
  104. surdźapuri
  105. sycylijski
  106. sylheti
  107. szorski
  108. tamazight
  109. tatarski syberyjski
  110. tigrinia
  111. tiw
  112. tok pisin
  113. tswana
  114. tswa
  115. tuwiński
  116. twi
  117. tybetański
  118. urhobo
  119. urum
  120. Varhadi-Nagpuri
  121. venda
  122. wolof
  123. xitsonga
  124. zazaki
  125. zhuang
  126. żmudzki

W przypadku języków tigrinia i kurdyjski (sorani) można sprawdzić poprawność kilku tłumaczeń zaoferowanych przez Tłumacz Google.

3 języki również są obsługiwane przez Społeczność, ale można je wybrać wyłącznie przez manipulację kodem HTML bądź dodanie ich bezpośrednio w ustawieniach konta[21]:

  1. balijski
  2. kreolski seszelski
  3. rundi

Statystyczne tłumaczenie maszynowe[edytuj | edytuj kod]

W kwietniu 2006 r. wypuszczono Tłumacz Google ze mechanizmem statycznego tłumaczenia maszynowego[22].

Tłumacz Google nie stosował się wtedy do zasad gramatycznych – jego algorytmy były oparte na analizie statystycznej, a nie na tradycyjnej analizie opartej na regułach gramatyki. Oryginalny twórca systemu, Franz Josef Och, skrytykował skuteczność algorytmów opartych na regułach, w zamian popierając metody statystyczne. Oryginalne wersje serwisu wykorzystywały metodę zwaną statystycznym tłumaczeniem maszynowym, opartą na badaniach Ocha, zwycięzcy konkursu DARPA na tłumaczenie maszynowe w 2003 roku. Och był szefem grupy tłumaczeń maszynowych Google, aż do momentu dołączenia do Human Longevity, Inc. w lipcu 2014 r.[23]

Według Ocha solidna podstawa do stworzenia użytecznego systemu statystycznego dla nowej pary języków od podstaw powinna składać się z dwujęzycznego korpusu tekstowego (lub kolekcji równoległej) o objętości ponad 150-200 milionów słów i dwóch jednojęzycznych korpusów, z których każdy powinien zawierać ponad miliarda słów. Modele statystyczne z tych danych byłyby następnie wykorzystywane do tłumaczenia między językami.

Do zebrania tak ogromnej ilości danych językowych Google wykorzystał dokumenty i transkrypty od Organizacji Narodów Zjednoczonych i Parlamentu Europejskiego[24][25]. ONZ zazwyczaj publikuje dokumenty w sześciu oficjalnych językach, co pozwoliło uzyskać ogromny sześciojęzykowy korpus.

Tłumacz Google nie tłumaczył bezpośrednio z jednego języka na inny (L1 → L2). W zamian, w większości przypadków treści były tłumaczone najpierw na angielski, a dopiero potem na język docelowy (L1 → EN → L2).

Przy generowaniu tłumaczenia Tłumacz Google szukał wzorców w setkach milionów dokumentów, aby znaleźć najtrafniejsze odwzorowanie. Dzięki mechanizmowi wykrywającemu wzorce w dokumentach, które zostały już przełożone przez prawdziwych tłumaczy, Tłumacz Google mógł w przemyślany sposób domyślić się, jak powinno brzmieć poprawne tłumaczenie.

Przed październikiem 2007 r. tłumaczenia między językami innymi niż arabski, chiński i rosyjski działały w oparciu o SYSTRAN – silnik oprogramowania, który do tej pory jest stosowany w niektórych usługach tłumaczeniowych, takich jak Babel Fish (obecnie zamknięte). Od października 2007 r. aż do zaprzestania statystycznej metody Tłumacz Google używał zastrzeżonej technologii wewnętrznej opartej na statystycznym tłumaczeniu maszynowym[26][27].

GNMT[edytuj | edytuj kod]

We wrześniu 2016 r. zespół badawczy Google pod kierownictwem inżyniera oprogramowania Harolda Gilchrista ogłosił opracowanie systemu GNMT (Google Neural Machine Translation) w celu zwiększenia płynności i dokładności Tłumacza Google[28][29], a w listopadzie ogłosił, że serwis przełączy się na GNMT.

System ten wykorzystuje dużą, sztuczną sieć neuronową zdolną do deep learningu[30], a dokładniej sieć długiej pamięci krótkoterminowej[31][32][33][34][35]. Dzięki wykorzystaniu metody tłumaczenia maszynowego opartą na próbkach (EBMT), w której system „uczy się z milionów przykładów”, GNMT pozwala poprawić jakość tłumaczenia[31]. Według badaczy z Google technika ta umożliwia przekładanie „całych zdań naraz, a nie kawałek po kawałku. Zwraca uwagę na szerszy kontekst, aby znaleźć najbardziej odpowiednie tłumaczenia, które następnie przestawia i dostosowuje tak, aby przypominały ludzką mowę z właściwą gramatyką”. Zaproponowana przez GNMT architektura została po raz pierwszy przetestowana na ponad stu językach obsługiwanych przez Tłumacza Google. Dzięki kompleksowej strukturze „system z czasem uczy się tworzyć lepsze, bardziej naturalne tłumaczenia”. Sieć GNMT jest zdolna do tłumaczenia maszynowego międzyjęzykowego, która koduje „semantykę zdania, a nie po prostu zapamiętuje frazę do tłumaczenia”, a system nie wymyślił własnego uniwersalnego języka, ale używa „części wspólnej znalezionej w wielu językach”[36]. GNMT zostało po raz pierwszy uruchomione dla ośmiu języków: angielskiego, chińskiego, francuskiego, niemieckiego, japońskiego, koreańskiego, portugalskiego, hiszpańskiego i tureckiego[29]. W marcu 2017 r. udostępniono system dla języków hindi, rosyjskiego, polskiego[37] i wietnamskiego[38], a następnie indonezyjskiego, bengalskiego, gudżarati, kannada, malajalam, marathi, pendżabskiego.[39] Obecnie wszystkie języki z 109 są obsługiwane przez GNMT, z wyjątkiem łacińskiego.

GNMT daje możliwość tłumaczenia bezpośrednio z jednego języka na inny (L1 → L2), co jest poprawą w stosunku do wcześniejszych wersji Tłumacza Google, które najpierw tłumaczyły na język angielski, a dopiero potem na język docelowy (L1 → EN → L2). Jest to możliwe dzięki „tłumaczeniu zero-shot”, które pozwala na tłumaczenie między parami języków, których system nie obejmował (np. z japońskiego na koreański)[40].

Krytyka i wykorzystanie w praktyce[edytuj | edytuj kod]

Tuż po wystartowaniu serwisu, wygrał on międzynarodowy turniej w tłumaczeniu maszynowym z angielskiego na chiński i arabski[41].

Błędy, nieprawidłowości oraz easter eggi[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na statystyczny charakter poprzedniego systemu, tłumaczenia często zawierały bezsensowne i nierzadko oczywiste błędy[42], czasami zamieniając pewne wyrażenia na podobne, lecz różne semantycznie[43] bądź nawet odwracając znaczenia zdań. Obecnie ilość nieprawidłowości jest o wiele mniejsza, jednak nadal można je spotkać, szczególnie w nowszych językach. Strony typu Bad Translator czy Translation Party wykorzystały serwis, tłumacząc wielokrotnie zdania dla humorystycznego efektu, podobnie jak w grze w głuchy telefon[44].

Przy wpisaniu „najzabawniejszego dowcipu świata” i przetłumaczeniu z niemieckiego na angielski wyskakuje wiadomość „[FATAL ERROR]”[45].

Od listopada 2015 r. do lutego 2016 r. była dostępna opcja „Aurebesh”, która zmieniała litery języka angielskiego na te owego pisma.

Wykorzystanie w sądzie[edytuj | edytuj kod]

W 2017 r. Tłumacz Google został użyty podczas rozprawy sądowej w Teesside Magistrates’ Court, ponieważ nie można było zarezerwować interpretatora dla oskarżonego mówiącego po chińsku[46].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stephen Shankland: Google Translate now serves 200 million people daily. [dostęp 2016-10-13].
  2. Tłumaczenie tekstu pisanego – Urządzenie z Androidem – Google Translate – Pomoc, support.google.com [dostęp 2020-10-24].
  3. Tłumaczenie pisma odręcznego lub tekstu wpisanego z klawiatury wirtualnej – Urządzenie z Androidem – Google Translate – Pomoc, support.google.com [dostęp 2020-10-24].
  4. Tłumaczenie mowy – Urządzenie z Androidem – Google Translate – Pomoc, support.google.com [dostęp 2020-10-24].
  5. Tłumaczenie stron internetowych i dokumentów – Urządzenie z Androidem – Google Translate – Pomoc, support.google.com [dostęp 2020-10-24].
  6. Tłumaczenie stron internetowych i dokumentów - Urządzenie z Androidem - Google Translate - Pomoc, support.google.com [dostęp 2021-04-09].
  7. Tłumaczenie obrazów – Urządzenie z Androidem – Google Translate – Pomoc, support.google.com [dostęp 2020-10-24].
  8. Zapisywanie tłumaczeń – Urządzenie z Androidem – Google Translate – Pomoc, support.google.com [dostęp 2020-10-24].
  9. Statistical machine translation live, Google AI Blog [dostęp 2020-10-24] (ang.).
  10. a b c d e Five more languages on translate.google.com, Google Translate Blog [dostęp 2020-10-24] (ang.).
  11. Veni, Vidi, Verba Verti, Google Translate Blog [dostęp 2020-10-24] (ang.).
  12. a b c d e Google Translate welcomes you to the Indic web, Google Translate Blog [dostęp 2020-10-24] (ang.).
  13. Tutmonda helplingvo por ĉiuj homoj, Google Translate Blog [dostęp 2020-10-24] (ang.).
  14. Translating Lao, Google Translate Blog [dostęp 2020-10-24] (ang.).
  15. Google Translate now supports Khmer, Google Translate Blog [dostęp 2020-10-24] (ang.).
  16. a b c d e More than 70 of the world’s languages in the blink of an eye, Google Translate Blog [dostęp 2020-10-24] (ang.).
  17. a b c d e f g h i Google Translate – now in 80 languages, Google Translate Blog [dostęp 2020-10-24] (ang.).
  18. a b c d e f g h i j Google Translate – 10 More Languages with your Help, Google Translate Blog [dostęp 2020-10-24] (ang.).
  19. a b c d e f g h i j k l m From Amharic to Xhosa, introducing Translate in 13 new languages – now over 100 in total!, Google, 17 lutego 2016 [dostęp 2020-10-24] (ang.).
  20. a b c d e Google Translate adds five languages, Google, 26 lutego 2020 [dostęp 2020-10-24] (ang.).
  21. Konto Google, myaccount.google.com [dostęp 2021-04-09].
  22. Statistical machine translation live, „Research Blog” [dostęp 2018-05-01] (ang.).
  23. Franz Och, Ph.D., Expert in Machine Learning and Machine Translation, Joins Human Longevity, Inc. as Chief Data Scientist – Human Longevity, Inc., www.humanlongevity.com [dostęp 2018-05-01] [zarchiwizowane z adresu 2015-01-16] (ang.).
  24. Tim Adams, Google Translate and the battle for accurate translations by computer, the Guardian, 19 grudnia 2010 [dostęp 2018-05-01] (ang.).
  25. Adam Tanner, Google seeks world of instant translations, „U.S.” [dostęp 2018-05-01] (ang.).
  26. Google Switches to Its Own Translation System, „Google Operating System” [dostęp 2018-05-01].
  27. Google Translate Drops Systran For Home Brewed Translation – Search Engine Land, „Search Engine Land”, 23 października 2007 [dostęp 2018-05-01] (ang.).
  28. Found in translation: More accurate, fluent sentences in Google Translate, „Google”, 15 listopada 2016 [dostęp 2018-05-01] (ang.).
  29. a b A Neural Network for Machine Translation, at Production Scale, „Research Blog” [dostęp 2018-05-01] (ang.).
  30. Zero-Shot Translation with Google’s Multilingual Neural Machine Translation System, „Research Blog” [dostęp 2018-05-01] (ang.).
  31. a b Tłumacz Google z neuronowym silnikiem – by chińszczyznę było łatwiej pojąć, „dobreprogramy.pl”, 29 września 2016 [dostęp 2017-10-17] (pol.).
  32. Sepp Hochreiter, Jürgen Schmidhuber, Long Short-term Memory, „Neural computation”, 9, 1997, s. 1735–80, DOI10.1162/neco.1997.9.8.1735 [dostęp 2018-05-01].
  33. Felix A. Gers, Jürgen Schmidhuber, Fred Cummins, Learning to Forget: Continual Prediction with LSTM, „NEURAL COMPUTATION”, 12, 1999, s. 2451–2471 [dostęp 2018-05-01].
  34. Yonghui Wu i inni, Google’s Neural Machine Translation System: Bridging the Gap between Human and Machine Translation, „arXiv:1609.08144 [cs]”, 26 września 2016, arXiv:1609.08144 [dostęp 2018-05-01].
  35. An Infusion of AI Makes Google Translate More Powerful Than Ever, „WIRED” [dostęp 2018-05-01] (ang.).
  36. Chris McDonald, Ok slow down., Chris McDonald, 7 stycznia 2017 [dostęp 2018-05-01].
  37. Tłumacz Google z lepszą obsługą polskiego dzięki sieciom neuronowym, „dobreprogramy.pl”, 21 marca 2017 [dostęp 2017-10-17] (pol.).
  38. Google Translate now uses neural machine translation for some languages, „Android Police”, 6 marca 2017 [dostęp 2018-05-01] (ang.).
  39. Google adds Indonesian and eight new Indian languages to its neural machine translation, Android Police, 26 kwietnia 2017 [dostęp 2021-04-09] (ang.).
  40. Zero-Shot Translation with Google’s Multilingual Neural Machine Translation System, „Research Blog” [dostęp 2018-05-01] (ang.).
  41. Michael A Nielsen, Reinventing discovery. The new era of networked science, Princeton, N.J.: Princeton University Press, 2012, ISBN 978-0-691-14890-8, OCLC 724663975 [dostęp 2020-10-10].
  42. Google Translate Tangles With Computer Learning, www.forbes.com [dostęp 2020-10-10].
  43. Google Translates Ivan the Terrible as “Abraham Lincoln” » InsideGoogle » part of the Blog News Channel, web.archive.org, 12 września 2007 [dostęp 2020-10-10] [zarchiwizowane z adresu 2007-09-12].
  44. Translation Party: Tapping Into Google Translate’s Untold Creative Genius, TechCrunch [dostęp 2020-10-10] (ang.).
  45. Christopher L. Freeze na Instagramie: „#JokeWarfare #MontyPython @google”, Instagram [dostęp 2020-10-10] (pol.).
  46. Kieran Corcoran, A British court was forced to rely on Google Translate because it had no interpreter, Business Insider [dostęp 2020-10-10].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. pismo uproszczone (nazwa nie dotyczy odmiany, chociaż między dwoma wersjami występują znikome różnice poza wyświetlaniem znaków)
  2. pismo tradycyjne (nazwa nie dotyczy odmiany, chociaż między dwoma wersjami występują znikome różnice poza wyświetlaniem znaków)
  3. odmiana bokmål
  4. dotyczy wyłącznie języka rwanda, nie rundi
  5. luba-katanga
  6. luba-kasai
  7. dotyczy wyłącznie języka romansz, nie innych z grupy retoromańskich (ladyńskiego, furlańskiego), mimo że czasami tą nazwą się określa ten język