Valéry Giscard d’Estaing

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Valéry Giscard d'Estaing)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Valéry Giscard d’Estaing
Ilustracja
Valéry Giscard d’Estaing (1978)
Pełne imię i nazwisko Valéry Marie René Georges Giscard d’Estaing
Data i miejsce urodzenia 2 lutego 1926
Koblencja
Data i miejsce śmierci 2 grudnia 2020
Authon
Prezydent Republiki Francuskiej
Okres od 27 maja 1974
do 21 maja 1981
Przynależność polityczna Unia na rzecz Demokracji Francuskiej
Poprzednik Alain Poher (p.o.)
Następca François Mitterrand
Minister finansów i gospodarki Francji
Okres od 16 czerwca 1969
do 19 maja 1974
Przynależność polityczna FNRI
Poprzednik François-Xavier Ortoli
Następca Jean-Pierre Fourcade
Minister finansów i gospodarki Francji
Okres od 19 stycznia 1962
do 8 stycznia 1966
Przynależność polityczna FNRI
Poprzednik Wilfrid Baumgartner
Następca Michel Debré
podpis
Odznaczenia
Krzyż Wielki Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Krzyż Wielki Orderu Narodowego Zasługi (Francja) Krzyż Wojenny 1939–1945 (Francja) Komandor Orderu Chrystusa Order Zasługi Republiki Włoskiej I Klasy (1951-2001) Krzyż Wielki Królewskiego Norweskiego Orderu Świętego Olafa Order Słonia (Dania) Wielki Łańcuch Orderu św. Jakuba od Miecza (Portugalia) Wielki Łańcuch Orderu Infanta Henryka (Portugalia) Łańcuch Orderu Izabeli Katolickiej (Hiszpania) Order Królewski Serafinów (Szwecja) Baliw Wielkiego Krzyża Honoru i Dewocji Krzyż Wielki Orderu Pro Merito Melitensi Wielka Wstęga Orderu Zasługi PRL Order Gwiazdy Rumuńskiej
Z innymi liderami grupy G7 w 1978. Od lewej stoją: Giulio Andreotti, Takeo Fukuda, Jimmy Carter, Helmut Schmidt, Valéry Giscard d’Estaing
Valéry Giscard d’Estaing z prezydentem Polski Lechem Kaczyńskim

Valéry Marie René Georges Giscard d’Estaing (wym. [valeˈʁi maˈʁi ʁəˈne ˈʒɔʁʒ ʒisˈkaʁ dɛsˈtɛ̃]; ur. 2 lutego 1926 w Koblencji, zm. 2 grudnia 2020 w Authon[1]) – francuski polityk i samorządowiec. Długoletni minister, deputowany krajowy i europejski, założyciel i przywódca Unii na rzecz Demokracji Francuskiej (UDF). Prezydent Francji w latach 1974–1981.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Młodość i wykształcenie[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w bogatej rodzinie szlacheckiego pochodzenia jako syn Jeana Edmonda Luciena Giscarda d’Estainga i jego żony Marthe Clémence Jacqueline Marie Bardoux. Miał trzy siostry i brata Oliviera[2]. Ze strony matki był wnukiem senatora Jacques’a Bardoux i praprawnukiem republikańskiego polityka Agénora Bardoux. Urodził się w Niemczech, gdzie jego ojciec był zatrudniony w administracji okupacyjnej.

W 1944 zgłosił się do armii francuskiej, brał udział w kampanii wojennej na terytorium III Rzeszy. Kształcił się na paryskiej politechnice, a w latach 1949–1951 w École nationale d’administration. Pracował w inspekcji finansowej, w 1954 powołany na zastępcę dyrektora gabinetu premiera[3].

Działalność polityczna do 1974[edytuj | edytuj kod]

W 1956 został po raz pierwszy wybrany na deputowanego do Zgromadzenia Narodowego jako niezależny kandydat prawicy. Wstąpił do Narodowego Centrum Niezależnych i Chłopów, którego przywódcą był były premier Antoine Pinay.

Po proklamowaniu V Republiki uzyskiwał reelekcję do niższej izby francuskiego parlamentu w kolejnych wyborach (1958, 1962, 1967, 1968, 1973). W 1959 po raz pierwszy objął stanowisko rządowe jako sekretarz stanu ds. finansów w rządzie Michela Debré, którym pozostawał do 1962. Następnie (od 1962 do 1966) sprawował urząd ministra finansów i gospodarki w gabinetach Georges’a Pompidou.

W 1962 powołał wspierający gaullistów ruch polityczny niezależnych republikanów, a w 1966 już po odejściu z rządu przekształcił go w partię polityczną Fédération nationale des républicains indépendants. W 1969 poparł kandydaturę Georges’a Pompidou na urząd prezydenta Francji. Po jego zwycięstwie powrócił do rządu. Od czerwca 1969 do maja 1974 był ponownie ministrem finansów i gospodarki w gabinetach Jacques’a Chaban-Delmas i Pierre’a Messmera, od marca 1974 w randze ministra stanu.

Działał także w samorządzie, w latach 1967–1974 zajmował stanowisko mera Chamalières[4]. Od 1958 do 1974 był radnym departamentu Puy-de-Dôme[3].

Prezydent Francji[edytuj | edytuj kod]

Wystartował w wyborach prezydenckich w 1974, rozpisanych po śmierci Georges’a Pompidou. Głównymi konkurentami byli Jacques Chaban-Delmas z Unii Demokratów na rzecz Republiki i lider socjalistów François Mitterrand. Byłego ministra finansów poparła część gaullistów, na czele której stał minister spraw wewnętrznych Jacques Chirac. W pierwszej turze Valéry Giscard d’Estaing zajął drugie miejsce z wynikiem 32,60%, w drugiej (19 maja 1974) pokonał François Mitterranda 50,81% do 49,19% głosów[5].

Nowo wybrany prezydent powołał na urząd premiera Jacques’a Chiraca. Ten jednak w 1976 podał się do dymisji, zaś na czele rządu stanął Raymond Barre. W 1978 na bazie kilku wspierających prezydenta ugrupowań Valéry Giscard d’Estaing powołał Unię na rzecz Demokracji Francuskiej.

W polityce zagranicznej opowiadał się za zacieśnieniem integracji europejskiej i polepszeniem stosunków ze Stanami Zjednoczonymi. Popierał przeprowadzenie reformy zezwalającej na przerywanie ciąży. Za jego kadencji we Francji wykonano do 1977 trzy ostatnie w historii tego kraju wyroki skazujące na karę śmierci.

W 1981 ubiegał się o reelekcję. Jego głównymi rywalami byli François Mitterrand oraz Jacques Chirac. Wygrał pierwszą turę (28,32% głosów), jednak przed drugą nie uzyskał wsparcia gaullistów. Do drugiej tury wraz z nim przeszedł kandydat lewicy. Do porażki centrysty przyczynił się w dużej mierze Jacques Chirac, który celowo nie poparł go w drugiej turze. 10 maja 1981 Valéry Giscard d’Estaing przegrał wybory prezydenckie z kandydatem socjalistów, otrzymując poparcie wynoszące 48,24%[6].

Działalność po prezydenturze[edytuj | edytuj kod]

20 maja 1981 w wieku 55 lat po siedmiu latach odszedł ze stanowiska prezydenta. W 1984 powrócił do niższej izby francuskiego parlamentu (utrzymując mandat w wyborach w 1986, 1988, 1993 i 1997). W 1986 objął stanowisko przewodniczącego rady regionalnej Owernii. W latach 1988–1996 przewodniczył Unii na rzecz Demokracji Francuskiej. Doprowadził do politycznego zbliżenia pomiędzy UDF i gaullistowskim Zgromadzeniem na rzecz Republiki. Od 1989 do 1993 zasiadał w Parlamencie Europejskim, w którym do 1991 był przewodniczącym Grupy Liberalnej, Demokratycznej i Reformatorskiej[7].

W wyborach prezydenckich w 1995 poparł oficjalnie kandydaturę Jacques’a Chiraca. W 2001 został mianowany na przewodniczącego Konwentu Europejskiego[8]. Efektem jego pracy było opracowanie projektu traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy.

W 2002 zdystansował się od kandydatury lidera UDF François Bayrou. Opowiedział się za wsparciem inicjatywy jednoczenia się prawicy w ramach Unii na rzecz Większości Prezydenckiej[9]. W tym samym roku zrezygnował z ubiegania się o reelekcję, mandat z okręgu, z którego dotąd posłował, zdobył z listy UMP jego syn Louis.

W 2004 przegrał wybory regionalne i po 18 latach opuścił urząd przewodniczącego regionu Owernia. Zrezygnował wówczas z dalszej aktywności partyjnej. Rok wcześniej został członkiem Akademii Francuskiej[10]. Pełnił także funkcję honorowego przewodniczącego Rady Gmin i Regionów Europy[11]. Jako były prezydent wchodził z urzędu w skład Rady Konstytucyjnej[3].

Zmarł na skutek COVID-19 w okresie światowej pandemii tej choroby[12]. Po jego śmierci prezydent Francji Emmanuel Macron ogłosił dzień 9 grudnia 2020 dniem żałoby narodowej[13].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Od 17 grudnia 1952 był żonaty z Anne-Aymone Sauvage de Brantes, pochodzącą z arystokratycznego rodu. Miał czworo dzieci. Był także stryjem francuskiej artystki Aurore Giscard d’Estaing, żony amerykańskiego aktora Timothy’ego Huttona.

Imię i nazwisko Valéry’ego Giscarda d’Estainga powszechnie skracano m.in. w mediach do akronimu VGE[14].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Herb Giscarda z Wielkim Łańcuchem Orderu Serafinów
Francuskie
Zagraniczne

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. L’ancien président Valéry Giscard d'Estaing est décédé (fr.). lepoint.fr, 2 grudnia 2020. [dostęp 2002-12-03].
  2. Giscard d'Estaing, ses mille vies en images (fr.). parismatch.com, 2 grudnia 2020. [dostęp 2020-12-05].
  3. a b c Curriculum vitae na stronie Rady Konstytucyjnej (fr.). [dostęp 2020-12-03].
  4. Louis Giscard d’Estaing, élu maire de Chamalières (fr.). nouvelobs.com, 26 maja 2005. [dostęp 2020-12-03].
  5. Élection présidentielle 1974 (fr.). france-politique.fr. [dostęp 2014-07-24].
  6. Élection présidentielle 1981 (fr.). france-politique.fr. [dostęp 2014-07-24].
  7. Profil na stronie Parlamentu Europejskiego. [dostęp 2014-07-24].
  8. Composition (ang.). european-convention.europa.eu. [dostęp 2020-12-03].
  9. Union pour la démocratie française (UDF): Histoire (fr.). france-politique.fr. [dostęp 2014-07-24].
  10. Valéry Giscard d’Estaing (fr.). academie-francaise.fr. [dostęp 2020-12-03].
  11. CEMR 60th anniversary (ang.). ccre.org, 28 stycznia 2011. [dostęp 2014-07-24].
  12. De réformateur à Immortel, la riche carrière de Valéry Giscard d'Estaing (fr.). europe1.fr, 2 grudnia 2020. [dostęp 2020-12-03].
  13. Giscard: Macron décrète un jour de deuil national mercredi 9 décembre (fr.). challenges.fr, 3 grudnia 2020. [dostęp 2002-12-04].
  14. VGE (ang.). acronyms.thefreedictionary.com. [dostęp 2014-07-24].
  15. a b c Valéry Giscard d’Estaing (fr.). academie-francaise.fr. [dostęp 2014-07-24].
  16. Cavaliere di Gran Croce Ordine al Merito della Repubblica Italiana (wł.). quirinale.it, 1 października 1973. [dostęp 2014-07-24].
  17. a b ESTAING Valéry Giscard d’ (port.). ordens.presidencia.pt. [dostęp 2014-07-24].
  18. Valéry Giscard d’Estaing (duń.). borger.dk. [dostęp 2014-07-24].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]