Pafawag 5Bg/6Bg

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
EN71
EN71-035 w Lęborku
EN71-035 w Lęborku
Producent Polska Pafawag Wrocław
Lata budowy 1976
Układ osi 2'2'+Bo'Bo'+Bo'Bo'+2'2'
Układ wagonów r+s+s+r
Liczba miejsc siedzących P: 264
Liczba miejsc ogółem P: 888
(5 os./m²)
Masa służbowa 182 t
Długość całkowita 86 840 mm
Szerokość 2880 mm
Wysokość 3720 mm
Wysokość wejścia 1153 mm
(od główki szyny)
Średnica kół napędne: 1000 mm
toczne: 940 mm
Napięcie zasilania 3 kV DC
Liczba i moc silników P: 8×145 kW lub 8x195
A: 8×250 kW
Typ silników trakcyjnych P: LKf-450 lub LKa-470
A: b.d.
Moc ciągła P: 1160 kW lub 1560 kW
A: 2000 kW
Przyspieszenie rozruchu P: 0,6 m/s²
A: 1,4 m/s²
Prędkość konstrukcyjna P: 110 km/h
A: 120 km/h
System hamulca Oerlikon
Oerlikon + ED (zmodernizowane)
P – wersja podstawowa EN71 i modernizacja EN71KM
A – modernizacja z silnikami asynchronicznymi EN71AC
Źródło danych dla EN71 i EN71KM: [1]
Źródło danych dla EN71AC: [2]
Portal Portal Transport szynowy

EN71 (typ 5Bh+6Bh+6Bh+5Bh, 5B+6B+6B+5B i 5Bg+6Bg+6Bg+5Bg) – normalnotorowy czterowagonowy niskoperonowy elektryczny zespół trakcyjny, skonstruowany na bazie trójwagonowego EZT serii EN57, od którego różni się dodatkowym wagonem silnikowym. 20 zestawów tej serii zostało wyprodukowanych dla PKP przez Pafawag Wrocław w 1976, a kolejnych 31 powstało przez zestawianie pojedynczych członów zestawów EN57 w lokomotywowniach[3].

Historia[edytuj]

 Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Geneza[edytuj]

Zespoły serii EN71 zaprojektowano we wrocławskim Pafawagu z myślą o obsłudze zelektryfikowanej w 1975 linii kolejowej KrakówZakopane[4]. Występowały na niej bowiem specyficzne warunki eksploatacyjne, z którymi nie dawały sobie rady zespoły serii EN57[4]. To właśnie na ich podstawie opracowano nową serię pojazdów, zwiększając ich moc i polepszając inne właściwości jezdne poprzez dostawienie jednego wagonu silnikowego[4].

Produkcja[edytuj]

W 1976 Pafawag dostarczył DOKP Kraków 20 jednostek serii EN71[4]. W 1980 włączono do tej serii dwie sztuki EN57, które kursowały w zestawieniu czterowagonowym[4]. Od 1984 w ZNTK „Mińsk Mazowiecki” i lokomotywowniach dokonywano zestawiania EN71 z członów EN57 lub całych jednostek[4].

Zakończenie produkcji[edytuj]

Produkcja seryjna miała miejsce tylko w 1976 i objęła 20 sztuk tego EZT. Jednak nadal ZNTK „Mińsk Mazowiecki” i lokomotywownie składały jednostki z członów EN57. W Kolejach Mazowieckich i Kolejach Śląskich są eksploatowane zmodernizowane jednostki sprowadzone z dawnej Jugosławii.

Konstrukcja[edytuj]

Nadwozie[edytuj]

EN71 składa się z czterech wagonów – dwóch rozrządczych i dwóch silnikowych. Wagony rozrządcze (fabryczne oznaczenie 5B) są wagonami skrajnymi i oznaczane są na PKP jako ra i rb (wagon rozrządczy a i b). Wagony silnikowe (fabryczne oznaczenie 6B) znajdują się w środku składu i noszą oznaczenia sa i sb (wagon silnikowy a i b). Zastosowanie dwóch wagonów silnikowych miało na celu zwiększenie mocy istotne szczególnie w przypadku linii górskich. Wagony są połączone ze sobą tzw. krótkim sprzęgiem „fabrycznym” (bez głowicy, nierozłączalnym w warunkach eksploatacyjnych), oraz przejściem dla pasażerów. Na czołach wagonów sterowniczych (początek i koniec zespołu) zastosowano tzw. sprzęgi długie (samoczynne sprzęgi Scharfenberga), które umożliwiają połączenie zespołów w składy. Jednostki EN71 są przystosowane do jazdy w trakcji ukrotnionej z jednostkami tej samej serii oraz z seriami EN57 i ED72. Nie ma możliwości przejścia pomiędzy połączonymi jednostkami.

Ostoja każdego z wagonów jest wykonana z profili walcowych i tłoczonych lub zgiętych blach. Tworzą one szereg belek podłużnych, zwanych podłużnicami lub ostojnicami, orz belek poprzecznych, zwanych poprzecznicami. Całość konstrukcji jest spawana. Czołownice i belki skrętowe, które są szczególnymi miejscami w ostoi, wykonano jako konstrukcje skrzynkowe, zapewniając ich dużą wytrzymałość.

Pierwszych 20 sztuk posiada ryflowane boki pudła. Jednostki o numerach od 21 wzwyż zbudowane są z członów zespołów EN57 i mogą posiadać człony z blachą gładką i ryflowaną.

Wnętrze i przestrzeń pasażerska[edytuj]

W każdym z wagonów znajdują się trzy przedziały ze środkowym przejściem między siedzeniami dostępne dla podróżnych, rozdzielone dwoma przedsionkami – każdy z parą rozsuwanych automatycznie, napędzanych pneumatycznie drzwi o szerokości 1300 mm. Skrajne przedziały wagonów rozrządczych są nieco inaczej urządzone (przy ścianach bocznych są rozkładane siedzenia, obok nich znajduje się dodatkowa para ręcznie otwieranych drzwi) i w zależności od potrzeb mogą służyć za pomieszczenie dla kierownika pociągu lub przedziały służbowe, bagażowe, do przewozu rowerów, wózków itp. większych bagaży. Do kabiny maszynisty można dostać się z nich przez otwierane drzwi. W odróżnieniu od EN57, seryjne jednostki EN71 (numery 001-020) wyposażone są w stojaki na narty umieszczone przy drzwiach w środku przedziałów w miejscu siedzeń. Reszta wyposażenia jest tożsama z wyposażeniem zespołów EN57.

Podwozie[edytuj]

Każdy z wagonów skrajnych jest oparty na dwóch wózkach tocznych o rozstawie osi 2700 mm, średnicy czopów 130 mm, średnicy wału 160 mm i rozstępie oparcia resorów między czopami 1980 mm. Koła wózków tocznych są wykonane ze stali St65P, mają średnicę 940 mm, szerokość 135 mm i grubość 65 mm w stanie nowym (30 mm w stanie zużytym). Każdy z wagonów środkowych oparty jest na dwóch wózkach napędnych o rozstawie osi 2700 mm, średnicy czopów 130 mm, średnicach wału 170 mm i 175mm oraz rozstępie oparcia resorów między czopami 1980 mm. Koła wózków napędnych są wykonane ze stali 70P, mają średnicę 1000 mm, szerokość 135 mm i grubość 75 mm w stanie nowym (35 mm w stanie zużytym). Wózki te są wyposażone w obręczowe zestawy kołowe, amortyzatory hydrauliczne, resory piórowe i sprężyny śrubowe. Rozstawy czopów skrętu wynoszą dla wagonów skrajnych i wagonów środkowych odpowiednio 14 900 mm i 15 870 mm.

Zasilanie i napęd[edytuj]

Prąd stały o napięciu 3000 V, przesyłany linią napowietrzną, odbierany jest przez cztery odbieraki prądu zamontowane na dachach członów środkowych. Napędza on osiem silników trakcyjnych, znajdujących się na osiach wózków napędnych wagonów środkowych. Szafy niskiego napięcia umieszczone są wewnątrz wagonów środkowych, wzdłuż jednej ze ścian bocznych.

W EN71 zastosowano przestarzały już w okresie ich budowy rozruch oporowy.

Modernizacje[edytuj]

Oznaczenie serii
(modernizacji)
Numery boczne Liczba sztuk Właściciel / Użytkownik Wykonawca
Rok modernizacji
Zakres modernizacji Liczba i moc silników
Prędkość maksymalna
Uwagi
EN71
(EN71AC)
045 1 SKM Trójmiasto Newag
2009
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg
8×250 kW
120 km/h
[2]
EN71
(EN71 SPOT)
100 1 Koleje Mazowieckie ZNTK MM
2007
Ikona rozruch impulsowy.png Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg
8×145 kW
110 km/h
[5]
EN71KM
(EN71KM)
101-105 5 Koleje Mazowieckie ZNTK MM
2010
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg 8×145 kW
110 km/h
[6]
EN71AKŚ 100-101 2 Koleje Śląskie Newag
2012
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png Ikona drzwi odskokowo-przesuwne.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Ikona gniazdko elektryczne.png Snowflake.svg Cup of coffee.svg
8×250 kW
120 km/h
[7]
Modyfikacje zewnętrzne i elektryczne:
Ikona rozruch impulsowy.png – rozruch impulsowy • Ikona silnik asynchroniczny.png – silniki asynchroniczne • Ikona drzwi odskokowo-przesuwne.png – drzwi odskokowo-przesuwne
Udogodnienia dla pasażerów:
Handicap reverse 12px.svg – wnętrze dostosowane dla niepełnosprawnych • BSicon BICYCLE.svg – stojaki na rowery • Ikona gniazdko elektryczne.png – gniazdka elektryczne • Snowflake.svg – klimatyzacja części pasażerskiej • Cup of coffee.svg – automaty z jedzeniem i piciem • Ikona bilety.png – biletomaty

Modernizacje bez wymiany ścian czołowych[edytuj]

Oznaczenie serii
(modernizacji)
Numery boczne Liczba sztuk Właściciel / Użytkownik Wykonawca
Rok modernizacji
Zakres modernizacji Liczba i moc silników
Prędkość maksymalna
Uwagi
EN71
(EN71)
004, 008, 020, 023, 024, 025, 026, 037 8 Przewozy Regionalne ZNTK MM
2012-2013
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg
8 × 175 kW
110 km/h
[8]
EN71
(EN71)
006, 014, 018 3 Województwo pomorskie ZNTK MM
2011
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg
8 × 175 kW
110 km/h
[9]
EN71
(EN71)
042, 051 2 PKP Szybka Kolej Miejska w Trójmieście Serwis Pojazdów Szynowych ASO
2016
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg
8 × 175 kW
110 km/h
[10]
EN71
(EN71)
038 0/1 PKP Szybka Kolej Miejska w Trójmieście ZNTK MM[11]
2017
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg
8 × 175 kW
110 km/h
[12]
Modyfikacje zewnętrzne i elektryczne:
Ikona drzwi odskokowo-przesuwne.png – drzwi odskokowo-przesuwne
Udogodnienia dla pasażerów:
Handicap reverse 12px.svg – wnętrze dostosowane dla niepełnosprawnych • BSicon BICYCLE.svg – stojaki na rowery

EN71AC[edytuj]

W 2009 nowosądecki Newag wygrał przetarg na modernizację jednej sztuki EZT serii EN71 o numerze 045 dla SKM Trójmiasto. Zakres modernizacji objął zmianę rozruchu z oporowego na impulsowy, silników na asynchroniczne oraz wiele udogodnień dla pasażerów, w tym między innymi nowoczesną ubikację w obiegu zamkniętym, stojaki na rowery oraz windy i miejsca dla niepełnosprawnych.

W dniach 14–16 października 2009 jednostka EN71AC-045 została zaprezentowana podczas Międzynarodowych Targów Kolejowych Trako 2009 w Gdańsku[13].

EN71SPOT[edytuj]

W 2007 roku ZNTK „Mińsk Mazowiecki” dokonał zakupu od kolei chorwackich (chorw. Hrvatske željeznice) pierwszej jednostki elektrycznej, tak zwanej Gomułki, która została następnie zmodernizowana w ramach naprawy głównej i odsprzedana spółce Koleje Mazowieckie[14]. Jednostka otrzymała nowe czoło, klimatyzację kabiny maszynisty, przetwornicę statyczną i rozruch impulsowy. W części pasażerskiej wymieniono okna, siedzenia, dostosowując wnętrze dla potrzeb osób niepełnosprawnych.

EN71KM[edytuj]

Modernizacja EN71KM objęła 4 sztuki jednostek EN71, które w 2010 ZNTK „Mińsk Mazowiecki” kupił od kolei chorwackich (chorw. Hrvatske željeznice), a następnie zmodernizował i odsprzedał Kolejom Mazowieckim[15]. Składy otrzymały nowe czoła, wnętrze dostosowane do przewozu rowerów i osób niepełnosprawnych oraz zmodernizowane wózki, pozostawiono w nich jednak stare silniki i rozruch oporowy.

EN71AKŚ[edytuj]

14 września 2012 roku podpisano umowę ze spółką Newag na 7-letni leasing 2 zmodernizowanych EN71[16][17]. Zmodernizowane EN71AKŚ dostarczono w grudniu tego roku.

Eksploatacja[edytuj]

Zespół trakcyjny serii EN71 eksploatowany jest przez czterech przewoźników krajowych.

Kraj Przewoźnik Liczba Numery boczne Lata eksploatacji Łączna liczba
w danym kraju
Polska
Polska
Przewozy Regionalne 25 Oddział Małopolski: 001‒002, 004‒005, 007, 010, 012, 015‒016, 019, 024‒026, 028, 031, 037
Oddział Dolnośląski: 008, 030, 034, 043
Oddział Podkarpacki: 020-022
Oddział Kujawsko-Pomorski: 017
Oddział Pomorski: 041
od 1976 53
SKM Trójmiasto 12 (pierwotnie 14) EN71: 035, 038-040, 042, 044, 047‒049 i 051‒052
EN71AC: 045
od 1990
Koleje Śląskie 2 EN71AKŚ: 100‒101 od 2012
Koleje Mazowieckie 6 EN71: 100
EN71KM: 101‒105
od 2007
Województwo pomorskie 4 EN71: Przewozy Regionalne Oddział Pomorski w delegacji: 006, 009, 014, 018
od 2011

Przewozy Regionalne[edytuj]

Zespoły te powstały z myślą o obsłudze linii na obszarach górzystych, gdzie jednostki EN57 nie zawsze dawały sobie radę, czyli: na zelektryfikowanej w 1975 trasę z Krakowa do Zakopanego oraz z Wrocławia do Jeleniej Góry i Szklarskiej Poręby. W kolejnych latach rozpoczęto ich eksploatację także na trasie do Krynicy. Na początku lat 90. część zmodernizowanych jednostek (m.in. przedział pierwszej klasy i nowe malowanie) EN71 zaczęto eksploatować jako pociągi RegioPlus, na których zostały zastąpione częściowo później zespołami ED72. W 2016 dwie pierwsze jednostki o numerach 023 (Oddział Podkarpacki)[18] i 027 (Oddział Dolnośląski)[19] wystawiono na sprzedaż. W maju 2017 roku spółka Przewozy Regionalne zdecydowała się na sprzedaż na złom 4 sztuk EZT typu EN71 o numerach: 011, 013, 033 i 036[20]

SKM Trójmiasto[edytuj]

Trójmiejski przewoźnik dysponuje 12 sztukami EN71. Noszą one numery: 035, 038‒040, 042, 044‒045, 047‒049 i 051‒052. Jednostka o numerze 046 była przejściowo eksploatowana przez Szybką Kolej Miejską w Warszawie. Numer 045 został gruntownie zmodernizowany – diametralnie zmienione zostało wnętrze pojazdu, które zostało dostosowane dla osób niepełnosprawnych i przystosowane do przewozu rowerów, zamontowano rozruch impulsowy i silniki asynchroniczne, co pozwoliło znacznie poprawić właściwości jezdne pojazdu. Zakres tej modernizacji określa się często jako EN71AC[2]. 27 lutego 2015 roku jednostka przeszła kolejną modernizację w ramach naprawy czwartego poziomu utrzymania w Gdyni Cisowej, w ramach której wymieniono między innymi siedzenia z podtypu niskich niebieskich do turkusowych wysokich tapicerowanych, stosowanych w EN57AKM. Jednostki o numerach: EN71-046, EN71-050 w ramach napraw piątego poziomu utrzymania zostały przebudowane na EN57 w zakładach ZNTK „Mińsk Mazowiecki”.

Koleje Mazowieckie[edytuj]

W barwach Kolei Mazowieckich jeździ 6 sztuk EZT serii EN71. Wszystkie z nich zostały kupione przez ZNTK „Mińsk Mazowiecki” od kolei chorwackich (chorw. Hrvatske željeznice), a następnie zmodernizowane i odsprzedane Kolejom Mazowieckim[15]. Pierwszą jednostkę zmodernizowano na początku czerwca 2007 i oznaczono numerem 100, kolejne doczekały się modernizacji w roku 2010. Numery od 102 do 105 oznaczono jako EN71KM, mimo że zakres ich modernizacji nie obejmował zamontowania rozruchu impulsowego, jak to miało miejsce w przypadku modernizacji EN57KM.

Jugosławia[edytuj]

12 jednostek zostało w latach 1965–1966 wyeksportowanych do Jugosławii. Otrzymały tam oznaczenie 311/315-100 (311 to wagon rozrządczy, 315 – silnikowy). Kolejna seria 14 jednostek została dostarczona w latach 1974–1975 i otrzymały one oznaczenie 311/315-200. Obecnie pozostałe egzemplarze kursują w ramach kolei słoweńskich (słoweń. Slovenske železnice), a 10 sztuk sprzedanych zostało do Włoch. Jednostki słoweńskie zostały zmodernizowane w latach 2000‒2002 poprzez montaż nowych silników firmy Siemens AG. W Jugosławii nosiły one przezwisko gomułek od nazwiska Władysława Gomułki, za którego czasów zostały wprowadzone do eksploatacji.

Kilka jednostek wróciło do Polski. Obecnie osiem z nowymi czołami kursuje w barwach Kolei Mazowieckich (6 czteroczłonowych EN71 i 2 trójczłonowe EN57), a dwie zostały zmodernizowane przez Newag dla Kolei Śląskich.

Zobacz też[edytuj]

Pozostałe pojazdy z rodziny 5B/6B[edytuj]

Przypisy

  1. PKP Szybka Kolej Miejska w Trójmieście Sp. z o.o. Dane techniczne. „DOKUMENTACJA SYSTEMU UTRZYMANIA - Elektryczny Zespół Trakcyjny 5B+6B+5B, 5B+6B+6B+5B (EN57, EN71)”, s. 9–10, 2010. Gdynia. 
  2. a b c Asynchroniczny EN71 dla SKM w Trójmieście (pol.). 2009-11-03. [dostęp 2012-07-28].
  3. Paweł Terczyński: Atlas lokomotyw 2007. Poznań: Poznański Klub Modelarzy Kolejowych, 2007, s. 89, 103. ISBN 978-83-920757-7-6.
  4. a b c d e f Paweł Terczyński. Elektryczny zespół trakcyjny serii EN71. „Świat Kolei”. 5/2001, s. 39. Łódź: Emi-press. ISSN 1231-5962. 
  5. http://www.tabor.com.pl/wp-content/uploads/2009/03/1_2009.pdf
  6. Elektryczne zespoły trakcyjne EN71 (pol.). mazowieckie.com, 2012-04-16. [dostęp 2012-08-19].
  7. Koleje Śląskie: KS/ZP/9/2012 - Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia (pol.). kolejeslaskie.com, 2012-05-31. [dostęp 2012-08-20].
  8. Przewozy Regionalne: Wielka modernizacja ezt-ów, inforail.pl [dostęp 2017-11-25] (pol.).
  9. http://ted.europa.eu/udl?uri=TED:NOTICE:374097-2011:TEXT:PL:HTML
  10. https://www.skm.pkp.pl/uploads/tx_przetargi/wybor_oferty_24.03.2016.pdf
  11. Jedna oferta w przetargu na P4 trójmiejskich EN57, inforail.pl [dostęp 2017-11-25] (pol.).
  12. Trójmiejska SKM szuka wykonawcy napraw okresowych EN57 - Wszystko na temat branży kolejowej: PKP, Intercity, przewozy regionalne, koleje mazowieckie, rozkłady jazdy PKP, Kolej, www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2017-11-25].
  13. Paweł Korcz. TRAKO 2009. „Świat Kolei”. 11/2009, s. 4. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  14. http://www.tabor.com.pl/wp-content/uploads/2009/03/1_2009.pdf
  15. a b Konrad Majszyk: „Gomułka” zabierze pasażerów. 2010-01-21. [dostęp 2012-08-18].
  16. Ogłoszenie o zamówieniu – zamówienia sektorowe. 2012-05-30. [dostęp 2012-05-30].
  17. Koleje Śląskie podpisały umowę z Newagiem na dwa ezety (pol.). rynek-kolejowy.pl, 2012-09-14. [dostęp 2012-09-14].
  18. https://www.przewozyregionalne.pl/sites/default/files/przetargi/19265/sws_do_prn_250_03_2016.pdf
  19. https://www.przewozyregionalne.pl/sites/default/files/przetargi/19224/ogloszenie_o_sprzedazy_wrakow_0.pdf
  20. Sprzedaż złomu wraki EZT, polregio.pl [dostęp 2017-11-25] (pol.).