MQ-9 Reaper

MQ-9 Reaper
Dane podstawowe
Państwo	Stany Zjednoczone
Producent	General Atomics Aeronautical Systems
Typ	UCAV
Załoga	0
Historia
Data oblotu	2 lutego 2001
Dane techniczne
Napęd	silnik turbośmigłowy Honeywell TP-331-10T
Moc	712 kW
Wymiary
Rozpiętość	20 m
Długość	11 m
Wysokość	3,8 m
Masa
Własna	2220 kg
Startowa	4760 kg
Uzbrojenia	1360 kg
Paliwa	1815 kg
Osiągi
Prędkość maks.	480 km/h
Prędkość przelotowa	276 - 313 km/h
Pułap	15 200 m
Zasięg	5 900 km
Długotrwałość lotu	28 h maksymalnie
Dane operacyjne
Użytkownicy
USA Wielka Brytania Niemcy Włochy Turcja
Rzuty
Multimedia w Wikimedia Commons

MQ-9 Reaper – amerykański bezzałogowy bojowy aparat latający (UCAV - unmanned combat aerial vehicle) produkowany przez firmę General Atomics Aeronautical Systems i używany głównie przez Siły Powietrzne Stanów Zjednoczonych oraz RAF. MQ-9 jest pierwszym "myśliwym - zabójcą" (ang. hunter - killer).

MQ-9 jest większym i zdolniejszym samolotem niż wcześniejszy MQ-1 Predator. Może on używać systemów naziemnych MQ-1. Ma on turbośmigłowy silnik o mocy 950KM, czyli o wiele mocniejszy od tłokowego silnika Predatora który miał moc 119KM. Wzrost mocy pozwala MQ-9 przelecieć 15 razy większą odległość i rozwijać trzy razy większą prędkość od MQ-1.

Historia

Dobre doświadczenia w eksplatacji rozpoznawczego MQ-1 Predator skłoniły producenta do opracowania wersji charakteryzującej się lepszymi osiągami. W rozwój aparatu zaangażowała się NASA, która zainteresowana była pozyskaniem bezzałogowego samolotu do badań atmosferycznych. Bazując na konstrukcji Predatora General Atomics opracował wersję oznaczoną jako Predator B. Zbudowano trzy samoloty przedprototypowe:

• Predator B-001 ze skrzydłami o rozpiętości 20 metrów, silnikem turbośmigłowym Garret TPE-331-10T o mocy 712 kW, dzięki temu udźwig wzrósł do 340 kg, pułap do 14 600 m a długotrwałość lotu do 30 h, prędkość maksymalna 390 km/h.
• Predator B-002 z dwuprzepływowym silnikiem turboodrzutowym Williams FJ44-2A o ciągu 10,2 kN. Aparat miał udźwig 215 kg, osiagał pułap 18 000 m i prędkość 500 km/h przy długotrwałości lotu wynoszącej 12 h.
• Predator B-003 nazwany przez producenta General Atomics Altair, posiadał silnik turbośmigłowy Garret TPE-331-10T o mocy 712 kW (identyczny jak w wersji 001), rozpiętość 25,6 m. Wersja ta miała najlepsze osiągi: udźwig 1360 kg, pułap 15 750 m, prędkość 440 km/h i zdolność pozostawania w powietrzu przez 36 godzin.

Pierwsza wersja nowej maszyny (001) po raz pierwszy wzniosła się w powietrze 2 lutego 2001 roku. Trzecią wersją maszyny (ale o rozpietości zmniejszonej do 20 m) zainteresowanie wyraziło US Air Force, w którym pojawiała się koncepcja nowego wykorzystania bezzałogowych samolotów rozpoznawczych, które obok tradycyjnych zadań rozpoznania, wykrywania i śledzenia, wykonywały by również zadania bojowe polegające na samodzielnym niszczeniu wykrytych celów, ukoronowaniem tej koncepcji nazwanej Hunter/Killer mógł być uzbrojony Predator. W czerwcu 2003 roku Dowództwo Lotnictwa Bojowego (Air Combat Command) zatwierdziło realizowanie powyższej idei co umożliwiło prowadzenie dalszych prób i testów. W listopadzie 2003 roku siły powietrzne zawarły z firmą General Atomics kontrakt na przeprowadzenie fazy demonstracyjnej nowej maszyny oznaczonej jako MQ-9A, która rozpoczęła się w 2005 roku, rok później US Air Force zamówiło kolejne samoloty, których nazwę zmieniono z Predator B na Reaper (żniwiarz). Pod koniec 2006 roku Reaper dokonał pierwszego zrzutu uzbrojenia, zakończonego sukcesem. Na początku 2009 roku US Air Force dysponował 28 bezzałogowymi samolotami MQ-9 Reaper.

Konstrukcja

Reaper zachował układ konstrukcyjny swojego poprzednika, jest średniopłatem z silnikiem umieszczonym w tylnej części kadłuba napędzającem trójłopatowe śmigło pchające i motylkowym usterzeniem ogonowym. Samolot posiada składane podwozie, przednie koło chowane w kadłubie a podwozie główne, dwugoleniowe składane po starcie wzdłuż kadłuba. Typowa misja realizowna jest w kilku etapach. Naziemna stacja kontroli lotu realizuje start maszyny i kontroluje jej lot do 150 km, następnie poprzez satelitarne łącze danych kontrolę nad aparatem przejmuje stanowisko kontroli zlokalizowane w Creech Air Force Base, po wykonaniu zadania procedura jest powtarzana w odwrotnej kolejności. Naziemną załogę kontrolującą lot stanowią pilot aparatu i operator systemów pokładowych samolotu zajmujący się również niszczeniem wykrytych celów.

Wyposażenie elektroniczne

Na pokładzie aparatu umieszczony jest radar z syntetyczną aperturą AN/APY-8 Lynx posiadający zdolność mapowania obszaru ziemi o maksymalnej rozdzielczości wynoszącej 0,1 m oraz śledzenia poruszających się celów na dystansie do 23 km. W głowicy optoelektronicznej znajduje się system elektrooptyczny AN/DAS-1 MTS-B (Multi-spectral Targeting System) integrujący kamery pracujące w świetle dziennym (z czterokrotnym zoomem cyfrowym) i podczerwieni (z dwukrotnym zoomem cyfrowym), dalmierz laserowy i laserowy wskaźnik celów z automatycznym systemem śledzenia plamki lasera.

Uzbrojenie

MQ-9 Reaper może przenosić maksymalnie 1360 kg uzbrojenia podwieszanego na sześciu węzłach podskrzydłowych. Samolot może być uzbrojony w bomby kierowane laserowo GBU-12 Paveway II, bomb GBU-38 JDAM lub bomb z mieszanym układem naprowadzania laser/GPS GBU-49 oraz pociski AGM-114 Hellfire. Możliwe jest również przenoszenie dodatkowych zbiorników paliwa.

Służba

W 2006 roku w bazie Creech Air Force Base siły powietrzne utworzyły pierwszą jednostkę uzbrojoną w MQ-9 Reaper. Był to 42 Dywizjon Szturmowy (42d Attack Squadron), który rok później wszedł w skład 432 Skrzydła (432d Air Expeditionary Wing) wyposażonego tylko w bezzałogowe samoloty. 432 Skrzydło wystawia jednostki do działań w rejonach konfliktów, którymi w dniu dzisiejszym są Irak i Afganistan. Pierwszą misję Reaper zrealizował 25 września 2007 roku, w tym samym roku, 28 października miał miejsce pierwszy bojowy atak z użyciem samolotu, który zniszczył pojazd, którym poruszali się afgańscy rebelianci. Do 6 marca 2008 roku samoloty zniszczyły 16 celów w Afganistanie. 17 lipca 2008 roku zadebiutowały w Iraku. 11 sierpnia 2008 roku poinformowano o wyposażeniu w Reapery pierwszej jednostki Lotnictwa Gwardii Narodowej USA (Air National Guard), 174 Skrzydła Myśliwskiego (174th Fighter Wing) stacjonującego w Syracuse w stanie Nowy Jork. Kolejną instytucją wykorzystującą aparaty jest Amerykańska Służba Celna i Straż Graniczna (U.S. Customs and Border Protection), której Reapery stacjonują w Sierra Vista w Arizonie oraz Grand Forks w Północnej Dakocie. W kwietniu 2005 roku jeden z aparatów uległ rozbicu na skutek przypadkowego wyłączenia silnika przez operatora z naziemnej stacji kontroli. Nie zmieniło to ogólnej oceny samolotu przez tą instytucję, podczas swojej służby Reaper przyczynił się do przechwycenia kilku ton marihuany oraz aresztowania kilku tysięcy nielegalnych imigrantów i przemytników. Obecnie U.S. Customs and Border Protection posiada pięć MQ-9 Reaper. Drugim po USA użytkownikiem samolotów jest Wielka Brytania, która zakupiła dwa samoloty w 2006 roku, brytyjskie Reapery służą w 39 Dywizjonie RAF (No. 39 Squadron RAF). Jesienią 2008 roku smoloty RAFu pojawiły się w Afganistanie wykonując zarówno misje rozpoznawcze jak i zadania z użyciem przenoszonego uzbrojenia, do stycznia 2009 roku za ich pomocą RAF wyeliminował 60 afgańskich rebeliantów. Docelowo brytyjczycy planują posiadanie trzynastu tego typu maszyn. Chęć zakupu maszyn wyraziły Włochy, Niemcy i Turcja.

Linki zewnętrzne

• General Atomics MQ-9 Reaper (Predator B)

Bibliografia

• Piotr Abraszek, MQ-9 Reaper-półtora roku operacji bojowych, "Nowa Technika Wojskowa", nr 5 (2009), s. 60-64, ISSN 1230-1655.