Boeing AH-64 Apache

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
AH-64 Apache
AH-64
AH-64
Dane podstawowe
Państwo  Stany Zjednoczone
Producent Hughes Helicopters,
McDonnell Douglas,
Boeing
Typ śmigłowiec szturmowy w układzie klasycznym
Konstrukcja metalowa (duralowa z elementami z tytanu, stali, kompozytu), półskorupowa, podwozie stałe z kółkiem tylnym, hermetyzowana kabina
Załoga 2 – pierwszy pilot, drugi pilot/strzelec (CPG)
Dane techniczne
Napęd 2 silniki turbowałowe T700-GE-701
Moc 1265 kW
Wymiary
Rozpiętość 4,9 m (skrzydła)
Średnica wirnika 14,63 m
Długość 17,7 m
Długość kadłuba 14,68 m
Wysokość 3,87 m
Powierzchnia nośna 168,11 m²
Masa
Własna 5165 kg
Użyteczna 8006 kg
Startowa 9525 kg
Zapas paliwa 1422 l
Osiągi
Prędkość maks. 365 km/h
Prędkość przelotowa 280 km/h
Prędkość wznoszenia 12,7 m/s
Pułap 6400 m
Promień działania 482 km
Dane operacyjne
Uzbrojenie
Działka: M230 30mm działko automatyczne, 1200 pocisków

Rakiety: Hellfire/Hellfire II, Hydra 70, FFAR (oraz Stinger, Starstreak, Sidewinder/Sidearm proponowane)

Użytkownicy
OperatorsofAh-64.png
Rzuty
Rzuty samolotu
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

AH-64 Apache jest podstawowym śmigłowcem szturmowym wojsk lądowych Stanów Zjednoczonych, przeznaczonym do zwalczania broni pancernej i innej broni ciężkiej. Został opracowany przez Hughes Helicopters, przejęty następnie przez McDonnell Douglas. Po zakupie zakładów McDonnell Douglas przez koncern Boeinga, producentem śmigłowca jest koncern z Chicago. Jego poprzednikiem był śmigłowiec uderzeniowy AH-1 Cobra.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1972 r. armia USA ogłosiła przetarg na Advanced Attack Helicopter (zaawansowany helikopter szturmowy). Swoje propozycje zgłosiło 5 firm, a do finału zakwalifikowano Toolco Aircraft Division koncernu Hughes Aircraft (później Hughes Helicopters) Model 97/YAH-64 i Bell Helicopter Textron Model 409/YAH-63. W 1976 wybrano projekt Hughesa. Pierwszy lot prototypu odbył się 30 września 1975 r. Kontrakt na produkcję podpisano dopiero w 1982, a rok później w zakładach Hughes Helicopters w Mesa (Arizona) wyprodukowano pierwszy seryjny egzemplarz. W 1984 Hughes Helicopters został zakupiony przez McDonnell Douglas za kwotę 500 milionów dolarów i producentem śmigłowca stał się McDonnell Douglas Helicopters. W 1996 r. McDonnell Douglas połączył się z Boeingiem, co zaowocowało powstaniem Boeing Helicopters.

W US Army używane są dwa główne modele AH-64: AH-64A i AH-64D. Wersje B i C były także wyprodukowane, jednak nigdy nie weszły do służby. Powstało wiele wersji eksportowych. Jedyną wersją produkowaną poza USA jest brytyjski Westland WAH-64 – licencyjna wersja AH-64D z kilkoma ulepszeniami.

W listopadzie 2011 przekazywano pierwszego Apache w zmodernizowanej wersji AH-64D Block III do US Army (z 8 sztuk zamówionych w 2010).[1] Nowa wersja ma m.in. mocniejsze silniki GE T700-701D o mocy 2000 KM (1470 kW) każdy, kompozytowy wirnik, cyfrowy system transmisji danych z możliwością sterowania UAV, nowe radio i wzmocnione podwozie. W październiku 2012 roku AH-64D Apache Longbow Block III przemianowano na AH-64E, armia potwierdziła modernizację 96 z 690 planowanych sztuk, w tempie 48 rocznie, Tajwan zamówił 30 AH-64D Block III (AH-64E w nowej nomenklaturze) w 2008. W 2012 Indie wyraziły chęć zakupu AH-64E zamiast oferowanych przez Rosję Mi-28N.[2] W 2013 Korea Południowa wybrała AH-64E na przyszły śmigłowiec uderzeniowy i rozpoczęła rozmowy ws. zakupu 36 sztuk, śmigłowiec rywalizował z Bellem AH-1Z i TAI T-129B.[3] Zakupem śmigłowców w nowej wersji są zainteresowane Indonezja i Katar[4]

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Apache został zaprojektowany jako bardzo wytrzymała maszyna zdolna do działań na pierwszej linii frontu w każdych warunkach pogodowych, w dzień i w nocy. Kabina załogi jest opancerzona. Obaj członkowie siedzą w tzw. kevlarowej wannie. Dzięki nowoczesnej aparaturze nawigacyjnej (w szczególności dzięki użyciu kamer na podczerwień) i awionice śmigłowiec może latać nawet przy całkowitym braku widoczności. Odczyty przyrządów pomiarowych podawane są na wyświetlaczu zintegrowanym z hełmem pilota (rzutnik monookularowy przy hełmie). Naprowadzanie wieżyczki działka dokonywane jest poprzez obrót głowy pilota dzięki optycznemu monitorowaniu ruchów hełmu. Podczas projektowania Apache opracowano wiele nowatorskich rozwiązań. Jednym z nich jest jego wirnik skonstruowany z warstw włókien szklanych. Helikopter może kontynuować lot nawet z wielokrotnie przestrzelonymi łopatami.

Systemy zakłócania radaru oraz układy wabików cieplnych chronią śmigłowiec przed zestrzeleniem przez rakiety przeciwlotnicze naprowadzane na podczerwień oraz radarowo. Komputery do nawigacji w trudnym terenie oraz wykorzystanie sygnałów GPS pozwalają Apache'owi na przekradanie się wąskimi dolinami oraz odnajdywanie ukrytych celów bojowych. Połączenie tego wszystkiego powoduje, że AH-64 jest jednym z najlepszych śmigłowców tego typu na świecie. W trakcie walki współpracuje ze śmigłowcami obserwacyjnymi OH-58D Kiowa Warrior Scout.

Konstruktorzy podczas tworzenia AH-64 za cel nadrzędny obrali wysoką przeżywalność konstrukcji na polu walki. Osiągnęli to przede wszystkim dzięki:

  • bardzo dobrym osiągom
  • wyrafinowanej elektronice i wyposażeniu rozpoznawczemu (wieżyczka systemu TADS/PNVS oraz radar w wersji Longbow)
  • zastosowaniu opancerzenia
  • odizolowania silników od siebie (jeden od drugiego są rozdzielone przekładnią główną wirnika)
  • zastosowaniu bardzo wytrzymałych materiałów w konstrukcji wirników
  • wdrożeniu technologii, dzięki którym wyciek paliwa lub oleju silnikowego obniża możliwości bojowe w niewielkim stopniu (przez określony krótki czas).

W przypadku wykrycia i trafienia śmigłowca, zdolność przetrwania zależy od odporności na ogień obrony przeciwlotniczej. Wszystkie węzłowe elementy konstrukcji, mające znaczenie dla bezpieczeństwa lotu, są odporne na trafienia pociskami 12,7 mm. W razie zestrzelenia lub awaryjnego lądowania konstrukcja śmigłowca zapewnia załodze teoretyczne stuprocentowe bezpieczeństwo przy prędkości zderzenia z ziemią 12,8 m/s (46 km/h). Elementami absorbującymi energię uderzenia są: podwozie, wyłamywane do tyłu działko i odpowiednia konstrukcja kadłuba.

Wykorzystanie bojowe[edytuj | edytuj kod]

Stany Zjednoczone[edytuj | edytuj kod]

Apache swój chrzest bojowy odbył w 1989 r. w Panamie podczas operacji Just Cause.

Największe triumfy święciły Apache podczas I wojny w Zatoce Perskiej w roku 1991. Spora część sił pancernych Iraku została zniszczona przez ataki tych śmigłowców.

Kolejny atak na Irak nie wiązał się z koniecznością niszczenia wielkich zgrupowań czołgów. Apache biorące udział w II wojnie w Zatoce Perskiej zostały użyte do walki z piechotą. Podczas wykonywania zadań zdecydowanie odmiennych od przewidzianych podczas projektowania konstrukcji, okazały się podatne na uszkodzenia zadawane przez siły naziemne przeciwnika w pewnych warunkach terenowych. Nawet 80% AH-64 operujących w górach zostało ciężko uszkodzonych od nieprzyjacielskiego ognia. Podobnie w miastach – iracka piechota była zdolna do uszkadzania śmigłowców (np. przy pomocy wielkokalibrowych karabinów maszynowych, działek 23 mm, a nawet granatników przeciwpancernych RPG-7), czasami zmuszając maszyny do awaryjnego lądowania. Falę krytyki wobec sposobu wykorzystania AH-64 wywołało zdarzenie z 21 marca 2003, kiedy 32 lub 35 Apache z 11. Pułku wpadło w iracką zasadzkę ogniową koło Karbali, na skutek czego jeden został zestrzelony, a większość uszkodzonych. Następujące zmiany taktyki przyniosły minimalizację strat, a z kolei udział AH-64 okazał się istotny dla osłony konwojów lądowych oraz osłony lotnisk.

AH-64 zastosowano przez krótki okres również na Bałkanach, gdzie wspierał wojska ONZ. Został jednak szybko wycofany, gdyż charakterystyka terenu sprawiała, iż łatwo można było śmigłowiec zestrzelić przy użyciu np. granatników RPG-7.

Izrael[edytuj | edytuj kod]

Izraelskie Siły powietrzne używają AH-64 jako zaawansowaną platformę do wykonywania precyzyjnych ataków z użyciem rakiet kierowanych, przeciwko różnorodnym celom. Podczas wojny z Libanem w latach 90. dokonywały ataków na placówki Hezbollahu, działając we wszelkich warunkach pogodowych, w dzień i w nocy. Podczas Intifady użyto je, z wykorzystaniem rakiet kierowanych, do zabicia przywódców Hamasu takich, jak Ahmed Jassin i Adnan al-Ghoul

Wielka Brytania[edytuj | edytuj kod]

Za kwotę 2,5 miliarda funtów zostało zakupionych 67 AH-64 (w tym 59 WAH-64), by zastąpić wycofywane Westland Lynx. Są obecnie używane bojowo np. w Afganistanie

Cena i użytkownicy[edytuj | edytuj kod]

Holenderski AH-64D w Radomiu, 2009

Pierwotnie jeden egzemplarz AH-64A kosztował około 14,5 miliona dolarów amerykańskich. We wrześniu 2003, Grecja zamówiła 12 sztuk AH-64D wraz z uzbrojeniem za kwotę 657 milionów dolarów, co daje 56,25 miliona za sztukę. Singapur zakupił 20 AH-64D w dwóch partiach między 1999 i 2001. W 2008 zamówienie na 30 helikopterów w wersji Longbow Block III złożył Tajwan.

Helikoptery Apache posiadają:

Wypadki[edytuj | edytuj kod]

Polska[edytuj | edytuj kod]

Podczas manewrów o kryptonimie Victory Strike II w październiku 2001 śmigłowiec AH-64 rozbił się na poligonie w Drawsku Pomorskim. Podczas awaryjnego lądowania zginął pilot Michael E. Reece. Przyczyną katastrofy była usterka techniczna[5].

Albania[edytuj | edytuj kod]

27 kwietnia 1999, w pełni uzbrojony AH-64 rozbił się i eksplodował podczas lotu treningowego. Załoga odniosła niewielkie obrażenia.

5 maja 1999 dwóch pilotów zginęło w wypadku niedaleko lotniska w Tiranie. Przypuszczalnie przyczyną był wybuch zasobników z amunicją.

Porównywalne konstrukcje[edytuj | edytuj kod]

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • W grach Grand Theft Auto: Vice City i Grand Theft Auto: San Andreas występuje Hughes AH-64 Apache pod nazwą Hunter (ang. myśliwy).
  • W 1990 roku nakręcono film Ogniste ptaki (Fire Birds), w którym wykorzystano śmigłowce bojowe Apache. W obsadzie znaleźli się tacy aktorzy jak Nicolas Cage, Tommy Lee Jones oraz Sean Young. W ostatnich scenach filmu pokazany jest pojedynek pomiędzy Apache a bardzo małym i zwrotnym śmigłowcem OH-6 Cayuse/Loach (na potrzeby filmu nazwanym jako Scorpion). Apache walczy również ze szwedzkimi myśliwcami Saab J35 Draken. W niewielu filmach można zobaczyć helikopter zwiadowczy Bell OH-58 Kiowa, który idealnie współdziała z Apache jako oczy, uszy i nos całej grupy uderzeniowej.

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]