Bell AH-1 Cobra

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
AH-1S Cobra
AH-1W SuperCobra
AH-1W SuperCobra
Dane podstawowe
Państwo  Stany Zjednoczone
Producent Bell Helicopter Textron
Typ Śmigłowiec szturmowy w układzie klasycznym
Konstrukcja metalowa, podwozie stałe
Załoga 2 – pierwszy pilot, drugi pilot/strzelec
Dane techniczne
Napęd 1 × silnik turbowałowy Lycoming T53-L-703
Moc 1300 kW
Wymiary
Średnica wirnika 14,63 m
Długość 13,6 m
Wysokość 4,1 m
Masa
Własna 2993 kg
Startowa 4535 kg
Osiągi
Prędkość maks. 352 km/h
Prędkość wznoszenia 8,2 m/s
Pułap 3720 m
Zasięg 510 km
Dane operacyjne
Uzbrojenie
Działko: M197 20-mm montowane na uniwersalnej wieżyczce M97A1
Rakiety:
BGM-71 TOW
Użytkownicy
Bahrajn, Hiszpania, Iran, Izrael, Japonia, Jordania, Korea Południowa, Pakistan, Tajwan, Tajlandia, Turcja, USA
Rzuty
Rzuty samolotu
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

AH-1 Cobra, znany również jako "Huey Cobra", "Cobra", "Sea Cobra" i "Snake", jest helikopterem szturmowym zaprojektowanym przez Bell Helicopter Textron. Obecnie w siłach zbrojnych USA jest wykorzystywany tylko w korpusie piechoty morskiej, natomiast w armii USA został całkowicie zastąpiony w przez AH-64 Apache.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Historia AH-1 jest blisko związana z rozwojem UH-1 Iroquois – poprzednika nowoczesnych helikopterów i symbolu wojny w Wietnamie.

Prototyp XH-40 uniósł się w powietrze po raz pierwszy 22 października 1956 roku i wszedł do służby tego samego roku jako HU-1A (w 1962 roku nazwę zmieniono na UH-1). Pojawienie się UH-1 pozwoliło zastosować w praktyce teorię kawalerii powietrznej, jako nowej taktyki pozwalającej na szybkie przerzucenie żołnierzy na duże odległości tak, aby doprowadzić do walki z nieprzyjacielem w wybranym przez siebie miejscu i czasie.

Szybko stało się jasne, że nieuzbrojone UH-1 nie są w stanie przeciwstawić się wrogowi okupującemu przewidziane lądowiska. Uświadomiono sobie, że do prowadzenia tego typu operacji UH-1 potrzebuje silnego wsparcia ogniowego.

Wraz z eskalacją działań wojennych w Wietnamie rola helikopterów transportowych stale wzrastała, dlatego ich ochrona stawała się zadaniem coraz istotniejszym.

Sioux Scout[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Bell 207 Sioux Scout.

W grudniu 1962 Bell rozpoczął prywatne przedsięwzięcie mające na celu stworzenie helikoptera szturmowego dla wojsk USA w Wietnamie. Jego głównym zadaniem miała być ochrona piechoty i samodzielne prowadzenie walk.

Pierwszy projekt został opracowany na podstawie konstrukcji helikoptera Model 47 H-13 Sioux. Prototyp wzniósł się w powietrze w czerwcu 1963 jako Model 207 Sioux Scout.

Projekt posiadał wszystkie kluczowe cechy helikoptera szturmowego: dwuosobowy kokpit, zredukowane skrzydła do mocowania broni i działko montowane na obrotowej wieżyczce. Po dokonaniu oględzin na początku 1964, armia uznała, że "Siux Scout" jest zbyt mały i za słabo uzbrojony by został użyty bojowo.

AAFSS[edytuj | edytuj kod]

Z powodu niezadowolenia z powstałego "Sioux Scout" armia ogłosiła przetarg na Advanced Aerial Fire Suppot System (zaawansowany system wsparcia ogniowego z powietrza).

Przetarg doprowadził do powstania Lockheed AH-56 Cheyenne – ciężkiego helikoptera bojowego, który okazał się projektem zbyt ambitnym i kosztownym. W jego budowie zastosowano najnowocześniejsze technologie. Został stworzony w myśl zasady, iż przetrwanie helikoptera w walce można zapewnić tylko przez odpowiednie zbalansowanie szybkości, zwrotności i uzbrojenia.

Model 209[edytuj | edytuj kod]

W tym samym czasie Bell wciąż próbował stworzyć lekki i mały helikopter bojowy, który sprosta wymaganiom armii. W styczniu 1965 zainwestował milion dolarów amerykańskich, aby przystąpić do projektowania nowej konstrukcji. Łącząc sprawdzony mechanizm transmisji mocy, system śmigieł, silnik turbowałowy T53 zastosowany w UH-1 z założeniami użytymi do projektowania "Sioux Scout", Bell stworzył "Model 209".

Sytuacja w Wietnamie sprzyjała Modelowi 209. Ataki na siły amerykańskie w Wietnamie nasilały się, a do czerwca 1965 przerzucono tam 50 tysięcy amerykańskich żołnierzy.

1965 był również datą zakończenia przetargu na AAFSS, ale program borykał się z trudnościami natury technicznej i politycznej. W związku z tym armia potrzebowała tymczasowego rozwiązania. Zwrócono się do pięciu producentów helikopterów, aby wybrać najlepszy z możliwych, już istniejących projektów helikopterów bojowych. Brano pod uwagę uzbrojoną wersje Boeing CH-47A, UH-2, Piasecki 16H Pathfinder, Sikorski S-61 i Bell 209.

3 września 1965 Bell wyprodukował pierwszy prototyp, który pięć dni później dokonał dziewiczego lotu. Stało się to jedynie osiem miesięcy po rozpoczęciu projektowania. Po dokonaniu oceny i porównaniu go z innymi zgłoszonymi helikopterami, w kwietniu 1966 armia podpisała pierwszy kontrakt na produkcje 110 sztuk.

Dostawa[edytuj | edytuj kod]

W czerwcu 1967 roku, dostarczono pierwsze egzemplarze AH-1G HueyCobra. Pierwotnie oznaczono go jako UH-1H jednak wkrótce zamieniono "U" na "A" od angielskiego słowa attack (atak).

Między 1967 a 1973, Bell wyprodukował dla US Army 1126 egzemplarzy AH-1G, z których 279 utracono w wojnie wietnamskiej, część z nich przebudowano na szkolne TH-1G. 101 sztuk zmodernizowano do wersji AH-1Q (przenoszącej BGM-71 TOW) w 1975, użyto je w końcowej fazie wojny. Po wojnie 290 AH-1G/Q zmodernizowano do wersji AH-1S oraz dostarczono 100 nowych AH-1P dostarczonych 1977-1978. Kolejne egzemplarze zmodernizowano do wersji AH-1E, a do 1979 dostarczono 98 nowych egzemplarzy w tej wersji. Do 1986 387 AH-1G zmodernizowano do wersji AH-1F oraz dostarczono 143 nowe egzemplarze[1].

Użycie bojowe[edytuj | edytuj kod]

AH-1 Cobra były używane w ofensywie Tết w 1968 i wielu innych operacjach podczas wojny w Wietnamie.

Podczas operacji Pustynna Burza Cobry pełniły rolę wsparcia. Około 78 helikopterów AH-1 Piechoty Morskiej wykonało 1273 lotów bojowych bez strat w walce i z jedną stratą w wyniku wypadku.

Izraelskie Siły Powietrzne wykorzystały AH-1 do niszczenia syryjskich pojazdów opancerzonych i fortyfikacji. Zniszczono wiele syryjskich czołgów T-72.

Irańskie AH-1J brały udział w walkach z irackimi Mi-24 podczas konfliktu Irańsko-Irackiego. W wyniku walk między helikopterami strącono 10 AH-1J i 6 Mi-25 (używając pocisków TOW lub działka 20 mm). AH-1J zestrzeliły też kilka śmigłowców SA 342M/L.

AH-1 są wciąż używane przez USA i dziesięciu innych krajach.

Eksploatacja[edytuj | edytuj kod]

Helikopter AH-1 Cobra jest łatwiejszy w utrzymaniu niż AH-64 Apache, a mniejszy kadłub czyni go celem trudniejszym do trafienia. Te zalety sprawiają, że wciąż jest używany przez Piechotę Morską Stanów Zjednoczonych. Najczęściej jest on stosowany przeciwko celom opancerzonym.

Warianty[edytuj | edytuj kod]

Jedno-silnikowe:

  • Model 209: Pierwotny prototyp.
  • AH-1G HueyCobra: Pierwotna wersja dla US Army.
  • JAH-1G HueyCobra: Jeden helikopter do testowania uzbrojenia.
  • TH-1G HueyCobra: Dwu miejscowa, dwusterowa wersja szkoleniowa.
  • Z.14 HueyCobra: Modyfikacja wersji AH-1G dla hiszpańskiej marynarki wojennej.
  • AH-1Q HueyCobra Unowocześniona wersja z przeciwczołgową rakietą TOW.
  • AH-1R: Unowocześniona wersja zasilana silnikiem T53-L-703.
  • AH-1S:
  • AH-1P: Wersja uzbrojona w rakiety TOW
  • AH-1E:
  • AH-1F:
  • Model 249: Eksperymentalna wersja z czterema łopatami.
  • Model 309 King Cobra: Eksperymentalna wersja z silnikiem Lycoming T-55-L-7C.

Dwu-silnikowe:

  • AH-1J SeaCobra:
  • AH-1J International: Eksportowa wersja modelu AH-1J SeaCobra.
  • AH-1T Improved SeaCobra: Unowocześniona SeaCobra
  • AH-1W SuperCobra ("Whiskey Cobra")
  • AH-1Z SuperCobra ("Zulu Cobra")
  • Cobra Venom: Wersja sugerowana przez Wielką Brytanię
  • Model 309 King Cobra: Eksperymentalna wersja z dwoma silnikami.

Użytkownicy[edytuj | edytuj kod]

  •  Bahrajn
    • AH-1E (12)
    • TAH-1P wersja szkoleniowa (6)
  •  Iran
    • AH-1J (dostarczono 202 w latach 1975-1978)
  •  Izrael
    • AH-1S "Tzefa" צפע (dostarczono 60, różne wersje)
  •  Korea Południowa
    • AH-1S (dostarczono 42)
    • AH-1F (dostarczono 20)
    • AH-1J (dostarczono 8)
  •  Tajwan
    • AH-1W (dostarczono 63)
  •  Turcja
    • AH-1W (9)
    • AH-1P/S (dostarczono 32)

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Paweł Kłosiński. Bell AH-1 Cobra. „Aero technika lotnicza”. 9/92, wrzesień 1992. Warszawa: SimPress. ISSN 0867-6720. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]