Bronisław Pieracki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Bronisław Pieracki
Bronisław Pieracki
pułkownik dyplomowany piechoty pułkownik dyplomowany piechoty
Data i miejsce urodzenia 28 maja 1895
Gorlice
Data i miejsce śmierci 15 czerwca 1934
Warszawa
Przebieg służby
Lata służby 1914-1934
Siły zbrojne cesarska i królewska Armia Wojsko Polskie
Jednostki 2 Pułk Piechoty Legionów
4 Pułk Piechoty Legionów
Sztab Główny
Stanowiska II zastępca szefa SG
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
Odznaczenia
Order Orła Białego Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (czterokrotnie) Złoty Krzyż Zasługi Order Krzyża z Orłem I Klasy (Estonia)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Minister spraw wewnętrznych
Przynależność polityczna Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem
Okres urzędowania od 23 czerwca 1931
do 15 czerwca 1934
Poprzednik Felicjan Sławoj Składkowski
Następca Leon Kozłowski

Bronisław Wilhelm Pieracki (ur. 28 maja 1895 w Gorlicach, zamordowany 15 czerwca 1934 w Warszawie) – polski polityk, legionista, pułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego, wicepremier, minister spraw wewnętrznych, poseł na Sejm II kadencji w II RP, jeden z najbliższych współpracowników Józefa Piłsudskiego po przewrocie majowym, zaliczany do czołowych działaczy tzw. grupy pułkowników.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wczesne lata[edytuj | edytuj kod]

Bronisław Pieracki urodził się w rodzinie Stanisława Pierackiego, który był naczelnikiem straży skarbowej, oraz Eugenii Budziszewskiej. Jego rodzina osiadła w Galicji, uchodząc przed prześladowaniami rosyjskimi tuż po powstaniu listopadowym. Pieracki przyszedł na świat w Gorlicach, ale dzieciństwo i młodość spędził w Nowym Sączu. Tam uczęszczał do I Gimnazjum. Wkrótce wstąpił do Związku Walki Czynnej i Związku Strzeleckiego, a także tajnej organizacji niepodległościowej o nazwie Związek Jastrzębi[1].

Działalność niepodległościowa[edytuj | edytuj kod]

W 1913 ukończył szkołę oficerską Związku Strzeleckiego w Nowym Sączu, która zakończyła się dla niego uzyskaniem stopnia chorążego.

W latach 1914–1917 pełnił służbę w Legionach Polskich. Był dowódcą plutonu (od sierpnia 1914 do maja 1915), a później kompanii 2 Pułku Piechoty Legionów. 5 listopada 1914 awansował na podporucznika, a 26 maja 1915 – porucznika. Był już wówczas dowódcą 7 kompanii 4 Pułku Piechoty Legionów. Ciężko ranny podczas bitwy pod Jastkowem. Później (od stycznia do października 1916) walczył na Wołyniu. 1 listopada 1916 awansował na kapitana[2]. Objął wówczas dowództwo II batalionu 4 pułku piechoty Legionów.

Podczas kryzysu przysięgowego odmówił złożenia przysięgi wierności cesarzowi niemieckiemu. W efekcie został zdegradowany i wcielony do armii austro-węgierskiej (do 16 pułku obrony krajowej Krakau c.k. armii), w której służył do maja 1918. Następnie objął stanowisko dowódcy okręgu Polskiej Organizacji Wojskowej w Nowym Sączu a później we Lwowie. W tym czasie wznowił studia prawnicze na Uniwersytecie Jana Kazimierza.

Służba w Wojsku Polskim[edytuj | edytuj kod]

Z dniem 1 stycznia 1919 został przyjęty do Wojska Polskiego z zatwierdzeniem posiadanego stopnia majora. Był uczestnikiem walk o Lwów. W marcu 1919 przeszedł do pracy w Ministerstwie Spraw Wojskowych. Do lipca 1920 zajmował stanowisko w I Departamencie MSW, gdzie stał na czele Samodzielnej Sekcji Wyznań Niekatolickich. W lipcu 1920 awansowano go na stopień podpułkownika, a następnie otrzymał przydział do Kwatery Głównej Naczelnego Wodza. W okresie od 1 listopada 1923 do 15 października 1924 był słuchaczem Kursu Doszkolenia Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie.

W 1924 znajdował się w dyspozycji ministra spraw wojskowych i był oficerem nadetatowym 4 Pułku Piechoty Legionów. 1 grudnia 1924 Prezydent RP, Stanisław Wojciechowski na wniosek Ministra Spraw Wojskowych, gen. dyw. Władysława Sikorskiego awansował go na pułkownika ze starszeństwem z 15 sierpnia 1924 i 12. lokatą w korpusie oficerów zawodowych piechoty[3].

Uczestnik przewrotu majowego. Został wybrany na posła na Sejm w marcu 1928 z listy Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem z okręgu 44. (województwo krakowskie). Z dniem 26 marca tego roku przeniesiony z dyspozycji szefa Sztabu Generalnego WP w stan nieczynny na czas trwania kadencji sejmowej[4]. Wkrótce zrzekł się mandatu i powrócił do Wojska Polskiego na stanowisko II zastępcy szefa Sztabu Głównego. Z dniem 22 kwietnia 1929 został przeniesiony w stan nieczynny[5][6].

Minister[edytuj | edytuj kod]

Pieracki jako minister

Od 1929 zajmował różne stanowiska rządowe. Od kwietnia 1929 roku wiceminister spraw wewnętrznych w rządach Kazimierza Świtalskiego, V rządzie Kazimierza Bartla, I rządzie Walerego Sławka i II rządzie Józefa Piłsudskiego. Od grudnia 1930 do czerwca 1931 minister bez teki w randze wicepremiera w rządzie Walerego Sławka oraz Aleksandra Prystora. W latach 1931–1934 minister spraw wewnętrznych w rządach Aleksandra Prystora, Janusza Jędrzejewicza i Leona Kozłowskiego. Jako szef resortu był zwolennikiem zwalczania sił antypaństwowych, szczególnie komunistów. Opowiadał się także za porozumieniem z umiarkowanymi grupami ukraińskimi, z pominięciem kierownictw radykalnych, nacjonalistycznych organizacji. Powołał m.in. Komitet ds. Narodowościowych (w 1934). Prowadził zdecydowaną politykę, ale potępiał rasizm i terroryzm[1].

Postrzelony 15 czerwca 1934 przed restauracją przy ul. Foksal, przez członka Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) Hryhorija Maciejkę. Zmarł tego samego dnia.

16 czerwca 1934 Prezydent RP, Ignacy Mościcki awansował go z dniem 15 czerwca 1934 na stopnień generała brygady[7]. 21 czerwca pochowany na cmentarzu w Nowym Sączu.

Jego śmierć bezpośrednio przyczyniła się do powołania obozu odosobnienia w Berezie Kartuskiej.

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Pośmiertnie został kawalerem Orderu Orła Białego za istotne i wybitne zasługi położone w pracy nad odzyskaniem i utrwaleniem niepodległości Polski.

Pośmiertnie jego imię otrzymało wiele ulic w polskich miastach, które po wojnie nie powróciły do poprzedniej nazwy. Ulice te to m.in. w Warszawie (obecnie ul. Foksal), Katowicach (obecnie ul. Staromiejska i ul. Zygmunta Waltera-Jankego), Sosnowcu (obecnie al. Zwycięstwa), Zgierzu (obecnie ul. Łęczycka), Poznaniu (obecnie ul. Gwarna), Gdańsku (obecnie ulica Dworcowa), Bydgoszczy (obecnie ul. Karola Chodkiewicza), Tarnowie (obecnie ul. Adama Mickiewicza), Radomiu (obecnie ul. Mieczysława Niedziałkowskiego), Białystoku (obecnie ul. Warszawska), Lublinie (obecnie ul. I Armii Wojska Polskiego), Leżajsku (obecnie ul. burmistrzów Jana i Leopolda Zawilskich), Chełmie (obecnie ul. Adama Mickiewicza), Łomży (obecnie ul. Dworna), Lwowie (obecnie ul. Zaliznyczna), Stanisławowie (obecnie?), Myszkowie (obecnie Plac Dworcowy). Przed wojną w Częstochowie istniał plac Bronisława Pierackiego, współcześnie nosi nazwę placu Biegańskiego .Wieliczce: po II wojnie:Swierczewskiego, obecnie;Gdowska

Obecnie ulice imienia Bronisława Pierackiego istnieją m.in. w Krakowie, Nowym Sączu i Łapach.

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Jerzy Giza: Patriota – żołnierz niezłomny. nsi.pl. [dostęp 22 lipca 2011].
  2. Lista starszeństwa oficerów Legionów Polskich..., s. 5.
  3. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 131 z 17.12.1924 r.
  4. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 9 z 26.04.1928 r., s. 176.
  5. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 9 z 27.04.1929 r.
  6. Rocznik oficerski 1932, s. 15.
  7. Zarządzenie o mianowaniu na stopień generała brygady zostało ogłoszone w Dzienniku Personalnym M.S.Wojsk. Nr 14 z 22 grudnia 1934 r.
  8. Zarządzenie o nadaniu Orderu Orła Białego M.P. z 1934 r. Nr 138, poz. 185
  9. Minister spraw wewnętrznych Pieracki zamordowany. Sprawcy zbiegli. „Goniec Częstochowski”, s. 1, 16 czerwca 1934. 
  10. Lista odznaczonych Orderem Krzyża z Orłem.
  11. Polska Zbrojna, nr 171, 23 czerwca 1925, s.4.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Bronisław Pieracki: generał brygady, minister spraw wewnętrznych, poseł na sejm, żołnierz, mąż stanu, człowiek, oprac. Edmund Jezierski, Instytut Propagandy Państwowo-Twórczej, Warszawa 1934.
  • Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski, Generałowie Polski Niepodległej, Editions Spotkania, Warszawa 1991, wyd. II uzup. i poprawione.
  • Piotr Stawecki, Słownik biograficzny generałów Wojska Polskiego 1918-1939, Wydawnictwo Bellona, Warszawa 1994, ISBN 83-11-08262-6.
  • Rocznik Oficerski z 1924, s. 130, 340.
  • Lista starszeństwa oficerów Legionów Polskich w dniu oddania Legionów Polskich Wojsku Polskiemu (12 kwietnia 1917), Warszawa 1917.