Niebylec (województwo podkarpackie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Niebylec
Herb
Herb Niebylca
Kościół pw. Znalezienia Krzyża
Kościół pw. Znalezienia Krzyża
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat strzyżowski
Gmina Niebylec
Liczba ludności (2011) 586[1][2]
Strefa numeracyjna 17
Kod pocztowy 38-114
Tablice rejestracyjne RSR
SIMC 0656947
Położenie na mapie gminy Niebylec
Mapa lokalizacyjna gminy Niebylec
Niebylec
Niebylec
Położenie na mapie powiatu strzyżowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu strzyżowskiego
Niebylec
Niebylec
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Niebylec
Niebylec
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Niebylec
Niebylec
Ziemia49°51′22″N 21°54′12″E/49,856111 21,903333

Niebylecwieś (dawniej miasto) w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie strzyżowskim, w gminie Niebylec[3][4]. Wieś położona jest przy drodze krajowej 19 z Rzeszowa do Miejsca Piastowego.

Miejscowość liczy ok. 600 mieszkańców i jest siedzibą gminy Niebylec oraz siedzibą parafii Znalezienia Krzyża Świętego, należącej do dekanatu Czudec, diecezji rzeszowskiej[5]. W Niebylcu mieści się główna siedziba firmy przewozowej Neobus, która oferuje przewozy autokarowe z Podkarpacia w kierunku Warszawy (p. Rzeszów, Radom), Wrocławia (p. Rzeszów, Kraków, Katowice) i Łodzi (p. Kielce).

Niebylec uzyskał lokację miejską w 1509 roku, zdegradowany przed 1919 rokiem[6]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa rzeszowskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1460 roku właścicielami terenów Niebylca byli bracia: Marcin, Mikołaj, Jan i Stanisław Machowscy herbu Awdaniec. Niebylec był miastem w latach 15091919. Jego założycielem był Mikołaj Machowski z Machowa,dworzanin i krojczy królowej Elżbiety, któremu król Zygmunt Stary zezwolił na założenie miasta na terenie jego dziedzicznej wsi Jawornik (założonej w XV wieku). Początkowo miasto nosiło nazwę Jawornik, a później zmieniło nazwę na Niebylec. Obecnie wsie Jawornik Niebylecki i Niebylec to dwie niezależne jednostki administracyjne. Janusz Romer, właściciel Niebylca, w 1646 roku wybudował nowy kościół pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny. Na mocy dekretu biskupa sufragana krakowskiego wydanego 14 lipca 1650 roku przyłączono do parafii w Niebylcu kościół w Konieczkowej, który stał się świątynią filialną.

Kolejnymi właścicielami Niebylca byli Pieniążkiowie i Ankiewicze. W czasie konfederacji barskiej do obrony Polski przed wojskami rosyjskimi włączyli się mieszkańcy Niebylca, którymi dowodził Kajetan Junosza Łempicki, a potem wyruszył w 1794 roku na pomoc powstaniu kościuszkowskiemu. Ludność miasteczka trudniła się rolnictwem, rzemiosłem i handlem. Niebylec miał przywilej urządzania cotygodniowego targu i dwóch jarmarków rocznie (od 1801 roku – czterech jarmarków). Miasteczko znane było ze sprzedaży wołów, koni, krów i skór.

Na początku XVII wieku do Niebylca przeniesiona parafię z sąsiedniej wsi Konieczkowej. W XVIII wieku w miasteczku pojawiła się ludność żydowska, która na początku XX wieku stanowiła już większość mieszkańców Niebylca. W tym okresie właścicielem ziemskim w Niebylcu był Aszer Wałłach. W 1918 doszło tutaj do rabunku sklepów żydowskich przez mieszkańców okolicznych wsi. W czasie II wojny światowej żydowscy mieszkańcy Niebylca zostali wywiezieni, najpierw do getta w Rzeszowie, a później do obozu Belzec. W okolicach miasteczka działała w czasie okupacji AK, która nazwała te tereny mianem Rzeczpospolita Hyżneńsko-Niebylecka. Podobwód AK Rzeszów-Południe, teren Hyżne-Niebylec zarządzany był przez kpt. Józefa Maciołka „Żuraw”, „Roch”, zaś komendantami Placówek AK, byli: Jan Rabczak „Dąb”, Stanisław Jakubczyk „Chrobry”, Mieczysław Chedyński „Józef” oraz Jan Baran „Blizbor”

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Kościół pw. Znalezienia Krzyża Świętego i Wniebowzięcia NMP z 1936-1943 (powstał na miejscu starszej budowli z 1646).
  • Synagoga murowana z II poł. XIX wieku z dobrze zachowaną polichromią (obecnie budynek biblioteki).
  • Pozostałości cmentarza żydowskiego (zachowane są jedynie 2 macewy).
  • Dwór drewniano-murowany z początku XV wieku, rozbudowany w XVII i XIX wieku.
  • Kapliczka z przełomu XVIII i XIX wieku.
  • Drewniane domy przy rynku.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Portal polskawliczbach.pl
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2018-04-25].
  3. GUS. Wyszukiwarka TERYT
  4. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. Parafia pw. Znalezienia Krzyża Świętego w Niebylcu. [dostęp 2012-03-13].
  6. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 54-55.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]