Płazów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Płazów
Herb
Herb Płazowa
Cerkiew Zaśnięcia Matki Bożej
Cerkiew Zaśnięcia Matki Bożej
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat lubaczowski
Gmina Narol
Liczba ludności (2011) 468[1][2]
Strefa numeracyjna 16
Kod pocztowy 37-614[3]
Tablice rejestracyjne RLU
SIMC 0607021
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Płazów
Płazów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Płazów
Płazów
Ziemia50°18′44″N 23°14′29″E/50,312222 23,241389

Płazów – wieś (dawniej miasto) w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie lubaczowskim, w gminie Narol[4][5]}. Leży na pograniczu Płaskowyżu Tarnogrodzkiego i Równiny Biłgorajskiej, u podnóża krawędzi Roztocza Wschodniego. Przez wieś przepływa potok Lubówka, dopływ rzeczki Wirowa, uchodzącej do Tanwi.

Płazów uzyskał lokację miejską w 1614 roku, zdegradowany około 1815 roku[6].

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Płazów[4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0607038 Łozy przysiółek

Historia[edytuj | edytuj kod]

Płazów był niegdyś miastem założonym na prawie magdeburskim w 1614 na mocy przywileju króla Zygmunta III Wazy. Założyciel miasta Jan Płaza z Mstyczowa, starosta lubaczowski i niepołomicki, wielkorządca zamku krakowskiego wystawił tu drewniany kościół. Osadził przy nim Dominikanów; ci jednak z braku odpowiedniego uposażenia opuścili Płazów a posługę duszpasterską sprawował od 1615 r. proboszcz z Narola. Miasto miało też drugą nazwę: Lubela, pochodzącą od nazwą rzeczki, nad którą leży. Nie osiągnęło nigdy dużego znaczenia, było jednak prężnym lokalnym ośrodkiem rzemiosła i wymiany towarowej. Parafia w Płazowie powstała w 1630 r. a w roku 1639 ponownie uposażył ją król Władysław IV. Jeszcze w 1785 r. władze austriacki zaliczały Płazów do miasteczek, wkrótce jednak (w nieznanym bliżej roku) utracił prawa miejskie. W roku 1912 powstała placówka filialna parafii Płazów w Nowym Bruśnie, w 1945 w Hucie Różanieckiej, w 1966 w Rudzie Różanieckiej.

Do 1954 roku istniała gmina Płazów.

Kościół[edytuj | edytuj kod]

Kościół parafialny w Płazowie

Powstanie parafii w Płazowie pw. św. Archanioła Michała jest związane z założeniem miasta na mocy przywileju króla Zygmunta III Wazy w 1614 roku. Założyciel miasta Płazowa Jan Płaza z Mstyczowa, wielkorządca zamku krakowskiego oraz starosta Lubaczowski i Niepołomicki, zbudował drewniany kościół dla Dominikanów, którzy zaraz z powodu braku uposażenia go opuścili. W 1615 roku na prośbę miejscowej ludności bp Jerzy Zamoyski z Diecezji Chełmskiej zlecił opiekę nad kościołem ks. Sebastianowi Kozubskiemu (proboszczowi z Narola), a po jego śmierci, następnym proboszczem został ks. Błażej Zieliński. Instalacji kanonicznej parafii dokonał ks. Jan Sosin wikariusz generalny biskupa Chełmskiego. W 1639 roku król Władysław IV Waza ponownie uposażył parafię. Z terenu parafii zostały wydzielone nowe parafie: Nowe Brusno (1912), Huta Różaniecka (1945), Ruda Różaniecka (1966). Obecnie do parafii należą: Płazów, Łówcza i Piła, parafia posiada kościół filialny pw. Matki Bożej Bolesnej w Łówczy. Obecnie parafia liczy 970 mieszkańców i przynależy do Dekanatu Narol[7] w Diecezji zamojsko-lubaczowskiej.

Proboszczowie Parafii w Płazowie.
1639. ks. Błażej Zieliński.
1717-1738. ks. Ludwik Plinowski.
1738-1743. ks. Grzegorz Doliński.
1743-1748. ks. Roman Masłowski.
1748-1751. ks. Michał Sosnowski.
1751-1763. ks. Walenty Jędrzejowski.
1763-1765. ks. Jan Dachowski.
1765-1792. ks. Kazimierz Sikorski.
1792-1793. ks. Andrzej Dmuchowski.
1793-1798. ks. Łukasz Misiunkiewicz.
1798-1813. ks. Pius Milewski.
1813-1819. ks. Justyn Młodecki.
1819-1826. ks. Daniel Starzyński.
1826-1828. ks. Wojciech Starocki.
1828-1833. ks. Serafin Sewada.
1833-1838. ks. Ksawery Sanocki.
1838-1844. ks. Jerzy Mazanek.
1844. ks. Franciszek Ksawery Bliczyński.
1844-1859. ks. Józef Wierzchowski.
1859-1888. ks. Henryk Krzywoń.
1888-1899. ks. Józef Krzeptowski.
1900. ks. Antoni Moczanowski.
1900-1927. ks. Jan Stojak.
1927-1936. ks. Franciszek Brenny.
1936-1939. O. Ireneusz Kmiecik (administrator).
1939-1945. ks. Jan Terlecki.
1945-1950. ks. Marian Lisowski.
1950-1997. ks. Kazimierz Orzechowski.

Oświata[edytuj | edytuj kod]

Początki szkolnictwa parafialnego w Płazowie są datowane na początek XIX wieku, gdy powstała ruska szkoła parafialna (Schola parochialis)[8]. Szkoły parafialne ruskie powstawały na polecenie Eparchy Przemyskiego Jana Snigurskiego.

Szkolnictwo państwowe według archiwalnych Szematyzmów Galicji i Lodomerii jest datowane na 1869 rok. Była to Szkoła trywialna, a jej nauczycielem był Grzegorz Kopyściak[9]. W 1874 roku szkoła ponownie była parafialna, a od 1875 roku była filialna. Od 1880 roku szkoła stała się jednoklasowa; szkoły wiejskie były męskie, a od 1890 roku stały się mieszane (dla chłopców i dziewcząt). Od 1898 roku szkoła posiadała po dwoje nauczycieli: kierownik i pomocnik. Pomocnikami byli: Jan Krasucki (1898)[10], Michał Horoszko (1899-1900)[11], Władysław Zatlowski (1901), Klementyna Budzyńska (1903-1904), Maria Barówna (1907), Natalia Koralewicz (1908-1909), Weronika Koralewicz (1910-1914).

Kierownicy Szkoły w Płazowie.
1869-1872. Grzegorz Kopyściak.
1872-1874. Dymitr Łepak[12].
1874-1875. Jan Chomin[13].
1875-1876. ks. Aleksander Maciejewicz[14].
1876-1877. ks. Jan Niziołek[15].
1877-1879. Jerzy Kapuściak[16].
1879-1882. Karol Polakiewicz.
1882-1889. Teodor Kondrat[17].
1889-1891. Piotr Fitowski[18].
1891-1894. Teodor Kondrat.
1894-1895. Stanisław Maszlanka[19].
1895-1902. Józef Kokurewicz[20].
1902-1906. Eustachy Budzynowski.
1906-1907. Zofia Barówna[21].
1907-1914. Józef Koralewicz[22].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Układ miasteczka z placem dawnego rynku i siecią wąskich uliczek, bez historycznej zabudowy;
  • Murowany rzymskokatolicki kościół parafii św. Michała Archanioła, zbudowany w latach 1818-1821 r. na miejscu poprzednich, drewnianych obiektów (pierwszy z 1614 r., drugi z pocz. XVIII w.), konsekrowany w 1843 r. Przed kościołem stoją dwie parawanowe dzwonnice i pomnik z 1928 r. upamiętniający 10 rocznicę odzyskania niepodległości, odnowiony w 1991 r.;
  • Murowana cerkiew z 1936 r. pw. Zaśnięcia Matki Bożej zbudowana na miejscu drewnianej z 1728 r., nieużywana;
  • Murowany budynek dawnej karczmy z przełomu XVIII i XIX wieku.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa przemyskiego.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Portal polskawliczbach.pl
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2018-02-21].
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  4. a b GUS. Wyszukiwarka TERYT
  5. a b Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  6. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 60-61.
  7. Opis parafii Płazów na stronie diecezji
  8. "Schematismus Universi Venerabilis Cleri Dioeceseos Graeco Catholicae Premisliensis pro Anno Domini MDCCCXXX" strona 76
  9. "Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1870" strona 412
  10. "Szematyzm...na rok 1898" strona 509
  11. "Szematyzm...na rok 1899" strona 509
  12. "Szematyzm...na rok 1873" strona 388
  13. "Szematyzm...na rok 1875" strona 415
  14. "Szematyzm...na rok 1876" strona 424
  15. "Szematyzm...na rok 1877" strona 409
  16. "Szematyzm...na rok 1878" strona 393
  17. "Szematyzm...na rok 1883" strona 399
  18. "Szematyzm...na rok 1890" strona 427
  19. "Szematyzm...na rok 1895" strona 427
  20. "Szematyzm...na rok 1897" strona 427
  21. "Szematyzm...na rok 1907" strona 571
  22. "Szematyzm...na rok 1914" strona 734

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]