Płazów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Płazów
Herb
Herb Płazowa
Kościół parafialny pw. św. Michała Archanioła
Kościół parafialny pw. św. Michała Archanioła
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat lubaczowski
Gmina Narol
Liczba ludności (2011) 468[1][2]
Strefa numeracyjna 16
Kod pocztowy 37-614[3]
Tablice rejestracyjne RLU
SIMC 0607021
Położenie na mapie gminy Narol
Mapa lokalizacyjna gminy Narol
Płazów
Płazów
Położenie na mapie powiatu lubaczowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu lubaczowskiego
Płazów
Płazów
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Płazów
Płazów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Płazów
Płazów
Ziemia50°18′44″N 23°14′29″E/50,312222 23,241389
Cerkiew pw. Zaśnięcia Matki Bożej

Płazów – wieś (dawniej miasto) w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie lubaczowskim, w gminie Narol[4][5]}. Leży na pograniczu Płaskowyżu Tarnogrodzkiego i Równiny Biłgorajskiej, u podnóża krawędzi Roztocza Wschodniego. Przez wieś przepływa potok Lubówka, dopływ rzeczki Wirowa, uchodzącej do Tanwi.

Płazów uzyskał lokację miejską w 1614 roku, zdegradowany około 1815 roku[6], należał do starostwa niegrodowego lubaczowskiego na początku XVIII wieku[7].

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Płazów[4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0607038 Łozy przysiółek

Historia[edytuj | edytuj kod]

Płazów był niegdyś miastem założonym na prawie magdeburskim w 1614 na mocy przywileju króla Zygmunta III Wazy. Założycielem miasta był Jan Płaza z Mstyczowa, starosta lubaczowski i niepołomicki. Miasto miało też drugą nazwę: Lubela, pochodzącą od nazwą rzeczki, nad którą leży. Nie osiągnęło nigdy dużego znaczenia, było jednak prężnym lokalnym ośrodkiem rzemiosła i wymiany towarowej. Jeszcze w 1785 r. władze austriacki zaliczały Płazów do miasteczek, wkrótce jednak (w nieznanym bliżej roku) utracił prawa miejskie.

W I połowie XX wieku w Płazowie było 173 domy. W 1934 roku została utworzona zbiorowa gmina Płazów, w której skład weszły dotychczasowe gminy jednostkowe: Płazów, Ruda Różaniecka, Huta Różaniecka, Żuków, Freifeld i Gorajec. W 1954 roku gmina została podzielona na gromady, a w 1973 roku wieś włączono do gminy Narol.

Kościół[edytuj | edytuj kod]

Powstanie parafii w Płazowie pw. św. Archanioła Michała jest związane z założeniem miasta na mocy przywileju króla Zygmunta III Wazy w 1614 roku. Założyciel miasta Płazowa Jan Płaza z Mstyczowa, wielkorządca zamku krakowskiego oraz starosta Lubaczowski i Niepołomicki, zbudował drewnianą kaplicę dla o.o. Dominikanów, którzy zaraz z powodu braku uposażenia ją opuścili. W 1615 roku na prośbę miejscowej ludności bp Jerzy Zamoyski z Diecezji Chełmskiej zlecił opiekę nad kościołem ks. Sebastianowi Kozubskiemu (proboszczowi z Narola), a po jego śmierci, następnym proboszczem został ks. Błażej Zieliński.

Instalacji kanonicznej parafii dokonał ks. Jan Sosin wikariusz generalny biskupa Chełmskiego 12 czerwca 1630 roku. Ok. 1639 roku starosta lubaczowski Jerzy Ossoliński ufundował drewniany kościół pw. Świętej Trójcy i św. Michała Archanioła. W 1639 roku król Władysław IV Waza dokonał uposażenia parafii, do której należały: Płazów, Krupiec, Gorajec, Brusno i Żuków. W 1717 roku kościół spłonął i zaraz z fundacji starosty lubaczowskiego Adama Mikołaja Sieniawskiego, zbudowano następny drewniany kościół. Następnie do parafii przyłączono wsie: Hutę Bruśnieńską, Lubliniec, Rudę Rożaniecką, Rudkę Bruśnieńską i Hutę Borową. W roku 1912 powstała placówka filialna parafii Płazów w Nowym Bruśnie, w 1945 w Hucie Różanieckiej, w 1966 w Rudzie Różanieckiej.

W 1818 roku parafianie przy wsparciu barona Hermana Brunickiego i Zarządu Dóbr Kameralnych w Lubaczowie rozpoczęli budowę murowanego kościoła, który został poświęcony 6 stycznia 1822 roku, a konsekrowany w 1843 roku. W 1849 roku do parafii przyłączono Łówczę. W 1904 roku założono nowy cmentarz wspólny dla rzymsko-katolików i grekokatolików. Z terenu parafii zostały wydzielone nowe parafie: Nowe Brusno (1912), Huta Różaniecka (1945), Ruda Różaniecka (1966). W latach 2009-2014 przeprowadzono remont kościoła. Obecnie do parafii należą: Płazów, Łówcza i Piła. W Łówczy jest kościół filialny pw. Matki Bożej Bolesnej. Obecnie parafia liczy 970 mieszkańców[8].

Proboszczowie Parafii w Płazowie.
1639. ks. Błażej Zieliński.
1717-1738. ks. Ludwik Plinowski.
1738-1743. ks. Grzegorz Doliński.
1743-1748. ks. Roman Masłowski.
1748-1751. ks. Michał Sosnowski.
1751-1763. ks. Walenty Jędrzejowski.
1763-1765. ks. Jan Dachowski.
1765-1792. ks. Kazimierz Sikorski.
1792-1793. ks. Andrzej Dmuchowski.
1793-1798. ks. Łukasz Misiunkiewicz.
1798-1813. ks. Pius Milewski[9].
1813-1819. ks. Justyn Młodecki.
1819-1826. ks. Daniel Starzyński.
1826-1828. ks. Wojciech Starocki.
1828-1833. ks. Serafin Sewada.
1833-1838. ks. Ksawery Sanocki.
1838-1844. ks. Jerzy Mazanek.
1844. ks. Franciszek Ksawery Bliczyński.
1844-1859. ks. Józef Wierzchowski.
1859-1888. ks. Henryk Krzywoń.
1888-1899. ks. Józef Krzeptowski.
1900. ks. Antoni Moczanowski.
1900-1927. ks. Jan Stojak.
1927-1936. ks. Franciszek Brenny.
1936-1939. o. Ireneusz Kmiecik (adm.)[10].
1939-1945. ks. Jan Terlecki.
1945-1950. ks. Marian Lisowski.
1950-1997. ks. Kazimierz Orzechowski.
1997–2003. ks. Krzysztof Jankowski.
2003–2008. ks. Jan Muda.
2008–2017. ks. Krzysztof Radyk.
2017– nadal ks. Stanisław Burda.

Parafia przynależy do dekanatu Narol w diecezji zamojsko-lubaczowskiej.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Początki szkolnictwa parafialnego w Płazowie są datowane na początek XIX wieku, gdy na jakiś czas przed 1830 rokiem powstała ruska szkoła parafialna (Schola parochialis)[11].

W 1864 roku jest wzmiankowana szkoła parafialna ruska, której nauczycielem był Michał Krussu. W latach 1867-1873 była szkoła trywialna. W latach 1873-1874 szkoła ponownie była parafialna, a w latach 1874-1879 była filialna. Od 1879 roku szkoła stała się jednoklasowa; szkoły wiejskie były męskie, a od 1890 roku stały się mieszane (koedukacyjne). Od 1897 roku szkoła posiadała nauczycieli pomocniczych, którymi byli: Jan Krasucki (1897-1898), Michał Horoszko (1898-1900), Władysław Zatlowski (1900-1901), Klementyna Budzyńska (1903-1904), Maria Barówna (1905-1907), Natalia Koralewicz (1907-1909), Weronika Koralewicz (1909-1914).

Kierownicy Szkoły w Płazowie.
1863–1864. Michał Krussu.
1864–1865. Michał Krupa.
1865-1872. Grzegorz Kopyściak.
1872-1874. Dymitr Łepak[12].
1874-1875. Jan Chomin[13].
1875-1876. ks. Aleksander Maciejewicz[14].
1876-1877. ks. Jan Niziołek[15].
1877-1879. Jerzy Kapuściak[16].
1879-1882. Karol Polakiewicz.
1882-1889. Teodor Kondrat[17].
1889-1891. Piotr Fitowski[18].
1891-1894. Teodor Kondrat.
1894-1895. Stanisław Maszlanka[19].
1895-1902. Józef Kokurewicz[20].
1902-1906. Eustachy Budzynowski.
1906-1907. Zofia Barówna[21].
1907-1914. Józef Koralewicz[22].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Układ miasteczka z placem dawnego rynku i siecią wąskich uliczek, bez historycznej zabudowy;
  • Murowany rzymskokatolicki kościół parafii św. Michała Archanioła, zbudowany w latach 1818-1821 r. na miejscu poprzednich, drewnianych obiektów (pierwszy z 1614 r., drugi z pocz. XVIII w.), konsekrowany w 1843 r. Przed kościołem stoją dwie parawanowe dzwonnice i pomnik z 1928 r. upamiętniający 10 rocznicę odzyskania niepodległości, odnowiony w 1991 r.;
  • Murowana cerkiew z 1936 r. pw. Zaśnięcia Matki Bożej zbudowana na miejscu drewnianej z 1728 r., nieużywana;
  • Murowany budynek dawnej karczmy z przełomu XVIII i XIX wieku.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa przemyskiego.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Portal polskawliczbach.pl
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2018-02-21].
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  4. a b GUS. Wyszukiwarka TERYT
  5. a b Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  6. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 60-61.
  7. Wiesław Bondyra, Własność ziemska w województwie bełskim w czasach saskich, Lublin 2015, s. 34.
  8. Opis parafii na stronie diecezji
  9. Schematismus Universi Saecularis et Regularis Cleri Archi Diaeceseos Metropol. Leopol. Rit. Lat. 1814 (str. 21) [dostęp 2018-08-27]
  10. Schematismus Universi Saecularis et Regularis Cleri Archi Diaeceseos Matropol. Leopol. Rit. Lat. 1937 (str. 76) [dostęp 2018-08-27]
  11. "Schematismus Universi Venerabilis Cleri Dioeceseos Graeco Catholicae Premisliensis pro Anno Domini MDCCCXXX" strona 76
  12. "Szematyzm...na rok 1873" strona 388
  13. "Szematyzm...na rok 1875" strona 415
  14. "Szematyzm...na rok 1876" strona 424
  15. "Szematyzm...na rok 1877" strona 409
  16. "Szematyzm...na rok 1878" strona 393
  17. "Szematyzm...na rok 1883" strona 399
  18. "Szematyzm...na rok 1890" strona 427
  19. "Szematyzm...na rok 1895" strona 427
  20. "Szematyzm...na rok 1897" strona 427
  21. "Szematyzm...na rok 1907" strona 571
  22. "Szematyzm...na rok 1914" strona 734

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]