Rejestrowany związek partnerski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ceremonia zawarcia związku partnerskiego (PACS) kobiety i mężczyzny w Chalon-sur-Saône we Francji.
Sytuacja prawna osób homo-biseksualnych na świecie
Sytuacja prawna osób homo- i biseksualnych na świecie

Kontakty homoseksualne legalne

     Małżeństwo osób tej samej płci

     Rejestrowane związki partnerskie lub konkubinaty

     Uznawanie małżeństw osób tej samej płci zawartych za granicą

     Ograniczone uznawanie małżeństw osób tej samej płci na poziomie federalnym

     Związki jednopłciowe nieuznawane prawnie

Kontakty homoseksualne nielegalne

     Ograniczenie swobody wypowiedzi

     De jure nielegalne, de facto nie wszczyna się postępowania

     Kara więzienia

     Dożywotnie pozbawienie wolności

     Kara śmierci

Rejestrowany związek partnerski, formalny związek partnerski – uznany prawnie związek dwóch osób. W zależności od jurysdykcji regulacje prawne obejmują pary tej samej płci lub pary dowolnej płci. Zróżnicowany jest także zakres praw i obowiązków. Przepisy mogą nadawać parom wszystkie obowiązki i prawa dostępne dla małżeństw lub tylko część takich praw i obowiązków. Stosowanych jest wiele nazw dla wprowadzanych form prawnych, zwykle różnią się one także przyznawanymi prawami. W niektórych stanach USA prawo zawarcia związku partnerskiego przysługuje wszystkim parom homoseksualnym, jednak w przypadku par heteroseksualnych tylko związkom, w których jeden z partnerów nie osiągnął wyznaczonego wieku[1].

W Stanach Zjednoczonych, ze względu na znaczne różnice, wyróżniane są związki cywilne (ang. Civil Unions) oraz partnerstwo domowe (ang. Domestic Partnerships), a w niektórych stanach dla osób tej samej płci dostępne są jedynie małżeństwa[2].

W państwach, w których tego rodzaju związki są dostępne dla par bez określenia płci, pary różnej płci stanowią większość, np. we Francji w roku 2010 ok. 96%.

Zarys historyczny[edytuj | edytuj kod]

Stosunek społeczeństwa do homoseksualizmu i formalnych związków par tej samej płci jest zależny od miejsca i czasów – począwszy od pełnej akceptacji i integracji, poprzez neutralność i tolerancję, po nieuznawanie, dyskryminację, prześladowanie i fizyczną eksterminację[3]

Najstarsze zapiski o zawieraniu formalnych związków między osobami tej samej pochodzą z doryckiej Krety (VII wiek p.n.e.) i starożytnego Rzymu. Związki tej samej płci zawierano formalnie też w pierwszych wspólnotach chrześcijańskich[4]

Wraz z rosnącymi problemami ekonomicznymi i politycznymi, ludzie homoseksualni, jak inne mniejszości, stali się kozłami ofiarnymi dla cesarzy Rzymu i kościoła katolickiego, usprawiedliwiając nieudolność rządzących bądź niepowodzenia organizacji kościelnych[5].

Najstarszy znany zapis dotyczący zawarcia małżeństwa jednopłciowego pochodzi z 1061 roku kiedy to związek zawarli Pedro Díaz i Muño Vandilaz z hiszpańskiej Galicji. Ślub został udzielony przez kapłana w małej kaplicy, a dokumenty historyczne o tym wydarzeniu odnaleziono w Klasztorze San Salvador de Celanova[6].

W czasach wiktoriańskich znane było bostońskie małżeństwo – związek dwóch niezamężnych kobiet[7]. Współczesne uznanie związków tej samej płci przez całe państwo zapoczątkowano w Danii, w roku 1989.

Sytuacja prawna[edytuj | edytuj kod]

Na świecie[edytuj | edytuj kod]

Status prawny związków osób tej samej płci w Europie:

     Małżeństwa osób tej samej płci

     Rejestrowane związki partnerskie

     Konkubinaty

     Nieuznawane

     Konstytucja definiuje małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny

Państwa, jednostki terytorialne i miasta, w których wprowadzono w prawie związki partnerskie (obejmujące pary osób tej samej płci i ewentualnie też pary różnopłciowe). Daty uprawomocnienia, jeśli w całym kraju, znajdują się w nawiasie; jeśli nie – daty uprawomocnienia w poszczególnych regionach, miastach, zwłaszcza jeśli przed wprowadzeniem w całym kraju, ze względów historycznych.

W kilkunastu państwach stworzono możliwość prawną zawarcia związku małżeńskiego osobom tej samej płci. Skutkiem nowych regulacji może być uchylenie przepisów regulujących istnienie związków partnerskich. W przypadku Szwecji[8] , Norwegii[9], Islandii[10], Danii[11] i kilku stanów w USA – daty obowiązywania do czasu uchylenia ustaw o związkach i legalizacji małżeństw osób tej samej płci.)

Afryka[edytuj | edytuj kod]

Ameryka Południowa[edytuj | edytuj kod]

Ameryka Północna[edytuj | edytuj kod]

Australia i Oceania[edytuj | edytuj kod]

Europa[edytuj | edytuj kod]

Międzynarodowe uznanie związków partnerskich[edytuj | edytuj kod]

W niektórych państwach regulacje prawne uznają zawarte za granicą związki quasi-małżeńskie. Jednak rzadko jest to akceptacja bezwarunkowa. W Stanach Zjednoczonych pomimo istnienia zasady full faith and credit (pełnego, wzajemnego uznawania aktów i czynności prawnych dokonanych w innym stanie) prawo federalne dopuszcza odmowę skutków prawnych związkom niebędącym małżeństwem różnopłciowym. Uznania związków partnerskich poza granicami państwa, w którym został zawarty nie gwarantuje także Unia Europejska. Związki pozbawione konstytutywnych cech małżeństwa nie muszą być akceptowane przez polskiego ustawodawcę. Sprawy nie powiązane bezpośrednio z uznaniem związku, takie jak zobowiązania alimentacyjne, mogą być traktowane przez polskie sądy jako zobowiązania pozaumowne lub mogą być zastosowane przepisy analogiczne[82]

W Polsce[edytuj | edytuj kod]

Polska pozostaje krajem bez formalnych związków partnerskich.

W 2004 senator Maria Szyszkowska przedstawiła projekt ustawy o zarejestrowanych związkach partnerskich[83], zatwierdzony przez Senat, nie został on jednak poddany głosowaniu w Sejmie IV kadencji z powodu niewprowadzenia go przez ówczesnego Marszałka Sejmu Włodzimierza Cimoszewicza do porządku obrad. To spowodowało, że – zgodnie z zasadą dyskontynuacji – projekt przepadł.

W styczniu 2008 na zapytanie o kwestie regulacji prawnych związków partnerskich rzecznik rządu Donalda Tuska Agnieszka Liszka odpowiedziała: Rada Ministrów nie zajmowała się i nie będzie zajmować się tą sprawą[84].

W czerwcu 2009 powstała Grupa Inicjatywna ds. związków partnerskich, której celem jest przeprowadzanie konsultacji społecznych dotyczących oczekiwań w zakresie regulacji prawnej związków partnerskich w Polsce oraz zainicjowanie i kontynuacja debaty publicznej na ten temat[85]. Po roku jej działania powstał projekt ustawy[86]. Został on zaprezentowany w Sejmie 17 maja 2011 – z tej okazji wystosowano też apel do Marszałka Grzegorza Schetyny zaprezentowany na konferencji zorganizowanej w redakcji Gazecie Wyborczej[87].

W styczniu 2013 Sejm, po burzliwej dyskusji[88], głosami posłów PiS, SP, zdecydowanej większości posłów PO[89] i PSL odrzucił w pierwszym czytaniu poselskie projekty ustaw o związkach partnerskich wraz z przepisami wprowadzającymi przygotowane przez SLD, RP oraz PO[90][91]. Przed głosowaniem ówczesny minister sprawiedliwości Jarosław Gowin poinformował, że w ocenie jego resortu wszystkie przedstawione projekty są sprzeczne z art. 18 Konstytucji, z czym nie zgodził się premier Donald Tusk podkreślając, że w sprawie konstytucyjności rozpatrywanych projektów nie ma stanowiska żadnej instytucji rządowej[92][93]. Premier Donald Tusk wygłosił przemówienie głosząc, że związki partnerskie to nie sprawa sumień, lecz przywództwa w partii, aczkolwiek nie wprowadzono dyscypliny partyjnej w tej sprawie, mimo stosowania jej nawet w sprawach dotyczących wicemarszałków sejmu[94][95].

Wraz z projektem ustawy o związkach partnerskich wniesiona została poprawka do ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe. Propozycja zmian obejmowała wprowadzenie nowego rozdziału o tytule "Sprawy partnerskie"[96]. Propozycja zmian nie została uchwalona

Debaty narodowe nad uznaniem[edytuj | edytuj kod]

Debaty na temat formalnego uznawania stabilnych związków tej samej płci rozpoczęto w następujących krajach:

Przebieg debaty[edytuj | edytuj kod]

Argumenty za[edytuj | edytuj kod]

Argument równouprawnienia[edytuj | edytuj kod]

Zwolennicy tworzenia regulacji prawnych dla par osób tej samej płci i kraje które je wprowadziły uważają, iż orientacja seksualna nie powinna wpływać na prawa obywateli w obrębie społeczeństw i nie może być powodem do dyskryminacji w jakimkolwiek aspekcie życia społecznego[117][118][119][120]. Osoby pozostające w związku z inną osobą tej samej płci nie powinny odczuwać nacisków ze strony środowiska by ukryć swoją orientację seksualną, lub wstydzić się swoich związków czy publicznego okazywania uczuć, np. trzymania się za ręce, wzajemnych pocałunków, co w niektórych systemach prawnych ma niejasny status[121].

Zwolennicy uważają również, że związki osób tej samej płci powinny być uznane, w tym samym lub podobnym stopniu, co związki osób różnej płci[122]. Przykładowo, sądy najwyższe Brazylii i RPA przychylnie ustosunkowały się do takich poglądów, czego efektem jest utworzenie w tych państwach regulacji prawnych niezbędnych dla formalnego istnienia związku partnerskiego, nadających mu niektóre prawa w analogii do uprawnień małżeństwa[potrzebne źródło].

Argument pomyślności obywateli[edytuj | edytuj kod]

Poseł Robert Biedroń ostrzegł, że wiele osób homoseksualnych opuściło Polskę z powodu dyskryminacji obywateli LGBT przez polski system prawny[123].

Środowisko naukowe podkreśla negatywny wpływ dyskryminacji prawnej na funkcjonowanie psychiczne i społeczne nie tylko osób homoseksualnych, jak również reszty społeczeństwa, zwłaszcza ich rodzin. Ich zdaniem, niechęć względem prawnego uznania związków tej samej płci prowadzi do trwałego poczucia wykluczenia i napiętnowania mniejszości seksualnych, jak i tych, którzy są posądzani o bycie mniejszością seksualną. Psychologowie aktywnie wspierają równouprawnienie osób homoseksualnych i heteroseksualnych. Swoją postawę opierają na wynikach badań, które stwierdzają brak różnic między jakością związków tworzonych przez osoby homoseksualne i heteroseksualne, zdolnością do wychowywania dzieci przez te osoby jak i brak różnic w ich zdrowiu psychicznym[124][125].

Argument sprawiedliwości społecznej[edytuj | edytuj kod]

Zdaniem zwolenników potrzebne jest uregulowanie wielu kwestii, z którymi często spotykają się pary jednopłciowe. Mowa jest tu o takich prawach i obowiązkach jak przykładowo[126][127]:

  • automatyczna wspólnota majątkowa między partnerami,
  • prawo do odwiedzin w szpitalu chorego partnera lub partnerki oraz informacji o jego lub jej stanie zdrowia,
  • prawo do otrzymania dokumentacji o stanie zdrowia partnera lub partnerki,
  • prawo o decydowaniu w kwestii dalszego leczenia partnera lub partnerki w przypadku ciężkiej choroby,
  • prawo do odbioru korespondencji partnera lub partnerki,
  • prawo do odbioru wynagrodzenia za pracę partnera lub partnerki,
  • prawo do wspólnego opodatkowania partnerów lub partnerek,
  • prawo do ubiegania się wspólnie o przyznanie kredytu,
  • obowiązek alimentacyjny,
  • prawo do renty bądź emerytury po zmarłym partnerze lub partnerce,
  • prawo do odmowy składania zeznań przeciwko partnerowi lub partnerce,
  • prawo do dziedziczenia ustawowego po zmarłym partnerze lub partnerce,
  • prawo do organizowania pochówku partnera lub partnerki,
  • prawo do reprezentacji partnera lub partnerki, np. przy wypożyczaniu książek i rezerwacji biletów
  • prawo do wspólnego najmu: w razie śmieci jednego z partnerów lub jednej z partnerek, żyjący partner lub partnerka mogą przejąć najem,
  • prawo do bycia traktowanymi jako osoby spokrewnione więzami emocjonalnymi

Niektóre z tych praw, które przysługują stabilnym związkom osób różnej płci teoretycznie mogłyby być rozwiązane dzięki umowom prawnym i notarialnym, lecz w praktyce te umowy bywają niehonorowane, a ich moc prawna jest bardzo ograniczona[128].

Argument ekonomiczny[edytuj | edytuj kod]

Pomimo tego, iż niektóre z tych praw mogłyby być dostępne dla osób pozostających w nieformalnych związkach partnerskich w Polsce dzięki podpisaniu stosownego pełnomocnictwa spisywanego u notariusza lub w inny sposób, deklaracje notarialne są często bezwartościowe, ponieważ są pozbawione mocy prawnej i bywają niehonorowane[129]. Są one także związane z wysokimi opłatami bądź podatkiem, z których zwolnieni są małżonkowie, bez względu na to czy posiadają potomstwo, czy nie[130].

Według Richarda Floridy wysoki poziom tolerancji przyciąga ludzi twórczych oraz umożliwia im publiczne funkcjonowanie. Amerykański ekonomista posługuje się wskaźnikiem nazywanym „Gay Index“, czyli odsetkiem osób jawnie deklarujących orientację homoseksualną. W miastach gdzie poziom tolerancji jest wyższy rozwój nauki i przemysłu jest większy[131].

Argument religijny[edytuj | edytuj kod]

Odpierając stanowisko katolicyzmu, religijni zwolennicy wprowadzenia związków partnerskich twierdzą, że podstawowym celem małżeństwa, jak i związku partnerskiego jest stworzenie społecznej i prawnej platformy dla wzajemnej miłości i wzajemnego wsparcia małżonków lub partnerów czy partnerek. Funkcje rodzicielskie i wychowawcze w małżeństwie lub są dobrowolne i zazwyczaj nie obejmują całego okresu trwania małżeństwa, a prawa jakie posiadają małżonkowie w większości nie zależą od faktu posiadania dzieci[132]. Zwolennicy są zdania, że strach przed wprowadzeniem związków partnerskich jest strachem przed zmianą[133].

Obecny papież Franciszek jeszcze jako kardynał zaproponował związki partnerskie jako „mniejsze zło”, kiedy w Argentynie trwała debatowała nad uznaniem małżeństw osób tej samej płci[134]. Kościoły państwowe m.in: Szwecji, Danii i Holandii błogosławią związki zarówno tej samej, jak i różnej płci. Kościół Katolicki sprzeciwia się jednak związkom osób tej samej płci[135].

John Boswell w swojej książce „Same-Sex Unions in Premodern Europe“ opisał adelphopoiesis jako formę małżeństwa homoseksualnego. Jego interpretacja została skrytykowana przez naukowców[136][137].

Argument biurokratyczny[edytuj | edytuj kod]

Pomimo tego, że związek partnerski można do pewnego stopnia stworzyć poprzez notariusza, jest to kosztowne, a także istnieje problem z ich uznawaniem[129].

Argument konstytucyjny[edytuj | edytuj kod]

Konstytucja Rzeczypospolitej nie zabrania możliwości zawierania związków partnerskich, choć przeciwnicy twierdzą inaczej, a konstytucja winna być interpretowana z życzliwością względem obywateli Polski, kierując się preambułą i innymi przepisami prawa[138][139][140]. Przykładami są:

Art. 1.
Rzeczpospolita Polska jest dobrem wspólnym wszystkich obywateli.
Art. 2.
Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.
Art. 31.
Wolność człowieka podlega ochronie prawnej.
Każdy jest obowiązany szanować wolności i prawa innych.
Art. 32.
Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.
Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny.

Konstytucja RP

Argument patriotyczny i reputacji Polski[edytuj | edytuj kod]

Tradycyjnie Królestwo Polskie, Korona Królestwa Polskiego, Rzeczpospolita Obojga Narodów, których spadkobierczynią jest III Rzeczpospolita (współczesna Polska), były krajami postępowymi i tolerancyjnymi. Polska jako jedyny kraj Europy nigdy w swojej historii nie karała mężolubstwa (homoseksualizmu)[141], będąc ostoją otwartości i tolerancji. Obecnie Polska jest postrzegana na świecie jako kraj homofobiczny[142][143][144][145]. Unikanie wprowadzenia związków partnerskich zostało nazwane przez posła Tadeusza Iwińskiego ciosem w reputację Polski[146], a przez profesora Jana Hartmana wstydem dla polskiej demokracji[147]

Argument rodzinny[edytuj | edytuj kod]

Rodziny LGBT istnieją nawet w tych społeczeństwach, które są im wrogie[148][149]. Związki partnerskie dałyby rodzinom LGBT więcej stabilności i umożliwiałyby rodzicom lub opiekunom przekazanie opieki nad osieroconym dzieckiem w przypadku śmierci jednego rodzica lub opiekuna, na rzecz jego lub jej żyjącego partnera lub partnerki. [150][151][152]

Argument zmian społecznych[edytuj | edytuj kod]

Związki partnerskie są uznawane w państwach otwartych, a zmiany społeczne w Polsce są bardzo dynamiczne na korzyść możliwości zawierania związków partnerskich, zwłaszcza tej samej płci: w 2002 jedynie 15% Polaków popierało związki partnerskie tej samej płci, w 2010 już 45%[153], a w 2013 – 47%[154]. Rośnie liczba konkubinatów, które nie mają dostępu przynajmniej do części praw małżeństw[155][156]. Z badania wynika, że tylko jedna trzecia badanych Polaków chciałaby nowych przepisów, które by regulowały partnerskie związki heteroseksualne (31 proc.) oraz związki homoseksualne (32 proc.)[157].

Poparcie dla związków partnerskich (sondaż OBOP)[158] dla par różnej płci dla par tej samej płci
TAK NIE TAK NIE
Procent uczestników (III 2013) 67% 34% 47% 53%

Argumenty przeciw[edytuj | edytuj kod]

Argumenty religijne i moralne[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z doktryną kościoła katolickiego, islamu, judaizmu ortodoksyjnego, bahaizmu, hinduizmu i wielu sekt indyjskich małżeństwo jest uświęconym przez Boga związkiem kobiety i mężczyzny. Kościół katolicki jest przeciwny wprowadzaniu pozamałżeńskich regulacji prawnych, zwłaszcza dotyczących osób tej samej płci. Rejestrowane związki partnerskie według doktryny tego wyznania nie spełniają wymogów małżeństwa, gdyż związek ten skierowany jest, zgodnie z nauką tego Kościoła, do dobra zarówno kobiety i mężczyzny oraz głównie w celach prokreacji potomstwa[159]. Według Kościoła katolickiego wprowadzanie w prawie zapisu o związkach partnerskich jest „legalizacją zła”. Jednocześnie Kościół katolicki oczekuje od swoich wiernych „przeciwstawienia się zalegalizowaniu prawnemu związków homoseksualnych” i zaleca osobom homoseksualnym celibat, zaś wobec parlamentarzystów katolickich, którzy „mają do czynienia z prawem przychylnym związkom homoseksualnym”, nakłada „obowiązek moralny” wyraźnego publicznego sprzeciwu i głosowania przeciw projektowi ustawy[160]. Przeciwnicy związków partnerskich argumentują, że związki partnerskie prowadzą do pomnożenia chaosu społecznego[161].

Argument konstytucyjny[edytuj | edytuj kod]

Według Marka Biernackiego związki quazi-małżeńskie proponowane w przedstawianych w polskim sejmie projektach ustaw o związkach partnerskich były niezgodne z konstytucją. W wywiadzie dla prasy polityk zaznaczył, że jest to wypowiedź prywatna[162].

Art. 18.
Małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej.

Konstytucja RP

Argument nierównego traktowania[edytuj | edytuj kod]

Kobieta trzymająca baner z napisem "Nie pytałam jej czy zawrze ze mną związek partnerski"

Do przeciwników związków partnerskich należą działacze LGBT, którzy uznają związki partnerskie jako dyskryminującą i poniżającą alternatywę dla małżeństwa. Ich zdaniem wcześniej nieznany termin jest zaproszeniem do nierównego traktowania, kiedy celem równouprawnienia powinna być równość małżeństw. Ci działacze podkreślają, że możliwość zawierania małżeństw tej samej płci nie krzywdzi nikogo, ponieważ wszystkie małzeńtwa mają prawa i obowiązki, a może krzywdzić przez stygmatyzację dzieci par tej samej płci[163].

Argument niewystarczającego poparcia[edytuj | edytuj kod]

Istnieje duży stopień poparcia dla związków partnerskich osób różnej płci pozostających w stałych związkach (85% w Polsce), który jest dużo mniejszy dla związków tej samej płci, zatem wiele kontrowersji i debat skupia się na tych właśnie związkach i homoseksualizmie. W przypadku Polski, większość ankietowanych - 68% nie akceptuje legalizacji małżeństw homoseksualnych a 60% nie wyraża zgody również na legalizację związków partnerskich osób tej samej płci[164].

Poparcie dla związków partnerskich (sondaż CBOS)[165] dla par różnej płci dla par tej samej płci
TAK NIE TAK NIE
Procent uczestników (II 2013) 85% 11% 33% 60%
Poparcie dla związków partnerskich (sondaż OBOP)[166] dla par różnej płci dla par tej samej płci
TAK NIE TAK NIE
Procent uczestników (III 2013) 67% 34% 47% 53%
Poparcie dla związków partnerskich (Sondaż Homo Homini) VI 2013[167]
TAK NIE
Procent uczestników 55% 39%
Poparcie dla związków partnerskich osób tej samej płci (sondaż PBS) X 2013[168]
TAK NIE
Procent uczestników 40% 46%

Chronologia[edytuj | edytuj kod]

1989
  • 1 października: Dania jako pierwszy kraj na świecie umożliwiła formalizację związków par tej samej płci.
2001
  • 16 lutego: w Niemczech weszła w życie ustawa o rejestrowanych związkach partnerskich (eingetragene Lebenspartnerschaft) osób tej samej płci.
2002
  • 5 czerwca: Szwecja wprowadziła przepis, według którego pary tej samej płci mogą starać się o adopcję.
2004
  • 17 listopada: Brytyjska Izba Lordów uchwaliła ustawę o związkach partnerskich.
  • 8 grudnia: Parlament Nowej Zelandii wprowadził (za 65, przeciw 55) związki partnerskie, ale odrzucono poprawki dotyczące małżeństw par tej samej płci.
  • 8 grudnia: Izraelski rząd zasygnalizował, że planuje możliwość formalizacji związków par tej samej płci i nada im pewne przywileje.
2005
  • 22 lutego: Rząd brytyjski ogłosił wprowadzenie w życie 5 grudnia 2005 roku ustawy o związkach partnerskich (ang. Civil Partnership Act) na obszarze całej Wielkiej Brytanii.
  • 14 marca: Amerykański sędzia Richard Kramer II instancji w Kalifornii uznał zakaz małżeństw homoseksualnych za niekonstytucyjny.
  • 5 czerwca: w głosowaniu powszechnym szwajcarski kanton Zurych przyjął ustawę o związkach partnerskich par tej samej płci(PartG), wchodzącą w życie 1 stycznia 2007.
  • 28 października: Sąd Najwyższy amerykańskiego stanu Alaska orzekł, że ograniczony dostęp do przywilejów, jakie posiadają partnerzy w związkach małżeńskich, a jakich nie mogą posiadać partnerzy żyjący w związkach partnerskich, jest niekonstytucyjny. Nakazał zmiany w prawie do końca 2006 roku.
2006
  • 15 marca: Parlament Czech zatwierdził ustawę o związkach partnerskich osób tej samej płci, tym samym odrzucił próbę zablokowania tej ustawy przez prawicowego prezydenta Czech, Vaclava Klausa (za 101 głosów, przeciw 99).
  • 23 lipca: W Słowenii wejście w życie ustawy o związkach partnerskich.
  • wrzesień: Senat Urugwaju uchwalił ustawę wprowadzającą w prawie instytucję związku partnerskiego dla osób tej samej i różnej płci. Uchwała ta musi zostać jeszcze przegłosowana przez niższą izbę parlamentu.
  • 25 października: Sąd Najwyższy amerykańskiego stanu New Jersey uznał, opierając się na zasadzie równości, że nie można odmawiać osobom żyjącym w związkach homoseksualnych prawa do przywilejów jakie posiadają małżeństwa. Jednocześnie nakazał stosowne zmiany w prawie stanowym.
  • 13 listopada: Władze miasta Meksyk wprowadziły w prawie, po raz pierwszy w historii państwa Meksyk, formalne związki partnerskie osób tej samej płci dla par żyjących w stolicy kraju.
  • 8 grudnia: Parlament stanu Australii Południowej uchwalił ustawę o związkach partnerskich nadającą parom dowolnej płci większość praw, jakie posiadają pary w związkach małżeńskich.
  • 14 grudnia: Parlament stanowy amerykańskiego stanu New Jersey uchwalił ustawę o związkach partnerskich, dającą te same prawa i obowiązki parom osób tej samej płci, jakie daje małżeństwo.
2007
  • 1 stycznia: W Szwajcarii wejście w życie ustawy o związkach partnerskich dającej większość praw, jakie posiadają małżeństwa dla par tej samej płci.
  • 11 stycznia: Legislatura stanu Coahuila w Meksyku uchwaliła ustawę o formalnych związkach partnerskich dla par tej samej płci.
  • 1 lutego: Parlament Włoch przegłosował pracę nad ustawą wprowadzającą rejestrowane związki partnerskie.
  • 21 kwietnia: Chris Gregoire, gubernator amerykańskiego stanu Waszyngton, podpisał ustawę o związkach partnerskich.
  • 26 kwietnia: Senat amerykańskiego stanu New Hampshire przegłosował wprowadzenie związków partnerskich. Ustawa weszła w życie 1 stycznia 2008 roku[169].
  • 9 maja: Gubernator amerykańskiego stanu Oregon Ted Kulongoski podpisał Oregon Family Fairness Act, która wprowadza na terenie tego stanu związki partnerskie pod nazwą domestic partnership. Ustawa weszła w życie 1 stycznia 2008 roku[170].
  • 17 grudnia: Węgierski parlament przyjął ustawę wprowadzającą w kraju związki partnerskie dające te same prawa co małżeństwo z wyjątkiem praw adopcyjnych. Ustawa wejdzie w życie 1 stycznia 2009 roku[171][172]
  • 19 grudnia: Parlament Urugwaju uchwalił ustawę o związkach partnerskich[173]. 27 grudnia prezydent Urugwaju Tabare Vazquez podpisał ustawę, wejdzie ona w życie z dniem 1 stycznia 2008 roku[174].
2008
  • 27 marca: Mariela Castro, córka Raúla Castro, zapowiedziała, że w czerwcu parlament Kuby będzie głosował nad ustawą regulującą związki partnerskie[175].
  • 1 kwietnia: Europejski Trybunał Sprawiedliwości rozpatrując sprawę Tadao Maruko przeciwko Versorgungsanstalt der deutschen Bühnen orzekł, iż odmowa przyznania renty rodzinnej zarejestrowanemu partnerowi związku partnerskiego stanowi bezpośrednią dyskryminację ze względu na orientację seksualną przy założeniu, że pozostali przy życiu małżonkowie i pozostali przy życiu zarejestrowani partnerzy znajdują się w porównywalnej sytuacji w odniesieniu do tej renty rodzinnej[176][177]. Według niektórych opinii wyrok oznacza, iż w krajach Unii, w których wprowadzono w prawie rejestrowane związki partnerskie, partnerzy tej samej płci powinni posiadać takie same prawa, jak małżonkowie[178].
  • 17 kwietnia: Konstytucyjny Sąd Kolumbii wydał orzeczenie, w którym stwierdził, iż pary osób tej samej płci powinny mieć te same prawa i przywileje dotyczące emerytury, opieki zdrowotnej jak pary przeciwnej płci w małżeństwie. Zdaniem sędziów, wykluczenie partnerów związków jednopłciowych narusza podstawowe prawa o niedyskryminacji i godności człowieka. Jednocześnie sąd stwierdził, iż wyrok nie oznacza automatycznego wprowadzenia związków partnerskich w prawie – to leży w autonomii Kongresu Narodowego Kolumbii. W odpowiedzi przedstawiciele Kościoła katolickiego ostrzegli sędziów, iż naruszyli prawo kościelne i sakramenty kościelne mogą być dla nich zabronione[179].
  • 3 lipca: Ministerstwo Sprawiedliwości Estonii ogłosiło, iż pracuje nad ustawą o związkach partnerskich. Zgodnie z zapowiedziami ustawa ma być głosowana przez estoński parlament w 2009 roku[180].
2009
2010
  • Związki partnerskie przyjmują Węgry, Kolumbia, stany USA Waszyngton i Newada oraz Austria
  • 10 sierpnia: Główny sąd w Kostaryce zablokował możliwość referendum w sprawie związków partnerskich. Uzasadniając swoje postanowienie sędziowie stwierdzili, że postawiłoby to mniejszość seksualną w sytuacji dla nich niekorzystnej oraz że to sprawa legislacyjna, a nie wyborcza[181].
  • 1 września: Setki ludzi poszło w marszu przez ulice Dublina protestując przeciwko związkom partnerskim. Irlandzkie środowisko LGBTQ czuje się równe osobom heteroseksualnym i dlatego domagają się małżeństw. Mimo wprowadzenia związków partnerskich w 2009 roku słyszy się głosy, że to tylko próba przekupienia przez rząd ciszy i spokoju. Max Krzyzanowski, organizator wydarzenia, powiedział: „osobny system nie jest równym systemem.” (odnosił się do pomysłu zrównania praw związków i małżeństw)[182]
Wiki letter w.svg Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
2011
  • 1 stycznia: W Irlandii weszło w życie prawo o związkach partnerskich[183].
  • 5 maja: sędziowie Sądu Najwyższego w Brazylii zagłosowali by 112 prawa z których korzystają małżeństwa różnej płci przysługiwały także związkom tej samej płci. Decyzja została przyjęta 10–0 z jednym sędzią, który wstrzymał się, ponieważ mówił publicznie na korzyść związków tej samej płci, kiedy był adwokatem[184]. Zarządzenie dało parom tej samej płci w stabilnych związkach te same prawa finansowe i socjalne, z których korzystają ludzie pozostający w związkach tej samej płci[185].
  • 17 maja: W Polsce złożono projekt ustawy o umowie związku partnerskiego do Sejmu[186]
  • 19 czerwca: 68,8% biorących udział w referendum w Liechtensteinie poparło wprowadzone w marcu związki partnerskie oparte na modelu szwajcarskim; wynik jest wiążący[187].
2012
2013
  • 25 stycznia: W Polsce odrzucenie przez Sejm poselskich projektów ustaw o związkach partnerskich przygotowanych przez SLD, RP oraz PO[188].

Adopcja[edytuj | edytuj kod]

Rejestrowane związki partnerskie umożliwiają parom jednopłciowym adopcję dzieci tylko w niektórych krajach[189]. W Danii, Finlandii, Niemczech i Izraelu prawo adopcji ma pojedynczy uczestnik związku partnerskiego, nie ma zaś tego prawa para[190]. W Polsce możliwość adopcji mają małżeństwa i pojedyncze osoby bez względu na orientację seksualną[191]. W Niemczech w wyniku decyzji Trybunału Konstytucyjnego partner w związku jednopłciowym otrzymał prawo adopcji dziecka, którego rodzicem biologicznym lub adopcyjnym jest drugi uczestnik związku. Uznano, że takie rozwiązanie poprawia opiekę dziecka oraz zapewniono mu możliwość dziedziczenia po obu uczestnikach związku[192]. W USA, w których stworzono możliwość prawną opieki i wychowania dzieci przez pary jednej płci przeprowadzone badania naukowe wad takiego modelu rodziny[193][194]. Faktyczną opiekę nad dzieckiem mogą sprawować partnerzy jednej płci także w Polsce. Sytuacje takie powstają, po śmierci jednego z rodziców jedyny rodzic nawiązuje relację homoseksualną. Dzieci mogą także mieszkać z parą homoseksualną po rozwodzie, gdy prawo do opieki zostanie przyznane osobie homoseksualnej[195].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Ponad 90% umów partnerskich zawartych we Francji w 2006 roku dotyczyło par heteroseksualnych[196]. W roku 2010 związki między osobami tej samej płci stanowiły 4,4% związków partnerskich zawieranych we Francji[197]. Prawo o „zarejestrowanych związkach partnerskich” m.in. we Francji (związek nazywany PACS) stosuje się dla dwóch osób, które nie chcą lub nie mogą zawrzeć małżeństwa. PACS-y stanowiły 17,7% wszystkich rodzajów legalnych związków zawieranych we Francji w 2005 roku (reszta to małżeństwa)[198]. Związki partnerskie obejmują pary jednej płci i pary odmiennej płci także w Nowej Zelandii[199], Urugwaju[200], Brazylii[201] oraz 6 stanach USA[202]. W Brazylii w roku 2012 notariusz zarejestrował także związek partnerski dwóch kobiet i jednego mężczyzny[201].

Niektórzy przeciwnicy związków partnerskich twierdzą, że związki partnerskie to związki tylko tej samej płci[203].

Znane związki partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Symbol związku gejowskiego
Symbol związku lesbijskiego

Przykładowe rejestrowane związki partnerskie (pierwsze znane związki partnerskie zawarte w danym kraju/stanie lub osób danej narodowości):

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Książki[edytuj | edytuj kod]

Artykuły[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. civil union (sociology) -- Encyclopedia Britannica. [dostęp 2014-01-12].
  2. Marriage, Civil Unions and Domestic Partnerships: A Comparison. [dostęp 2014-01-12].
  3. Colin Spence. Homosexuality: A History
  4. John Boswell, Same Sex Unions in Premodern Europe; strony 211, 258-259
  5. Christianity, Social Tolerance and Homosexuality New Haven: Yale University Press (1980)
  6. Homoseksualizm w średniowieczu (hiszp.). www.galiciae.com, 2011-02-27. [dostęp 2013-07-09].
  7. http://www.wouldjesusdiscriminate.org/biblical_evidence/ruth_naomi.html
  8. Lag (1994:1117) om registrerat partnerskap. [dostęp 2014-01-25].
  9. Lovdata - Lov om ekteskap [ekteskapsloven.]. [dostęp 2014-01-25].
  10. Iceland parliament approves same-sex marriage legislation. [dostęp 2014-01-25].
  11. Lov om ændring af lov om ægteskabs indgåelse og opløsning, lov om ægteskabets retsvirkninger og retsplejeloven og om ophævelse af lov om registreret partnerskab. [dostęp 2014-01-25].
  12. Civil Union Act, 2006
  13. 13,0 13,1 Chapitre Ier : Du pacte civil de solidarité
  14. 14,0 14,1 Reprise d'entreprise Ile de La Réunion – se préparer aux enjeux de la reprise d'entreprise > Le Pacs
  15. LEY 5/2003, de 6 de marzo, para la regulación de las parejas de hecho en la Comunidad Autónoma de Canarias
  16. Reglamento regulador del Registro de Uniones de Hecho
  17. REGLAMENTO REGULADOR DEL REGISTRO DE PAREJAS DE HEC HO DE LA CIUDAD AUTÓNOMA DE MELILLA
  18. En 5 años, sólo 10 parejas gays pasaron por el Registro Civil
  19. Same-sex couples legal in BA
  20. Cordoba: aprueban la union civil entre homosexuales en Villa Carlos Paz
  21. Río Cuarto: aprueban la unión civil de parejas gays
  22. Ley Nş 18.246 UNIÓN CONCUBINARIA
  23. Voters in Ecuador Approve Constitution
  24. Decision C-029 of 2009
  25. Brazil supreme court recognizes same-sex civil unions
  26. Katittarneq / inooqatigiittut nalunaarsorsimasut
  27. Law Reform (2000) Act
  28. Civil Unions
  29. Family Law in Manitoba
  30. Adult Interdependent Relationships Act, SA 2002
  31. New York City Takes Historic Step on Domestic Partnership
  32. AB 26
  33. D.C. DOMESTIC PARTNERSHIP PROGRAM
  34. An Act To Promote the Financial Security of Maine's Families and Children
  35. New Jersey Domestic Partnership Act
  36. Protecting individuals in domestic partnerships by granting certain rights and benefits.
  37. HB 437
  38. HOUSE BILL 09-1260
  39. Domestic Partnerships in Nevada
  40. Relationships Act 2003
  41. Civil Partnerships Act 2008
  42. Relationships Act 2008
  43. Relationships Register Act 2010
  44. Civil Partnerships Act 2011
  45. Civil Union Act 2004
  46. 46,0 46,1 46,2 LOI n° 2009-594 du 27 mai 2009 pour le développement économique des outre-mer
  47. Lov om registreret partnerskab
  48. LOV 1991-07-04 nr 47: Lov om ekteskap [ekteskapsloven].
  49. Omvandla registrerat partnerskap till äktenskap
  50. Lög um staðfesta samvist
  51. Trouwen, samenlevingscontract en geregistreerd partnerschap
  52. LLEI 10/1998, de 15 de juliol, d'unions estables de parella (DOGC núm. 2687, de 23.07.1998)
  53. EL CAMINO HACIA LA IGUALDAD
  54. LEY FORAL 6/2000, DE 3 DE JULIO, PARA LA IGUALDAD JURÍDICA DE LAS PAREJAS ESTABLES
  55. Ley 5/2012, de 15 de octubre, de Uniones de Hecho Formalizadas de la Comunitat Valenciana
  56. Registro de Parejas Estables
  57. LEY DE UNIONES DE HECHO DE LA COMUNIDAD DE MADRID
  58. LEY 4/2002, de 23 de mayo, de Parejas Estables
  59. LEY 5/2002, de 16 de diciembre, de Parejas de Hecho
  60. Ley 5/2003, de 20 de marzo, de Parejas de Hecho de la Comunidad Autónoma de Extremadura
  61. Ley 2/2003, de 7 de mayo, reguladora de las parejas de hecho
  62. Ley de la C.A. de Cantabria 1/2005, de 16 de mayo, de parejas de hecho de la Comunidad Aut�noma de Cantabria
  63. Cohabitation légale
  64. Gesetz über die Eingetragene Lebenspartnerschaft (Lebenspartnerschaftsgesetz – LPartG)
  65. Valtioneuvoston asetus rekisteröidystä parisuhteesta
  66. Déclarer un partenariat (PACS)
  67. http://www.agi.it/english-version/italy/elenco-notizie/201207270930-cro-ren1012-milan_civil_unions_register_ok_d_pisapia_setting_an_example/
  68. [1]
  69. Civil Partnership Act 2004
  70. Uzavření registrovaného partnerství
  71. UKAZ o razglasitvi Zakona o registraciji istospolne partnerske skupnosti (ZRIPS)
  72. Bundesgesetz über die eingetragene Partnerschaft gleichgeschlechtlicher Paare (Partnerschaftsgesetz, PartG)
  73. loi sur le partenariat (PACS genevois)
  74. Gay couples fight for equal rights
  75. Partenariat enregistré (PACS)
  76. 2009. évi XXIX. törvény a bejegyzett élettársi kapcsolatról, az ezzel összefüggő, valamint az élettársi viszony igazolásának megkönnyítéséhez szükséges egyes törvények módosításáról1 A bejegyzett élettársi kapcsolat létrejötte
  77. Eingetragene Partnerschaft-Gesetz – EPG
  78. Civil Partnership and Certain Rights and Obligations of Cohabitants Act 2010
  79. Aufenthaltsbewilligung für Lebenspartner
  80. CIVIL PARTNERSHIP ACT 2011
  81. Civil Partnership (Jersey) Law 2012
  82. Związki quasi-małżeńskie w polskim prawie prywatnym międzynarodowym (po nowelizacji k.k.) ["Państwo i Prawo" - numer 2 z 2011 r. - Nowe artykuły z czasopism - Czytaj - www.lex.pl]. [dostęp 2014-01-31].
  83. Treść projektu ustawy o zarejestrowanych związkach partnerskich autorstwa prof. Marii Szyszkowskiej.
  84. Innastrona.pl: Tusk nie chce rozmawiać.
  85. Grupa Inicjatywna ds. związków partnerskich.
  86. Założenia ustawy o umowie związku partnerskiego.
  87. Treść apelu do Marszałka Schetyny
  88. Sprawozdanie stenograficzne z 32 posiedzenia Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 24 stycznia 2013 r. (drugi dzień obrad). Kancelaria Sejmu. [dostęp 2013-02-22]. s. 157-201.
  89. http://www.sejm.gov.pl/sejm7.nsf/agent.xsp?symbol=glosowania&NrKadencji=7&NrPosiedzenia=32&NrGlosowania=47.
  90. Druki sejmowe nr 552, 553, 554, 555 i 825. Za wnioskiem o odrzucenie projektów ustaw zawartych w drukach 552 i 553 (projekt SLD) głosowało 276 posłów, 150 było przeciw, 23 wstrzymało się od głosu; drukach 554 i 555 (projekt Ruchu Palikota) odpowiednio 283, 137 i 30 posłów, natomiast druku 825 (projekt PO) – 228, 211 i 10 posłów.
  91. gazeta.pl: Związki partnerskie – Jak głosowali posłowie? (pol.). [dostęp 2013-01-26].
  92. http://bartlomiejciazynski.natemat.pl/75811,zwiazki-partnerskie-zgodne-z-konstytucja
  93. Sejm odrzucił: Poselskie projekty dotyczące związków partnerskich. W: Kronika Sejmowa [on-line]. Kancelaria Sejmu, 31 stycznia 2013. [dostęp 2013-02-22]. s. 17-18.
  94. John Godson odejdzie z PO, jeśli będzie dyscyplina w sprawach światopoglądowych (pol.). wprost.pl. [dostęp 2013-03-18].
  95. PO zastosuje dyscyplinę partyjną w sprawie Wandy Nowickiej. gazetaprawna.pl. [dostęp 2013-03-18].
  96. Związki partnerskie – regulować czy nie regulować?. [dostęp 2014-01-31].
  97. http://www.pulsamerica.co.uk/2012/05/27/bolivia-first-steps-toward-same-sex-legal-union/
  98. http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iaRhGvGoJicTd3_3GU7Rr3bt9Y2g
  99. http://www.nytimes.com/2013/12/03/world/europe/croatian-government-to-pursue-law-allowing-civil-unions-for-gay-couples.html?_r=0
  100. http://www.gaystarnews.com/article/leading-writer-calls-legal-recognition-same-sex-relationships-estonia020413
  101. http://insidecostarica.com/2013/01/04/government-debates-alternative-to-gay-marriage/
  102. http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/centralamericaandthecaribbean/cuba/9258978/Cuba-mulls-legalising-gay-marriage.html
  103. http://duncantucker.wordpress.com/2013/03/13/lesbian-couple-demand-right-to-marry/
  104. http://www.mexicogulfreporter.com/2013/02/gay-alliance-charges-that-yucatan.html
  105. http://mexicolegal.com.mx/vp-ind.php?id=686&categoria=derecho
  106. http://www.iglhrc.org/content/panama-support-civil-union-proposal-now-under-attack-catholic-church
  107. http://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-16965382
  108. http://www.visegradgroup.eu/news/civil-partnership-bill
  109. http://purpleunions.com/blog/2013/05/puerto-ricos-gay-rights-status.html
  110. http://www.petitieonline.com/vrem_parteneriat_civil_in_romania
  111. http://www.gaystarnews.com/article/serbia-consider-giving-gay-couples-legal-rights290513
  112. http://www.pinknews.co.uk/2012/11/06/civil-partnership-defeat-for-slovakia/
  113. http://www.towleroad.com/2013/02/thailand-considers-civil-union-bill-would-be-first-country-in-asia.html
  114. http://www.taiwansun.com/index.php/sid/214739267/scat/ed68ecccb9e5520c
  115. http://sdgln.com/news/2013/05/20/venezuela-gays-lesbians-demand-equal-rights
  116. http://www.independent.co.uk/news/world/europe/conservative-senator-giancarlo-galan-to-present-bill-allowing-samesex-civil-partnerships-in-italy-8635034.html
  117. http://case.edu/lgbt/safezone/homophobia.html
  118. http://atheism.about.com/od/gaymarriage/p/ProGayMarriage.htm
  119. http://gaymarriage.procon.org/
  120. http://www.nidirect.gov.uk/sexual-orientation-discrimination
  121. http://liberte.pl/status-publicznych-zachowan-homoseksualnych-w-polskim-systemie-prawa-wykroczen/
  122. http://www.hrc.org/resources/entry/spousal-benefits-recognizing-same-sex-spouses-for-benefits-programs
  123. http://www.guardian.co.uk/world/2007/jul/01/gayrights.uk.
  124. http://www.thepsychologist.org.uk/archive/archive_home.cfm?volumeID=18&editionID=123&ArticleID=867
  125. http://people.virginia.edu/~cjp/articles/p04.pdf
  126. http://www.polskieradio.pl/5/3/Artykul/517133,PO-ws-zwiazkow-partnerskich-kredyty-alimenty
  127. http://wyborcza.pl/1,76842,12191289,PO_proponuje_zwiazkom_partnerskim__pochowek__dziedziczenie_.html
  128. http://wyborcza.pl/1,75478,13317093,FAQ__Zwiazki_partnerskie__kiedy_notariusz_nie_pomoze.html
  129. 129,0 129,1 http://wyborcza.pl/1,75478,13317093,FAQ__Zwiazki_partnerskie__kiedy_notariusz_nie_pomoze.html.
  130. „Dziesięć mitów prawnych gejów i lesbijek – polemika”, 2005, homiki.pl
  131. Edwin Bendyk, Jacek Żakowski: Miłuj geja swego. Polityka, NUMER 23/2005 (2507),. [dostęp 2013-12-14].
  132. Mitologia homoseksualizmu. [dostęp 2014-01-23]. [zarchiwizowane z adresu 26 listopada 2007].
  133. Integrity Official Argues Opposition to Homosexuality Rooted in Opposition to Change. [dostęp 2014-02-01].
  134. http://swiat.newsweek.pl/papiez-franciszek-dopuszczal-zwiazki-partnerskie,102692,1,1.html.
  135. http://www.polskatimes.pl/artykul/750227,zwiazki-partnerskie-episkopat-dziekuje-poslom-ktorzy,id,t.html
  136. Robin Darling Young: Gay Marriage: Reimagining Church History. [dostęp 2014-01-12].
  137. Jordan, Mark D.: Blessing Same-Sex Unions: The Perils of Queer Romance and the Confusions of Christian Marriage.. University of Chicago Press, 2005, s. 134. ISBN 0-226-41033-1.
  138. http://prawo.rp.pl/artykul/975320.html.
  139. http://wyborcza.pl/1,75478,13622028,Prof__Letowska__Konstytucja_nie_zakazuje_zwiazkow.html.
  140. http://www.dzienniklodzki.pl/artykul/745417,prof-winczorek-konstytucja-nie-wyklucza-zwiazkow,id,t.html.
  141. http://www.ukgaynews.org.uk/Archive/10/Jul/1607.htm Postcard from Poland.
  142. http://www.eurotopics.net/en/home/presseschau/archiv/magazin/gesellschaft-verteilerseite/homophobie_2007_08/debatte_homophobie_2007_08/.
  143. http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/6596829.stm.
  144. http://www.guardian.co.uk/world/2011/apr/04/debunking-stereotypes-poles-are-homophobic.
  145. http://www.humanityinaction.org/knowledgebase/164-hate-in-the-headlines-media-reactions-to-homophobic-rhetoric-in-poland.
  146. To cios w reputację Polski.
  147. http://hartman.blog.polityka.pl/2013/01/26/zwiazki-partnerskie-czarnej-reakcji/
  148. http://spoleczenstwo.newsweek.pl/dzieci-dla-gejow,78432,1,1.html
  149. http://www.focus.pl/cywilizacja/zobacz/publikacje/dzieci-gejow-maja-lepiej/
  150. http://kobiety-kobietom.com/lesbijka/art.php?art=1046
  151. http://hyakinthos1978.blogspot.co.uk/2010/11/argumenty-za-zwiazkami-partnerskimi.html
  152. http://www.newsweek.pl/swiat/niemcy--geje-adoptuja-dzieci,101629,1,1.html
  153. http://www.konkubinat.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=70:czy-zwizki-partnerskie-maj-faktycznie-tak-due-spoeczne-poparcie&catid=37:blog&Itemid=60.
  154. TNS Polska: 67 proc. za prawami związków partnerskich heteroseksualnych
  155. http://www.zwiazkipartnerskie.info/_public/docs/uzasadnienie_homo_i_hetero_progresja_v01022012_popr.pdf
  156. http://www.nowosci.com.pl/look/nowosci/article.tpl?IdLanguage=17&IdPublication=6&NrIssue=2269&NrSection=80&NrArticle=237808&IdTag=1047
  157. [2]
  158. TNS Polska: 67 proc. za prawami związków partnerskich heteroseksualnych.
  159. Kanon 1055 kodeksu prawa kanonicznego z 1983.
  160. Congregation for the Doctrine of the Faith: Considerations regarding proposals to give legal recognition to unions between homosexual persons.
  161. http://ekai.pl/wydarzenia/temat_dnia/x57999/legalizacja-zwiazkow-partnerskich-pomnozy-chaos-spoleczny/
  162. Marek Biernacki, związki partnerskie, niekonstytucyjność - Polska - Newsweek.pl. [dostęp 2014-01-21].
  163. http://data.lambdalegal.org/publications/downloads/fs_civil-unions-are-not-enough.pdf
  164. Stosunek do praw gejów i lesbijek oraz związków partnerskich (pol.). Centrum Badania Opinii Społecznej, luty 2013. [dostęp 2013-08-17].
  165. Związki partnerskie – za czy przeciw?.
  166. TNS Polska: 67 proc. za prawami związków partnerskich heteroseksualnych.
  167. Sondaż Super Expressu o związkach partnerskich: Polacy przeciw małżeństwom homo!. Retrieved 22 June 2013.
  168. Polski rekord tolerancji: 40 proc. z nas akceptuje związki partnerskie dla homoseksualistów. M.wyborcza.pl (9 October 2013). Retrieved 12 October 2013.
  169. Concord Monitor: State Senate approves civil unions for same-sex couples.
  170. Oregon Governor Ted Kulongoski Signs Basic Fairness Legislation: House Bill 2007 and Senate Bill 2.
  171. Węgry: legalizacja cywilnych związków osób tej samej płci, Gazeta.pl, 18-12-2007.
  172. Reuters: Hungary legalizes same-sex civil partnerships, reuters.com, 18-12-2007.
  173. BBC: Uruguay approves gay civil unions.
  174. Uruguay enacts historic civil unions law.
  175. Cuba Considers Sweeping Gay Rights Bill (ang.). www.365gay.com. [dostęp 5 grudnia 2010].
  176. Sprawa C‑267/06.
  177. Innastrona.pl: Precedensowy wyrok: Wdowia emerytura dla geja.
  178. ETS: Geje w przywilejach równi małżeństwu.
  179. Colombia Court Gives More Rights To Gay Couples (ang.). wwww.365gay.com. [dostęp 5 grudnia 2010].
  180. Estonia may allow registration of one-sex unions.
  181. Wieści ze świata.
  182. Zagranico
  183. Irlandia: Związki homoseksualne niemal zrównane z małżeństwami.
  184. Same-sex unions recognized by Brazil's high court (ang.)
  185. Brazil Supreme Court awards gay couples new rights (ang.)
  186. Prezentacja projektu.
  187. PAP: Kolejny kraj Europy ze związkami partnerskimi. onet.pl, 2011-06-19. [dostęp 2011-06-20].
  188. Sejm odrzucił: Poselskie projekty dotyczące związków partnerskich. W: Kronika Sejmowa [on-line]. Kancelaria Sejmu, 31 stycznia 2013. [dostęp 2013-02-22]. s. 15-18.
  189. http://ww2.odu.edu/ao/preview/pdfs/LGBT%20Timeline%20For%20Website.pdf
  190. http://www.mowimyjak.pl/styl-zycia/kobieta-i-mezczyzna/jakie-kraje-zalegalizoway-zwiazki-gejowlesbijek-gdzie-mozna-zawierac-zwiazki-partnerskie,6_32943.html
  191. http://wyborcza.pl/1,76842,7441181,Dlaczego_adopcja_przez_gejow_jest_zla.html
  192. http://www.newsweek.pl/swiat/niemcy--geje-adoptuja-dzieci,101629,1,1.html.
  193. http://kobiety-kobietom.com/lesbijka/art.php?art=1046.
  194. http://spoleczenstwo.newsweek.pl/dzieci-dla-gejow,78432,1,1.html.
  195. http://www.focus.pl/cywilizacja/zobacz/publikacje/dzieci-gejow-maja-lepiej/.
  196. Partnerstwo cywilne święci triumfy we Francji, Barbara Mitosek, „Gazeta Wyborcza” nr 45, 22/02/2008, s. 17.
  197. Évolution du nombre de mariages et de pacs conclus jusqu'en 2012. [dostęp 2013-11-12].
  198. „Les députés réduisent la différence entre PaCS et mariage”.
  199. Civil Unions Bill passed - National - NZ Herald News. [dostęp 2013-11-24].
  200. Preguntas frecuentes sobre Unión Concubinaria. [dostęp 2013-11-24].
  201. 201,0 201,1 BBC News - Three-person civil union sparks controversy in Brazil. [dostęp 2013-11-24].
  202. CIVIL UNIONS & DOMESTIC PARTNERSHIP STATUTES. [dostęp 2013-11-24].
  203. http://www.wiecjestem.us.edu.pl/zwiazki-partnerskie-za-czy-przeciw.
  204. 1st Partnership Page.
  205. Według Gazety Wyborczej pierwsza polska para gejowska wzięła ślub w Anglii.