Rejestrowany związek partnerski

Sytuacja prawna osób homo- i biseksualnych na świecie

Brak informacji Kontakty homoseksualne legalne      Małżeństwo osób tej samej płci      Rejestrowane związki partnerskie lub konkubinaty      Uznawanie małżeństw osób tej samej płci zawartych za granicą      Związki jednopłciowe nieuznawane prawnie Kontakty homoseksualne nielegalne      Minimalna kara      Wysoka kara      Dożywotnie pozbawienie wolności      Kara śmierci      Brak informacji dotyczących wysokości kary

Zarejestrowany związek partnerski (nazywany też formalnym związkiem partnerskim) – usankcjonowany prawem związek cywilny dwóch osób. Osoby stanowiące związek partnerski nazywane są partnerami lub partnerkami.

Skutki prawne rejestrowanych związków partnerskich są podobne do małżeństwa w sensie prawnym, ale są to dwa różne pojęcia. Oficjalna rejestracja formalnych związków partnerskich nie ma charakteru ceremonii ślubu małżeńskiego i jest zazwyczaj ograniczona jedynie do złożenia podpisów przez partnerów w obecności urzędnika lub notariusza. Niektóre Kościoły chrześcijańskie (protestanckie i starokatolickie) uświęcają związki partnerskie obrzędami religijnymi (błogosławieństwo).

Sytuacja prawna na świecie

Możliwości zarejestrowania stabilnego związku osób tej samej płci:

     Małżeństwa osób tej samej płci

     Rejestrowane związki partnerskie

     Konkubinaty

     Brak możliwości zawarcia związku partnerskiego

     Konstytucja definiuje małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny

Państwa, w których wprowadzono w prawie związki partnerskie lub konkubinaty (obejmujące pary osób tej samej płci i ewentualnie też pary różnopłciowe) są położone na wszystkich kontynentach świata.

Afryka

• Republika Południowej Afryki (1999)

Ameryka Południowa

• Gujana Francuska (1999)
• Argentyna
  • prowincja Rio Negro (2003)
  • miasto Buenos Aires
• Brazylia
  • Rio Grande do Sul (2004)
  • Alagoas
  • Bahia
  • Ceará
  • Espírito Santo
  • Dystrykt Federalny
  • Mato Grosso do Sul
  • Paraíba
  • Parana
  • Piauí
  • Rondônia
  • Santa Catarina
  • São Paulo
• Kolumbia (2007)
• Urugwaj (2008)
• Ekwador (2009)

Ameryka Północna

• Meksyk
  • miasto Meksyk (2006)
  • Coahuila (2007)
• Grenlandia (1996)
• USA
  • Stany:
    • Hawaje (1997)
    • Kalifornia (1999)
    • Vermont (2000)
    • Kalifornia (2000)
    • Maine (2004)
    • New Jersey (2004)
    • Connecticut (2005)
    • Waszyngton (2007)
    • New Hampshire (2008)
    • Oregon (2008)
    • Wisconsin (2009)
    • Kolorado (2009)
    • Nevada (2009)
    • Rhode Island (2011)
    • Illinois (2011)
    • Delaware (2012)
  • Aglomeracje:
    • Nowy Jork (1997)
    • Dystrykt Kolumbii (2002)
  • niektóre hrabstwa

Australia i Oceania

• Australia
  • Stany:
    • Nowa Południowa Walia (1999)
    • Wiktoria (2001)
    • Terytorium Północne (2003)
    • Tasmania (2004)
    • Queensland (2005)
    • Australijskie Terytorium Stołeczne (2006)
    • Australia Zachodnia (2005)
    • Australia Południowa (2006)
  • Miasta:
    • Sydney (2004)
    • Melbourne (2007)
    • Yarra (2007)
• Nowa Zelandia (2005)
• Nowa Kaledonia (2009)
• Wallis i Futuna (2009)

Azja

• Izrael (1994)

Europa

• Dania (1989)
• Norwegia (1993)
• Szwecja (1995)
• Islandia (1996)
• Holandia (1998)
• Węgry (1996 – konkubinaty; 2009 – związki partnerskie)
• Hiszpania (11 z 17 wspólnot autonomicznych; od 1998)
• Belgia (1998)
• Francja (1999)
• Niemcy (2001)
• Portugalia (2001)
• Finlandia (2002)
• Chorwacja (2003)
• Włochy (10 regionów; 2004-2006)
• Luksemburg (2004)
• Wielka Brytania (2005)
• Słowenia (2005)
• Andora (2005)
• Czechy (2006)
• Szwajcaria (2007)
• Austria (2010)
• Liechtenstein (2011)
• Irlandia (2011)
• Wyspa Man (2011)
• Jersey (2012)

Sytuacja prawna w Polsce

Polska pozostaje krajem bez prawnych regulacji formalnych związków partnerskich.

W 2004 senator Maria Szyszkowska przedstawiła projekt ustawy o zarejestrowanych związkach partnerskich, zatwierdzony przez Senat, nie został on jednak poddany głosowaniu w Sejmie IV kadencji z powodu niewprowadzenia go przez ówczesnego Marszałka Sejmu Włodzimierza Cimoszewicza do porządku obrad. To spowodowało, że – zgodnie z zasadą dyskontynuacji – projekt przepadł.

W styczniu 2008 na zapytanie o kwestie regulacji prawnych związków partnerskich rzecznik rządu Donalda Tuska Agnieszka Liszka odpowiedziała: Rada Ministrów nie zajmowała się i nie będzie zajmować się tą sprawą.

W czerwcu 2009 powstała Grupa Inicjatywna ds. związków partnerskich, której celem jest przeprowadzanie konsultacji społecznych dotyczących oczekiwań w zakresie regulacji prawnej związków partnerskich w Polsce oraz zainicjowanie i kontynuacja debaty publicznej na ten temat. Po roku jej działania powstał projekt ustawy. Został on zaprezentowany w Sejmie 17 maja 2011 – z tej okazji wystosowano też apel do Marszałka Grzegorza Schetyny zaprezentowany na konferencji zorganizowanej w redakcji Gazecie Wyborczej.

W styczniu 2013 Sejm, po burzliwej dyskusji, głosami posłów PiS, SP, zdecydowanej większości posłów PO i PSL odrzucił w pierwszym czytaniu poselskie projekty ustaw o związkach partnerskich wraz z przepisami wprowadzającymi przygotowane przez SLD, RP oraz PO. Przed głosowaniem ówczesny minister sprawiedliwości Jarosław Gowin poinformował, że w jego resortu wszystkie przedstawione projekty są sprzeczne z art. 18 Konstytucji, z czym nie zgodził się premier Donald Tusk podkreślając, że w sprawie konstytucyjności rozpatrywanych projektów nie ma stanowiska żadnej instytucji rządowej. Premier Donald Tusk wygłosił przemówienie głosząc, że związki partnerskie to nie sprawa sumień, lecz przywództwa w partii, aczkolwiek nie wprowadzono dyscypliny partyjnej w tej sprawie, mimo stosowania jej nawet w sprawach dotyczących wicemarszałków sejmu.

Kontrowersje

Istnieje dość duży stopień poparcia dla związków partnerskich osób różnej płci pozostających w stałych związkach, który jest nieco mniejszy dla związków tej samej płci, zatem wiele kontrowersji i debat skupia się na tych właśnie związkach i homoseksualizmie, chociaż we Francji związki partnerskie osób tej samej płci stanowią tylko 10% wszystkich związków partnerskich.

Grupa docelowa

Niektórzy przeciwnicy związków partnerskich twierdzą, że związki partnerskie to związki tylko tej samej płci. 90% umów partnerskich zawartych we Francji w 2006 roku dotyczyło par heteroseksualnych. Prawo o „zarejestrowanych związkach partnerskich” m.in. we Francji (związek nazywany PACS) stosuje się dla dwóch osób, które nie chcą lub nie mogą zawrzeć małżeństwa. PACS-y stanowiły 17,7% wszystkich rodzajów legalnych związków zawieranych we Francji w 2005 roku (reszta to małżeństwa).

Zbieżność z małżeństwem

Pomimo podobieństwa pomiędzy rejestrowanym związkiem partnerskim a małżeństwem cywilnym obie te instytucje stanowią odrębne byty prawne. Instytucja małżeństwa cywilnego jest w większości krajów świata ograniczona do związku kobiety i mężczyzny. Rejestrowany związek partnerski daje partycypującym w nim osobom zazwyczaj część praw (np.: wspólne rozliczanie się z podatku, prawo do spadku i prawo do renty po zmarłym/ej partnerze/erce) z tych, które posiadają małżonkowie.

Małżeństwo osób tej samej płci

Holandia (2001), Belgia (2003), Hiszpania (2005), Kanada (2005), RPA (2006), Norwegia (2009), Szwecja (2009), Portugalia (2010), Islandia (2010), Argentyna (2010), Dania (2012), Urugwaj (2013), Nowej Zelandia (2013), Brazylia (2013), amerykańskie stany: Massachusetts (2004), Connecticut (2008), Iowa (2009), Vermont (2009), New Hampshire (2010) i Nowy Jork (2011), Waszyngton (stan) (2012), Maine (2012), Maryland (2013), Delaware (2013), Minnesota (2013), Rhode Island (2013), plemiona Indian Coquille (2009), Suquamish (2011) i Little Traverse Bay Bands of Odawa (2013), a także w Dystrykcie Kolumbii (2010), mieście Meksyk (2010) i stanie Quintana Roo w Meksyku zamiast lub oprócz wprowadzania formalnych związków partnerskich zniesiono warunek przeciwności płci dla małżonków w instytucji małżeństwa. Zwolennicy określają możliwość zawarcia małżeństwa przez pary tej samej płci równością małżeńską.

Argumenty zwolenników

Argument równouprawnienia

Osoby o orientacji homo- i biseksualnej jako pełnoprawna część społeczeństwa powinni mieć takie same prawa co ich heteroseksualni rodacy. Zwolennicy tworzenia regulacji prawnych dla par osób tej samej płci są zgodni, iż orientacja seksualna jako jedna z cech człowieka nie może być powodem do jakiejkolwiek dyskryminacji (nierównego traktowania) zarówno bezpośredniej, jak i tej pośredniej w społeczeństwie i w prawie. Osoby pozostające w związku tej samej płci nie powinny być zmuszane do tego, by ukrywać swoją orientację seksualną, ani wstydzić się swoich związków i okazywać uczuć publicznie (trzymanie się za ręce, pocałunki), jak osoby o orientacji heteroseksualnej (różnej płci). Zwolennicy prawnego zrównania praw uważają, że związki gejów i lesbijek powinny podlegać takiej samej lub podobnej ochronie prawnej jak związki osób heteroseksualnych. Brak możliwości uzyskania takiej ochrony prawnej wiele osób o orientacji homoseksualnej poczytuje jako nierówne traktowanie. Do tej opinii przychyliły się niektóre Sądy Najwyższe (Brazylia, RPA) lub inne instytucje. Odpowiedzią było stworzenie formuły prawnej formalnego związku partnerskiego nadającej część lub te same prawa co małżeństwo.

Argument pomyślności obywateli

Celem państwa jest kierowanie się dobrem obywateli. Zależnie od kraju formalny związek partnerski nadaje partnerom różne prawa i obowiązki, które mogą się różnić od praw które otrzymują osoby w związku małżeńskim. Formalny związek partnerski upraszcza regulacje prawne, społeczne i ekonomiczne dwóch żyjących ze sobą osób, prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, w niektórych przypadkach nadaje także prawo do wspólnego wychowywania dzieci (zob. więcej: rodzicielstwo związków jednopłciowych). W większości krajów formalny związek partnerski nie nadaje praw adopcyjnych dla pary partnerów lub partnerek. Poseł Robert Biedroń ostrzegł, że wiele osób homoseksualnych opuściło Polskę z powodu dyskryminacji obywateli LGBT przez polski system prawny.

Argument sprawiedliwości społecznej

Zdaniem zwolenników wprowadzenia w polskim prawie formalnych związków partnerskich, nie ma racjonalnych przesłanek, by odmawiać parom tej samej (homoseksualnym) lub różnej płci (heteroseksualnym) tego, żeby miały te same lub podobne prawa i obowiązki, jakie posiadają wobec siebie i wobec wspólnego majątku osoby różnej płci (heteroseksualne) żyjące w związku małżeńskim, niezależnie od faktu posiadania dzieci. Niesprawiedliwość pojawia się też, gdy publiczne okazywanie heteroseksualności jest w Polsce akceptowane przez większość, kiedy homoseksualność jest akceptowana przez część społeczeństwa.Miłuj geja swego Mowa jest tu o takich prawach i obowiązkach jak przykładowo:

• automatyczna wspólnota majątkowa między partnerami,
• prawo do odwiedzin w szpitalu chorego partnera lub partnerki oraz informacji o jego lub jej stanie zdrowia,
• prawo do otrzymania dokumentacji o stanie zdrowia partnera lub partnerki,
• prawo o decydowaniu w kwestii dalszego leczenia partnera lub partnerki w przypadku ciężkiej choroby,
• prawo do odbioru korespondencji partnera lub partnerki,
• prawo do odbioru wynagrodzenia za pracę partnera lub partnerki,
• prawo do wspólnego opodatkowania partnerów lub partnerek,
• obowiązek alimentacyjny,
• prawo do renty bądź emerytury po zmarłym partnerze lub partnerce,
• prawo do odmowy składania zeznań przeciwko partnerowi lub partnerce,
• prawo do dziedziczenia ustawowego po zmarłym partnerze lub partnerce czy choćby prawo do organizowania pochówku partnera lub partnerki.

Argumenty ekonomiczne

Pomimo tego, iż niektóre z tych praw mogłyby być dostępe dla osób pozostających w nieformalnych związkach partnerskich w Polsce dzieki podpisaniu stosownego pełnomocnictwa spisywanego u notariusza lub w inny sposób, deklaracje notarialne są często bezwartościowe, ponieważ są pozbawione mocy prawnej i bywają niehonorowane. Są one także związane z wysokimi opłatami bądź podatkiem, z których zwolnieni są małżonkowie, bez względu na to czy posiadają potomstewo, czy nie.

Zdaniem zwolenników dużym problemem jest prawo spadkowe. Podział majątku po osoby zmarłej, która nie sporządziła testamentu, dokonywany jest na podstawie ustawy, w której partner lub partnerka nigdy nie jest uwzględniany/-a. Podobnie wygląda dziedziczenie po osobia zmarłej pozostającej w konkubencie. Zwolennicy legalizacji związków partnerskich motywują wprowadzenie tej formy prawnej koniecznością ustawowego zagwarantowania prawa do dziedziczenia w stabilnych związkach tej samej lub różnej płci w chwili śmierci niepozostających w związku małżeńskim. Istnieją też obawy, iż w przypadku śmierci jednej osoby w związku partnerskim, mimo istnienia zapisów testamentowych, druga osoba może zostać całkowicie pozbawiona swoich praw spadkowych. Zwolennicy oskarżają polski wymiar sprawiedliwości o stronniczość w rozpatrywaniu spraw spornych między ustawowymi spadkobiercami, czyli rodziną zmarłego oraz żyjącym partnerem lub partnerką, co prowadzi do nieuzasadnionego pozbawienia jego lub jej praw spadkowych.

Legalizacja związków tej samej płci przyczyniłaby się do zatrzymania emigracji LGBT z Polski, a także do wzrostu gospodarczego.Emigracja polskich gejów

Argumenty religijne

Odpierając stanowisko katolicyzmu, zwolennicy wprowadzenia związków partnerskich twierdzą, że podstawowym celem małżeństwa jest stworzenie społecznej i prawnej platformy dla wzajemnej miłości i wzajemnego wsparcia małżonków. Funkcje rodzicielskie i wychowawcze w małżeństwie są dobrowolne i zazwyczaj nie obejmują całego okresu trwania małżeństwa, a prawa jakie posiadają małżonkowie w większości nie zależą od faktu posiadania dzieci. Obecny papież Franciszek jeszcze jako kardynał zaproponował związki partnerskie jako „mniejsze zło”, kiedy Argentyna debatowała nad uznaniem małżeństw osób tej samej płci. Kościoły państwowe m.in: Szwecji, Danii i Holandii błogoaławią związki zarówno tej samej, jak i różnej płci.

Kościół Katolicki sprzeciwia się jakimkolwiek związkom osób tej samej płci ze względów religijnych.

Argumenty biurokratyczne

Osoby o orientacji homoseksualnej żyjące w swoich związkach spotykają się w instytucjach państwa ze złą wolą ze względu na często spotykaną homofobię. Zwolennicy są zdania, iż wprowadzenie związków partnerskich przyczyni się do zmniejszenia poziomu homofobii w społeczeństwie przez zintegrowanie par pozostających w stabilnych związkach pozamałżeńskich i wprost zobliguje wszystkich urzędników w Polsce do podobnego traktowania par osób tej samej i różnej płci jak osób różnej płci pozostających w związku małżeńskim. Pomimo tego, że związek partnerski można do pewnego stopnia stworzyć poprzez notariusza, jest to kosztowne, a także istnieje problem z ich uznawaniem.

Argument konstytucyjny

Konstytucja Rzeczypospolitej nie zabrania możliwości zawierania związków partnerskich, choć przeciwnicy twierdz inaczej, a konstytucja winna być interpretowana z życzliwością względem obywateli Polski, kierując się preambułą i innymi przepisami prawa. Przykładami są:

„	Art. 1. Rzeczpospolita Polska jest dobrem wspólnym wszystkich obywateli. Art. 2. Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Art. 31. Wolność człowieka podlega ochronie prawnej. Każdy jest obowiązany szanować wolności i prawa innych. Art. 32. Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny.	”
— Konstytucja RP

Jarosław Gowin, były minister sprawiedliwości, nie zgodził się z tą interpretacją.

Argument patriotyczny i reputacji Polski

Tradycyjnie Królestwo Polskie, Korona Królestwa Polskiego, Rzeczpospolita Obojga Narodów, których spadkobierczynią jest III Rzeczpospolita (współczesna Polska), były krajami postępowymi i tolerancyjnymi. Polska jako jedyny kraj Europy nigdy w swojej historii nie karała mężolubstwa (homoseksualizmu), będąc ostoją otwartości i tolerancji. Obecnie Polska jest postrzegana na świecie jako kraj homofobiczny. Unikanie wprowadzenia związków partnerskich zostało nazwane przez posła Tadeusza Iwińskiego ciosem w reputację Polski, a przez profesora Jana Hartmana wstydem dla polskiej demokracji

Argument zmian społecznych

Związki partnerskie są uznawane w państwach otwartych, a zmiany społeczne w Polsce są bardzo dynamiczne na korzyść możliwości zawierania związków partnerskich, zwłaszcza tej samej płci: w 2002 jedynie 15% Polaków popierało związki partnerskie tej samej płci, w 2010 już 45%, a w 2013 – 47%.

Argumenty przeciwników

Argumenty religijne

Zgodnie z doktryną wielu wyznań religijnych małżeństwo jest uświęconym przez Boga związkiem kobiety i mężczyzny. Kościół katolicki jest przeciwny wprowadzaniu pozamałżeńskich regulacji prawnych, zwłaszcza dotyczących osób tej samej płci. Rejestrowane związki partnerskie według doktryny tego wyznania nie spełniają wymogów małżeństwa, gdyż związek ten skierowany jest, zgodnie z nauką tego Kościoła, do dobra zarówno kobiety i mężczyzny oraz głównie w celach prokreacji potomstwa. Według Kościoła katolickiego wprowadzanie w prawie zapisu o związkach partnerskich jest „legalizacją zła”. Jednocześnie Kościół katolicki oczekuje od swoich wiernych „przeciwstawienia się zalegalizowaniu prawnemu związków homoseksualnych” i zaleca osobom homoseksualnym celibat, zaś wobec parlamentarzystów katolickich, którzy „mają do czynienia z prawem przychylnym związkom homoseksualnym”, nakłada „obowiązek moralny” wyraźnego publicznego sprzeciwu i głosowania przeciw projektowi ustawy.

Nie wszyscy katolicy, w tym niektórzy biskupi, zgadzają się z takim stanowiskiem. Inne Kościoły chrześcijańskie prezentują nie tylko mniej radykalne poglądy na kwestie prawnej regulacji związków partnerskich, ale także błogosławią pary tej samej płci^{[potrzebne źródło]}.

Argumenty konserwatywne

Próby legalizacji związków homoseksualnych ich przeciwnicy odczytują jako zamach na rodzinę z tradycyjnym podziałem ról, choć celem ustanowienia związków partnerskich nie jest niszczenie rodziny, ale formalizowanie innych jej typów.

Wielu tradycjonalistów sądzi, że geje czy lesbijki mogą przekazywać swoją orientację dzieciom, które jako para tej samej płci mieliby adoptować, choć badania przeprowadzone przez University of Virginia oraz Amerykańskie Towarzystwo Psychologiczne stanowczo zaprzeczają tym hipotezom podkreślając, że orientacja seksualna jest wrodzoną cechą, a osoby homoseksualne pochodzą ze związków heteroseksualnych. Warto w tym miejscu zauważyć, że rejestrowane związki partnerskie przyznają parom jednopłciowym prawo do adopcji dzieci tylko w niektórych krajach^{[potrzebne źródło]}.

Przeciwnicy legalizacji twierdzą, że stan przestrzegania praw homoseksualistów w Polsce także w świetle postanowień konstytucji dot. równości obywateli jest wystarczający i nie ma potrzeby regulowania takich spraw jak prawo do odwiedzin w szpitalu, odbioru korespondencji i wynagrodzenia za pracę w odrębnej ustawie o rejestrowanych związkach partnerskich, choć zwolennicy zaznaczają, że zaświadczenia często nie mają mocy prawnej i bywają niehonorowane. Co więcej, przeciwnicy twierdzą, że związki partnerskie pomnożą chaos społeczny, choć zwolennicy twierdzą, że będzie na odwrót - społeczeństwo będzie bardziej zintegrowane,a państwa które przyjęły ustawy o związkach partnerskich nie doświadczyły chaosu społecznego z ich powodu.

Argument prokreacji

Zdaniem zwolenników zadaniem związków dwojga ludzi jest prokreacja, a związki partnerskie mają ograniczone możliwości rodzicielstwa, choć są pary heteroseksualne, które nie mogą lub nie chcą mieć dzieci. Przeciwnicy tego poglądu zauważają, że pary tej samej płci te mogą zostać rodzicami dzięki surogatkom oraz sztucznemu zapłodnieniu. Naukowcy ze Stanford University do 2015 roku stworzą plemniki z komórek macierzystych kobiety, a do 2018 roku komórki jajowe z komórek macierzystych mężczyzny, co umożliwi parom jednopłciowym posiadanie swojego genetycznego potomstwa.

Przykłady związków partnerskich

Symbol związku gejowskiego

Symbol związku lesbijskiego

Przykładowe rejestrowane związki partnerskie (pierwsze znane związki partnerskie zawarte w danym kraju/stanie lub osób danej narodowości):

• 1 października 1989 – Kopenhaga, Dania – Axel Axgil i Eigil Axgil – pierwszy zarejestrowany na świecie związek partnerski
• marzec 2001 – Kolonia, Niemcy – Hella von Sinen, komediantka i gwiazda telewizyjna oraz Cornelia Scheel, córka byłego prezydenta Niemiec, Waltera Scheela
• 4 stycznia 2002 – Sztokholm, Szwecja – Per-Kristian Foss, norweski minister finansów od 2001 roku oraz Jan Erik Knarbakk, związek partnerski
• 20 września 2003 – Malibu, Kalifornia – Melissa Etheridge, nagrodzona Grammy artystka i aktorka oraz Tammy Lynn Michaels, związek partnerski bez publicznej ceremonii
• 21 grudnia 2005 – Londyn, Wielka Brytania – Elton John, brytyjski muzyk oraz David Furnish, kanadyjski producent filmowy
• 1 lutego 2007 – Saltillo, stan Coahuila – Meksyk – Karina Almaguer oraz Karla Lopez – pierwszy zarejestrowany związek partnerski w Meksyku.
• 12 października 2007 – Dukinfield, Anglia – Waldemar Zboralski oraz Krzysztof Nowak – pierwszy zarejestrowany zw. partnerski pary dwóch polskich gejów poza granicami Polski.

Chronologia związków partnerskich

1989	1 października: Dania jako pierwszy kraj na świecie umożliwiła formalizację związków par tej samej płci.
2000	12 września: Niższa izba parlamentu Holandii (hol. Tweede Kamer) uchwaliła ustawę o małżeństwach homoseksualnych (za 190 głosów, przeciw 33). 19 grudnia: Wyższa izba parlamentu Holandii (hol. Eerste Kamer) uchwaliła ustawę o małżeństwach homoseksualnych. 21 grudnia: Królowa Beatrycze podpisała ustawę o małżeństwach homoseksualnych.
2001	1 kwietnia: W Holandii weszło w życie prawo legalizujące małżeństwa par tej samej płci. Pary jednopłciowe otrzymały prawo do adopcji dzieci. O północy burmistrz Amsterdamu udzielił ślubu czterem młodym parom tej samej płci. 16 lutego: w Niemczech weszła w życie ustawa o rejestrowanych związkach partnerskich (eingetragene Lebenspartnerschaft) osób tej samej płci.
2002	5 czerwca: Szwecja wprowadziła przepis, według którego pary tej samej płci mogą starać się o adopcję dzieci.
2003	30 stycznia: Belgia wprowadziła śluby cywilne dla par tej samej płci. 1 maja: Sąd Najwyższy Kolumbii Brytyjskiej jako trzeci w Kanadzie orzekł, że władze muszą uznać małżeństwa par tej samej płci. 10 czerwca: Sąd Apelacyjny Ontario orzekł, że Kanadyjska Karta Praw i Swobód zakazuje dyskryminacji par tej samej płci. W ten sposób Ontario stało się pierwszym terytorium w Ameryce, na którego obszarze pary tej samej płci mogły zawierać małżeństwa. Dnia 11 czerwca władze wykonawcze podporządkowały się temu wyrokowi. 17 czerwca: Kanadyjski rząd ogłosił, że nie będzie składał odwołania do sądu apelacyjnego Ontario od wyroku umożliwiającego małżeństwa par tej samej płci. Rząd zaznaczył, że planuje wprowadzenie pod obrady ustawy zmieniającej definicję małżeństwa. 18 listopada: Sąd w Massachusetts (USA wydał korzystne dla homoseksualistów orzeczenie w sprawie Goodridge kontra Departament Zdrowia Publicznego.
2004	17 maja: W Massachusetts odbył się pierwszy ślub pary tej samej płci w USA. 3 listopada: Wyniki głosowania z 2 listopada zatwierdziły poprawki do konstytucji stanowych zabraniające małżeństw tej samej płci w 11 stanach: Arkansas, Georgia, Kentucky, Michigan, Missisipi, Montana, Dakota Północna, Oklahoma, Ohio, Oregon i Utah. W Oregonie zakazano tylko małżeństw homoseksualnych, a pozostałe stany zakazały również związków partnerskich. 5 listopada: Sędzia w kanadyjskiej prowincji Saskatchewan uznał, że pary tej samej płci mają prawo do stanięcia na ślubnym kobiercu w tej prowincji. 9 listopada: Irlandzki Sąd Najwyższy uznał, że para lesbijek, które pobrały się w Kanadzie, może liczyć na takie same ulgi podatkowe jak małżeństwa heteroseksualne. 17 listopada: Brytyjska Izba Lordów uchwaliła ustawę o związkach partnerskich. 26 listopada: Sąd apelacyjny kanadyjskiej prowincji Ontario podtrzymał orzeczenie sądu niższej instancji. Zgodnie z wyrokiem jeżeli jeden z małżonków tej samej samej płci zmarł po kwietniu 1985 roku, to drugi ma prawo do świadczeń z kanadyjskiego ZUS (ang. Canada Pension Plan). 30 listopada: Jeden z sądów w RPA orzekł, że definicję małżeństwa należy rozszerzyć na pary tej samej płci. Decyzja ta nie oznacza jeszcze prawnej możliwości zawierania takich związków. 8 grudnia: Parlament Nowej Zelandii wprowadził (za 65, przeciw 55) związki partnerskie, ale odrzucono poprawki dotyczące małżeństw par tej samej płci. 8 grudnia: Izraelski rząd zasygnalizował, że planuje możliwość formalizacji związków par tej samej płci i nada im pewne przywileje. 9 grudnia: W odpowiedzi na zapytanie parlamentu Kanady Sąd Najwyższy tego kraju orzekł, że ustawa umożliwiająca małżeństwa par tej samej płci w całym państwie będzie legalna. Premier Kanady Paul Martin stwierdził, że rząd wprowadzi ustawę pod obrady parlamentu.
2005	27 stycznia: Szwedzki rząd podjął prace nad wprowadzeniem małżeństw par tej samej płci. 1 lutego: W Kanadzie wprowadzono pod obrady parlamentu ustawę o małżeństwach cywilnych par tej samej płci. 22 lutego: Rząd brytyjski ogłosił wprowadzenie w życie 5 grudnia 2005 roku ustawy o związkach partnerskich (ang. Civil Partnership Act) na obszarze całej Wielkiej Brytanii. 14 marca: Amerykański sędzia Richard Kramer II instancji w Kalifornii uznał zakaz małżeństw homoseksualnych za niekonstytucyjny. 5 czerwca: w głosowaniu powszechnym szwajcarski kanton Zurych przyjął ustawę o związkach partnerskich par tej samej płci(PartG), wchodzącą w życie 1 stycznia 2007. 28 października: Sąd Najwyższy amerykańskiego stanu Alaska orzekł, że ograniczony dostęp do przywilejów, jakie posiadają partnerzy w związkach małżeńskich, a jakich nie mogą posiadać partnerzy żyjący w związkach partnerskich, jest niekonstytucyjny. Nakazał zmiany w prawie do końca 2006 roku.
2006	15 marca: Parlament Czech zatwierdził ustawę o związkach partnerskich osób tej samej płci, tym samym odrzucił próbę zablokowania tej ustawy przez prawicowego prezydenta Czech, Vaclava Klausa (za 101 głosów, przeciw 99). 23 lipca: W Słowenii wejście w życie ustawy o związkach partnerskich. wrzesień: Senat Urugwaju uchwalił ustawę wprowadzającą w prawie instytucję związku partnerskiego dla osób tej samej i różnej płci. Uchwała ta musi zostać jeszcze przegłosowana przez niższą izbę parlamentu. 25 października: Sąd Najwyższy amerykańskiego stanu New Jersey uznał, opierając się na zasadzie równości, że nie można odmawiać osobom żyjącym w związkach homoseksualnych prawa do przywilejów jakie posiadają małżeństwa. Jednocześnie nakazał stosowne zmiany w prawie stanowym. 13 listopada: Władze miasta Meksyk wprowadziły w prawie, po raz pierwszy w historii państwa Meksyk, formalne związki partnerskie osób tej samej płci dla par żyjących w stolicy kraju. 8 grudnia: Parlament stanu Australii Południowej uchwalił ustawę o związkach partnerskich nadającą parom dowolnej płci większość praw, jakie posiadają pary w związkach małżeńskich. 14 grudnia: Parlament stanowy amerykańskiego stanu New Jersey uchwalił ustawę o związkach partnerskich, dającą te same prawa i obowiązki parom osób tej samej płci, jakie daje małżeństwo.
2007	1 stycznia: W Szwajcarii wejście w życie ustawy o związkach partnerskich dającej większość praw, jakie posiadają małżeństwa dla par tej samej płci. 11 stycznia: Legislatura stanu Coahuila w Meksyku uchwaliła ustawę o formalnych związkach partnerskich dla par tej samej płci. 1 lutego: Parlament Włoch przegłosował pracę nad ustawą wprowadzającą rejestrowane związki partnerskie. 21 kwietnia: Chris Gregoire, gubernator amerykańskiego stanu Waszyngton, podpisał ustawę o związkach partnerskich. 26 kwietnia: Senat amerykańskiego stanu New Hampshire przegłosował wprowadzenie związków partnerskich. Ustawa weszła w życie 1 stycznia 2008 roku. 9 maja: Gubernator amerykańskiego stanu Oregon Ted Kulongoski podpisał Oregon Family Fairness Act, która wprowadza na terenie tego stanu związki partnerskie pod nazwą domestic partnership. Ustawa weszła w życie 1 stycznia 2008 roku. 17 grudnia: Węgierski parlament przyjął ustawę wprowadzającą w kraju związki partnerskie dające te same prawa co małżeństwo z wyjątkiem praw adopcyjnych. Ustawa wejdzie w życie 1 stycznia 2009 roku 19 grudnia: Parlament Urugwaju uchwalił ustawę o związkach partnerskich. 27 grudnia prezydent Urugwaju Tabare Vazquez podpisał ustawę, wejdzie ona w życie z dniem 1 stycznia 2008 roku.
2008	27 marca: Mariela Castro, córka Raúla Castro, zapowiedziała, że w czerwcu parlament Kuby będzie głosował nad ustawą regulującą związki partnerskie. 1 kwietnia: Europejski Trybunał Sprawiedliwości rozpatrując sprawę Tadao Maruko przeciwko Versorgungsanstalt der deutschen Bühnen orzekł, iż odmowa przyznania renty rodzinnej zarejestrowanemu partnerowi związku partnerskiego stanowi bezpośrednią dyskryminację ze względu na orientację seksualną przy założeniu, że pozostali przy życiu małżonkowie i pozostali przy życiu zarejestrowani partnerzy znajdują się w porównywalnej sytuacji w odniesieniu do tej renty rodzinnej. Według niektórych opinii wyrok oznacza, iż w krajach Unii, w których wprowadzono w prawie rejestrowane związki partnerskie, partnerzy tej samej płci powinni posiadać takie same prawa, jak małżonkowie. 17 kwietnia: Konstytucyjny Sąd Kolumbii wydał orzeczenie, w którym stwierdził, iż pary osób tej samej płci powinny mieć te same prawa i przywileje dotyczące emerytury, opieki zdrowotnej jak pary przeciwnej płci w małżeństwie. Zdaniem sędziów, wykluczenie partnerów związków jednopłciowych narusza podstawowe prawa o niedyskryminacji i godności człowieka. Jednocześnie sąd stwierdził, iż wyrok nie oznacza automatycznego wprowadzenia związków partnerskich w prawie – to leży w autonomii Kongresu Narodowego Kolumbii. W odpowiedzi przedstawiciele Kościoła katolickiego ostrzegli sędziów, iż naruszyli prawo kościelne i sakramenty kościelne mogą być dla nich zabronione. 3 lipca: Ministerstwo Sprawiedliwości Estonii ogłosiło, iż pracuje nad ustawą o związkach partnerskich. Zgodnie z zapowiedziami ustawa ma być głosowana przez estoński parlament w 2009 roku.
2009	Związki partnerskie w stanie Waszyngton
2010	10 sierpnia: Główny sąd w Kostaryce zablokował możliwość referendum w sprawie związków partnerskich. Uzasadniając swoje postanowienie sędziowie stwierdzili, że postawiłoby to mniejszość seksualną w sytuacji dla nich niekorzystnej oraz że to sprawa legislacyjna, a nie wyborcza. 1 września: Setki ludzi poszło w marszu przez ulice Dublina protestując przeciwko związkom partnerskim. Irlandzkie środowisko LGBTQ czuje się równe osobom heteroseksualnym i dlatego domagają się małżeństw. Mimo wprowadzenia związków partnerskich w 2009 roku słyszy się głosy, że to tylko próba przekupienia przez rząd ciszy i spokoju. Max Krzyzanowski, organizator wydarzenia, powiedział: „osobny system nie jest równym systemem.” (odnosił się do pomysłu zrównania praw związków i małżeństw) Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
2011	1 stycznia: W Irlandii weszło w życie prawo o związkach partnerskich. 5 maja: sędziowie Sądu Najwyższego w Brazylii zagłosowali by 112 prawa z których korzystają małżeństwa różnej płci przysługiwały także związkom tej samej płci. Decyzja została przyjęta 10–0 z jednym sędzią, który wstrzymał się, ponieważ mówił publicznie na korzyść związków tej samej płci, kiedy był adwokatem. Zarządzenie dało parom tej samej płci w stabilnych związkach te same prawa finansowe i socjalne, z których korzystają ludzie pozostający w związkach tej samej płci. 17 maja: W Polsce złożono projekt ustawy o umowie związku partnerskiego do Sejmu 19 czerwca: 68,8% biorących udział w referendum w Liechtensteinie poparło wprowadzone w marcu związki partnerskie oparte na modelu szwajcarskim; wynik jest wiążący.
2012	Związki partnerskie na wyspie Man
2013	25 stycznia: W Polsce odrzucenie przez Sejm poselskich projektów ustaw o związkach partnerskich przygotowanych przez SLD, RP oraz PO. 14 maja: Narodowa Rada Sprawiedliwości w Brazylii ustanowiła małżeństwa tej samej płci w całym kraju stosunkiem głosów 14:1, wydając zarządzenie, aby wszystkie urzędy stanu cywilnego zezwoliły na przekształcenie istniejących związków partnerskich w małżeństwa, jeśli osoby w nich pozostające sobie tego życzą. Prezydent Rady Sprawiedliwości Naczelnego Sądu Federalnego Joaquim Barbosa orzekł w decyzji, że urzędnicy nie mają prawa "odmawiać udzielania ślubów świeckich lub zamiany stabilnego związku partnerskiego w małżeństwo między osobami tej samej płci". Zarządzenie opublikowano 15 maja i zaczęło obowiązywać 16 maja 2013.
Kraje debatujące nad związkami partnerskimi	Estonia, Kuba, Polska

Zobacz też

• Aspekty prawne homoseksualizmu
• Pacte civil de solidarité
• Konkubinat

Linki zewnętrzne

• Miłość nie wyklucza (serwis kampanii społecznej i kompendium wiedzy na temat związków partnerskich)
• „Zakazane związki” (serwis „Racjonalista”)
• Związki partnerskie w Polsce i na świecie (serwis w portalu Kobiety Kobietom)
• Związki na tak!, Mariusz Kurc, Krzysztof Tomasik (serwis Innastrona.pl)
• Alfabet związków partnerskich, Monika Czaplicka (serwis Homoseksualizm.org.pl)
• Związki jednopłciowe. Polska, Europa, Świat, Mariusz Kurc (serwis Homoseksualizm.org.pl)
• http://www.innastrona.pl/newsy/4959/nowy-jork-mowi-tak/