Małżeństwo osób tej samej płci

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Sytuacja prawna osób homo-biseksualnych na świecie
Sytuacja prawna osób homo- i biseksualnych na świecie

Kontakty homoseksualne legalne

     Małżeństwo osób tej samej płci

     Rejestrowane związki partnerskie lub konkubinaty

     Uznawanie małżeństw osób tej samej płci zawartych za granicą

     Ograniczone uznawanie małżeństw osób tej samej płci na poziomie federalnym

     Związki jednopłciowe nieuznawane prawnie

Kontakty homoseksualne nielegalne

     Ograniczenie swobody wypowiedzi

     De jure nielegalne, de facto nie wszczyna się postępowania

     Kara więzienia

     Dożywotnie pozbawienie wolności

     Kara śmierci

Tajwańska para homoseksualna po ceremonii ślubnej.
Kanadyjska para homoseksualna po ceremonii ślubnej.

Małżeństwo osób tej samej płci, małżeństwo jednopłciowe, małżeństwo homoseksualne – usankcjonowany prawnie i społecznie związek dwóch osób tej samej płci wiążący je analogicznie do małżeństwa kobiety i mężczyzny. Małżeństwo osób tej samej płci wprowadzono prawnie w szeregu państw oraz innych jurysdykcji polityczno-administracyjnych. W niektórych z nich uznawane są zawarte małżeństwa jednopłciowe, lecz nie są one udzielane.
Zwolennicy małżeństw homoseksualnych używają określenia równość małżeństw (ang. marriage equality)[1].

Zarys historyczny[edytuj | edytuj kod]

Termin „homoseksualizm” pochodzi z XIX wieku, jednak historia związków tej samej płci, jak i samego homoseksualizmu sięga początków ludzkości. Stosunek społeczeństwa do homoseksualizmu i formalnych związków par tej samej płci jest zależny od miejsca i czasów – począwszy od pełnej akceptacji i integracji, poprzez neutralność i tolerancję, po nieuznawanie, dyskryminację, prześladowanie i fizyczną eksterminację[2]. Jedne z najstarszych nawiązań do homoseksualizmu sięgają czasów prehistorycznych[3][4].

Według Johna Boswella, związki tej samej płci zawierano formalnie w doryckiej Krecie (VII wiek p.n.e.), starożytnym Rzymie i w pierwszych wspólnotach chrześcijańskich. Wraz z rosnącymi problemami ekonomicznymi i politycznymi niektóre mniejszości etniczne lub społeczne stawały się celem ataków dla cesarstwa rzymskiego, a później także kościoła katolickiego, zazwyczaj w celu odwrócenia uwagi społeczeństw od niepowodzeń władz świeckich lub kościelnych[5].

W czasach wiktoriańskich znane było bostońskie małżeństwo – związek dwóch niezamężnych kobiet[6].

Współcześnie pierwszym państwem, w którym zalegalizowano istnienie związków jednopłciowych jest Dania (1989), zaś pierwszym państwem w którym zalegalizowano udzielanie małżeństw osobom tej samej płci jest Holandia (2001). Obecnie małżeństwa osób tej samej płci są uznawane w blisko 20 państwach, spośród których największe to Brazylia i Stany Zjednoczone (uznawane we wszystkich stanach wyrokiem sądu najwyższego[7][8][9], zawierane w niektórych).

Stan prawny[edytuj | edytuj kod]

Na świecie[edytuj | edytuj kod]

Uznanie[edytuj | edytuj kod]

Niektóre państwa i jednostki terytorialne zniosły warunek odmienności płci osób pragnących zawrzeć małżeństwo. Na 18 lipca 2013 państwa uznające małżeństwa tej samej płci zamieszkiwało około 998 989 162 osób[10].

Państwa, które udzielają i uznają małżeństwa zawierane przez osoby tej samej płci to (chronologicznie):

12 października 2013 r. parlament Australijskiego Terytorium Stołecznego zezwolił na zawieranie związków małżeńskich w tym stanie. Prawo nie dotyczyło jedynie mieszkańców Canberry, ale całego państwa[55]. Jednakże 12 grudnia 2013 r. Australijski Sąd Najwyższy cofnął obowiązujące prawo i unieważnił 27 zawartych małżeństw homoseksualnych[56].

Małżeństwa tej samej płci uznają:

  •  Izrael (2006)
  •  Aruba (2007) - tylko małżeństwa zawarte na terytorium Holandii
  •  Antyle Holenderskie (2007) - tylko małżeństwa zawarte na terytorium Holandii
  •  Meksyk (2010) - wszystkie stany uznają małżeństwa zawarte w stanach, w których legalnie można zawrzeć takie związki
  •  Stany Zjednoczone (2013, uznawane wyrokiem Sądu Najwyższego[57][58][59]) - rząd federalny uznaje małżeństwa zawarte w stanach, w których legalnie można zawrzeć takie związki
  •  Malta (2014)

Zakaz[edytuj | edytuj kod]

W maju 2013 roku inicjatywa obywatelska w Chorwacji zebrała 750 tysięcy podpisów pod wnioskiem o referendum w sprawie wprowadzenia do konstytucji zapisu o tym, iż małżeństwo to związek kobiety i mężczyzny. 1 grudnia 2013 r. w Chorwacji odbyło się referendum, w którym zostało zadane pytanie:

Quote-alpha.png
Czy jesteś za tym, aby do Konstytucji Republiki Chorwacji wprowadzono przepis, który definiuje małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny?[60]

W referendum ponad 65% głosujących odpowiedziało pozytywnie[61].

Europejskie kraje, w których konstytucja ogranicza małżeństwo do par przeciwnej płci:

W Polsce[edytuj | edytuj kod]

Konstytucja[edytuj | edytuj kod]

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej definiuje małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny.

Art. 18.
Małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej.

Konstytucja RP

Jednocześnie Konstytucja RP nie zawiera żadnego postanowienia odnoszącego się do innych niż małżeństwo kobiety i mężczyzny związków cywilnych[62][63][64].

Kodeksy prawne[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z art. 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w Polsce małżeństwo może zawrzeć jedynie kobieta i mężczyzna[65].

Kodeks cywilny i Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie zawierają żadnego postanowienia odnoszącego się do innych niż małżeństwo kobiety i mężczyzny związków cywilnych.

Działalność społeczna[edytuj | edytuj kod]

Podczas światowego dnia "wychodzenia z szafy" 11 października 2013, grupa ochrony praw człowieka "Miłość nie wyklucza" ogłosiła inicjatywę zmierzającą do ustanowienia małżeństw tej samej płci w Polsce, z równią praw, włączając adopcję[66][67][68].

Debata[edytuj | edytuj kod]

Argumenty za[edytuj | edytuj kod]

Stanowisko zwolenników równouprawnienia mniejszości seksualnych opiera się na założeniu, że każdy człowiek ma prawo do miłości, jak też do samodzielnego wyboru obiektu miłości[69]. Ustanawiana przez państwo instytucja małżeństwa nie powinna być ograniczana przez wpływy ideologiczno-religijne, lecz musi uwzględniać potrzeby wszystkich obywateli – również mających odmienne poglądy i potrzeby. Zwolennicy równouprawnienia zwracają uwagę na fakt, że małżeństwo jako sakrament lub analogiczna instytucja religijna różni się substancjalnie od małżeństwa cywilnego. Utożsamianie tych dwóch bytów prawnych jest zdaniem niektórych osób, główną przyczyną niechęci dla małżeństw osób tej samej płci. Inną przyczyną niechęci względem równouprawnienia mniejszości seksualnych jest brak wiedzy seksuologicznej i powszechnie panujące homofobiczne uprzedzenia[70].

Zwolennicy twierdzą, że również pary osób tej samej płci, pomimo braku możliwości zrodzenia wspólnego potomstwa, są w stanie wychowywać wspólnie dzieci (np. jednego z małżonków lub adoptowane – zobacz więcej: rodzicielstwo związków jednopłciowych). Tym samym uważają, że związek osób tej samej płci może pełnić funkcje wychowawcze jak małżeństwo osób heteroseksualnych. Jednocześnie zwraca się uwagę na małżeństwa osób przeciwnej płci, które pozostają bezdzietne (z wyboru lub powodów biologicznych), a więc nie służą prokreacji.

Marsz poparcia małżeństw osób tej samej płci w San Francisco w 2004

Zarzut fałszywej argumentacji przeciwników[edytuj | edytuj kod]

Opisywane są także przykłady przedstawiania fałszywych argumentów przez przeciwników małżeństw homoseksualnych[71][72]. Na przykład gubernator Indiany Mike Pence stwierdził, że legalizacja takich małżeństw hamuje wzrost gospodarczy, czego nie potwierdzają zebrane dane statystyczne[73], oraz inne kwestie[74].

Argumenty przeciw[edytuj | edytuj kod]

Argument nazwy[edytuj | edytuj kod]

Kontrowersje wzbudza nazywanie związku osób tej samej płci małżeństwem. W generalnym ujęciu antropologicznym, którego wyrazem jest dotychczasowe prawo państwowe, m.in. w Polsce, małżeństwo jest związkiem mężczyzny i kobiety[75]. Według anglikańskiego arcybiskupa Yorku w Wlk. Brytanii, Johna Sentamu: /nie/ jest rolą państwa definiowanie czym jest małżeństwo. Zostało ono ustalone w tradycji i historii /jako związek mężczyzny i kobiety/ i nie można tego zmieniać w ciągu jednego dnia, niezależnie od tego, jak potężną władzą się dysponuje. Arcybiskup, który aprobuje związki partnerskie osób tej samej płci, przeciwstawił się jednocześnie nazywaniu ich małżeństwem, określając to próbą zmiany języka angielskiego. W apelu do rządu brytyjskiego stwierdził, że ministrowie nie mogą poprawiać (ang. overrule) Biblii i tradycji[76].

Argument prokreacji[edytuj | edytuj kod]

Przeciwnicy stoją na stanowisku, że związek osób tej samej płci nie spełnia wymogów małżeństwa, gdyż skierowane jest ono ze swej natury do zrodzenia i wychowania potomstwa. Według przeciwników małżeństw jednopłciowych, naturalny i optymalny rozwój dzieci na płaszczyźnie emocjonalnej, jak i społecznej, zapewnia miłość i opieka wychowawcza ojca i matki.

Opinie[edytuj | edytuj kod]

Amerykańskie stowarzyszenia naukowe[edytuj | edytuj kod]

Antropolodzy związani z Amerykańskim Towarzystwem Antropologicznym w 2004 r. przedstawili wnioski swoich badań w następującym oświadczeniu:

Wyniki badań antropologicznych nad gospodarstwami domowymi, stosunkami pokrewieństwa i rodziną, jakie były przeprowadzone na różnych kulturach, przez więcej niż okres jednego wieku, nie dostarczają żadnego wsparcia dla poglądu, iż cywilizacja lub zdolność do przeżycia społeczeństwa zależy od małżeństwa utrzymywanego wyłącznie jako instytucji heteroseksualnej. Antropologiczne badania raczej popierają tezę, iż szeroki wachlarz różnych typów rodzin, w tym rodzin opartych o związki osób tej samej płci, może przyczyniać się do stabilizacji i humanizacji społeczeństw.

— Amerykańskie Towarzystwo Antropologiczne, 2004[77]

Również członkowie Amerykańskiego Towarzystwa Psychoanalitycznego, określają prawo do małżeństwa jako fundamentalne prawo człowieka bez względu na orientację seksualną:

Ponieważ małżeństwo jest podstawowym prawem człowieka i indywidualnym wyborem każdej osoby uznajemy, że państwo nie może w negatywny sposób ingerować w pary osób tej samej płci, które zdecydowały się zawrzeć związek małżeński i powinno oferować im pełną równość praw i obowiązków poprzez możliwość zawarcia takiego związku.

— Amerykańskie Towarzystwo Psychoanalityczne, 1997[78]

Starania o legalizację cywilnych małżeństw tej samej płci poparło również Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne:

Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne popiera wprowadzenie małżeństw osób tej samej płci z wszystkimi prawami, przywilejami i obowiązkami, które ono niesie i sprzeciwia się jakimkolwiek ograniczeniom w przyznawaniu tych samych praw, przywilejów i obowiązków.

— Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne, 2005[79]

Amerykańskie Towarzystwo Psychologiczne opowiedziało się za eliminacją dyskryminacji prawnej osób będących w związkach homoseksualnych w praktyce terapeutycznej, badaniach i edukacji:

Amerykańskie Towarzystwo Psychologiczne bierze na siebie rolę lidera w walce z jakąkolwiek dyskryminacją prawną związków osób tej samej płci. Jednocześnie, Towarzystwo aktywnie zachęca psychologów do eliminacji tej dyskryminacji w praktyce terapeutycznej, badaniach i edukacji („Ethical Principles,” 2002, p. 1063). Towarzystwo będzie zapewniać naukowe źródła informacji w społecznej dyskusji związanej z orientacją seksualną i małżeństwami osób tej samej płci.

— Amerykańskie Towarzystwo Psychologiczne, 2004[80]

Podobne do wyżej wymienionych organizacji stanowisko zajęli socjologowie zrzeszeni w Amerykańskim Towarzystwie Socjologicznym, którzy ograniczanie definicji małżeństwa do związku kobiety i mężczyzny nazywają celową dyskryminacją osób homoseksualnych:

  • W związku z faktem, że Amerykańskie Towarzystwo Socjologiczne (ASA) zrzesza socjologów badających m.in. kwestie związane z płcią i genderem, seksualnością, rodziną, dziećmi, religią, kulturą i społecznymi systemami nierówności oraz ich konsekwencjami,
  • w związku z faktem, że celem ASA jest rozwój socjologii jako dyscypliny naukowej i profesji służącej dobru społecznemu,
  • w związku z faktem, że poprawka konstytucyjna definiująca małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny celowo dyskryminuje lesbijki i gejów, jak również ich dzieci i osoby będące pod ich opieką, przez odmowę dostępu do ochrony, przywilejów i obowiązków przyznawanych automatycznie parom małżeńskim,
  • uważając, że oficjalne uzasadnienie proponowanej poprawki oparte jest na uprzedzeniach, a nie badaniach naukowych,
  • biorąc pod uwagę, że badania socjologiczne wielokrotnie pokazały, że systemy nierówności niszczą dobro społeczne,
  • stwierdzamy co następuje: Amerykańskie Towarzystwo Socjologiczne mocno sprzeciwia się proponowanej poprawce konstytucyjnej definiującej małżeństwo jako związek między mężczyzną a kobietą.
— Amerykańskie Towarzystwo Socjologiczne, 7 kwietnia 2004[81]

Społeczeństwa państw zachodnich[edytuj | edytuj kod]

Ludzie młodsi i lepiej wykształceni stosunkowo częściej popierają małżeństwa tej samej płci. W niektórych państwach część sondaży pokazało, że większość osób popiera legalizację małżeństw jednopłciowych[82].

Według badania PBS z października 2013 r. zleconego przez Kampanię Przeciw Homofobii i "Gazetę Wyborczą", 40% badanych osób jest dziś w Polsce za prawem do związków partnerskich dla osób homoseksualnych, poziom akceptacji małżeństw jednopłciowych wyniósł 30%, natomiast 17% Polaków popiera adopcję przez pary tej samej płci[83]

Duchowni i teologowie[edytuj | edytuj kod]

W 2010 roku Benedykt XVI nazwał małżeństwa jednopłciowe najbardziej podstępnym i największym zagrożeniem dla obecnego świata[84]. W 2013 roku szef Papieskiej Rady Rodziny oświadczył: przyznajmy prawa cywilne związkom nierodzinnym[85]. Małżeństwom tej samej płci sprzeciwiają się przywódcy judaizmu ortodoksyjnego[86] i główne wyznania muzułmańskie[87].

Małżeństwa jednopłciowe są błogosławione m.in. w większości państw Europy przez niektóre Kościoły protestanckie i starokatolickie[88], a także przez Ewangelicko-Luterański Kościół w Kanadzie[89], Kościół Episkopalny w Stanach Zjednoczonych[90] czy Zjednoczony Kościół Chrystusa[91]. Małżeństwa homoseksualne są też akceptowane przez konserwatywnych żydów w USA[92], buddystów zen[93] i liberalnych hinduistów[94], a także postępowych muzułmanów[95].

W lutym 2011 roku 240 niemieckojęzycznych katolickich teologów z uniwersytetów wyraziło poparcie dla większego respektowania związków jednopłciowych[96].

6 marca 2014 poparcie dla małżeństw jednopłciowych ogłosił XIV Dalajlama Tenzin Gjaco[97].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Stopniowy wzrost wpływu chrześcijaństwa zmienił postrzeganie społeczne na związki homoseksualne z akceptacji w prześladowanie[98]. W 342 roku Konstancjusz II wraz z Konstansem zakazali zawierania małżeństw pomiędzy osobami tej samej płci[99][100].

Koncepcja małżeństw osób tej samej płci powróciła po wydarzeniach Stonewall (1969), początkowo na gruncie religijnym, następnie jako przedmiot rozstrzygnięć sądowych. Pierwszy publiczny ślub osób tej samej płci został przeprowadzony przez Troya Perry’ego, twórcę Metropolitarnej Wspólnoty Kościelnej, w USA w 1969. Małżeństwo nie miało mocy prawnej. W 1970 Metropolitalna Wspólnota Kościelna wszczęła pierwszy na świecie proces sądowy mający na celu zalegalizowanie małżeństw osób tej samej płci. Proces został przegrany, podobnie jak inne, inicjowane następnie przez pary jednopłciowe. Przykładowo wymienić można sprawy: Baker vs Nelson (Minnesota, 1971), gdzie para homoseksualna dowodziła, że brak możliwości zawarcia przez nią związku małżeńskiego jest sprzeczny z konstytucyjną zasadą równego traktowania. W procesie Jones vs Hallahan (Kentucky, 1973) żeńska para argumentowała, iż brak legalizacji małżeństw jednopłciowych zaprzecza prawu wolności praktykowania przez nią religii. W sprawie Horton vs Timmers (Ohio, 1975) sąd stwierdził, że małżeństwo musi składać się z osób przeciwnej płci. Podobne sprawy rozpatrywały również europejskie sądy, np. w 1987 w Katalonii proces wszczęła para gejów. Od powyższych rozstrzygnięć różniły się wyroki sądu w Holandii (1988 i 1989), który odmówił rozstrzygnięcia, czy prawa człowieka zostały naruszone i orzekł, iż uchylenie dyskryminujących przepisów leży w gestii Stanów Generalnych[101].

Pierwszym państwem na świecie, które zalegalizowało małżeństwa osób tej samej płci, była Holandia w 2001. Liczba państw i regionów, w których małżeństwa osób tej samej płci są legalne, wciąż wzrasta.

Europa[edytuj | edytuj kod]

Związki osób tej samej płci w Europie

     Małżeństwa osób tej samej płci

     Rejestrowane związki partnerskie

     Konkubinaty

     Kwestia obecnie rozpatrywana przez państwo

     Brak uregulowań lub status nieznany

     Małżeństwo zdefiniowane w konstytucji jako związek kobiety i mężczyzny

Para mężczyzn podczas ślubu w Amsterdamie w 2001.

Małżeństwa par tej samej płci zostały wprowadzone w Holandii, Belgii, Hiszpanii, Norwegii, Szwecji, Portugalii, Islandii, Danii, Francji oraz Wielkiej Brytanii (nie dotyczy Irlandii Północnej). W Luksemburgu ustawa o małżeństwach jednopłciowych została przyjęta i będzie obowiązywała od 1 stycznia 2015 roku.

Holandia[edytuj | edytuj kod]

1 kwietnia 2001 Holandia stała się pierwszym krajem na świecie, który zalegalizował małżeństwa osób tej samej płci.

Belgia[edytuj | edytuj kod]

30 stycznia 2003 Belgia stała się drugim krajem na świecie, który zalegalizował małżeństwa jednopłciowe. Prawa adopcyjne małżeństwa te otrzymały w 2006 roku.

Hiszpania[edytuj | edytuj kod]

W styczniu 2004 po wygranych wyborach premier Hiszpanii José Luis Rodríguez Zapatero potwierdził chęć legalizacji małżeństw osób tej samej płci[102]. 1 października 2004 rząd zatwierdził projekt ustawy i przesłał go do parlamentu. Ostateczne uchwalenie ustawy nastąpiło 30 czerwca 2005, ustawa zaś weszła w życie 3 dni później. Król Hiszpanii Juan Carlos okazał wsparcie nowemu prawu podpisując ustawę tego samego dnia, kiedy trafiła ona na jego biurko. Zgodnie z prawem na złożenie podpisu ma 30 dni.

Norwegia[edytuj | edytuj kod]

Małżeństwa osób tej samej płci zalegalizowano w Norwegii 11 czerwca 2008. Prawo weszło w życie 1 stycznia 2009. Projekt zastąpienia dostępnych w kraju rejestrowanych związków partnerskich pojawił się w 2004[103][104]. Norwegia stała się szóstym krajem w świecie i pierwszym skandynawskim z legalnymi małżeństwami jednopłciowymi.

Szwecja[edytuj | edytuj kod]

Małżeństwa osób tej samej płci są w Szwecji legalne od 1 maja 2009.

Portugalia[edytuj | edytuj kod]

Małżeństwa osób tej samej płci są legalne w Portugalii od 5 czerwca 2010.

Islandia[edytuj | edytuj kod]

Małżeństwa osób tej samej płci są legalne w Islandii od 27 czerwca 2010.

Dania[edytuj | edytuj kod]

Małżeństwa osób tej samej płci są legalne w Danii od 15 czerwca 2012. W 1989 Dania, jako pierwszy kraj na świecie, uznała związki osób tej samej płci w formie związków partnerskich.

Francja[edytuj | edytuj kod]

Francja uznaje małżeństwa osób tej samej płci zawarte poza jej granicami na skutek orzeczenia sądu z 11 lipca 2008 podjętego w sprawie pary jednopłciowej, która zawarła małżeństwo w Holandii[105]. W kwietniu 2013 Senat francuski (po uprzednim przegłosowaniu w Izbie Deputowanych) zatwierdził ustawę obejmującą jednolitym prawem małżeńskim zarówno pary płci przeciwnej, jak i tej samej płci[106]. 17 maja ustawa została uznana za zgodną z konstytucją, a prezydent Hollande podpisał ją dzień później.

Wielka Brytania[edytuj | edytuj kod]

Ustawa legalizująca małżeństwa osób tej samej płci w Anglii i Walii została uchwalona 17 lipca 2013, prawo weszło w życie 13 marca 2014, a śluby są udzielane od 29 marca 2014.[52][53]

4 lutego 2014 Szkocja zalegalizowała małżeństwa jednopłciowe. Pierwsze śluby planowane są na jesień 2014.

Obecnie nie ma planów wprowadzenia małżeństw jednopłciowych w Irlandii Północnej. Małżeństwa z innych części Wielkiej Brytanii będą tam traktowane jako związki partnerskie.

Luksemburg[edytuj | edytuj kod]

Parlament przyjął ustawę o małżeństwach jednopłciowych 18 czerwca 2014, a Prawo zostało oficjalnie opublikowane 17 lipca. Nowe przepisy wejdą w życie 1 stycznia 2015.[107]

Ameryka Północna[edytuj | edytuj kod]

Kanada[edytuj | edytuj kod]

Prowincje i terytoria Kanady, które zalegalizowały małżeństwa jednopłciowe przed ich legalizacją ogólnokrajową zaznaczono ciemniejszym kolorem.
Pocałunek partnerów po zawarciu małżeństwa osób tej samej płci w Kanadzie.

20 lipca 2005 Kanada zalegalizowała małżeństwa osób tej samej płci na całym swoim terytorium. Przed legalizacją krajową, w latach 2003-2005, legalizacji regionalnej dokonały następujące prowincje i terytoria: Kolumbia Brytyjska, Quebec, Jukon, Manitoba, Nowa Szkocja, Saskatchewan, Nowa Fundlandia i Labrador i Nowy Brunszwik.

Stany Zjednoczone[edytuj | edytuj kod]

Związki cywilne osób tej samej płci w USA

     Małżeństwa osób tej samej płci

     Rejestrowane związki partnerskie przyznające prawa zbliżone do właściwych małżeństwom

     Rejestrowane związki partnerskie przyznające ograniczoną ilość praw

     Uznawanie małżeństw osób tej samej płci zawartych poza terytorium stanu

     Brak uregulowań

Niektóre amerykańskie kościoły jak Unitarian Universalist Association popierają małżeństwa osób tej samej płci błogosławią je w swoich świątyniach.

Obecnie małżeństwa osób tej samej płci w USA są legalne w dziewiętnastu stanach (Massachusetts, Kalifornia, Connecticut, Iowa, Vermont, New Hampshire, Nowy Jork, Waszyngton, Maine, Maryland, Rhode Island, Delaware, Minnesota, New Jersey, Hawaje, Nowy Meksyk, Oregon, Pensylwania i Illinois) i w Dystrykcie Kolumbii. Małżeństwa jednopłciowo uznaje także osiem plemion Indian amerykańskich.

Stany Kolorado, Nevada i Wisconsin uznają związki osób tej samej płci w postaci cywilnych związków partnerskich.

W Stanach Zjednoczonych w latach 1996-2013 funkcjonował przepis Defense of Marriage Act (DOMA) przeciw małżeństwom tej samej płci, który został ostatecznie uznany za niekonstytucjonalny przez sędziów Sądu Najwyższego.

Poprawki uniemożliwiające zalegalizowanie małżeństw osób tej samej płci do swoich konstytucji wprowadziły następujące stany: Alabama, Alaska, Arizona, Arkansas, Dakota Południowa, Dakota Północna, Floryda, Georgia, Idaho, Kansas, Kentucky, Kolorado, Luizjana, Michigan, Missisipi, Missouri, Montana, Nebraska, Nevada, Ohio, Oklahoma, Karolina Południowa, Tennessee, Teksas, Wirginia i Wisconsin. Poprawki te zostały uznane za niezgodne z konstytucją w stanach: Utah, Oklahoma, Wirginia, Teksas, Michigan, Arkansas, Idaho, Wisconsin, Indiana, Kolorado, Kansas i Kentucky. Dodatkowo zakaz uznawania małżeństw homoseksualnych z innych stanów został uznany za niekonstytucyjny w stanie Ohio. Obecnie toczą się postępowania sądowe w tych sprawach.

25 czerwca 2014 sąd apelacyjny podtrzymał decyzję sądu niższej instancji o niekonstytucyjności zakazu małżeństw jednopłciowych w stanie Utah. Sprawa najprawdopodobniej trafi do Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych[108]

24 lutego 2004 prezydent USA, George W. Bush, wezwał do uchwalenia poprawki do konstytucji kraju zakazującej małżeństw par tej samej płci na poziomie federalnym. Senat obradował na ten temat w roku 2004, poprawkę odrzucił.

9 maja 2012 prezydent Barack Obama ogłosił swoje poparcie dla małżeństw jednopłciowych. Jest pierwszym prezydentem USA, który pełniąc urząd poparł legalizację małżeństw osób tej samej płci. Publicznie swoje poparcie ogłosili także: byli prezydenci Bill Clinton[109] i Jimmy Carter[110], byli wiceprezydenci Dick Cheney[111] i Al Gore[112], obecny wiceprezydent Joe Biden[113] oraz byłe pierwsze damy Laura Bush[114] i Hillary Clinton[115]. Były prezydent George H. W. Bush i jego żona Barbara byli świadkami na ceremonii ślubnej dwóch lesbijek, ale żadne z nich publicznie nie poparło małżeństw jednopłciowych[116].

Massachusetts[edytuj | edytuj kod]

W Massachusetts małżeństwa par tej samej płci zostały zalegalizowane 18 listopada 2003 na mocy decyzji Sądu Najwyższego Massachusetts w sprawie Goodridge przeciw Departamentowi Zdrowia Publicznego[117]. Orzeczenie weszło w życie 17 maja 2004.

Nowy Jork[edytuj | edytuj kod]

24 czerwca 2011 zalegalizowano małżeństwa osób tej samej płci w stanie Nowy Jork; prawo weszło w życie 30 dni później.

Iowa[edytuj | edytuj kod]

30 sierpnia 2007 sąd hrabstwa Polk stanu Iowa wydał wyrok, w którym stwierdził, iż ograniczenie instytucji małżeństwa cywilnego dla par osób tej samej płci jest naruszeniem Konstytucji. Sprawę sądową wniosło i wygrało 6 par homoseksualnych domagających się możliwości zawarcia związków małżeńskich[118]. Mniej niż 24 godziny później doszło do zawarcia pierwszego małżeństwa w historii stanu Iowa przez parę dwóch gejów Seana Fritza oraz Tima McQuillana. Jak się później okazało, para ta jako jedyna uzyskała status małżeństwa, gdyż śluby par osób tej samej płci zostały wstrzymane do czasu zajęcia stanowiska w tej sprawie przez Sąd Najwyższy Iowa[119]. 3 kwietnia 2009 Sąd Najwyższy stanu Iowa podtrzymał decyzję sądu niższej instancji legalizując małżeństwa jednopłciowe na terenie stanu.

Kalifornia[edytuj | edytuj kod]
Para gejów trzymających się za ręce podczas marszu poparcia małżeństw osób tej samej płci w San Francisco w 2004.

7 września 2007 senat stanu Kalifornia uchwalił ustawę legalizującą małżeństwa osób tej samej płci, jednakże 12 października tego samego roku, zgodnie z wcześniejszymi zapowiedziami, ustawa została zawetowana przez gubernatora stanu Schwarzeneggera[120], wywodzącego się z Partii Republikańskiej, który już poprzednio zawetował podobną ustawę w 2005.

15 maja 2008 Sąd Najwyższy Kalifornii wydał orzeczenie, w którym stwierdził, iż ograniczanie małżeństwa do związku kobiety i mężczyzny jest dyskryminacją i narusza konstytucję stanu, w ten sposób legalizując małżeństwa osób tej samej płci w Kalifornii. Orzeczenie weszło w życie 14 czerwca 2008[121][122].

Jesienią 2008, przy okazji wyborów prezydenckich, przeprowadzono referendum (Proposition 8) w tej sprawie. Wyborcy zadecydowali o przywróceniu zakazu zawierania małżeństw osób tej samej płci.

W sierpniu 2010 Federalny Sąd Północnego Dystryktu Kalifornii ogłosił wyrok uznający konstytucyjną nielegalność referendum Proposition 8 z 2008. W uzasadnieniu wyroku stwierdzono, że Konstytucja USA, zapewniając równą ochronę praw obywateli, nie pozwala na prawne dyskryminowanie jednej grupy obywateli przez inna grupę. Sędzia Walker w uzasadnieniu wyroku powiedział m.in.: „W interesie państwa nie leży forsowanie prywatnych moralnych lub religijnych wierzeń bez uzasadnienia świeckiego celu i powodu”[123].

12 sierpnia 2010 decyzją sądu federalnego w San Francisco zapowiedziano przywrócenie małżeństw osób tej samej płci od 18 sierpnia 2010[124]. 16 sierpnia 2010 sąd apelacyjny zawiesił wykonanie wyroku do czasu rozpatrzenia apelacji.

Od 26 czerwca 2013 w stanie Kalifornia małżeństwa jednopłciowe są ponownie legalne.

Connecticut[edytuj | edytuj kod]

10 października 2008 Sąd Najwyższy stanu Connecticut orzekł, że pary tej samej płci powinny mieć prawo zawierać małżeństwa. Sąd orzekł, że pary homoseksualne nie mogą być obiektem dyskryminacji i powinny posiadać takie same prawa jak małżeństwa heteroseksualne[125][126].

Vermont[edytuj | edytuj kod]

Małżeństwa osób tej samej płci w Vermont są legalne od 1 września 2009 roku.

Meksyk[edytuj | edytuj kod]

Ustawa zmieniająca definicję małżeństwa w Kodeksie cywilnym na neutralną płciowo w Dystrykcie Federalnym Meksyku została przyjęta w 2009, a zatwierdzona w marcu 2010[127]. 5 sierpnia 2010 meksykański Sąd Najwyższy potwierdził zgodność ustawy z konstytucją kraju, a 10 sierpnia orzekł, że jednopłciowe małżeństwa zawarte na mocy tego prawa muszą być uznawane w całym państwie. 16 sierpnia Sąd podtrzymał prawo małżeństw jednopłciowych do adopcji dzieci. Od 2012 małżeństwa jednopłciowo są także legalne w stanie Quintana Roo[128].

Ameryka Południowa[edytuj | edytuj kod]

Argentyna[edytuj | edytuj kod]

W lipcu 2010 Zgromadzenie Narodowe Argentyny przyjęło ustawę o legalizacji malżeństw osób tej samej płci. Jest to tym samym pierwszy kraj południowoamerykański, w którym związki małżeńskie mogą być zawierane bez względu na płeć małżonków. Ustawa zostało przyjęta pomimo bardzo ostrych protestów i manifestacji politycznych organizowanych przez katolicki Episkopat Argentyny[129]. Prawo argentyńskie nadaje wszystkim małżeństwom te same obowiązki i przywileje, włączając w to możliwość adopcji dzieci przez małżeństwo osób tej samej płci.

Urugwaj[edytuj | edytuj kod]

W kwietniu 2013 Parlament urugwajski zatwierdził nową ustawę o małżeństwie przyznającą takie same uprawnienia do wchodzenia w związki małżeńskie dla obywateli Urugwaju bez względu na płeć osób zawierających małżeństwo. Ustawa weszła w życie 5 sierpnia.

Brazylia[edytuj | edytuj kod]

Prawo do zawarcia małżeństwa przysługuje wszystkim parom jednopłciowym w Brazylii na mocy orzeczenia brazylijskiej Narodowej Rady Sprawiedliwości z 14 maja 2013, zgodnie z którym brazylijskie urzędy stanu cywilnego nie mogą odmawiać udzielenia ślubu parom homoseksualnym[130].

Afryka[edytuj | edytuj kod]

Republika Południowej Afryki[edytuj | edytuj kod]

30 listopada 2004 roku najwyższy sąd apelacyjny RPA orzekł, iż definicję małżeństwa należy rozszerzyć na pary tej samej płci. W odpowiedzi ówczesny rząd wniósł apelację od tej decyzji. 1 grudnia 2005 apelacja została odrzucona przez Sąd Konstytucyjny RPA, który potrzymał swoje orzeczenie i dał rok na rozszerzenie definicji małżeństwa.

14 listopada 2006 parlament RPA zalegalizował małżeństwa osób tej samej płci.

Australia i Oceania[edytuj | edytuj kod]

Nowa Zelandia[edytuj | edytuj kod]

Małżeństwa osób tej samej płci są legalne w Nowej Zelandii od 19 sierpnia 2013 roku. Ustawa zezwalająca na takie małżeństwa została przyjęta przez parlament 17 kwietnia 2013 roku i podpisana przez gubernatora generalnego 19 kwietnia[131][132]

Azja[edytuj | edytuj kod]

Indie[edytuj | edytuj kod]

Prawo cywilne w Indiach jednoznacznie nie zabrania małżeństw jednopłciowych. Co najmniej jedna para lesbijek pobrała się wykorzystując lukę w prawie[133].

Izrael[edytuj | edytuj kod]

21 listopada 2006 roku Sąd Najwyższy Izraela nakazał władzom uznać małżeństwa osób tej samej płci zawarte za granicą jako pełnoprawne cywilne małżeństwa.

Nepal[edytuj | edytuj kod]

22 grudnia 2007 Sąd Najwyższy Nepalu nakazał rządowi tego kraju dopilnowanie przestrzegania obecnie obowiązujących uregulowań prawnych dotyczących mniejszości seksualnych i przyjęcie nowych regulacji dotyczących tej materii. Sąd Najwyższy wezwał m.in. do przestudiowania praw dotyczących małżeństw osób tej samej płci w innych krajach, aby przyjąć odpowiednie uregulowania w państwie[134][135].

17 listopada 2008 Sąd Najwyższy nakazał legalizację małżeństw osób tej samej płci[136].

Tajlandia[edytuj | edytuj kod]

Ustawa u małżeństwach jednopłciowych została złożona przed parlamentem i ma poparcie ponadpartyjne. Z powodu kryzysu politycznego prace nad nowym prawem zostały wstrzymane[137].

Debaty narodowe nad uznaniem[edytuj | edytuj kod]

Znane małżeństwa osób tej samej płci[edytuj | edytuj kod]

W wykazie uwzględniono pierwsze małżeństwa osób tej samej płci w danym kraju oraz związki osób opisanych na Wikipedii:

  • 15 listopada 2003 – Kolumbia Brytyjska, Kanada – Ted Nebbeling (były minister rządu prowincjonalnego) oraz Jan Holmberg.
  • 17 maja 2004 – Boston, Massachusetts, USA – Tanya McCloskey i Marcia Kadish, pierwsze małżeństwo osób tej samej płci zawarte w stanie Massachusetts i całych Stanach Zjednoczonych.
  • 11 lipca 2005 – Madryt, Hiszpania – Carlos Baturín i Emilio Menéndez, pierwsze małżeństwo osób tej samej płci w Hiszpanii.
  • 29 stycznia 2007 – Jerozolima, Izrael – Avi i Binyamin Rose, pierwsze zgłoszenie w USC małżeństwa osób tej samej płci w Izraelu. Para wzięła ślub w Kanadzie.
  • 31 sierpnia 2007 – Des Moines, Iowa, USA – Sean Fritz i Tim McQuillan, pierwsze małżeństwo osób tej samej płci zawarte w stanie Iowa w USA.
  • 27 czerwca 2010 – Reykjavík, Islandia – Jóhanna Sigurðardóttir (premier Islandii) i Jónína Leósdóttir

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Rhode Island – kolejny stan z równością małżeństw. replika-online.pl, 2013-04-26. [dostęp 2013-07-10].
  2. Colin Spence: Homosexuality: A History. Fourth Estate, 1996. ISBN 1-857-024478.
  3. Margherita Mussi: Earliest Italy: An Overview of the Italian Paleolithic and Mesolithic. Kluwer Academic Publishers, 2002, s. 340, 343-344.
  4. Lauren E. Talalay: The Gendered Sea: Iconography, Gender, and Mediterranean Prehistor. Blackwell, 2005, s. 130-148.
  5. John Boswell: Same Sex Unions in Premodern Europe. Nowy Jork: 1994, s. 211, 258-259. ISBN 0-679-432280.
  6. Ruth loved Naomi as Adam loved Eve (ang.). wouldjesusdiscriminate.org. [dostęp 2013-07-10].
  7. http://supreme.justia.com/cases/federal/us/570/12-307/.
  8. http://www.law.cornell.edu/uscode/text/1/7.
  9. http://reason.com/archives/2013/07/10/four-changes-the-doma-ruling-has-wrought.
  10. [Argentyna (41,660,417) + Belgia (11,035,948) + Brazylia (193,946,886) + Kanada (33,476,688) + Dania (5,580,413) + Francja i jej posiadłości (65,350,000) + Islandia (321,857) + Niderlandy (16,788,973) + Nowa Zelandia (4,468,200) + Norwegia (5,063,709) + Portugalia (10,487,289) + Republika Południowej Afryki (52,981,991) + Hiszpania (47,265,321) + Izrael (8,002,300) + Szwecja (9,555,893) + Urugwaj (3,318,535) + Meksyk (117,409,830) + Stany Zjednoczone (316,199,000)] osób + Anglia (53,012,456) + Walia (3,063,456)
  11. Gay Marriage Goes Dutch.
  12. Proposition de loi ouvrant le mariage à des personnes de même sexe et modifiant certaines dispositions du Code civil.
  13. LEY 13/2005, de 1 de julio, por la que se modifica el Código Civil en materia de derecho a contraer matrimonio.
  14. An Act respecting certain aspects of legal capacity for marriage for civil purposes.
  15. Civil Union Act, 2006.
  16. Omgjøring av registrert partnerskap til ekteskap.
  17. Gays Win Marriage Rights.
  18. Lei Nº9/2010 de 31 de Maio – Permite o casamento civil entre pessoas do mesmo sexo.
  19. Lög um breytingar á hjúskaparlögum og fleiri lögum og um brottfall laga um staðfesta samvist (ein hjúskaparlög).
  20. MATRIMONIO CIVIL.
  21. Lov om ændring af lov om ægteskabs indgåelse og opløsning, lov om ægteskabets retsvirkninger og retsplejeloven og om ophævelse af lov om registreret partnerskab.
  22. judicial panel clears way for gay marriage.
  23. LOI n° 2013-404 du 17 mai 2013 ouvrant le mariage aux couples de personnes de même sexe.
  24. Ley Nş 19.075 MATRIMONIO IGUALITARIO.
  25. Marriage (Definition of Marriage) Amendment Act 2013.
  26. Małżeństwa jednopłciowe w Luksemburgu od 1 stycznia 2015 (ang.). http://www.chronicle.lu/. [dostęp 2014-07-28].
  27. Same-sex couples exchange vows in Massachusetts.
  28. Gay Marriages Begin in Connecticut.
  29. http://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/1,114873,5320021,Pierwsze_malzenstwa_homoseksualne_w_Kalifornii.html.
  30. http://wyborcza.pl/1,75477,14173923,Malzenstwo_to_nie_tylko_zwiazek_kobiety_i_mezczyzny.html.
  31. A Quiet Day in Iowa as Same-Sex Couples Line Up to Marry.
  32. Gay couples tie the knot in Vermont.
  33. AN ACT affirming religious freedom protections with regard to marriage and prohibiting the establishment of civil unions on or after January 1, 2010.
  34. DC couples obtain marriage licenses.
  35. [1].
  36. Washington state kicks off day of gay marriages with midnight ceremonies.
  37. Maine’s first married gay couple: ‘We finally feel equal’.
  38. Same-Sex Marriage Ceremonies Begin In Maryland.
  39. Delaware becomes 11th state to approve same-sex marriage.
  40. Chafee signs same-sex marriage bills, making Rhode Island the 10th state to legalize gay marriage.
  41. Marriage equality in Minnesota: A gay-rights victory in the Midwest.
  42. http://edition.cnn.com/2013/10/21/us/new-jersey-same-sex-marriage/
  43. http://www.pinknews.co.uk/2013/11/09/us-hawaii-house-passes-same-sex-marriage/
  44. http://www.washingtonpost.com/blogs/post-politics/wp/2013/12/19/new-mexico-supreme-court-legalizes-gay-marriage/
  45. http://www.lgbtqnation.com/2014/05/federal-judge-strikes-down-oregons-ban-on-same-sex-marriage/
  46. http://www.lgbtqnation.com/2014/05/pa-governor-announces-he-will-not-appeal-same-sex-marriage-ruling/
  47. http://www.pinknews.co.uk/2013/11/05/illinois-house-passes-bill-to-make-same-sex-marriage-legal/
  48. http://queer.pl/news/194243/kolejny-stan-z-rownoscia-malzenska
  49. http://www.freedomtomarry.org/communities/entry/c/native-americans
  50. Mexico City law allowing same-sex unions takes effect.
  51. Matrimonio gay celebra su unión en QRoo.
  52. 52,0 52,1 52,2 Eddie Buckle & Thomas Penny: Same-Sex Marriage Becomes Legal in England and Wales (ang.). Bloomberg.com, 17 lipca 2013. [dostęp 18 lipca 2013].
  53. 53,0 53,1 53,2 Same sex marriage becomes law (ang.). Gov.uk, 17 lipca 2013. [dostęp 18 lipca 2013].
  54. http://wyborcza.pl/1,75477,15404820,Przybywa_panstw_przyjaznych_dla_homoseksualistow_.html
  55. Powiedzieli "tak" małżeństwom gejów i lesbijek. Australijscy homoseksualiści jadą do stolicy (pol.). wysokieobcasy.pl. [dostęp 12 grudnia 2013].
  56. Sąd Najwyższy Australii unieważnił małżeństwa homoseksualne (pol.). TVN24. [dostęp 12 grudnia 2013].
  57. http://supreme.justia.com/cases/federal/us/570/12-307/.
  58. http://www.law.cornell.edu/uscode/text/1/7.
  59. http://reason.com/archives/2013/07/10/four-changes-the-doma-ruling-has-wrought.
  60. wpolityce.pl: 750 tysięcy podpisów i referendum. Chorwaci zagłosują nad definicją małżeństwa (pol.). [dostęp 2013-11-02].
  61. POTPUNI SLUŽBENI REZULTATI DRŽAVNOG REFERENDUMA (chorw.). [dostęp 2013-12-04].
  62. http://wyborcza.pl/1,76842,13317622,SN__konstytucja_preferuje_heteroseksualne_malzenstwa_.html
  63. http://wpolityce.pl/wydarzenia/45926-konstytucjonalista-prof-maczynski-art-18-konstytucji-ma-zapobiegac-regulacji-zwiazkow-jednoplciowych-podobnej-do-malzenstwa
  64. http://prawo.rp.pl/artykul/975320.html
  65. Tekst jednolity ustawy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59).
  66. http://miloscniewyklucza.blogspot.com.es/2013/10/mazenstwa-dla-wszystkich-mazenski.html
  67. https://www.facebook.com/media/set/?set=a.642400649113892.1073741831.140982409255721&type=1
  68. http://queer.pl/news/194168/milosc-nie-wyklucza-chcemy-cala-reke
  69. Por. Środa M. (2006) Indywidualizm i jego krytycy. Aletheia, http://kobiety-kobietom.com/feminizm/art.php?art=3588.
  70. Schmalz, J. (1993). Poll finds an even split on homosexuality’s cause. New York Times, s. 11.
  71. http://guardianlv.com/2014/01/same-sex-marriage-debate-and-three-reasons-it-makes-no-sense/
  72. http://www2.gvsu.edu/miller90/ANALYSIS.pdf
  73. http://www.advocate.com/commentary/2013/08/21/op-ed-anti-marriage-equality-arguments-are-only-getting-dumber
  74. http://scholarship.law.duke.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1264&context=dlj
  75. Por. np. Kodeks rodzinny i opiekuńczy art. 1§1, tekst kodeksu: na stronie Internetowego Systemu Aktów Prawnych.
  76. Por. Martin Beckford: Don’t legalise gay marriage, Archbishop of York Dr John Sentamu warns David Cameron. W: The Telegraph [on-line]. 28 stycznia 2012. [dostęp 2012-01-29].
  77. American Anthropological Association: Statement on Marriage and the Family (ang.). W: www.aaanet.org [on-line]. American Anthropological Association, 26 lutego 2004. [dostęp 28 grudnia 2011].
  78. Position Paper on Gay Marriage.
  79. Support of Legal Recognition of Same-Sex Civil Marriage.
  80. Resoluti on Sexual Orientation and Marriage.
  81. American Sociological Association: American Sociological Association Member Resolution on Proposed U.S. Constitutional Amendment Regarding Marriage (ang.). W: www.asanet.org [on-line]. American Sociological Association, 7 kwietnia 2004. [dostęp 27 grudnia 2011].
  82. For First Time, Majority of Americans Favor Legal Gay Marriage
  83. http://wyborcza.pl/1,75478,14745603,Polski_rekord_tolerancji__40_proc__z_nas_akceptuje.html
  84. http://usatoday30.usatoday.com/news/religion/2010-05-13-pope-abortion-gays_N.htm.
  85. http://wyborcza.pl/1,75248,13378217,Abp_Paglia__szef_Papieskiej_Rady_Rodziny___przyznajmy.html#ixzz2KWtX7X6M.
  86. http://advocacy.ou.org/2006/orthodox-response-to-same-sex-marriage/.
  87. http://www.patheos.com/Resources/Additional-Resources/Homosexuality-and-Same-Sex-Marriage-in-Islam.html.
  88. http://viaintegra.wordpress.com/church-same-sex-blessings-across-europe/.
  89. http://queeringthechurch.com/2011/07/22/canadian-lutherans-approve-lgbt-clergy-blessing-same-sex-marriages/.
  90. http://www.bbc.co.uk/news/world-us-canada-18792315.
  91. http://www.nytimes.com/2005/07/05/national/05church.html?_r=0.
  92. http://www.foxnews.com/us/2012/06/01/conservative-jews-approve-gay-wedding-guidelines/.
  93. http://www.qrd.org/qrd/religion/zen.buddhist.perspective.on.same.sex.marriage.
  94. http://www.galva108.org/hinduism.html.
  95. http://www.thejakartapost.com/news/2012/05/29/reformed-islam-between-hatred-and-critical-thinking.html.
  96. http://www.memorandum-freiheit.de/?page_id=390.
  97. http://abcnews.go.com/blogs/politics/2014/03/dalai-lama-says-he-supports-gay-marriage/
  98. M. Hyamson, ed. and tr., Mosaicarum et romanarum legum collatio, London 1913 (reprint Buffalo, 1997), pp. Hyamson, ed and tr, Mosaicarum et romanarum legum collatio, London 1913 (reprint Buffalo, 1997), s. 82-83. (Coll. leg. mos. et rom. 5.3.1-2) (Coll. leg mos. Et Roman 5.3.1-2).
  99. Imperial Laws and Letters Involving Religion.
  100. Kodeks Teodozjański 9.8.3: „When a man marries and is about to offer himself to men in womanly fashion {quum vir nubit in feminam viris porrecturam), what does he wish, when sex has lost all its significance; when the crime is one which it is not profitable to know; when Venus is changed to another form; when love is sought and not found? We order the statutes to arise, the laws to be armed with an avenging sword, that those infamous persons who are now, or who hereafter may be, guilty may be subjected to exquisite punishment. (ang.).
  101. Dorota Majka-Rostek: Związki homoseksualne. Studium socjologiczne. Warszawa: 2008, s. 54-55.
  102. http://web.archive.org/web/*/http://www.dailynews.com/Stories/0,1413,200~20954~2151089,00.html
  103. Norwegia przyjęła ustawę o małżeństwach homoseksualnych, Gazeta.pl, 11-06-2008.
  104. Norway legalises gay marriage, Pinknews.co.uk, 11-06-2008.
  105. La France reconnaît le mariage d’un couple d’hommes néerlandais.
  106. http://www.france24.com/en/france | France24 International News, podg. z 12.04.2013.
  107. http://www.chronicle.lu/categoriesluxembourgathome/item/7947-same-sex-marriage-in-luxembourg-from-1-january-2015
  108. http://www.lgbtqnation.com/2014/06/u-s-appeals-court-rules-utah-same-sex-marriage-ban-unconstitutional/
  109. http://www.huffingtonpost.com/2013/05/21/bill-clinton-gay-marriage_n_3313404.html
  110. http://www.huffingtonpost.com/2012/03/19/president-jimmy-carter-bible-book_n_1349570.html
  111. http://www.huffingtonpost.com/2011/09/13/dick-cheney-gay-marriage_n_960874.html
  112. http://firedoglake.com/2006/04/23/al-gores-evolution-on-same-sex-marriage/
  113. http://thinkprogress.org/lgbt/2012/05/06/478786/biden-marriage/
  114. http://www.huffingtonpost.com/2010/05/13/laura-bush-gay-marriage-s_n_574731.html
  115. http://www.huffingtonpost.com/2013/03/18/hillary-clinton-gay-marriage_n_2900557.html
  116. George H. W. Bush is witness at same-sex marriage in Maine (ang.). Washington Post, 2013-09-25. [dostęp 2014-08-08].
  117. Massachusetts Supreme Judicial Court.
  118. Metro/Region – Omaha.com.
  119. Iowa Gay Marriages Abruptly Halted (ang.). www.365gay.com. [dostęp 5 grudnia 2010].
  120. http://web.archive.org/web/*/http://cbs5.com/local/local_story_285224648.html.
  121. Divided California Supreme Court legalizes same-sex marriage.
  122. Supreme Court of California S147999.
  123. The Guardian.
  124. Kalifonia bardziej tęczowa.
  125. Stan Connecticut zalegalizował małżeństwa homoseksualne.
  126. Connecticut Supreme Court.
  127. BBC News – Gay marriage law comes into effect in Mexico City.
  128. http://eleconomista.com.mx/estados/2012/07/18/bodas-gay-generan-interes-sector-turismo-quintana-roo
  129. BBC, 15 lipca, 2010.
  130. Marilia Brocchetto: Brazilian judicial council orders notaries to recognize same-sex marriage (ang.). CNN, 2013-05-15. [dostęp 2013-08-16].
  131. Same-sex marriage law passed.
  132. Legislation to legalise same-sex marriage passed in Parliament this week has become law.
  133. http://www.despardes.com/lifestyle/feb05/lesbian-marriages.htm
  134. Nepal: Sąd Najwyższy nakazuje zagwarantowanie praw mniejszościom seksualnym.
  135. Hindustan Times: Nepal Supreme court directs govt to safeguard gay rights.
  136. Nepal SC approves same-sex marriage – Hindustan Times.
  137. http://lgbtweekly.com/2014/04/10/thai-marriage-equality-bill-unable-to-proceed-due-to-political-crisis/
  138. http://www.thinkoutsideyourbox.net/?p=33177
  139. http://www.edgeboston.com/news/international/News/156596/chile_new_president_promises_to_fight_for_same-sex_marriage
  140. http://www.gaystarnews.com/article/finland-gay-marriage-bill-reaches-parliament200214
  141. http://www.irishexaminer.com/breakingnews/ireland/convention-calls-for-referendum-on-same-sex-marriage-591280.html
  142. http://www.irishtimes.com/news/politics/referendum-on-same-sex-marriage-to-be-held-in-2015-1.1584350
  143. http://www.huffingtonpost.com/2013/12/04/shimon-peres-gay-marriage_n_4384824.html
  144. http://www.gaystarnews.com/article/swiss-greens-pushing-gay-marriage-and-tax-equality061213
  145. http://lgbtweekly.com/2014/04/10/thai-marriage-equality-bill-unable-to-proceed-due-to-political-crisis/
  146. http://www.bbc.com/news/world-asia-25172783
  147. http://www.ilga-europe.org/home/guide_europe/country_by_country/turkey/lgbt_initiative_from_prime_minister_erdogan
  148. http://blabbeando.blogspot.com/2014/01/exclusive-venezuelan-lgbt-advocates-and.html
  149. http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/italy/10757491/Italian-court-recognises-gay-couple-as-married-for-first-time.html