Wschodnie Żelazne Wrota

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wschodnie Żelazne Wrota
Widok od strony Doliny Złomisk
Widok od strony Doliny Złomisk
Państwo  Słowacja
Wysokość ok. 2225 m n.p.m.
Pasmo Karpaty, Tatry Wysokie
Sąsiednie szczyty Śnieżne Kopy, Wschodni Szczyt Żelaznych Wrót
Położenie na mapie Tatr
Mapa lokalizacyjna Tatr
Wschodnie Żelazne Wrota
Wschodnie Żelazne Wrota
Ziemia49°10′03,6″N 20°06′48,9″E/49,167667 20,113583

Wschodnie Żelazne Wrota (słow. Východná Železná brána, niem. Östliches Eisernes Tor, węg. Keleti-Vaskapu-hágó[1]) – jedna z dwu przełęczy nazywanych Żelaznymi Wrotami, znajdujących się w głównej grani Tatr Wysokich na obszarze słowackich Tatr. Położone na wysokości ok. 2225 m n.p.m. Wschodnie Żelazne Wrota znajdują się w tej grani pomiędzy Wschodnim Szczytem Żelaznych Wrót (ok. 2340 m) a Hrubą Śnieżną Kopą (ok. 2310 m)[2].

Widok na Żelazne Wrota z Doliny Litworowej

Jest to wąska i głęboko wcięta przełęcz w głównej grani Tatr. Po jej południowej stronie znajduje się Dolina Złomisk, po północnej najwyższe piętro Doliny Kaczej. Przełęcz Wschodnie Żelazne Wrota jest używana jako najdogodniejsze przejście pomiędzy tymi dolinami; jest to też jedna z ważniejszych przełęczy w głównej grani Tatr[1]. Na pewno przeszedł ją 3 września 1874 r. Mór Déchy z przewodnikami: Jánem Rumanem Driečnym i Martinem Spitzkopfem, jednak być może już wcześniej z drogi tej korzystali strzelcy podhalańscy i jurgowscy[3]. Od 1880 r. przejście to było często używane przez taterników, stało się też sławne jako droga wyczynowa, dostępna dla doświadczonych turystów, i tylko przy dobrych warunkach pogodowych. Chodził tędy Tytus Chałubiński z liczną towarzyszącą mu grupą górali i towarzyszy (w 1876 towarzyszyło mu 30, w 1877 – 40 osób)[4]. Wycieczki te opisał później w opowiadaniu Sześć dni w Tatrach. Motyw Żelaznych Wrót często wykorzystywał w swojej twórczości Kazimierz Tetmajer (np. w utworach Orlice, Żelazne Wrota)[4].

Zimą jako pierwsi na przełęczy byli Alfred Martin, Johann Breuer i Johann Franz senior 30 marca 1907 r.[3]

Nazwa Żelazne Wrota pochodzi od tego, że od strony Doliny Złomisk przełęcz przypomina swoim wyglądem wyłamane wrota, zaś wznosząca się nad nią płytowa ściana Wschodniego Szczytu Żelaznych Wrót podobna jest do baszty[1].

Obecnie przejście to jest turystycznie niedostępne, nie prowadzi przez niego żaden znakowany szlak turystyczny; można jednak przejść tędy z uprawnionym przewodnikiem. Łatwiejsze jest podejście od południowej strony (punktem wyjścia jest schronisko nad Popradzkim Stawem); podejście od Doliny Kaczej jest dużo trudniejsze, ale również możliwe z uprawnionym przewodnikiem[4]. Chociaż widoki z przełęczy są ograniczone, uznaje się je za bardzo interesujące; opisał je Tytus Chałubiński w szkicu Wycieczka bez programu[4].

Przypisy

  1. a b c Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wyd. Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
  2. Tatry Wysokie. Czterojęzyczny słownik nazw geograficznych. [dostęp 2009-08-25].
  3. a b Witold Henryk Paryski: Tatry Wysokie. Przewodnik taternicki. Część X. Rumanowa Przełęcz – Wschodnie Żelazne Wrota. Warszawa: Sport i Turystyka, 1962, s. 171-175.
  4. a b c d Józef Nyka: Tatry słowackie. Przewodnik. Wyd. II. Latchorzew: Wyd. Trawers, 1998. ISBN 83-901580-8-6.