Nowy Dwór (powiat sokólski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy wsi Nowy Dwór w powiecie sokólskim. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.
Artykuł 53°37′52″N, 23°32′45″E
- błąd 38 m
WD 53°37'52"N, 23°32'37"E
- błąd 38 m
Odległość 155 m
Nowy Dwór
wieś
Ilustracja
Kościół parafialny św. Jana Chrzciciela
Państwo  Polska
Województwo  podlaskie
Powiat sokólski
Gmina Nowy Dwór
Liczba ludności (31 grudnia 2012) 625[1]
Strefa numeracyjna 85
Kod pocztowy 16-205
Tablice rejestracyjne BSK
SIMC 0037612
Położenie na mapie gminy Nowy Dwór
Mapa konturowa gminy Nowy Dwór, blisko centrum po prawej na dole znajduje się punkt z opisem „Nowy Dwór”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko prawej krawędzi u góry znajduje się punkt z opisem „Nowy Dwór”
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa konturowa województwa podlaskiego, po prawej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Nowy Dwór”
Położenie na mapie powiatu sokólskiego
Mapa konturowa powiatu sokólskiego, u góry nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Nowy Dwór”
Ziemia53°37′52″N 23°32′45″E/53,631111 23,545833

Nowy Dwórwieś (dawniej miasto) w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie sokólskim, w gminie Nowy Dwór, nad Biebrzą.

Opis miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Według stanu na 31 grudnia 2012 w miejscowości zamieszkiwało 625 osób[1]. Miejscowość jest siedzibą gminy Nowy Dwór.

Nowy Dwór uzyskał lokację miejską w 1518 roku, zdegradowany w 1934 roku[2]. Miasto królewskie ekonomii grodzieńskiej położone było w końcu XVIII wieku w powiecie grodzieńskim województwa trockiego[3]. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie białostockim.

Znajduje się tu urząd pocztowy, ośrodek zdrowia, OSP, szkoła podstawowa i gimnazjum.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Nowy Dwór powstał w XVI wieku jako dwór hospodarski w wyniku kolonizacji puszczy między Biebrzą a Brzozową. Początkowo zwano go Białym Dworem, albo Nowym Miasteczkiem. W 1504 roku król Aleksander Jagiellończyk ufundował tu kościół pw. św. Jana Chrzciciela. Zadaniem tej miejscowości była obsługa skolonizowanej Puszczy Nowodworskiej. Od drugiej połowy XVI wieku w pobliżu lokalnej cerkwi prawosławnej funkcjonował cmentarz stelowy, który przetrwał do pierwszej połowy XIX wieku. Wiele szkieletów odkrytych na tym cmentarzu miało hipoplazję szkliwa, która sugeruje, że populacja była niedożywiona i żyła w złych warunkach[4][5]. W 1578 roku Nowemu Dworowi przyznano prawa miejskie magdeburskie. W XVIII wieku miasto było siedzibą Sądu Powiatowego. W wyniku III rozbioru Polski tereny gminy dostały się pod panowanie Prus, po pokoju w Tylży w 1807 roku włączono je do Imperium Rosyjskiego. W 1934 roku Nowy Dwór utracił prawa miejskie.

Kalendarium[edytuj | edytuj kod]

  • XVI w. – powstanie dworu hospodarskiego, tzn. własność wielkiego księcia litewskiego o nazwie Biały Dwór na terenie kolonizowanej puszczy
  • 1504 – król Aleksander Jagiellończyk ufundował tu kościół
  • XVI w. – miasto na prawie ruskim
  • 1578 – prawa miejskie magdeburskie
  • 1799 – siedziba sądu powiatowego
  • XIX w. – Nowy Dwór słynął z targów koni i bydła
  • 1934 – utrata praw miejskich.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • rozplanowanie przestrzenne, 2 poł. XVI–XVII, nr rej.: 556 z 19.06.1986
  • cmentarz rzymskokatolicki, nr rej.: 556 z 19.06.1986
  • cmentarz prawosławny, nr rej.: 556 z 19.06.1986
  • kościół parafialny pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela, 1547, XVII–XIX, nr rej.: A-53 z 24.07.1995
  • cmentarz przykościelny, nr rej.: A-53 z 24.07.1995
  • dzwonnica, 1858, nr rej.: A-53 z 24.10.1966
  • kaplica grobowa rodziny Eynarowiczów na cmentarzu parafialnym, 1903, nr rej.: A-236 z 3.06.2009[6][7].

Inne obiekty[edytuj | edytuj kod]

Cerkiew św. Mikołaja
Dzwonnica przy kościele pw. św. Jana Chrzciciela w Nowym Dworze

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Nowy Dwór. Nowy Dwór: 2013, s. 71.
  2. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 56-57.
  3. Вялікі гістарычны атлас Беларусі Т.2, Mińsk 2013, s. 87.
  4. Niezwykłe odkrycie archeologów w Nowym Dworze (pol.). isokolka.eu, 22-07-2020. [dostęp 2021-02-17].
  5. Nowy Dwór i wyjątkowe odkrycie archeologów z Muzeum Podlaskiego (pol.). TVP3 Białystok, 20-07-2020. [dostęp 2021-02-17].
  6. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo podlaskie. 2020-09-30. s. 67. [dostęp 2015-08-12].
  7. Sokolka.eu, Ponad stuletnia kaplica Eynarowiczów przechodzi remont [FOTO, https://isokolka.eu/nowy-dwor/37253-ponad-stuletnia-kaplica-doczekala-sie-remontu-foto.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]