Wymarłe zwierzęta holocenu
Wymarłe zwierzęta holocenu – gatunki i podgatunki zwierząt wymarłych lub prawdopodobnie wymarłych w holocenie, a w szczególności w epoce określanej jako antropocen, z podaniem obszaru występowania oraz przybliżonej daty wymarcia. W wykazie ujęto gatunki i podgatunki zwierząt ujęte w Czerwonej Księdze IUCN w kategorii EX (extinct – wymarłe) oraz te, które zostały uznane za prawdopodobnie wymarłe na podstawie innych publikacji. Najlepiej rozpoznane zostały gromady ssaków i ptaków. W danych IUCN zgromadzono nazwy 735 zwierząt uznanych za wymarłe po roku 1500 n.e.
Spis treści |
[edytuj] Ssaki
[edytuj] Ssaki z Czerwonej Księgi IUCN
| Kategoria zagrożenia (CKGZ) | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| EX | EW | CR | EN | VU | NT | LC |
| Kategoria: wymarły | ||||||
Czerwona Księga IUCN w kategorii EX wykazuje 76 gatunków i 30 podgatunków ssaków[1] .
Sortowanie alfabetyczne przyciskami w nagłówkach kolumn
[edytuj] Pozostałe ssaki
Ssaki nieujęte w danych IUCN lub ujęte w innej kategorii:
| Nazwa systematyczna | Nazwa zwyczajowa | Rodzina | Występowanie | Przybliżona data lub okres wymarcia |
|---|---|---|---|---|
| †Alces alces caucasicus | łoś kaukaski | jeleniowate | Kaukaz | 1810 |
| †Bison bonasus caucasicus | żubr kaukaski | krętorogie | północno-zachodni Kaukaz | 1927 |
| †Bison bonasus hungarorum | żubr węgierski | krętorogie | południowe Karpaty | 1790 |
| †Canariomys tamarani | myszowate | |||
| †Canis lupus deitanus | wilk hiszpański | psowate | ||
| †Canis lupus hattai | wilk Ezo | psowate | Hokkaido | 1889 |
| †Canis lupus hodophilax | karłowaty wilk japoński | psowate | Japonia | 1905 |
| †Canis rufus floridianus | podgatunek wilka rudego | psowate | ||
| †Capra pyrenaica lusitanica | podgatunek koziorożca pirenejskiego | krętorogie | Portugalia | 1892 |
| †Cervus canadensis canadensis | wapiti kanadyjski | jeleniowate | Ameryka Północna | 1896 |
| †Cervus elaphus merriami | podgatunek jelenia szlachetnego | jeleniowate | ||
| †Crateromys paulus | myszowate | obecnie w kategorii CR, prawdopodobnie wymarły | ||
| †Diceros bicornis longipes | podgatunek nosorożca czarnego | nosorożcowate | zachodni Sudan, Czad, Republika Środkowej Afryki i wschodnia Nigeria | obecnie w kategorii CR, prawdopodobnie wymarły po 2000 |
| †Lipotes vexillifer | delfin chiński | delfiny słodkowodne | Chiny | prawdopodobnie wymarły w 2004 |
| †Megaloceros giganteus | jeleń olbrzymi | jeleniowate | kraina palearktyczna | ok. 5700 p.n.e. |
| †Myotragus balearicus | krętorogie | Majorka, Minorka, Hiszpania | ok. 3000 p.n.e. | |
| †Panthera onca arizonensis | podgatunek jaguara | kotowate | ||
| †Procolobus badius waldronae | podgatunek gerezy rudej | makakowate | obecnie w kategorii CR, prawdopodobnie wymarły, w 2004 niepotwierdzone doniesienie o ponownym odkryciu | |
| †Rhinoceros sondaicus inermis[7] | podgatunek nosorożca jawajskiego | nosorożcowate | Sundarban, Indie, Bangladesz | przed 1925 |
| †Ursus arctos crowtheri | niedźwiedziowate | Afryka Północna | 1870 | |
| †Xenothrix mcgregori | Pitheciidae |
[edytuj] Ptaki
Czerwona Księga IUCN w kategorii EX (ang. Extinct) wykazuje 135 gatunków ptaków[1][8]:
[edytuj] Gady
W Czerwonej Księdze IUCN odnotowano 22 gatunki wymarłych gadów[1]:
- Alsophis sanctaecrucis
- Ameiva cineracea
- Ameiva major
- Bolyeria multocarinata
- Celestus occiduus
- Cuora yunnanensis
- Cylindraspis indica
- Cylindraspis inepta
- Cylindraspis peltastes
- Cylindraspis triserrata
- Cylindraspis vosmaeri
- Gallotia auaritae
- Hoplodactylus delcourti
- Leiocephalus eremitus
- Leiocephalus herminieri
- Leiolopisma mauritiana
- Macroscincus coctei
- Pelusios seychellensis
- Phelsuma gigas
- Tachygia microlepis
- Tetradactylus eastwoodae
- Typhlops cariei
[edytuj] Płazy
W Czerwonej Księdze IUCN odnotowano 34 gatunki wymarłych płazów[1]:
- Adenomus kandianus (Sri Lanka)
- Atelopus ignescens
- Atelopus longirostris
- Atelopus vogli
- Bufo periglenes – ropuszka pomarańczowa, 1989
- Craugastor chrysozetetes
- Craugastor milesi
- Cynops wolterstorffi (Chiny)
- Discoglossus nigriventer – ropuszka czarnobrzucha (Jezioro Huleh, Izrael)
- Nannophrys guentheri (Sri Lanka)
- Philautus adspersus (Sri Lanka)
- Philautus dimbullae (Sri Lanka)
- Philautus eximius (Sri Lanka)
- Philautus extirpo (Sri Lanka)
- Philautus halyi (Sri Lanka)
- Philautus hypomelas (Sri Lanka)
- Philautus leucorhinus (Sri Lanka)
- Philautus malcolmsmithi (Sri Lanka)
- Philautus nanus (Sri Lanka)
- Philautus nasutus (Sri Lanka)
- Philautus oxyrhynchus (Sri Lanka)
- Philautus rugatus (Sri Lanka)
- Philautus stellatus (Sri Lanka)
- Philautus temporalis (Sri Lanka)
- Philautus travancoricus (Sri Lanka)
- Philautus variabilis (Sri Lanka)
- Philautus zal (Sri Lanka)
- Philautus zimmeri (Sri Lanka)
- Phrynomedusa fimbriata
- Plethodon ainsworthi
- Rana fisheri
- Rheobatrachus silus
- Rheobatrachus vitellinus
- Taudactylus diurnus
[edytuj] Ryby
Czerwona Księga IUCN w kategorii EX wykazuje 80 gatunków ryb promieniopłetwych (Actinopterygii)[1], m.in.:
- Barbus microbarbis
- Coregonus johannae
- Hoplotilapia retrodens
- Priapella bonita – dobrotka pasiasta
- Salmo pallaryi
- Tristramella magdelainae
- 30 gatunków z rodzaju Haplochromis
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 2008 IUCN Red List of Threatened Species (ang.). [dostęp 30 października 2008].
- ↑ Nazwa systematyczna dyskusyjna
- ↑ IUCN stosuje nazwę Equus quagga, zobacz opis na stronie IUCN (en)
- ↑ syn. Neovison macrodon
- ↑ Pozycja systematyczna gatunku jest dyskutowana, zobacz opis na stronie IUCN (en)
- ↑ Pozycja systematyczna gatunku jest dyskutowana, zobacz opis na stronie IUCN (en)
- ↑ Rookmaaker, L.C., Records of the Sundarbans rhinoceros (Rhinoceros sondaicus inermis) in India and Bangladesh, 1997, Pachyderm (format pdf), (en)
- ↑ W wykazie IUCN nie uwzględniono żadnego z ok. 70 wymarłych podgatunków ptaków.
- ↑ Data wymarcia według IUCN. Wg niektórych źródeł ostatnie dwa ptaki widziane były w 1989 r.
- ↑ Domniemane spotkanie w 1894 r. nie potwierdzone żadnym materiałem dowodowym, dlatego niektóre źródła (m.in. Adams, M. P., Cooper J. H. and Collar N. J., 2003; Extinct and endangered ('E&E') birds: a proposed list for collection catalogues. Bull. B.O.C. 123A: 338–354. pełny tekst w formacie .pdf (ang.)) uznają rok 1850 za datę wymarcia.
- ↑ Ostatni okaz zanotowany w 1927 r., jednak oficjalnie uznany przez IUCN za wymarły w 2005 r.
- ↑ Tradycyjnie cztery gatunki:Akialoa ellisiana, Akialoa lanaiensis, Akialoa obscura, Akialoa stejnegeri były uznawane jako jeden – Akialoa obscura syn. Hemignathus obscurus. Obecnie IUCN traktuje je jako osobne gatunki.