Członkowie Rady Bezpieczeństwa ONZ

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Posiedzenie Rady Bezpieczeństwa ONZ

Członkowie Rady Bezpieczeństwa ONZ – w skład Rady Bezpieczeństwa ONZ wchodzi obecnie 15 członków, w tym 5 stałych oraz 10 niestałych. Członkowie niestali wybierani są na okres 2 lat, co roku skład połowy z nich jest odnawiany. W celu zapewnienia geograficznej reprezentatywności, określona liczba miejsc jest zarezerwowana dla każdej z pięciu nieoficjalnych regionalnych grup państw członkowskich ONZ. W latach 1946–1965 Rada Bezpieczeństwa ONZ liczyła 11 członków (5 stałych i 6 niestałych).

Do pięciu stałych członków Rady Bezpieczeństwa ONZ należą Chińska Republika Ludowa, Francja, Rosja, Stany Zjednoczone i Wielka Brytania. W latach 1946–1971 miejsce Chin zajmowała Republika Chińska, jednakże po tym czasie utraciła członkostwo w ONZ na rzecz ChRL. W latach 1946–1991 stałym członkiem był ZSRR, którego sukcesorem została Rosja.

Mandat niestałych członków Rady Bezpieczeństwa ONZ najdłużej pełniły Japonia (20 lat), Brazylia (20 lat) i Argentyna (16 lat). Polska była członkiem Rady Bezpieczeństwa ONZ pięciokrotnie, zasiadając w niej w sumie przez 9 lat.

Skład Rady Bezpieczeństwa ONZ[edytuj | edytuj kod]

Okres 1946–1965[edytuj | edytuj kod]

W latach 1946–1965 Rada Bezpieczeństwa ONZ składała się z 11 członków (5 stałych i 6 niestałych). Niestali członkowie wybierani byli według klucza geograficznego. Każda z pięciu istniejących nieoficjalnych grup regionalnych ONZ miała zagwarantowaną określoną liczbę miejsc w RB ONZ:

W późniejszym okresie do powyższych ustaleń wprowadzono pewne modyfikacje i dopuszczono do kilku wyjątków. Od 1956 w skład Grupy Europy Wschodniej wchodziły również państwa azjatyckie. W 1961 Liberia zajęła miejsce przeznaczone dla Grupy Europy Zachodniej, w latach 1963–1964 Maroko zajmowało miejsce zarezerwowane dla Bliskiego Wschodu, a w latach 1964–1965 Wybrzeże Kości Słoniowej miejsce dla Wspólnoty Narodów.

Okres od 1966[edytuj | edytuj kod]

Grupy regionalne ONZ:

     Grupa Afrykańska

     Grupa Azjatycka

     Grupa Europy Wschodniej

     Grupa Ameryki Łacińskiej i Karaibów

     Grupa Europy Zachodniej i Inne Grupy

     Członkowie ONZ niebędący w żadnej z grup

     Państwa i terytoria poza ONZ

Przemiany polityczne zaszłe na przestrzeni pierwszych 20 lat istnienia ONZ, w tym dekolonizacja w Azji i Afryce, doprowadziły do zwiększenia liczby członków organizacji i wymusiły zmianę struktury Rady Bezpieczeństwa i zasad dystrybucji jej miejsc pośród poszczególne regiony świata. Jesienią 1965 wybory do RB ONZ odbyły się już według nowych zasad. Do trzech niestałych członków, którzy w 1966 mieli rozpocząć drugi rok swojej kadencji, wybrano siedmiu nowych, w tym dwóch na okres roku dla zachowania zasad rotacji.

W celu zapewnienia równomiernego uczestnictwa każdej z części świata w pracach Rady Bezpieczeństwa ONZ, jej 10 niestałych członków jest wybieranych w oparciu o zasadę geograficznej reprezentatywności. W tym celu państwa członkowskie ONZ są podzielone na 5 nieoficjalnych grup regionalnych, którym przypada określona liczba miejsc:

Dodatkowo, od 1968 jedno z niestałych miejsc w RB ONZ musi zajmować państwo arabskie, wybierane naprzemiennie z grupy afrykańskiej i azjatyckiej.

Podział niestałych miejsc pomiędzy grupy regionalne ONZ z uwzględnieniem czasu elekcji:

Grupa regionalna Lata nieparzyste Lata parzyste
Grupa Afrykańska 1 miejsce 2 miejsca
Grupa Azjatycka 1 miejsce 1 miejsce
Grupa Ameryki Łacińskiej i Karaibów 1 miejsce 1 miejsce
Grupa Europy Zachodniej i Inne Grupy 2 miejsca brak
Grupa Europy Wschodniej brak 1 miejsce

Obecni członkowie[edytuj | edytuj kod]

Członkowie Rady Bezpieczeństwa w 2013

     Członkowie stali

     Niestali członkowie

Rada Bezpieczeństwa ONZ (RB ONZ) od 1966 składa się z 15 członków: 5 stałych oraz 10 niestałych. Niestali członkowie RB ONZ są wybierani przez Zgromadzenie Ogólne większością 2/3 głosów. Wybór odbywa się w czasie dorocznej jesiennej sesji Zgromadzenia Ogólnego. Nowo wybrani członkowie obejmują mandat 1 stycznia kolejnego roku i pełnią go przez okres 2 lat. Co roku odnawiana jest połowa składu niestałych członków. Możliwy jest powtórny wybór do RB ONZ, jednak dopuszczalna jest tylko jedna kadencja z rzędu.

  • Stali członkowie

 Chińska Republika Ludowa[1]  Francja  Rosja[2]  Stany Zjednoczone  Wielka Brytania

  • Członkowie niestali

 Argentyna (od 2013)  Australia (od 2013)  Czad (od 2014)  Chile (od 2014)  Jordania (od 2014)  Korea Południowa (od 2013)  Litwa (od 2014)  Luksemburg (od 2013)  Nigeria (od 2014)  Rwanda (od 2013)

Członkowie Rady Bezpieczeństwa według lat[edytuj | edytuj kod]

Lata 1946–1965[edytuj | edytuj kod]

Rok Ameryka Łacińska Wspólnota Narodów Europa Wschodnia
i Azja[3]
Bliski Wschód Europa Zachodnia
1946  Brazylia  Meksyk[4]  Australia  Polska  Egipt[4]  Holandia[4]
1947  Kolumbia  Syria  Belgia
1948  Argentyna  Kanada Ukraińska Socjalistyczna Republika Radziecka Ukraińska SRR
1949  Kuba  Egipt  Norwegia
1950  Ekwador  Indie  Jugosławia
1951  Brazylia  Turcja  Holandia
1952  Chile  Pakistan  Grecja
1953  Kolumbia  Liban  Dania
1954  Brazylia  Nowa Zelandia  Turcja
1955  Peru Dynastia Pahlawi Iran  Belgia
1956  Kuba  Australia  Jugosławia[5]
1957  Kolumbia Flag of the Philippines (navy blue).svg Filipiny[4] Irak Irak  Szwecja
1958  Panama  Kanada  Japonia
1959  Argentyna  Tunezja  Włochy
1960  Ekwador Sri Lanka Cejlon  Polska[5]
1961  Chile  Turcja[4]  Zjednoczona Republika Arabska  Liberia[5][6]
1962  Wenezuela  Ghana  Rumunia[5]  Irlandia[4]
1963  Brazylia Flag of the Philippines (navy blue).svg Filipiny[4]  Maroko[7]  Norwegia
1964  Boliwia  Wybrzeże Kości Słoniowej[8]  Czechosłowacja[5]
1965  Urugwaj  Malezja[4]  Jordania  Holandia

Lata 1966–2014[edytuj | edytuj kod]

Rok Afryka
* przedstawiciel państw arabskich
Azja
* przedstawiciel państw arabskich
Ameryka Łacińska i Karaiby Europa Zachodnia i Inne Grupy Europa Wschodnia
1966  Mali  Nigeria  Uganda[4]  Japonia  Jordania*  Argentyna  Urugwaj  Holandia  Nowa Zelandia[4]  Bułgaria
1967  Etiopia  Indie  Brazylia  Kanada  Dania
1968  Algieria*  Senegal  Pakistan Flag of Paraguay 1954.png Paragwaj  Węgry
1969  Zambia  Nepal  Kolumbia  Finlandia  Hiszpania
1970  Burundi  Sierra Leone Irak Syria*  Nikaragua  Polska
1971  Somalia  Japonia  Argentyna  Belgia  Włochy
1972  Gwinea  Sudan*  Indie  Panama  Jugosławia
1973  Kenia  Indonezja  Peru  Australia  Austria
1974  Kamerun  Mauretania Irak Irak*  Kostaryka Białoruska Socjalistyczna Republika Radziecka Białoruska SRR
1975  Tanzania  Japonia  Gujana  Włochy  Szwecja
1976 Benin Benin  Libia*  Pakistan  Panama  Rumunia
1977  Mauretania  Indie  Wenezuela  Kanada  RFN
1978  Gabon  Nigeria  Kuwejt*  Boliwia  Czechosłowacja
1979  Zambia  Bangladesz  Jamajka  Norwegia  Portugalia
1980  Niger  Tunezja* Flag of the Philippines (navy blue).svg Filipiny  Meksyk  NRD
1981  Uganda  Japonia  Panama  Irlandia  Hiszpania
1982  Togo  Zair  Jordania*  Gujana  Polska
1983  Zimbabwe  Pakistan  Nikaragua  Malta  Holandia
1984  Burkina Faso[9]  Egipt*  Indie  Peru Ukraińska Socjalistyczna Republika Radziecka Ukraińska SRR
1985  Madagaskar  Tajlandia  Trynidad i Tobago  Australia  Dania
1986  Kongo  Ghana  Zjednoczone Emiraty Arabskie*  Wenezuela  Bułgaria
1987  Zambia  Japonia  Argentyna  RFN  Włochy
1988  Algieria*  Senegal  Nepal  Brazylia  Jugosławia
1989  Etiopia  Malezja  Kolumbia  Kanada  Finlandia
1990  Wybrzeże Kości Słoniowej  Zair  Jemen*[10]  Kuba  Rumunia
1991  Zimbabwe  Indie  Ekwador  Austria  Belgia
1992  Republika Zielonego Przylądka  Maroko*  Japonia  Wenezuela  Węgry
1993  Dżibuti  Pakistan  Brazylia  Nowa Zelandia  Hiszpania
1994  Nigeria  Rwanda  Oman*  Argentyna  Czechy
1995  Botswana  Indonezja  Honduras  Niemcy  Włochy
1996  Egipt*  Gwinea Bissau  Korea Południowa  Chile  Polska
1997  Kenia  Japonia  Kostaryka  Portugalia  Szwecja
1998  Gabon  Gambia  Bahrajn*  Brazylia  Słowenia
1999  Namibia  Malezja  Argentyna  Kanada  Holandia
2000  Mali  Tunezja*  Bangladesz  Jamajka  Ukraina
2001  Mauritius  Singapur  Kolumbia  Irlandia  Norwegia
2002  Kamerun  Gwinea  Syria*  Meksyk  Bułgaria
2003  Angola  Pakistan  Chile  Niemcy  Hiszpania
2004  Algieria*  Benin  Filipiny  Brazylia  Rumunia
2005  Tanzania  Japonia  Argentyna  Dania  Grecja
2006  Ghana  Kongo  Katar*  Peru  Słowacja
2007  Republika Południowej Afryki  Indonezja  Panama  Belgia  Włochy
2008  Burkina Faso  Libia*  Wietnam  Kostaryka  Chorwacja
2009  Uganda  Japonia  Meksyk  Turcja  Austria
2010  Gabon  Nigeria  Liban*  Brazylia  Bośnia i Hercegowina
2011  Republika Południowej Afryki  Indie  Kolumbia  Niemcy  Portugalia
2012  Maroko*  Togo  Pakistan  Gwatemala  Azerbejdżan
2013  Rwanda  Korea Południowa  Argentyna  Australia  Luksemburg
2014  Czad  Nigeria  Jordania  Chile  Litwa

Członkowie Rady Bezpieczeństwa według stażu członkowskiego[edytuj | edytuj kod]

Lista państw członkowskich Rady Bezpieczeństwa ONZ według czasu trwania członkostwa, stan na 2014 włącznie.

      Stali członkowie RB ONZ

      Niestali członkowie RB ONZ w 2013

      Byli członkowie ONZ

Staż członkowski w latach Państwo Pierwsza kadencja Ostatnia kadencja Grupa regionalna Uwagi
68  Francja 1946 - Europa Zachodnia i Inne Grupy Stały członek RB ONZ.
68  Rosja/ ZSRR 1946 - Europa Wschodnia Stały członek RB ONZ, w latach 1946–1991 jako ZSRR, od 1991 jako Rosja.
68  Stany Zjednoczone 1946 - Europa Zachodnia i Inne Grupy Stały członek RB ONZ.
68  Wielka Brytania 1946 - Europa Zachodnia i Inne Grupy Stały członek RB ONZ.
43  Chińska Republika Ludowa 1971 - Azja Stały członek RB ONZ.
25  Republika Chińska 1946 1971 Azja Były stały członek RB ONZ, zastąpiony przez Chińską Republikę Ludową.
20  Brazylia 1946 2011 Ameryka Łacińska i Karaiby
20  Japonia 1958 2010 Azja
17  Argentyna 1959 2013 Ameryka Łacińska i Karaiby Niestały członek RB ONZ, koniec kadencji w grudniu 2014.
14  Indie 1950 2012 Azja
14  Kolumbia 1947 2012 Ameryka Łacińska i Karaiby
14  Pakistan 1952 2013 Azja
12  Kanada 1948 2000 Europa Zachodnia i Inne Grupy
12  Włochy 1959 2008 Europa Zachodnia i Inne Grupy
10  Belgia 1947 2008 Europa Zachodnia i Inne Grupy
10  Niemcy 1977 2012 Europa Zachodnia i Inne Grupy W tym 4 lata jako Republika Federalna Niemiec w granicach sprzed zjednoczenia Niemiec.
10  Panama 1958 2008 Ameryka Łacińska i Karaiby
10  Nigeria 1966 2015 Afryka Niestały członek RB ONZ, koniec kadencji w grudniu 2015.
10  Chile 1952 2015 Ameryka Łacińska i Karaiby Niestały członek RB ONZ, koniec kadencji w grudniu 2015.
9  Australia 1946 2014 Europa Zachodnia i Inne Grupy Niestały członek RB ONZ, koniec kadencji w grudniu 2014.
9  Egipt 1946 1997 Afryka W tym 2 lata jako Zjednoczona Republika Arabska.
9  Holandia 1946 2000 Europa Zachodnia i Inne Grupy
9  Polska 1946 1997 Europa Wschodnia
8  Dania 1953 2006 Europa Zachodnia i Inne Grupy
8  Hiszpania 1969 2004 Europa Zachodnia i Inne Grupy
8  Norwegia 1949 2002 Europa Zachodnia i Inne Grupy
8  Peru 1955 2007 Ameryka Łacińska i Karaiby
8  Wenezuela 1962 1993 Ameryka Łacińska i Karaiby
7  Jugosławia 1950 1989 Europa Wschodnia Poprzednik Bośni i Hercegowiny, Chorwacji, Czarnogóry, Macedonii, Serbii i Słowenii w ONZ.
7  Meksyk 1946 2010 Ameryka Łacińska i Karaiby
7  Rumunia 1962 2005 Europa Wschodnia
7  Syria 1947 2003 Azja W tym rok (w 1961) jako członek Zjednoczonej Republiki Arabskiej.
7  Turcja 1951 2010 Europa Zachodnia i Inne Grupy
6  Algieria 1968 1989 Afryka
6  Austria 1973 2010 Europa Zachodnia i Inne Grupy
6  Bułgaria 1966 2003 Europa Wschodnia
6  Ekwador 1950 1992 Ameryka Łacińska i Karaiby
6  Filipiny 1957 2004 Azja
6  Gabon 1978 2011 Afryka
6  Ghana 1986 2007 Afryka
6  Indonezja 1973 2008 Azja
6  Kostaryka 1974 2009 Ameryka Łacińska i Karaiby
6  Kuba 1956 1991 Ameryka Łacińska i Karaiby
6  Maroko 1963 2013 Afryka
6  Portugalia 1979 2012 Europa Zachodnia i Inne Grupy
6  Szwecja 1957 1998 Europa Zachodnia i Inne Grupy
6  Tunezja 1980 2003 Afryka
6  Ukraina 1948 2001 Europa Wschodnia W tym 4 lata jako Ukraińska SRR. Dodatkowo, Ukraińska SRR wchodziła w skład ZSRR przez 45 lat jego obecności w RB ONZ.
6  Zambia 1969 1988 Afryka
5  Irlandia 1962 2002 Europa Zachodnia i Inne Grupy
5  Malezja 1965 2000 Azja
5  Nowa Zelandia 1954 1994 Europa Zachodnia i Inne Grupy
5  Uganda 1966 2010 Afryka
4  Bangladesz 1979 2001 Azja
4  Benin 1976 2005 Afryka
4  Boliwia 1964 1979 Ameryka Łacińska i Karaiby
4  Burkina Faso 1984 2009 Afryka Przez pierwszych 7 miesięcy jej członkostwa w 1984 pod nazwą Górna Wolta.
4  Etiopia 1967 1990 Afryka
4  Finlandia 1969 1990 Europa Zachodnia i Inne Grupy
4  Grecja 1952 2006 Europa Zachodnia i Inne Grupy
4  Gujana 1975 1983 Ameryka Łacińska i Karaiby
4  Gwinea 1972 2003 Afryka
4  Irak 1957 1975 Azja
4  Jamajka 1979 2001 Ameryka Łacińska i Karaiby
4  Jordania 1965 1983 Azja
4  Kamerun 1974 2003 Afryka
4  Kenia 1973 1998 Afryka
4  Kongo 1986 2007 Afryka
4  Liban 1953 2011 Azja
4  Libia 1976 2009 Afryka
4  Mali 1966 2001 Afryka
4  Mauretania 1974 1978 Afryka
4  Nepal 1969 1989 Azja
4  Nikaragua 1970 1984 Ameryka Łacińska i Karaiby
4  Republika Południowej Afryki 2007 2012 Afryka
4  Senegal 1968 1989 Afryka
4  Tanzania 1975 2006 Afryka
4  Togo 1982 2013 Afryka
4  Węgry 1968 1993 Europa Wschodnia
4  Wybrzeże Kości Słoniowej 1964 1991 Afryka
4  Zair 1982 1991 Afryka Od 1997 pod nazwą Demokratyczna Republika Konga.
4  Zimbabwe 1983 1992 Afryka
3  Czechosłowacja 1964 1979 Europa Wschodnia Poprzednik Czech i Słowacji w ONZ.
3  Korea Południowa 1996 2014 Azja Niestały członek RB ONZ, koniec kadencji w grudniu 2014.
3  Rwanda 1994 2014 Afryka Niestały członek RB ONZ, koniec kadencji w grudniu 2014.
2  Angola 2003 2004 Afryka
2  Azerbejdżan 2012 2013 Europa Wschodnia Niestały członek RB ONZ, koniec kadencji w grudniu 2013. Azerbejdżańska SRR wchodziła w skład ZSRR w czasie jego obecności RB ONZ.
2  Bahrajn 1998 1999 Azja
2 Białoruska Socjalistyczna Republika Radziecka Białoruska SRR 1974 1975 Europa Wschodnia Od 1991 jako Białoruś.
2  Bośnia i Hercegowina 2010 2011 Europa Wschodnia SR Bośni i Hercegowiny wchodziła w skład Jugosławii w czasie jej 7-letniej obecności w RB ONZ.
2  Botswana 1995 1996 Afryka
2  Burundi 1970 1971 Afryka
2 Sri Lanka Cejlon 1960 1961 Azja Od 1972 pod nazwą Sri Lanka.
2  Chorwacja 2008 2009 Europa Wschodnia SR Chorwacji wchodziła w skład Jugosławii w czasie jej 7-letniej obecności w RB ONZ.
2  Czechy 1994 1995 Europa Wschodnia Czechy były częścią Czechosłowacji przez 3 lata jej członkostwa w RB ONZ.
2  Dżibuti 1993 1994 Afryka
2  Gambia 1998 1999 Afryka
2  Gwatemala 2012 2013 Ameryka Łacińska i Karaiby Niestały członek RB ONZ, koniec kadencji w grudniu 2013.
2  Gwinea Bissau 1996 1997 Afryka
2  Honduras 1995 1996 Ameryka Łacińska i Karaiby
2  Iran 1955 1956 Azja
2  Jemen 1990 1991 Azja Wybrany do RB ONZ jako Jemen Południowy. Po 5 miesiącach członkostwa w 1990 połączył się z Jemenem Północnym, tworząc zjednoczony Jemen.
2  Katar 2006 2007 Azja
2  Kuwejt 1978 1979 Azja
2  Madagaskar 1985 1986 Afryka
2  Malta 1983 1984 Europa Zachodnia i Inne Grupy
2  Mauritius 2001 2002 Afryka
2  Namibia 1999 2000 Afryka
2  NRD 1980 1981 Europa Wschodnia W 1990 włączona do RFN, która od tego czasu zasiadała w RB ONZ przez 4 lata.
2  Niger 1980 1981 Afryka
2  Oman 1994 1995 Azja
2  Paragwaj 1968 1969 Ameryka Łacińska i Karaiby
2  Republika Zielonego Przylądka 1992 1993 Afryka
2  Sierra Leone 1970 1971 Afryka
2  Singapur 2001 2002 Azja Singapur był częścią Malezji przez kilka miesięcy w czasie jej członkostwa w RB ONZ w 1965.
2  Słowacja 2006 2007 Europa Wschodnia Słowacja wchodziła w skład Czechosłowacji w czasie jej 3-letniego członkostwa w RB ONZ.
2  Słowenia 1998 1998 Europa Wschodnia SR Słowenii była częścią Jugosławii w czasie jej 7-letniego członkostwa w RB ONZ.
2  Somalia 1971 1972 Afryka
2  Sudan 1972 1973 Afryka
2  Tajlandia 1985 1986 Azja
2  Trynidad i Tobago 1985 1986 Ameryka Łacińska i Karaiby
2  Urugwaj 1965 1966 Ameryka Łacińska i Karaiby
2  Wietnam 2008 2009 Azja
2  Zjednoczona Republika Arabska 1961 1962 Afryka Były członek ONZ, powstały z połączenia się na pewien czas w jeden organizm państwowy Egiptu i Syrii.
2  Zjednoczone Emiraty Arabskie 1986 1987 Azja
1  Liberia 1961 1961 Afryka
1  Luksemburg 2013 2014 Europa Zachodnia i Inne Grupy Niestały członek RB ONZ, koniec kadencji w grudniu 2014.
1  Czad 2014 2015 Afryka Niestały członek RB ONZ, koniec kadencji w grudniu 2015.
1  Litwa 2014 2015 Europa Zachodnia i Inne Grupy Niestały członek RB ONZ, koniec kadencji w grudniu 2015.

Przypisy

  1. Miejsce zajmowane do 1971 przez Republikę Chińską.
  2. Do 1991 jako Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.
  3. W skład Grupy Europy Wschodniej od 1956 wchodziły również państwa azjatyckie
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 4,8 4,9 Państwo wybrane tylko na rok.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Rezygnacja z mandatu w Radzie Bezpieczeństwa ONZ.
  6. Liberia w 1961 zajęła miejsce Grupy Europy Zachodniej.
  7. Maroko w latach 1963–1964 zajmowało miejsce przeznaczone dla Bliskiego Wschodu.
  8. Wybrzeże Kości Słoniowej w latach 1964–1965 zajmowało miejsce przeznaczone dla Wspólnoty Narodów.
  9. W czasie wyboru i do sierpnia 1984 pod nazwą Górna Wolta.
  10. W 1989 wybrany został Jemen Południowy. W maju 1990 połączył się z Jemenem Północnym, tworząc zjednoczony Jemen.

Źródła[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]