Piątek (województwo łódzkie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Piątek
Herb Flaga
Herb Piątku Flaga Piątku
Geometryczny środek Polski w Piątku
Geometryczny środek Polski w Piątku
Państwo  Polska
Województwo łódzkie
Powiat łęczycki
Gmina Piątek
Liczba ludności (2006) 2130
Strefa numeracyjna (+48) 24
Kod pocztowy 99-120
Tablice rejestracyjne ELE
SIMC 0573256
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
Piątek
Piątek
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Piątek
Piątek
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Piątek
Piątek
Ziemia 52°04′09″N 19°28′50″E/52,069167 19,480556

Piątekwieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie łęczyckim, w gminie Piątek. Miejscowość jest siedzibą gminy Piątek. Był miastem duchownym[1], miasto arcybiskupstwa gnieźnieńskiego w powiecie łęczyckim województwa łęczyckiego w końcu XVI wieku[2].

Wieś położona jest nad rzekami Moszczenicą i Maliną. W Piątku krzyżują się drogi biegnące z Łodzi do Kutna i z Łowicza do Łęczycy.

W miejscowości znajduje się geometryczny środek Polski[3]. Wjeżdżając do Piątku napotkamy tablicę informacyjną w kształcie granic państwa z napisem „Piątek – geometryczny środek Polski”. W centrum Piątku usytuowany jest również pomnik symbolizujący geometryczny środek Polski. Wcześniej w tym miejscu znajdował się potężny kamień.

Historia[edytuj]

Piątek ze względu na swoje położenie był początkowo osadą targową. Prawdopodobnie nazwa Piątku pochodzi od dnia tygodnia, w którym odbywały się w nim targi. Prawa miejskie otrzymał w XIV w. W tym czasie był silnym ośrodkiem rzemieślniczo-handlowym. W połowie XVII w. liczył 320 domów i ok. 1500 mieszkańców. W tym czasie słynął m.in. z produkcji piwa. Dalszy rozwój Piątku zahamował najazd szwedzki, przede wszystkim jednak do upadku gospodarczego przyczynił się pożar w 1681 r., który strawił całe miasto. Od tego czasu Piątek nie odzyskał swojej świetności. W 1685 r. było w nim tylko 40 domów, a 100 lat później, w 1785 r. zaledwie o 10 więcej. Ze względu na niewielkie rozmiary Piątek utracił w 1870 r. prawa miejskie.

W okresie międzywojennym w Piątku powstała fabryka maszyn rolniczych, w której miała zatrudnienie część mieszkańców. Większość ludności jednak zajmowała się rolnictwem. Istniały również warsztaty rzemieślnicze oferujące mieszkańcom Piątku i okolicy swoje usługi. Część mieszkańców, zwłaszcza Żydzi, zajmowała się handlem. W większości okolicznych wsi istniały majątki ziemskie, w których miała zatrudnienie ludność zamieszkująca okolice Piątku. Tylko w nielicznych wsiach, w których nastąpiło uwłaszczenie zamieszkiwali (najczęściej małorolni) chłopi.

W pierwszej fazie Bitwy nad Bzurą Piątek i okoliczne wsie stały się areną ofensywy wojsk polskich. Po zaciekłych walkach, poważnie zniszczona miejscowość została zdobyta przez wojsko polskie 9 września 1939, jednak wskutek zmiany sytuacji na froncie oddziały polskie opuściły Piątek bez walki 13 września. W listopadzie 1939 Niemcy wcielili miejscowość w granice Rzeszy. Część polskich mieszkańców wysiedlono, a ludność pochodzenia żydowskiego wymordowano w ośrodku zagłady Żydów z Kraju Warty, w Kulmhof am Nehr (Chełmno n. Nerem).

Do 18 maja 1943 roku miejscowość nosiła przedwojenną nazwę, dopiero w tym dniu otrzymała niemiecką nazwę (Quadenstädt) – na cześć germańskiego plemienia Kwadów[4]. 18 stycznia 1945 Piątek został wyzwolony spod okupacji niemieckiej.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie płockim.

Zabytki[edytuj]

Kościół mariawicki pw. Trójcy Przenajświętszej w Piątku

Według rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa[5] na listę zabytków wpisane są obiekty:

  • kościół parafialny pw. Świętej Trójcy, 2 poł. XV, 1740, nr rej.: 85-V-9 z 29.03.1949 oraz 81 z 8.08.1967; był pierwszą placówką duszpasterską bp. Zygmunta Choromańskiego po otrzymaniu święceń kapłańskich w 1916 r.[6]
  • dzwonnica, 1 poł. XIX, nr rej.: 90-V-14 z 29.03.1949 oraz 82 z 8.08.1967
  • kościół cmentarny pw. św. Wawrzyńca, drewniany, poł. XVIII, nr rej.: 555-V-30 z 32.10.1950 oraz 83 z 8.08.1967
  • dzwonnica, nr rej.: 526 z 8.08.1967
  • park miejski, poł. XIX, nr rej.: 595 z 29.12.1988

Zobacz też[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]

Przypisy

  1. Przeszłość administracyjna ziem województwa łódzkiego, w: Rocznik Oddziału Łódzkiego Polskiego Towarzystwa Historycznego, Łódź 1929, s. 15.
  2. Województwo sieradzkie i województwo łęczyckie w drugiej połowie XVI wieku. Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 1998, s. 67.
  3. 19°27’E - 52°03’N, czyli geometryczny środek Polski?
  4. Verodnungsblatt des Reichsstathalters im Warthegau. 18 V 1943, nr 12, s. 99
  5. NID: Rejestr zabytków nieruchomych, województwo łódzkie. [dostęp 22 maja 2011].
  6. Maciej Grzegorz Smoliński: Biskup Zygmunt Choromański (1892 – 1968). Życie i działalność. Warszawa: 2013, s. 20.