67 Dywizjon Artylerii Lekkiej
| 67 Dywizjon Artylerii Lekkiej | |
| Historia | |
| Państwo | II Rzeczpospolita |
| Sformowanie | 1939 |
| Rozformowanie | 1939 |
| Dowódcy | |
| Pierwszy | kpt. Stefan Koźniewski |
| Działania zbrojne | |
| kampania wrześniowa | |
| Organizacja | |
| Podporządkowanie | Armia "Poznań", Armia "Pomorze" |
| Rodzaj wojsk | artyleria |
| Rodzaj sił zbrojnych | wojsko[a] |
| Skład | trzy baterie armat |
67 Dywizjon Artylerii Lekkiej (67 dal) - pododdział artylerii lekkiej Wojska Polskiego II RP.
Spis treści |
[edytuj] Historia 67 dywizjonu artylerii lekkiej
Dywizjon nie występował w organizacji pokojowej wojska. Został sformowany zgodnie z planem mobilizacyjnym "W", w dniach 24-27 sierpnia 1939, w mobilizacji alarmowej, w grupie jednostek oznaczonych kolorem żółtym[1]. Jednostką mobilizującą był 17 Pułku Artylerii Lekkiej w Gnieźnie[2].
Dywizjon był jednostką artylerii odwodu Naczelnego Wodza uzbrojoną w dwanaście 75 mm armat wz. 1897. Zgodnie z planem operacyjnym "Zachód" pododdział został przydzielony Armii "Poznań".
W kampanii wrześniowej 1939 jednostka nie wystąpiła w pełnym składzie. Dowódca armii, generał dywizji Tadeusz Kutrzeba podporządkował 67 dal bez 3 baterii dowódcy 26 Dywizji Piechoty, natomiast 3 baterię przydzielił 7 batalionowi strzelców i oba pododdziały podporządkował dowódcy 14 Dywizji Piechoty.
[edytuj] Walki dywizjonu bez 3 baterii
Dywizjon skierowano w rejon pomiędzy Nakłem i Bydgoszczą, gdzie wszedł w skład 26 Dywizji Piechoty. Działajac na prawym skrzydle dywizji w pobliżu Noteci, 67 dal ostrzeliwał w dniach 2—4 września kolumny niemieckie, maszerujące północnym brzegiem Noteci na Bydgoszcz[2].
10 września 67 dal został wyłączony ze składu 26 DP i podporządkowany dowódcy Poznańskiej Brygady Obrony Narodowej, której zadaniem była osłona sił głównych Armii "Poznań" i "Pomorze"[3]. Pułkownik Stanisław Siuda zatrzymał dyon w swoim odwodzie, którego zadaniem była obrona węzła drogowego Kłodawa, z kierunków: Przedecz, Sompolno, Koło i Dąbie[4]. 11 września i w nocy na 12 września Brygada pozostawała bez styczności z nieprzyjacielem. 12 września "Zgrupowanie baonów ON płk. Siudy" weszło w skład Grupy Operacyjnej gen. Tokarzewskiego[5].
[edytuj] Walki 3 baterii
W nocy 3/4 września 3 bateria dywizjonu odeszła do Podolskiej Brygady Kawalerii w rejonie Sempolna[2].
8 września gen. Kutrzeba włączył 7 bs z 3/67 dal w skład nowoutworzonej Grupy Operacyjnej Kawalerii gen. Skotnickiego, której zadaniem było natarcie 9 września na Wartkowice-Parzęczew, w celu wyjścia na tyły przeciwnika związanego natarciem 25 DP[6]. Przed świtem 9 września oba pododdziały przemaszerowały do rejonu leśniczówka Ladorudz-Ladorudzek, gdzie dołączyły do 6 puł[7]. Tego samego dnia około godz. 22.00, działając z rozkazu dowódcy grupy, gen. bryg. Skotnickiego 7 bs majora Józefa Szula zajął bez walki las Rożniatów, około 4 km na południe od Dąbia[8]. Wieczorem następnego dnia 7 bs z 3/67 dal przemaszerował do rejonu Wartkowice-Stary Gostków, gdzie otrzymał zadanie: utrzymać zajmowany rejon oraz zamknąć drogę z Uniejowa do Parzęczewa i szosę na Łęczycę[9].
10 września około godz. 7.00 major Szul otrzymał rozkaz natychmiastowego marszu na Parzęczew. Dowódca batalionu pozostawił w dworze Gostków 2 kompanię w celu opóźniania przeciwnika, a z resztą batalionu udał się w kierunku Parzęczewa. Po odejściu baonu 2 kompania została zaatakowana przez niemiecki 360 pp z 221 DP. Kompania ppor. Kazimierza Kozioła broniła się we dworze Gostków, a następnie wycofała przez Białą Górę w kierunku Wierzbówki. Niemcy w sile jednego baonu zajęli Białą Górę. Dowódca grupy powiadomiony o tej walce przez majora Szula polecił mu zawrócić i odeprzeć nieprzyjaciela na Wartkowice lub opóźnić jego napór na Parzęczew i Łęczycę[10].
13 września 7 bs zajmował pozycje w m. Chrząstówek[11].
[edytuj] Organizacja wojenna i obsada personalna dywizjonu[12]
Dowództwo
- dowódca dywizjonu - kpt. Stefan Koźniewski
- adiutant - ppor. rez. Kazimierz Łukowiak[b]
- oficer zwiadowczy - ppor. rez. Antoni Mikołaj Świnarski
- oficer obserwacyjny - ppor. Włodzimierz Gniłka[13]
- oficer łączności - por. rez. inż. Antoni Linke[c]
- oficer łącznikowy do piechoty - ppor. rez. mgr Józef Gutowski[d]
- oficer gospodarczy - ppor. rez. Maks Antoni Ortmann[e]
- oficer żywnościowy - ppor. rez. Amandus Józef Fengler[f]
- lekarz - ppor. rez. lek. Jan Masełkowski
- szef kancelarii - st. ogn. Franciszek Woźniak
1 bateria
- dowódca baterii - por. Józef Owczarek[g]
- oficer zwiadowczy - ppor. rez. Wacław Roehr[h]
- oficer ogniowy - ppor. Stanisław Kościelak
- dowódca I plutonu - ppor. rez. Wincenty Jałoszyński
- dowódca II plutonu - ppor. rez. Wiesław Kurowski
- szef baterii - plut. Wiktor Jankowski
2 bateria
- dowódca baterii - por. Zbigniew Frej
- oficer zwiadowczy - ppor. rez. mgr Antoni Wargoś
- oficer ogniowy - por. rez. Witold Alfons Misterek[i]
- dowódca I plutonu - ppor. rez. Janusz Szczęsny Świniarski
- dowódca II plutonu - ppor. rez. Stefan Napierała
- szef baterii - st. ogn. Jan Górny
3 bateria
- dowódca baterii - por. Jan Szantyr
- oficer ogniowy - por. rez. Zbigniew Antoni Piński
- dowódca I plutonu - ppor. rez. Bogdan Tułodziecki
- szef baterii - ogn. Antoni Walczak
kolumna amunicyjna
- dowódca kolumny - por. rez. Franciszek Pawuła[j]
Zobacz szczegółową organizację wojenną dywizjonu artylerii lekkiej w Organizacja wojenna pułku artylerii lekkiej w 1939.
Uwagi
- ↑ W skład Sił Zbrojnych II Rzeczypospolitej wchodziło wojsko, czyli wojska lądowe i marynarka wojenna.
- ↑ Rocznik oficerski rezerw 1934 s. 148, 629 Kazimierz Łukowiak ur. 10 lipca 1902, podporucznik ze starszeństwem z 1 stycznia 1930 w korpusie oficerów rezerwy artylerii, w 1934 pozostawał na ewidencji PKU Poznań Miasto i posiadał przydział mobilizacyjny do 17 pal.
- ↑ Karol Galster, Księga pamiątkowa ... s. 326 oraz Piotr Bauer i Bogusław Polak, Armia "Poznań" 1939 s. 172. Dwaj ostatni autorzy w wydanej cztery lata wcześniej pracy podali, że oficerem łączności 67 dal był ogn. Józef Tomczak. Jest to ewidentne przeoczenie ponieważ Antoni Linke został wymieniony na s. 323 i 507, jako autor relacji z przebiegu kampanii wrześniowej. Według Rocznika oficerskiego rezerw 1934 s. 145, 626 inżynier Antoni Linke urodził się 22 maja 1902 r., był podporucznikiem ze starszeństwem z 1 stycznia 1928 w korpusie oficerów rezerwy artylerii, w 1934 posiadał przydział mobilizacyjny do 14 pal.
- ↑ Rocznik oficerski rezerw 1934 s. 153, 629 Józef Gutowski, ur. 9 kwietnia 1910, podporucznik ze starszeństwem z 1 stycznia 1932 w korpusie oficerów rezerwy artylerii, w 1934 pozostawał na ewidencji PKU Ciechanów i posiadał przydział mobilizacyjny do 17 pal.
- ↑ Rocznik oficerski rezerw 1934 s. 151, 651 Maks Antoni Ortamnn, ur. 1 stycznia 1908, podporucznik ze starszeństwem z 1 stycznia 1932 w korpusie oficerów rezerwowych artylerii, w 1934 pozostawał na ewidencji PKU Poznań Miasto i posiadał przydział mobilizacyjny do 8 pac. Piotr Bauer, Bogusław Polak, Armia "Poznań" 1939 s. 172 podali, że oficerem gospodarczym dyonu był Antoni Ortman.
- ↑ Rocznik oficerski rezerw 1934 s. 147, 650 Amandus Józef Fengler ur. 13 sierpnia 1908, podporucznik ze starszeństwem z 1 stycznia 1930 w korpusie oficerów rezerwowych artylerii, w 1934 pozostawał na ewidencji PKU Ciechanów i posiadał przydział mobilizacyjny do 7 pac. Piotr Bauer, Bogusław Polak, Armia "Poznań" w wojnie obronnej 1939 s. 498 podali, że ppor. Fengler miał na imię Amadeusz.
- ↑ Józef Owczarek ur. 9 lutego 1909, podporucznik ze starszeństwem z 15 sierpnia 1933 i 86. lokatą w korpusie oficerów zawodowych artylerii, po promocji przydzielony do 17 pal.
- ↑ Rocznik oficerski rezerw 1934 s. 156, 629 Wacław Roehr ur. 27 sierpnia 1911, podporucznik ze starszeństwem z 1 stycznia 1933 w korpusie oficerów rezerwy artylerii, w 1934 pozostawał na ewidencji PKU Gniezno i posiadał przydział mobilizacyjny do 17 pal.
- ↑ Rocznik oficerski rezerw 1934 s. 146, 660 Witold Alfons Misterek ur. 12 września 1903, podporucznik ze starszeństwem z 1 stycznia 1929 w korpusie oficerów rezerwy artylerii, w 1934 pozostawał na ewidencji PKU Poznań Miasto i posiadał przydział mobilizacyjny do 7 dak.
- ↑ Rocznik oficerski rezerw 1934 s. 154, 629 Franiszek Pawuła ur. 2 sierpnia 1909, podporucznik ze starszeństwem z 1 stycznia 1933 w korpusie oficerów rezerwy artylerii, w 1934 pozostawał na ewidencji PKU Jarocin i posiadał przydział mobilizacyjny do 17 pal.
Przypisy
- ↑ Ryszard Rybka, Kamil Stepan, Najlepsza broń. Plan mobilizacyjny "W" i jego ewolucja s. 283.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Karol Lucjan Galster: Księga Pamiątkowa Artylerii Polskiej 1914-1939. Londyn: 1975, s. 326.
- ↑ Konrad Ciechanowski, Armia "Pomorze" s. 296.
- ↑ Piotr Bauer, Bogusław Polak, Armia "Poznań" w wojnie obronnej 1939 s. 322.
- ↑ Konrad Ciechanowski, Armia "Pomorze" s. 301-302.
- ↑ Piotr Bauer, Bogusław Polak, Armia "Poznań" w wojnie obronnej 1939 s. 241
- ↑ Piotr Bauer, Bogusław Polak, Armia "Poznań" w wojnie obronnej 1939 s. 246 podaje nazwy Ładorudź i Ładorudzek.
- ↑ Piotr Bauer, Bogusław Polak, Armia "Poznań" w wojnie obronnej 1939 s. 262, 288.
- ↑ Piotr Bauer, Bogusław Polak, Armia "Poznań" w wojnie obronnej 1939 s. 292.
- ↑ Piotr Bauer, Bogusław Polak, Armia "Poznań" w wojnie obronnej 1939 s. 316.
- ↑ Piotr Bauer, Bogusław Polak, Armia "Poznań" w wojnie obronnej 1939 s. 350.
- ↑ Piotr Bauer, Bogusław Polak, Armia "Poznań" w wojnie obronnej 1939 s. 498-499.
- ↑ Piotr Bauer, Bogusław Polak, Armia "Poznań" 1939 s. 171.
[edytuj] Bibliografia
- Piotr Bauer, Bogusław Polak, Armia "Poznań" w wojnie obronnej 1939, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1983, ISBN 83-210-0385-0.
- Piotr Bauer, Bogusław Polak, Armia "Poznań" 1939, Krajowa Agencja Wydawnicza, Poznań 1987, ISBN 83-03-01788-8.
- Konrad Ciechanowski, Armia "Pomorze", Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1983, ISBN 83-11-06793-7.
- Karol Lucjan Galster: Księga Pamiątkowa Artylerii Polskiej 1914-1939. Londyn: 1975.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan, Najlepsza broń. Plan mobilizacyjny "W" i jego ewolucja, Oficyna Wydawnicza "Adiutor", Warszawa 2010, ISBN 978-83-86100-83-5.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||
