14 Wielkopolski Pułk Artylerii Lekkiej
| 14 Pułk Artylerii Lekkiej | |
 |
|
| Historia | |
| Państwo |  II Rzeczpospolita Polska |
| Sformowanie | 1919 |
| Rozformowanie | 1939 |
| Nazwa wyróżniająca | Wielkopolski |
| Tradycje | |
| Święto | 25 maja[1] |
| Nadanie sztandaru | 29 czerwca 1938 |
| Rodowód | 3 Pułk Artylerii Polowej Wielkopolskiej |
| Dowódcy | |
| Pierwszy | płk Lucjan Kędzierski |
| Ostatni | ppłk Michał Terlecki |
| Organizacja | |
| Dyslokacja | Poznań |
| Podporządkowanie | 14 Wielkopolska Dywizja Piechoty |
| Rodzaj wojsk | Artyleria |
14 Wielkopolski Pułk Artylerii Lekkiej (14 pal) – oddział artylerii lekkiej Armii Wielkopolskiej i Wojska Polskiego II RP.
Spis treści |
[edytuj] Historia pułku
28 maja 1919 w Wągrowcu ppłk Lucjan Kędzierski rozpoczął organizować 3 Pułk Artylerii Polowej Wielkopolskiej. Oddział powstał z połączenia II dywizjonu 1 Pułku Artylerii Polowej Wielkopolskiej i II dywizjonu 2 Pułku Artylerii Polowej Wielkopolskiej.
W lipcu 1919 w Biedrusku sformowano III dywizjon. W sierpniu 1919 po wyjeździe pułku na front litewsko-białoruski utworzono baterię zapasową. Zadaniem baterii było szkolenie rezerw i uzupełnianie nimi pułku walczącego na froncie. Na bazie baterii zorganizowano nowe pododdziały: 10 baterię, IV dywizjon i II dywizjon 214 Pułku Artylerii Polowej. 9 bateria pułku powstała 1 grudnia 1919. W styczniu 1920 został przemianowany na 14 Pułk Artylerii Polowej Wielkopolskiej.
Po zakończeniu działań wojennych IV/14 pap włączono do 30 Pułku Artylerii Polowej, a II/214 pap stał się zalążkiem 23 Pułku Artylerii Polowej.
Za zasługi bojowe w latach 1919 — 1920 pułk odznaczono orderem wojennym Virtuti Militari. Trąbkę pułkową udekorował marszałek Józef Piłsudski w Mołodecznie 3 grudnia 1920[2].
Do 1939 pułk stacjonował w garnizonie Poznań i wchodził w skład 14 Wielkopolskiej Dywizji Piechoty. Pod względem fachowym oddział podporządkowany był dowódcy 7 Grupy Artylerii.
1 stycznia 1932 oddział przemianowany został na 14 Pułk Artylerii Lekkiej [3].
W sierpniu 1939 r. pułku zmobilizował niżej wymienione pododdziały dla macierzystej dywizji:
- Samodzielny Patrol Meteo Nr 14,
- Pluton Parkowy Uzbrojenia Nr 701,
- Kolumna Taborowa Parokonna Nr 704,
- Warsztat Taborowy Parokonny Nr 701.
[edytuj] Żołnierze pułku
Dowódcy pułku:
- płk art. Lucjan Kędzierski (do 8 VIII 1919, kiedy to pod Zasławiem został śmiertelnie ranny)
- ppłk art. Leon Dębski (p.o. od 8 VIII 1919)
- płk art. Antoni Heinrich (od 20 IX 1919)
- ppłk art. Erwin Mehlem (od 25 V 1920)
- ppłk art. Kazimierz Abdank-Kozubski (od 9 XI 1920, b. dowódca I/14 pac)
- ppłk Tadeusz Kierski (1924)
- płk Michał Gałązka (I 1930 – V 1936)
- ppłk mgr Michał Terlecki (1939)
Oficerowie pułku:
- Karol Hauke-Bosak (dowódca III dywizjonu)
- Zygmunt Kapsa
- Antoni Wereszczyński (zastępca dowódcy pułku)
Obsada personalna pułku we wrześniu 1939
- dowódca pułku – ppłk mgr Michał Terlecki (pokojowy I zastępca dowódcy pułku)
- adiutant - por. Mikołaj Ignatowicz
- oficer zwiadowczy - ppor.Witold Lipiński
- oficer łączności - por.Jerzy Kulik
- oficer broni - ppor.inż. Józef Franciszek Ksawery Zoll
- pluton topograficzno - ogniowy - ppor.Stefan Burzyński
- dowódca I dywizjonu (12 armat 75 mm) – mjr Jan Kowalski
- 1 bateria - por.Jan Bronikowski
- 2 bateria - kpt.Zygmunt Lisowski
- 3 bateria - kpt.Zygmunt Piechocki
- dowódca II dywizjonu (12 armat 75 mm) – mjr Leszek Lubicz-Nycz
- 4 bateria - kpt.Marian Żuliński
- 5 bateria - kpt.Aleksander Lichoń
- 6 bateria - kpt.Stanisław Morawski
- dowódca III dywizjonu (12 haubic 100 mm)– mjr Jan Szwed (pokojowy II zastępca dowódcy pułku)
- 7 bateria - kpt.Mieczysław Hrabowski
- 8 bateria - por.Wojciech Nieciengiewicz
- 9 bateria - kpt.Franciszek Oleszczuk
Odznaczeni srebrnym krzyżem Orderu „Virtuti Militari” V klasy za wojnę 1918-1920
|
|
|
[edytuj] Symbole pułkowe
Sztandar
Nadanie sztandaru i zatwierdzenie jego wzoru ujęte zostało w Dodatku Tajnym nr 6 do Dziennika Rozkazów MSWojsk. z 5 maja 1938, nr 6, poz. 68.
W środę 29 czerwca 1938 w Poznaniu, na placu ćwiczeń artylerii, na Golęcinie-Sołaczu gen. dyw. Juliusz Rómmel, w imieniu Prezydenta RP, wręczył dowódcy pułku sztandar ufundowany przez społeczeństwo Miasta Poznania. W trakcie ceremonii gen. Rómmel zdjął z trąbki pułkowej krzyż VM i przypiął do sztandaru [4].
Tego samego dnia sztandary otrzymały także: 17 pal, 25 pal, 7 pac, 7 dak i 7 daplot. Wszystkie sztandary poświęcone zostały przez biskupa polowego Józefa Gawlinę. Ceremonia zakończona została defiladą, którą prowadził dowódca 7 Grupy Artylerii, płk art. Michał Jancewicz.
Odznaka
Odznaka zatwierdzona Dz. Rozk. MSWojsk. nr 21, poz. 313 z 27 maja 1924 roku. Posiada kształt krzyża maltańskiego z ramionami pokrytymi emalią ciemnozieloną i czarną ze złoconymi krawędziami. W środku, na siedmiobocznej tarczy emaliowanej w kolorze białym numer i inicjały 14 PAP. Między ramionami krzyża lufy armatnie z wizerunkiem orłów na dolnych częściach. Jednoczęściowa - oficerska, wykonana w srebrze, emaliowana i złocona. Wymiary: 36x36 mm. Projekt: Piotr Dunin Borkowski. Wykonanie: Józef Pendowski - Poznań[5].
Przypisy
- ↑ Karol Galster: Księga Pamiątkowa Artylerii Polskiej 1914-1939. s. 40.
- ↑ Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. s. 286.
- ↑ Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych, marszałka Józefa Piłsudskiego z 31 grudnia 1931 (Dz. Rozk. M.S.Wojsk. Nr 36, poz. 473).
- ↑ Zbliża się nowe święto społeczeństwa i armii, Dziennik Poznański Nr 144 z 26 czerwca 1938 r., Wielkopolska ofiarowała swym pułkom artylerii sztandary, Dziennik Poznański Nr 147 z 1 lipca 1938 r. i Społeczeństwo wielkopolskie złożyło armii w darze sześć sztandarów dla formacyj artylerii, Kurier Poznański Nr 292 z 1 lipca 1938 r., wydanie wieczorne.
- ↑ Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945. s. 249.
[edytuj] Bibliografia
- Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990. ISBN 83-211-1104-1.
- Piotr Bauer,Bogusław Polak "Armia Poznań w wojnie obronnej 1939",Wydawnictwo Poznańskie 1983
- Roman Łoś: Artyleria polska 1914-1939. Warszawa: "Bellona", 1991. ISBN ISBN 83-11-07772-X.
- Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siy Zbrojne Na Zachodzie. Pantera Books. ISBN 83-204-3299-5.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||
