15 Wielkopolski Pułk Artylerii Lekkiej
| 15 Pułk Artylerii Lekkiej | |
| Historia | |
| Państwo |  II Rzeczpospolita Polska |
| Sformowanie | 1920 |
| Rozformowanie | 1939 |
| Nazwa wyróżniająca | Wielkopolski |
| Tradycje | |
| Święto | 17 sierpnia[1]. |
| Nadanie sztandaru | 19 czerwca 1938 |
| Rodowód | 1 Pułk Artylerii Polowej Wielkopolskiej |
| Dowódcy | |
| Pierwszy | płk Anatol Kędzierski |
| Ostatni | ppłk Jerzy Leonhard |
| Organizacja | |
| Dyslokacja | Bydgoszcz |
| Podporządkowanie | 15 Wielkopolska Dywizja Piechoty |
| Rodzaj wojsk | Artyleria |
15 Wielkopolski Pułk Artylerii Lekkiej (15 pal) – oddział artylerii lekkiej Armii Wielkopolskiej i Wojska Polskiego II RP.
Pierwsze pododdziały przyszłego pułku tworzyły się 30 grudnia 1918 w Białych Koszarach przy ul. Magazynowej w Poznaniu. Stąd wyruszyły na front, gdzie łączono je w baterie i dywizjony. 19 stycznia 1919 roku Dowództwo Główne Sił Zbrojnych Polskich w byłym zaborze pruskim poleciło podpułkownikowi Anatolowi Kędzierskiemu przystąpić do organizacji 1 Pułku Artylerii Lekkiej Wielkopolskiej. 6 marca 1919 właśnie te pododdziały artylerii utworzyły pułk. 21 września 1919 jednostka została przemianowana na 1 Pułk Artylerii Polowej Wielkopolskiej. W czasie przejmowania Pomorza pułk przemianowany został na 15 Wielkopolski Pułk Artylerii Polowej.
2 grudnia 1920 roku pułk przybył do garnizonu Bydgoszcz, w którym stacjonował do 1939 roku.
1 stycznia 1932 jednostka przemianowana została na 15 Wielkopolski Pułk Artylerii Lekkiej[2].
W niedzielę 26 sierpnia 1938 roku, w Bydgoszczy, odbyły się dwie uroczystości. Na Starym Rynku miała miejsce ceremonia powitania sztandarów 15 pal i 11 dak. Ceremonię rozpoczęto o godz. 9.30 odegraniem marsza generalskiego na powitanie gen. bryg. Stanisława Grzmot-Skotnickiego. Następnie na dziedzińcu koszar im. Bartosza Głowackiego odprawiona została msza polowa. Po mszy dowódcy obu jednostek zaprzysiężyli swoich żołnierzy na sztandary. Później płk Wojciech Stachowicz dokonał aktu nadania odznaki pamiątkowej pułku dla miasta Bydgoszczy. Odznakę odebrał prezydent Leon Barciszewski, który z kolei przekazał pułkowi herb miasta. Po dekoracji przemawiał mały Poleszuk, Tomasz Hryciuk, który na zaproszenie pułku przybył wraz z Marią Hryciuk z Zamroczyna, w powiecie stolińskim. Pułk opiekuje się szkołą w tej miejscowości. Mały Hryciuk podziękował w serdecznych słowach żołnierzom i oficerom za tę opiekę. Uroczystości zakończyła defilada [3].
Pułk był jednostką mobilizującą. W sierpniu 1939 roku, zgodnie z planem mobilizacyjnym "W" sformował cztery pododdziały dla macierzystej dywizji i jeden pododdział dla dowódcy OK VIII:
- kolumna taborowa parokonna nr 812
- warsztat taborowy parokonny nr 809
- pluton parkowy uzbrojenia nr 802
- samodzielny patrol meteorologiczny nr 15
oraz bateria marszowa 15 pal [4] Po zakończeniu mobilizacji zorganizowany został Oddział Zbierania Nadwyżek 15 pal pod dowództwem mjr. Zygmunta Wituńskiego (?)
Spis treści |
[edytuj] Kadra pułku
Dowódcy:
- ppłk art. Anatol Kędzierski (od 19 I 1919)
- mjr Józef Szczaniecki (od 6 III 1919)
- ppłk/płk Rudolf Niemira (od 8 X 1919)
- wz. ppłk SG Leon Zubrzycki (od 8 IV 1927)
- płk Stefan Maleszewski (od 18 VI 1927)
- płk Brunon Romiszewski (od 9 I 1931)
- ppłk/płk Wojciech Stachowicz (od 31 I 1935)
- ppłk Jerzy Leonhard (od 24 VIII 1939)
Oficerowie:
- mjr lek. Bolesław Błażejewski
- ppłk art. Fryderyk Douglas
- mjr art. Tadeusz Stanisław Jełowicki
Obsada personalna pułku dnia 31 sierpnia 1939
Dowództwo
- dowódca pułku – ppłk Jerzy Leonhard
- adiutant – kpt. Stanisław Taczanowski
- oficer zwiadowczy – por. Ksawery Dokurno
- oficer łączności – por. Mieczysław Silikowski
- oficer łącznikowy – por. rez. Wacław Suligowski
- oficer broni – ppor. Józef Siwek
- dowódca PTO – ppor. Stefan Luśniak
- szef kancelarii – ogn. Jan Jankowiak
I dywizjon
- dowódca dywizjonu – mjr Wiktor Wątorski
- adiutant – por. rez. Jan Karwicki
- dowódca 1 baterii – por. Zygmunt Zublewicz
- dowódca 2 baterii – kpt. Stefan Dębski
- dowódca 3 baterii – kpt. Czesław Berezowski
II dywizjon
- dowódca dywizjonu – mjr Stanisław Ejsymont
- adiutant – ppor. rez. czesław Jankowski
- dowódca 4 baterii – kpt. Stefan Świerczyński
- dowódca 5 baterii – kpt. Aleksander Kostrowicki
- dowódca 6 baterii – kpt. Zdzisław Dmowski
III dywizjon
- dowódca dywizjonu – mjr Mieczysław Para
- adiutant – por. rez. Kazimierz Stojewski
- dowódca 7 baterii – kpt. Andrzej Szwejkowski
- dowódca 8 baterii – por. Apoloniusz Zawilski
- dowódca 9 baterii – kpt. Stanisław Sidorenko
Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Virtuti Militari za wojnę 1918-1920
|
|
|
[edytuj] Symbole pułkowe
Sztandar
19 czerwca 1938, w Toruniu, Marszałek Polski Edward Śmigły-Rydz wręczył jednostce sztandar ufundowany przez społeczeństwo Bydgoszczy. Nadanie sztandaru i zatwierdzenie jego wzoru ujęte zostało w w Dodatku Tajnym nr 6 do Dziennika Rozkazów M.S.Wojsk. z 17 lutego 1938, nr 3, poz. 26[5].
Odznaka pamiątkowa
28 maja 1926 roku gen. dyw. Daniel Konarzewski, w imieniu Ministra Spraw Wojskowych, zatwierdził wzór i statut odznaki pamiątkowej 15 Pułku Artylerii Polowej [6]
Odznaka o wymiarach 57x38 mm ma kształt rombu pokrytego ciemnozieloną emalią na tle skrzyżowanych luf armatnich barwy srebrzystej. Pośrodku, na ozdobnym kartuszu barwy patynowanego srebra ujętym w gałązki laurowe wpisano numer i inicjały 15 PAP. Dwuczęściowa - oficerska, wykonana w srebrze lub w tombaku srebrzonym i emaliowana. Wykonanie: Wiktor Gontarczyk - Warszawa[7].
Przypisy
- ↑ Karol Galster: Księga Pamiątkowa Artylerii Polskiej 1914-1939. s. 43.
- ↑ Rozkaz ministra spraw wojskowych z 31 grudnia 1931 (Dz. Rozk. M.S.Wojsk. Nr 36 poz. 473).
- ↑ Zaprzysiężenie pułków pomorskich, Kurier Bydgoski Nr 145 z 28 czerwca 1938 r.
- ↑ Bateria marszowa 15 pal była formacją krajową podporządkowaną dowódcy OK VIII, której zadaniem było uzupełnianie strat poniesionych przez pułk w czasie walk.
- ↑ Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. s. 288.
- ↑ Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 14 z 28 maja 1926 r., poz. 142.
- ↑ Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945. s. 249.
[edytuj] Bibliografia
- Tadeusz Jurga: Wojsko Polskie. Krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. 7, Regularne jednostki Wojska Polskiego w 1939. Organizacja, działania bojowe, uzbrojenie, metryki związków operacyjnych, dywizji i brygad. Warszawa, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1975.
- Roman Łoś: Artyleria polska 1914-1939. Wydawnictwo Bellona. Warszawa 1991. ISBN 83-11-07772-X
- Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 1990 ISBN-83-211-1104-1
- Piotr Zarzycki, 15 Wielkopolski Pułk Artylerii Lekkiej, Pruszków 2000.
- Ładysław Panufnik, Zarys historii wojennej 15-go Pułku Artylerii Polowej Wielkopolskiej, Warszawa 1929
- Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siy Zbrojne Na Zachodzie. Pantera Books. ISBN 83-204-3299-5.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||
