Witold Pilecki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Witold Pilecki
Witold, Druh
Witold Pilecki
rotmistrz rotmistrz
Data i miejsce urodzenia 13 maja 1901
Ołoniec
Data i miejsce śmierci 25 maja 1948
Warszawa
Przebieg służby
Lata służby od 1918
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
AK Armia Krajowa
Godlo 2 KPol 2.svg 2 Korpus Polski (Włochy)
Stanowiska inspektor Tajnej Armii Polskiej; zastępca dowódcy brygady Kedywu Armii Krajowej
Główne wojny i bitwy wojna polsko-bolszewicka; II wojna światowa
Odznaczenia
Order Orła Białego Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (dwukrotnie) Srebrny Krzyż Zasługi Krzyż Oświęcimski Warszawski Krzyż Powstańczy Krzyż Zasługi Wojsk Litwy Środkowej Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918-1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Gwiazda Wytrwałości (pośm.)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Witold Pilecki w Wikicytatach

Witold Pilecki ps. „Witold”, „Druh”; nazwiska konspiracyjne „Roman Jezierski”, „Tomasz Serafiński”, „Leon Bryjak”, „Jan Uznański”, „Witold Smoliński”; kryptonim T-IV[1] (ur. 13 maja 1901 w Ołońcu, zm. 25 maja 1948 w Warszawie) – rotmistrz kawalerii Wojska Polskiego, współzałożyciel Tajnej Armii Polskiej, żołnierz Armii Krajowej, więzień i organizator ruchu oporu w KL Auschwitz. Autor raportów o Holokauście, tzw. Raportów Pileckiego. Oskarżony i skazany przez władze komunistyczne Polski Ludowej na karę śmierci, stracony w 1948. Oskarżenie anulowano w 1990. W 2006 otrzymał pośmiertnie Order Orła Białego, a w 2013 został awansowany do stopnia pułkownika[2].

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Narodzenie i młodość[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Ołońcu – mieście w północno-zachodniej Rosji, na terenie wchodzącej w skład tego państwa Republiki Karelii. Pochodził z rodziny szlacheckiej pieczętującej się herbem Leliwa. Jego dziadek, Józef Pilecki, siedem lat spędził na zesłaniu na Syberii za udział w powstaniu styczniowym. Ojciec Witolda, Julian Pilecki po ukończeniu studiów w Instytucie Leśnym w Petersburgu, przyjął posadę leśnika w Karelii, co było spowodowane represjami Polaków na terenach wcielonych do Imperium Rosyjskiego. Nie mogli oni obejmować posad odpowiadających ich wykształceniu. Po wstąpieniu w związek małżeński z Ludwiką Osiecimską zamieszkali w Ołońcu. Tam urodziło im się pięcioro dzieci: Maria, Józef (zmarł w wieku 5 lat), Witold, Wanda i Jerzy.

Od 1910 Pileccy mieszkali w Wilnie, gdzie Witold uczył się w szkole handlowej. Od 1914 należał do zakazanego przez władze rosyjskie harcerstwa (w 1916 założył własną drużynę). Z raportu Komendy Harcerskiej w Kownie z 1919 wynika, że był drużynowym VIII drużyny im. Adama Mickiewicza w Wilnie[3]. Według wspomnień Witolda Ferchmina Pilecki przyjechał do Orła w 1915 roku. W tym mieście był zastępowym zastępu „Puhaczy” (wraz z Witoldem Ferchminem, Zenonem Zdanowiczem, Hipolitem Olechnowiczem, Alfredem Brenneisenem, Norbertem Brenneisenem, Władysławem Piaseckim, Alfredem Niwińskim, Gustawem Napiórkowskim) Pierwszej Orłowskiej Drużyny Harcerskiej im. księcia Józefa Poniatowskiego, której drużynowym był Józef Skwarnicki, ojciec poety Marka Skwarnickiego. Następnie był przybocznym tej drużyny. W 1917 roku, po Rewolucji Lutowej, upadku caratu i powstaniu tymczasowego rządu Kiereńskiego harcerstwo polskie wyszło z podziemia. Dzięki rozluźnieniu frontu w roku 1918 prawie wszyscy starsi harcerze, w tym Witold Pilecki, opuścili Orzeł i przedostali się na tereny odradzającej się Polski. Maturę zdał w 1921 roku.

Wojna polsko-bolszewicka[edytuj | edytuj kod]

W latach 1918–1921 służył w Wojsku Polskim, walczył podczas wojny z bolszewikami. Jako kawalerzysta brał udział w obronie Grodna. 5 sierpnia 1920 wstąpił do 211 Pułku Ułanów i w jego szeregach walczył w bitwie warszawskiej, bitwie w Puszczy Rudnickiej i brał udział w wyzwoleniu Wilna. Dwukrotnie odznaczony został Krzyżem Walecznych. Po wojnie zdemobilizowany.

W roku 1922 rozpoczął studia na Wydziale Rolnym na Uniwersytecie Poznańskim. W tym samym roku podjął studia na Uniwersytecie im. Stefana Batorego jako nadzwyczajny słuchacz Wydziału Sztuk Pięknych; po krótkim czasie naukę przerwał. Z tego okresu po dziś dzień w kościele parafialnym w Krupie (3 km od Sukurcz, gdzie w szkole pracowała żona Witolda) wiszą dwa obrazy pędzla Witolda Pileckiego.

W latach 20. XX w. rodzina Pileckich odzyskała majątek Sukurcze niedaleko Lidy (przeszedł jako wiano od Domeyków) wraz ze starym polskim dworem. Majątek był oddany wcześniej w dzierżawę. Tam wychowywały się dzieci Witolda i Marii – syn Andrzej i córka Zofia.

W 1934 Witold Pilecki był podporucznikiem rezerwy ze starszeństwem z 1 lipca 1925 i 300. lokatą[4]. Pozostawał na ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień w Lidzie z przydziałem mobilizacyjnym do 26 Pułku Ułanów Wielkopolskich w Baranowiczach.

Sąsiadem Pileckich był marszałek Edward Śmigły-Rydz. Tuż przed wojną z jego inicjatywy Witold Pilecki podjął współpracę z polskim kontrwywiadem "dwójką", jednak nie zachowało się wiele informacji na ten temat[5].

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

W sierpniu 1939 został ponownie zmobilizowany. Walczył w kampanii wrześniowej jako dowódca plutonu w szwadronie kawalerii dywizyjnej 19 Dywizji Piechoty Armii Prusy, a następnie w 41 Dywizji Piechoty na przedmościu rumuńskim. Pod jego dowództwem, w trakcie prowadzonych walk, ułani zniszczyli 7 niemieckich czołgów oraz 2 nieuzbrojone samoloty. Ostatnie walki jego oddział prowadził jako jednostka partyzancka. Pilecki rozwiązał swój pluton 17 października 1939 i przeszedł do konspiracji.

Konspiracja[edytuj | edytuj kod]

Po zakończeniu kampanii wrześniowej przedostał się do Warszawy, został jednym z organizatorów powołanej 9 listopada 1939 konspiracyjnej organizacji Tajnej Armii Polskiej pod dowództwem majora Jana Włodarkiewicza. Początkowo pełnił w niej funkcję szefa sztabu, następnie inspektora głównego. Był zwolennikiem wcielenia TAP do ZWZ, co nastąpiło na przełomie 1941/42 roku[5].

Pobyt w Auschwitz[edytuj | edytuj kod]

W 1940 Pilecki przedstawił swoim przełożonym plan przedostania się do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz w celu zebrania od wewnątrz informacji wywiadowczych na temat jego funkcjonowania i zorganizowania ruchu oporu. W tym czasie niewiele było wiadomo o warunkach panujących w obozie. Nauczył się życiorysu nieujawnionego Niemcom polskiego żołnierza, by jako „Tomasz Serafiński” stworzyć dla Gestapo powód do zesłania do obozu zagłady. 19 września 1940 podczas łapanki wszedł w jej kocioł w bloku przy al. Wojska Polskiego 40 (gdzie znajduje się pamiątkowa tablica), by dostać się do obozu Auschwitz (w Oświęcimiu) i zdobyć informacje o panujących w nim warunkach. Do obozu trafił w nocy z 21 na 22 września 1940 wraz z tzw. drugim transportem warszawskim.

Jako więzień nr 4859 był głównym organizatorem konspiracji w obozie. W zorganizowanej przez niego siatce nazwanej przez Pileckiego ZOW (Związek Organizacji Wojskowej) byli między innymi: Stanisław Dubois, Xawery Dunikowski i Bronisław Czech. Pilecki wyznaczył stworzonej przez siebie organizacji następujące cele[5]:

  • podtrzymywanie na duchu kolegów,
  • przekazywanie współwięźniom wiadomości z zewnątrz obozu,
  • potajemne zdobywanie żywności i odzieży oraz jej rozdzielanie,
  • przekazywanie wiadomości poza druty KL Auschwitz,
  • przygotowanie własnych oddziałów do opanowania obozu podczas ewentualnego zaatakowania go z zewnątrz przez oddziały partyzanckie, z równoczesnym zrzutem broni i siły żywej (desant).

ZOW został zorganizowany w systemie tzw. „piątek”. Pierwsze górne „piątki” stanowiły najważniejsze ogniwo ZOW. Ich członkami mogli być jedynie ci więźniowie, których Pilecki darzył absolutnym zaufaniem. Nazwa „piątka” była umowna, ponieważ zdarzało się, że liczyła ona więcej członków niż pięciu. Zgodnie z relacją Pileckiego: Każda z tych „piątek” nie wiedziała nic o „piątkach” innych i sądząc, że jest jedynym szczytem organizacji, rozwijała się samodzielnie, rozgałęziając się tak daleko, jak ją sumą energii i zdolności jej członków plus zdolności kolegów stojących na szczeblach niższych, a przez „piątkę” stale dobudowywanych, naprzód wypychały. W ostatnich miesiącach 1942 odrzucono system „piątkowy” organizując ZOW na wzór wojskowy z podziałem na bataliony, kompanie i plutony posiadające wyznaczone rejony działania – zastosowanie modelu struktury wojskowej miało na celu przygotowanie się do podjęcia bezpośrednich działań zbrojnych przeciwko załodze SS[5].

Opracowywał pierwsze sprawozdania o ludobójstwie w Auschwitz („raporty Pileckiego”) przesyłane przez pralnicze komando do dowództwa w Warszawie i przez komórkę „Anna” w Szwecji dalej na Zachód. Meldunki o sytuacji w obozie przekazywane były także do głównej kwatery AK za pomocą uciekinierów z obozu. Jedna z takich ucieczek na polecenie Pileckiego odbyła się 16 maja 1942, a dokonali jej porucznik Wincenty Gawron oraz Stefan Bielecki. Kolejną ucieczkę z meldunkami ZOW 20 czerwca 1942 zorganizowali Eugeniusz Bendera, Kazimierz Piechowski oraz porucznik Stanisław Jaster. Więźniowie ci dokonali ucieczki najbardziej spektakularnej w historii Auschwitz uciekając uzbrojeni po zęby w przebraniu SS-manów, kradnąc samochód marki Steyr 220 należący do komendanta obozu Rudolfa Hoessa[6]. Za swoją działalność konspiracyjną Pilecki jeszcze jako więzień obozu, w listopadzie 1941 został awansowany przez gen. Stefana Grota-Roweckiego do stopnia porucznika.

Ucieczka z Auschwitz[edytuj | edytuj kod]

Tablica upamiętniająca pobyt W. Pileckiego w Koryznówce u Tomasza Serafińskiego

W nocy z 26 na 27 kwietnia 1943 Pilecki wraz z dwoma współwięźniami zdołał uciec z obozu, byli to Jan Redzej i Edward Ciesielski[7]. Wzdłuż toru kolejowego doszli do Soły, a następnie do Wisły, przez którą przepłynęli znalezioną łódką. U księdza w Alwerni dostali posiłek oraz przewodnika. Przez Tyniec, okolice Wieliczki i Puszczę Niepołomicką przedostali się do Bochni i tam ukrywali się u państwa Oborów przy ulicy Sądeckiej. Następnie dotarli do Nowego Wiśnicza, gdzie Witold Pilecki odnalazł prawdziwego Tomasza Serafińskiego. Serafiński skontaktował go z oddziałami AK, którym przedstawił swój plan ataku na obóz w Oświęcimiu. Komenda główna AK dla zbadania sytuacji wysłała w ten rejon latem 1943 roku ppor. Stefana Jasieńskiego[8], który miał się zapoznać z relacjami Pileckiego. Jednak projekt ataku na obóz nie uzyskał aprobaty dowództwa, ponieważ został uznany za nierealny na lokalne siły podziemia. Sama tylko załoga pilnująca Auschwitz złożona z SS-manów liczyła od 6,5 tys. do 8 tys. osób. 11 listopada 1943 został awansowany do stopnia rotmistrza. Jednakże zdanie rotmistrza podczas pobytu w obozie było następujące: „N i e p r o s i l i ś m y przecież nikogo o jakąkolwiek pomoc, czekaliśmy na rozkaz – z e z w o l e n i e wszczęcia akcji samodzielnej lub – z a k a z takowej.” źródło Raport „W”

Powstanie warszawskie[edytuj | edytuj kod]

W 1943–1944 służył w oddziale III Kedywu KG AK (m.in. jako zastępca dowódcy Brygady Informacyjno-Wywiadowczej „Kameleon”-„Jeż”), brał udział w powstaniu warszawskim. Początkowo walczył jako zwykły strzelec w kompanii „Warszawianka”, później dowodził jednym z oddziałów zgrupowania Chrobry II, w tzw. Reducie Witolda (dawna siedziba redakcji „Rzeczpospolitej”).

W latach 1944–1945 przebywał w niewoli niemieckiej w stalagu 344 Lamsdorf (pol. Łambinowice), oflagu VII A w Murnau.

Polskie Siły Zbrojne[edytuj | edytuj kod]

8 maja 1945 r. wyzwolony w obóz Murnau odwiedzili generałowie: Tadeusz Bór-Komorowski, p.o. Naczelnego Wodza, Antoni Chruściel i Tadeusz Pełczyński. Rotmistrz Pilecki stanął do raportu u gen. Pełczyńskiego, ponieważ Pileckiemu jako żołnierzowi "NIE" nie wolno było włączać się do walk w Powstaniu warszawskim i opuszczać kraju. Witold Pilecki otrzymał polecenie zgłoszenia się do Naczelnego Wodza do gen. "Bora". Do tej rozmowy nie doszło. "Witold" został skierowany do płk. Kazimierza Iranka-Osmeckiego i czekania na dalsze rozkazy. Dnia 11 maja 1945 r. płk. Iranek potwierdził polecenie oczekiwania dyspozycji. Wkrótce "Witold" otrzymał przydział do 2 Korpusu Polskiego. 5 i 11 września Pilecki rozmawiał z gen. Władysławem Andersem o powrocie do kraju, by realizować cele organizacji "NIE"[9]. 8 grudnia 1945 roku Witold Pilecki i Maria Szelągowska dotarli do Warszawy.

Działalność po wojnie[edytuj | edytuj kod]

Po powrocie do Warszawy „Witold” starał się odtworzyć własne kontakty w strukturze „NIE”. Krążył po ulicach, szukał dawnych kontaktów, starał się ustalić, kto z dawnych znajomych żyje i gdzie przebywa. Koncepcja oparcia się na siatce organizacji „NIE” upadła po ustaleniu, że jego zaufani znajomi z organizacji nie żyją. Oznaczało to konieczność budowy struktury siatki od nowa w oparciu o nowych ludzi. Siatka wywiadowcza miała pracować według nowego sposobu. Współpracownicy nie składali przysięgi, nie byli oficjalnie przyjmowani, nie było łączników. Działalność konspiracyjna nie była też specjalnie nazwana. Miano unikać aktywności zewnętrznej w postaci wydawania pism, przeprowadzania zamachów na funkcjonariuszy MBP.
Grupa zbierała informacje o powojennej sytuacji politycznej w Polsce, kontaktowała się z partyzanckimi oddziałami leśnymi. Prowadziła wywiad w MBP, MON i MSZ[10]. Po nawiązaniu kontaktu przez Tadeusza Płużańskiego z Leszkiem Kuchcińskim we wrześniu 1946 informacje ustne i dokumenty[11] z terenu MBP dostarczał kapitan Wacław Alchimowicz. Informator z MBP nigdy nie spotkał się osobiście z Pileckim. Rolę pośrednika i łącznika w kontaktach (Pilecki<->Alchimowicz) pełnił Płużański. Zebrane wiadomości przepisywali na maszynie Szelągowska i Płużański, a następnie były fotografowane i przekazywane kurierom.
Witold Pilecki był zwolennikiem radykalnych działań obronnych i mimo zaleceń instrukcji nie uważał, że należało zaprzestać walki zbrojnej. Uważał, że rezygnacja z walki mogła oznaczać przyzwolenie na wyniszczenie narodu[12].

„Witold” poświęcał swój czas również na gromadzenie materiałów i spisywanie wspomnień o KL Auschwitz.
W czerwcu 1946 Pilecki dowiedział się, że otrzymał rozkaz opuszczenia kraju. Do września unikał kontaktu z wysłanniczką II Korpusu kpt. Jadwigą Mierzejewską. Nie opuścił kraju, bo nie miał zastępcy, któremu mógłby przekazać swoje obowiązki, a żona Maria Pilecka zdecydowanie odmówiła wyjazdu z kraju razem z dziećmi[13]. Rozważał skorzystanie z tak zwanej amnestii w 1947, ostatecznie postanowił jednak nie ujawniać się.

Proces[edytuj | edytuj kod]

Śledztwo[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcia zrobione po aresztowaniu w warszawskim więzieniu mokotowskim (1947)
Witold Pilecki w trakcie procesu
Ława oskarżonych w procesie Witolda Pileckiego (marzec 1948)
Witold Pilecki, protokół zachowany w aktach sprawy o wykonanym wyroku śmierci przez P. Śmietańskiego, 1948

8 maja 1947 został aresztowany. W areszcie był torturowany przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa, m.in. przez jednego z najokrutniejszych śledczych Eugeniusza Chimczaka[14]. W trakcie ostatniego, jak się później okazało, widzenia z żoną, wyznał jej w tym kontekście: Oświęcim to była igraszka[15].

Jego córka wspomina:

Quote-alpha.png
…Na jednym z ostatnich posiedzeń, gdy już było wiadomo, że zginie, Ojciec dał mamie mały metalowy grzebyk i powiedział, żeby koniecznie kupiła książkę Tomasza á Kempis „O naśladowaniu Chrystusa”. Chciał, żeby mama codziennie czytała nam fragmenty tej cudownej książeczki. „To ci da siłę” – powiedział do niej. Bardzo sobie cenię tę książeczkę i przez cały czas ją czytam. Jest to także testament dla mnie[16].

Oskarżenie[edytuj | edytuj kod]

3 marca 1948 przed Rejonowym Sądem Wojskowym w Warszawie rozpoczął się proces tzw. „grupy Witolda”. Rotmistrz Pilecki został oskarżony o[17]:

  • zorganizowanie na terenie Polski sieci wywiadowczej na rzecz gen. Andersa;
  • przygotowywanie zbrojnego zamachu na grupę dygnitarzy MBP tzw. likwidacja "mózgów MBP";
  • przyjęcie korzyści majątkowej od osób działających w interesie obcego rządu;
  • zorganizowanie trzech składów broni oraz nielegalne posiadanie broni palnej, amunicji i materiałów wybuchowych;
  • brak rejestracji w Rejonowej Komendzie Uzupełnień;
  • posługiwanie się fałszywymi dokumentami na nazwisko Jezierski Roman i Pilecki Witold.

Witolda Pileckiego oskarżono z art. 7, art. 13 § 1 i 2 w związku z art.1 § 2, art. 6 art. 4 §1 dekretu z 13 czerwca 1946 r. oraz art. 117 § 1 i 2 Kodeksu Karnego WP, również z art. 187 Kodeksu Karnego[18].

Zarzut o przygotowywanie zamachu na procesie stanowczo odrzucił, a co do działalności wywiadowczej, to uważał ją za działalność informacyjną na rzecz II Korpusu, za którego oficera nadal się uważał. Do pozostałych zarzutów na procesie przyznał się.

Skład sędziowski[edytuj | edytuj kod]

Prokuratorem oskarżającym Pileckiego był major Czesław Łapiński, przewodniczącym składu sędziowskiego podpułkownik Jan Hryckowian (obaj byli dawnymi oficerami AK), sędzią kapitan Józef Badecki[19]. Skład sędziowski (jeden sędzia i jeden ławnik) był niezgodny z ówczesnym prawem [20].

Wyrok i śmierć[edytuj | edytuj kod]

15 marca 1948 rotmistrz został skazany na karę śmierci. Wyrok wykonano dnia 25 maja w więzieniu mokotowskim na Rakowieckiej, poprzez strzał w tył głowy. Wykonawcą wyroku był Piotr Śmietański[21] zwany „Katem z Mokotowa”.

Witold Pilecki pozostawił żonę, córkę i syna. Po przeprowadzonych w 2012 ekshumacjach i badaniach[22][23] jednoznacznie ustalono, że został pochowany w Kwaterze na Łączce[24], gdzie potajemnie chowano ofiary UB, by pamięć w Polsce po nich zginęła. Oprócz zbiorowej mogiły w Kwaterze na Łączce istnieje rodzinny grób symboliczny. Pośmiertne odznaczenie przywołało wspomnienie listu Cyrankiewicza[25].

Wyroki grupy[edytuj | edytuj kod]

Wraz z rotmistrzem Pileckim zostali skazani[26]:

Procesy odpryskowe[edytuj | edytuj kod]

Oprócz procesu głównego grupy „Witolda”, który był publiczny (pokazowy) i miał dostarczyć materiału propagandowego na potwierdzenie tezy o szpiegowskiej działalności grupy i współpracy oskarżonych z okupantem hitlerowskim oraz miał stać się środkiem do sterroryzowania społeczeństwa, odbyło się szereg zamkniętych procesów odpryskowych. Prócz wydania wyroków na rozprawie głównej na karę śmierci skazano przynajmniej sześć osób (wobec trzech zastosowano prawo łaski) oraz na kary więzienia przynajmniej osiem osób[28].

Osoby powiązane z siatką Pileckiego, skazane podczas zamkniętych rozpraw:

  • Tadeusz Czesław Bejt (Beyt)kara śmierci – wykonano;
  • Stanisław Kuczyński – kara śmierci – (zamieniona na dożywocie)[29];
  • Stanisław Jaworski – kara śmierci – (zamieniona na dożywocie);
  • Leon Knyrewicz (Knyrowicz) – kara śmierci – wykonano;
  • Władysław Kielim – kara śmierci – (ułaskawiony)[30];
  • Wacław Alchimowiczkara śmierci – wykonano;
  • Stanisław Furmańczyk – 6 lat więzienia (złagodzono do 3 lat);
  • Helena Sieradzka – 7 lat więzienia (złagodzono do 3,5 lat);
  • Stanisława Skłodowska – 8 lat więzienia;
  • Wacława Wolańska – 6 lat więzienia;
  • Maria Kolarczyk-Sznewel – 6 lat więzienia;
  • Tadeusz Szturm de Sztrem – 10 lat więzienia;
  • Barbara Otwinowska – 3 lata więzienia;
  • Michał Glinka – 6 lat więzienia.

Kwestia ułaskawienia[edytuj | edytuj kod]

Skarga rewizyjna złożona przez obrońców oskarżonych wpłynęła tylko na zmianę kary śmierci Marii Szelągowskiej (ze względu na jej płeć) i Tadeusza Płużańskiego na dożywocie. Prośby o ułaskawienie Pileckiego skierowali do prezydenta Bolesława Bieruta, prócz obrońcy, przyjaciele oświęcimscy i żona rotmistrza Pileckiego[31]. Bolesław Bierut nie skorzystał z prawa łaski.

Bratanek Pileckiego twierdzi, że podczas rozprawy odczytano list Józefa Cyrankiewicza, w którym ówczesny premier napisał: „Gdyby oskarżony zechciał powoływać się na mnie, na moją znajomość z Oświęcimia, nie może to absolutnie w żadnym wypadku zmniejszyć jego winy i nie może spowodować złagodzenia wyroku. Oskarżony Witold Pilecki jest wrogiem Polski Ludowej, jest bardzo szkodliwą jednostką, dlatego powinien ponieść najwyższy wymiar kary.” Jednakże żadni inni świadkowie (w tym obrońcy skazanych) nie potwierdzili tego faktu, a w aktach sądowych nie ma takiego listu, ani zaś żadna inna relacja tego nie potwierdza[5]. Ów bratanek twierdził również, że Cyrankiewicz był konfidentem SS, donoszącym także na członków organizacji wewnątrz Auschwitz. Jest to o tyle dziwne, że Cyrankiewicz był od 1939 dowódcą okręgu Kraków GL PPS, a od 1940 zaprzysiężonym oficerem ZWZ, zorganizował m.in. akcję odbicia z rąk Gestapo Jana Karskiego, zaś wiosną 1944 został politycznym zwierzchnikiem, a latem 1944 także dowódcą wojskowym AK w obozie oświęcimskim. Faktem pozostaje, że najwyraźniej Cyrankiewicz nie zrobił nic w sprawie ułaskawienia Pileckiego.

Rehabilitacja[edytuj | edytuj kod]

W 1990 roku minister sprawiedliwości Aleksander Bentkowski zwrócił się do Sądu Najwyższego o rozstrzygnięcie kwestii: czy ważne są przepisy szczegółowe i akty prawne z lat stalinowskich, które za zdradę stanu uznawały wybór innej opcji polityczno-ustrojowej. Ponieważ dekret PKWN (o szczególnej ochronie państwa wydany w październiku 1944 roku) był sprzeczny z normami prawa międzynarodowego, stąd oparte na nim wyroki były z istoty nieważne, więc podejmowanie procesów rehabilitacyjnych uznano za niezasadne. Prokuratorzy z Naczelnej Prokuratury Wojskowej w 1990 roku podjęli rewizję procesu grupy rotmistrza Pileckiego. Unieważnienie wyroku w sprawie Witolda Pileckiego oraz pozostałych zasądzonych wraz z nim w 1948 roku oskarżonych nastąpiło dnia 1 października 1990 roku. Wojskowy Sąd Najwyższy uwolnił skazanych od stawianych im ongiś zarzutów, podkreślając niesprawiedliwy charakter wydanych wyroków, które zapadły z naruszeniem prawa. Sąd Najwyższy podkreślił patriotyczną postawę niesłusznie skazanych[32].

Witold Pilecki odznaczony został pośmiertnie Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (1995). W 2002 roku przeciwko prokuratorowi Czesławowi Łapińskiemu, oskarżającemu w procesie rotmistrza, prokurator IPN wniósł akt oskarżenia. Do wydania wyroku nie doszło wobec śmierci oskarżonego w 2004 roku.

Dnia 30 lipca 2006 roku, przy obchodach 62 rocznicy wybuchu powstania warszawskiego, prezydent Polski Lech Kaczyński przyznał Witoldowi Pileckiemu pośmiertnie Order Orła Białego[33].

Dnia 5 września 2013 roku Minister Obrony Narodowej Tomasz Siemoniak mianował pośmiertnie rotmistrza Witolda Pileckiego na stopień pułkownika[34][2][35].

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Wystawa plenerowa IPN poświęcona rotmistrzowi Pileckiemu – Szczecin, 2009

Książki[edytuj | edytuj kod]

  • W książce Six Faces of Courage, historyk brytyjski, profesor Michael Foot, w 1978[36] zaliczył Pileckiego do sześciu najodważniejszych ludzi ruchu oporu podczas II wojny światowej[37].
  • W 1994 historyk Wiesław Jan Wysocki wydał biografię Rotmistrz Pilecki[38]
  • W 1997 roku Adam Cyra wspólnie z Wiesławem Janem Wysockim napisali książkę pt. "Rotmistrz Witold Pilecki"[39] Została wydana przez Oficynę Wydawniczą VOLUMEN i Fundację Pamięci Ofiar Obozu Zagłady Auschwitz-Birkenau.
  • W 1998 Krzysztof Pilecki, bratanek Witolda[40] opublikował biografię stryja Był sens walki i sens śmierci wydaną przez Oddział „Towarzystwa Miłośników Wilna i Ziemi Wileńskiej” w Bydgoszczy[41]
  • W 2000 historyk Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau dr Adam Cyra opublikował biografię rotmistrza pt.Ochotnik do Auschwitz. Książka wydana nakładem wydawnictwa Chrześcijańskie Stowarzyszenie Rodzin Oświęcimskich[5].
  • W 2008 Jacek Pawłowicz, nakładem IPN-u wydał obszerny album fotograficzny pt. Rotmistrz Witold Pilecki, 1901-1948, z przedmową ówczesnego Janusz Kurtyki, ówczesnego prezesa IPN. Zestaw zdjęciowy (zdjęcia i fotokopie dokumentów między innymi ze śledztwa na UB) poprzedza obszerny wstęp prezentujący postać rotmistrza[42].
  • W 2008 Kancelaria Senatu RP wydała Jednostka przeciw totalitaryzmowi – w 60. rocznicę zamordowania rotmistrza Witolda Pileckiego. Materiały z konferencji zorganizowanej przez Wicemarszałka Senatu Zbigniewa Romaszewskiego we współpracy z Komisją Praw Człowieka i Praworządności, Instytutem Pamięci Narodowej i Stowarzyszeniem „Dolnośląska Inicjatywa Historyczna”, 9 czerwca 2008 roku, opracowane przez Małgorzatę Lipińską[43].
  • W 2009 profesor Wiesław Jan Wysocki napisał kolejną biografię Rotmistrz Witold Pilecki 1901-1948 wydaną w Warszawie przez Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej i „Rytm”[44].
  • W 2010 roku Marco Patricelli wydał książkę Ochotnik.O Rotmistrzu Witoldzie Pileckim.Przełożył Krzysztof Żaboklicki.Wydawnictwo Literackie
  • W 2012 roku książka o Witoldzie Pileckim pt. The Auschwitz Volunteer. Beyond Bravery' opublikowana w USA przez amerykańskie wydawnictwo Aquila Polonica została nagrodzona złotym medalem w kategorii biografie i autobiografie przez Stowarzyszenie Amerykańskich Wydawców Association of American Publishers (AAP)[45][46]. 29 maja 2013 roku książka ta zdobyła również srebrny medal na Benjamin Franklin Awards w Nowym Yorku w kategorii biografie organizowanym przez Independent Book Publishers Association (IBPA)[47].
  • W 2013 roku Roman Konik opublikował książkę Znamię na potylicy. Opowieść o rotmistrzu Pileckim w poznańskim wydawnictwie Zysk i S-ka[48].
  • Mirosław Keller napisał czterotomowy poemat Rodowód polskich bohaterów poświęcony rodzinie Pileckich. Tom czwarty jest poświęcony Witoldowi Pileckiemu[49].

Akcje społeczne[edytuj | edytuj kod]

  • Fundacja Paradis Judaeorum, popularyzująca wiedzę o stosunkach polsko-żydowskich, we wrześniu 2008 wystosowała listy do Watykanu i do arcybiskupa Kazimierza Nycza, w których zabiega o wszczęcie procesu beatyfikacyjnego Witolda Pileckiego[15].
  • 2 kwietnia 2009 w Parlamencie Europejskim odbyło się głosowanie nad projektem rezolucji „Świadomość europejska a totalitaryzm”[50]. Trzy poprawki do projektu[51], wniesione przez posłankę PiS Hannę Foltyn-Kubicką zawierały propozycje wpisania nazwiska rtm. Pileckiego do rezolucji oraz ustanowienia dnia jego śmierci (25 maja) Międzynarodowym Dniem Bohaterów Walki z Totalitaryzmem. Poprawki zostały jednak odrzucone głosami większości europarlamentarzystów, zarówno zagranicznych, jak i polskich[52], co wywołało falę krytyki w kraju, głównie ze strony środowisk prawicowych[53].
  • W 2008 roku, w 60. rocznicę mordu na Pileckim wiele instytucji państwowych i organizacji pozarządowych podjęło działania mające na celu rozpropagowanie dziejów Pileckiego. Powstały w tym czasie witryny internetowe, odsłonięto tablice pamiątkowe, ukazały się liczne artykuły prasowe. 7 maja 2008 Senat RP podjął uchwałę w sprawie przywrócenia pamięci zbiorowej Polaków bohaterskiej postaci rotmistrza Witolda Pileckiego[54]. Senatorowie uczcili w ten sposób 60. rocznicę śmierci jednego z największych bohaterów drugiej wojny światowej[55].
  • Historii rotmistrza Pileckiego poświęcone były album i wystawa IPN prezentowana w 2011 r. podczas Międzynarodowych Targów Książki w Tajpej[56] (Taipei International Book Exhibition – TIBE).
  • W 2012 roku stowarzyszenie Auschwitz Memento zorganizowało ogólnopolską akcję "Projekt: Pilecki" mającą na celu zebranie pieniędzy na film dokumentalny o rotmistrzu Pileckim. Przy okazji przeprowadzono wiele akcji przypominających jego działalność i popularyzujących tę postać wśród Polaków[57].
Quote-alpha.png
Jego heroiczny czyn, jakim było dobrowolne i celowe poddanie się uwięzieniu w KL Auschwitz, a także powojenny, okupiony śmiercią powrót do Ojczyzny stawiają Witolda Pileckiego wśród najodważniejszych ludzi na świecie i powinny stać się dla Europy i świata wzorem bohaterstwa oraz symbolem oporu przeciw systemom totalitarnym. Pilecki został bowiem, jak wielu Polaków, poddany straszliwej próbie niszczącej machiny systemu hitlerowskiego, a po wojnie stalinowskiego. Z obydwu tych prób wyszedł zwycięsko, choć za swoją postawę zapłacił życiem[54].

Film[edytuj | edytuj kod]

  • Stowarzyszenie Auschwitz Memento rozpoczęło zbiórkę pieniędzy na film dokumentalny o Witoldzie Pileckim w związku z odmową finansowego wsparcia produkcji przez instytucje publiczne, o które organizacja starała się 3 lata[59]. Dotacji odmówiły stowarzyszeniu m.in. Muzeum Historii Polski oraz Ministerstwo Obrony Narodowej. Koszt powstania filmu szef rady programowej stowarzyszenia Bogdan Wasztyl ocenił na 215 tys. zł[60] Inicjatorzy w internecie uruchomili stronę projektu projektpilecki.pl oraz profil na portalu Facebook, na których podawane są aktualne informacje o przebiegu zbiórki pieniędzy. Zbiórka ma charakter publiczny potwierdzony przez Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. Organizacja Auschwitz Memento zebrała na ten cel od końca zeszłego roku do dnia 26 września 2013 roku 155 840 i 01 groszy[61]. Oświęcimskie stowarzyszenie zrealizowało już kilka historycznych filmów dokumentalnych, które były emitowane w TVP, m.in. o niemieckich zbrodniach w Piaśnicy na Pomorzu Gdańskim jakie miały miejsce w 1940 r. podczas eksterminacji polskiej inteligencji na Pomorzu oraz o wojennych losach mieszkańców Podhala[62]. Zdjęcia do filmu rozpoczęły się 13 maja 2014 roku. Brał w nich udział między innymi syn Witolda Pileckiego, Andrzej. Premiera filmu pod koniec roku 2014[63].
  • Stowarzyszenie Auschwitz Memento z okazji 70 rocznicy ucieczki Witolda Pileckiego, Edwarda Ciesielskiego i Jana Redzeja zorganizowało rajd śladami ucieczki "Ucieczka z Auschwitz 2013". Trasę tę przeszli członkowie zespołu "Forteca" ze Szczyrku. Uczestnikom towarzyszyła kamera. W wyniku rajdu powstał 40 minutowy film "Ucieczka z piekła. Śladami Witolda Pileckiego" w reżyserii Dariusza Walusiaka. Przedstawia on równolegle historię Witolda Pileckiego i jego towarzyszy oraz współczesnych "uciekinierów", potomków ludzi którzy spotkali Pileckiego na drodze ucieczki i jego syna Andrzeja Pileckiego.
  • Kanał telewizji satelitarnej History zlecił firmie Sky Vision produkcję serialu dokumentalnego pt. „Unsung Heroes” dedykowanego polskim bohaterom II wojny światowej. Jeden z pięciu 50. minutowych odcinków został poświęcony Witoldowi Pileckiemu. Premiera odbyła się w lutym 2014 roku[64][65].

Pomniki[edytuj | edytuj kod]

Pomnik Witolda Pileckiego w Grudziądzu
Park im Rotmistrza Pileckiego w Wieluniu – popiersie Witolda Pileckiego
  • 25 maja 2008 odsłonięto w Parku im. Henryka Jordana w Krakowie (III.8), jego popiersie zrealizowane w ramach projektu „słynni Polacy XX w.”.
  • 25 maja 2011 we Wrocławiu na Promenadzie Staromiejskiej przy pl. Wolności został odsłonięty pomnik poświęcony Witoldowi Pileckiemu. Uroczystość zorganizowano w 63. rocznicę śmierci rotmistrza. Pomnik zaprojektował warszawski rzeźbiarz i performer Jerzy Kalina. Artysta wykonał czarną żelazną obrączkę o średnicy 3,5 m, unoszącą się na podwyższeniu z polerowanego kamienia. Jest symbolem wierności ojczyźnie, której rotmistrz dochował; przypomina czarną biżuterię powstańczą. W środku jest inskrypcja: imię, nazwisko, stopień wojskowy, symbol AK i orzełek wojskowy oraz cytat pochodzący z listu napisanego przez Pileckiego w więzieniu w 1947 roku do nadzorującego jego śledztwo Józefa Różańskiego: „Bo choćby mi przyszło postradać me życie – Tak wolę – niż żyć, a mieć w sercu ranę”[66].
  • 25 maja 2012 w Katowicach na osiedlu Witosa odsłonięto jego pomnik.
  • 24 maja 2014 w Sobótce koło Wrocławia odsłonięto Kamień Pamięci Witolda Pileckiego. Kamień znajduje się przy ul. Armii Krajowej 13, koło Domu Turysty PTTK "Pod Wieżycą". W górnej części kamienia zostały wyrzeźbione szabla oraz czapka wojskowa Rotmistrza. Na środku znajduje się stopień wojskowy, imię, nazwisko, daty urodzin i śmierci oraz cytat "To kamień pamięci, nie po to by Cię przygniatał, Lecz by pamiętano o Tobie przez wieki".[67]

Muzyka[edytuj | edytuj kod]

  • W 2012 raper Tadek opublikował upamiętniający żołnierza utwór muzyczny „Rotmistrz Witold Pilecki”[68], wydany następnie na płycie Niewygodna prawda.
  • W 2012 Lech Makowiecki z zespołem Zayazd wydał piosenkę „Ballada o rotmistrzu Pileckim”.
  • W maju 2013 roku zespół Forteca ze Szczyrku opublikował utwór „Ochotnik”.
  • W listopadzie 2013 roku raper Evtis nagrał utwór pt. "Ochotnik"[3]'.
  • 1.03.2014 roku zespół Forteca opublikował płytę "Rotmistrz" zawierający osiem utworów.
  • W maju 2014, na płycie Heroes zespołu Sabaton, ukazał się utwór Inmate 4859, który opowiada o Witoldzie Pileckim.

Honory[edytuj | edytuj kod]

  • Po 1990 roku, kiedy rozpoczęły się działania mające na celu rehabilitację Witolda Pileckiego, wiele osób oraz instytucji zaangażowało się w uczczenie jego pamięci. Wiele szkół przyjęło go za swojego patrona, w Oświęcimiu jego imieniem nazwano osiedle, w Białymstoku i w Warszawie ulicę, a w Opolu, Wrocławiu i Szczecinie rondo. We wrześniu 2008 w Wieluniu odsłonięto jego pomnik[69].
  • 28 maja 2009 Rada m.st. Warszawy nadała rotmistrzowi Witoldowi Pileckiemu pośmiertnie tytuł Honorowego Obywatela m.st. Warszawy w upamiętnieniu jego zasług dla Ojczyzny.
  • Dla upamiętnienia losów byłych więźniów hitlerowskich obozów koncentracyjnych Poczta Polska wydała okolicznościową serię 4 znaczków, między innymi z jego podobizną[71].

Witold Pilecki jako patron[edytuj | edytuj kod]

Symboliczny grób Witolda Pileckiego
Tablica upamiętniająca Witolda Pileckiego na pl. Starynkiewicza 7/9 w Warszawie, w miejscu gdzie podczas powstania warszawskiego mieściła się dowodzona przez niego Reduta Wolnej Rzeczpospolitej
Popiersie Witolda Pileckiego na budynku Gimnazjum z Oddziałami Integracyjnymi nr 31 im. W. Pileckiego na ul. J. Sierakowskiego 9 w Warszawie
  • 301 WDH-y „Knieja” im. rotmistrza Witolda Pileckiego
  • 7 Ostrzeszowska Drużyna Harcerzy "Wilki" im. rotmistrza Witolda Pileckiego
  • 9 Gliwicka Drużyna Harcerzy starszych „Lukarna” im. rotmistrza Witolda Pileckiego
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. rtm. W. Pileckiego w Oświęcimiu
  • Zespół Szkół nr 1 im. rotmistrza Witolda Pileckiego w Ostrowi Mazowieckiej
  • Chorągiew Harcerzy Ziemi Opolskiej ZHR im. rotmistrza Witolda Pileckiego
  • 2 Gdyński Hufiec Harcerzy „Zbroja” im. rotmistrza Witolda Pileckiego
  • 18 KDH „Wieleci” im. rotmistrza Witolda Pileckiego
  • 39 DH „Młode Wilki” im. rotmistrza Witolda Pileckiego – hufiec Łask
  • 91 WDH-y im. rotmistrza Witolda Pileckiego
  • 111 DHS im. rotmistrza Witolda Pileckiego – Hufiec ZHP Ostrów Wielkopolski
  • 169 WDH-y „Wikingowie” im. rotmistrza Witolda Pileckiego
  • 16 DSH „Szare Płomienie” im. Rotmistrza Witolda Pileckiego. Hufiec ZHP „Doliny Liwca” w Węgrowie
  • 128 Piastowska Drużyna Starszoharcerska "SPECE" im. płk. Witolda Pileckiego
  • 13 Moniecka Drużyna Wędrownicza „Modus Vivendi” im. rotmistrza Witolda Pileckiego
  • Publiczne Technikum nr 4 Zespołu Szkół Mechanicznych w Opolu
  • Zespół Szkół Technicznych w Wodzisławiu Śląskim
  • Zespół Szkół nr 3 w Zabrzu
  • Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 5 w Grudziądzu
  • Zespół Szkół Zawodowych i Ogólnokształcących w Katowicach
  • Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych w Przodkowie
  • Zespół Szkół Nr 1 w Ostrowi Mazowieckiej.
  • Zespół Szkół w Iwoniczu.
  • Zespół Szkół Samochodowych w Radomiu.
  • II Liceum Ogólnokształcące w Mikołowie.
  • XV Liceum Ogólnokształcące w Katowicach.
  • XI Liceum Ogólnokształcące w Białymstoku.
  • Publiczna Szkoła Podstawowa w Kozikach.
  • Zespół Szkół Zawodowych nr 1 w Poznaniu.
  • Szkoła Podstawowa nr 30 im. rtm. Witolda Pileckiego w Łodzi.
  • Szkoły Podstawowe w Rękusach koło Ełku, Łącznie koło Morąga, w Jodłówce i w Przemiarowie.
  • Stowarzyszenie im. W. Pileckiego, Warszawa.
  • Gimnazjum im. rotmistrza Witolda Pileckiego w Zakrzowie (woj. małopolskie).
  • Gimnazjum nr 31 z Oddziałami Integracyjnymi im. Rotmistrza Witolda Pileckiego w Warszawie.
  • Gimnazjum nr 46 im. Rotmistrza Witolda Pileckiego w Łodzi.
  • Gimnazjum nr 39 im. rotmistrza Witolda Pileckiego we Wrocławiu.
  • Gimnazjum im. rotmistrza Witolda Pileckiego w Przemiarowie.

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Rotmistrz Pilecki. IPN.
  2. 2,0 2,1 Pośmiertny awans dla rotmistrza Witolda Pileckiego. wp.mil.pl, 6 września 2013. [dostęp 2013-09-06].
  3. Antoni Wasilewski: Zarys dziejów Wileńskiej Chorągwi Harcerzy. Warszawa: Niezależne Wydawnictwo Harcerskie, 1983, s. 101.
  4. Lista oficerów Wojska Polskiego z lat 1914-1939. Witold Pilecki. officersdatabase.appspot.com. [dostęp 17 maja 2014].
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 Adam Cyra: Ochotnik do Auschwitz. Witold Pilecki (1901–1948). Oświęcim: Chrześcijańskie Stowarzyszenie Rodzin Oświęcimskich, 2000. ISBN 83-912000-3-5.
  6. Oświęcim. Interpress, Warszawa 1984, ISBN 832232068 X.
  7. Barbara Powroźnik: pdf Rotmistrz Witold Pilecki. IPN.
  8. Przemysław Bystrzycki: Znak Cichociemnych. PIW, Warszawa 1983.
  9. Wiesław Jan Wysocki: Rotmistrz Witold Pilecki 1901-1948. Warszawa: Rytm, 2012, s. 100-103. ISBN 978-83-7399-498-0.
  10. Wiesław Jan Wysocki: Rotmistrz Witold Pilecki 1901-1948. Warszawa: Rytm, 2012, s. 104-114. ISBN 978-83-7399-498-0.
  11. Dokumenty wykradzione przez Wacława Alchimowicza z Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego. IPN. [dostęp 2013-05-03].
  12. „Poza tym całkowite odżegnywanie się od akcji zbrojnych, poza przypadkami akcji ideowej partyzantki, nie może mieć również zastosowania z powodu konieczności likwidacji czołowych asów MBP czy PPR. Akcje takie, jak to wskazuje raport Brzeszczota, muszą mieć miejsce, o ile chce się skutecznie przeciwdziałać zupełnemu zsowietyzowaniu Polski. Mają one jeszcze tę dobra stronę, że podnoszą na duchu Naród, który się otrzęsie i będzie wierzył w siłę ruchu oporu.”. W: Wiesław Jan Wysocki: Rotmistrz Pilecki. Warszawa: Gryf, 1994, s. 131-132. ISBN 83-85209-42-5.
  13. Wiesław Jan Wysocki: Rotmistrz Witold Pilecki 1901-1948. Warszawa: Rytm, 2012, s. 111. ISBN 978-83-7399-498-0.
  14. Andrzej Arseniuk: Nie ma wątpliwości, że rotmistrz Witold Pilecki był bohaterem. W: Komunikaty IPN [on-line]. Instytut Pamięci Narodowej, 2013-05-15. [dostęp 2013-05-17].
  15. 15,0 15,1 Ewa K. Czaczkowska. Chcą beatyfikacji Pileckiego. „Rzeczpospolita”. 24 października 2008, Nr 249 (8150). s. A9 (pol.). 
  16. Wywiad z córką Rotmistrza, Zofią Pilecką-Optułowicz.
  17. Wiesław Jan Wysocki: Rotmistrz Witold Pilecki 1901-1948. Warszawa: Rytm, 2012, s. 198-199. ISBN 978-83-7399-498-0.
  18. Wiesław Jan Wysocki: Rotmistrz Witold Pilecki 1901-1948. Warszawa: Rytm, 2012, s. 133. ISBN 978-83-7399-498-0.
  19. Wiesław Jan Wysocki: Rotmistrz Witold Pilecki 1901-1948. Warszawa: Rytm, 2012, s. 131. ISBN 978-83-7399-498-0.
  20. Wiesław Jan Wysocki: Rotmistrz Pilecki. Warszawa: Gryf, 1994, s. 192. ISBN 83-85209-42-5.
  21. Stéphane Courtois, Mark Kramer: Livre noir du Communisme: crimes, terreur, répression. The Black Book of Communism: Crimes, Terror, Repression. Harvard University Press 1999, 858 str., s. 379, ISBN 0-674-07608-7.
  22. Rotmistrz Witold Pilecki - ochotnik do Auschwitz. Pozytywy.com, 2008-05-24. [dostęp 2013-01-20].
  23. Artur Grabarczyk: Wielka ekshumacja generała Emila Fieldorfa „Nila”. polskatimes.pl, 2009-04-20.  Cytat: Według naszych szacunków oprócz gen. Fieldorfa ubecy zakopali w tym miejscu zwłoki co najmniej 284 osób – mówi historyk IPN dr Jacek Pawłowicz... Instytut postanowił rozszerzyć poszukiwania. – Przy tej okazji będziemy też szukać grobów rotmistrza Pileckiego...
  24. Wiadomo gdzie pochowano rotmistrza Pileckiego. Radio Wnet, 2013-01-20. [dostęp 2013-01-20].  Cytat: Mamy całkowitą pewność, że rotmistrz Witold Pilecki jest pochowany na Łączce – powiedział dr Krzysztof Szwagrzyk historyk IPN w rozmowie z Radiem Maryja
  25. Słowa rodziny w TV+.
  26. Maria Szelągowska otrzymała również karę śmierci oraz została pozbawiona praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na zawsze wraz z przepadkiem mienia. Taki sam wyrok zapadł wobec Tadeusza Płużańskiego, z tą tylko różnicą, że otrzymał dwa wyroki śmierci z różnych paragrafów. Makary Sieradzki został skazany na dożywotnie więzienie. Witoldowi Różyckiemu wymierzono karę piętnastu lat, Maksymilianowi Kauckiemu dwanaście lat, Ryszardowi Jamonttowi-Krzywickiemu osiem lat i Jerzemu Nowakowskiemu pięć lat.. W: Wiesław Jan Wysocki: Rotmistrz Witold Pilecki 1901-1948. Warszawa: Rytm, 2012, s. 147. ISBN 9788373994980.
  27. „Prezydent R.P. decyzjami swymi z dnia 20 maja 1948 r. nie skorzystał z prawa łaski w stosunku do skazanego Pileckiego Witolda s. Juliana, zaś skazanym Szelągowskiej Marii-Magdalenie c. Adama i Płużańskiemu Tadeuszowi s. Wacława zamienił orzeczoną karę śmierci na karę więzienia dożywotniego (podstawa pismo K.223 akt sprawy)”. W: Wiesław Jan Wysocki: Rotmistrz Witold Pilecki 1901-1948. Warszawa: Rytm, 2012, s. 160. ISBN 9788373994980.
  28. Wysocki podaje na str 165, informację o ułaskawieniu jednej osoby. Faktycznie zostały trzy osoby ułaskawione (Jaworski, Kuczyński i Kielim).. W: Wiesław Jan Wysocki: Rotmistrz Pilecki. Warszawa: GRYF, 1994, s. 161-165. ISBN ISBN 83-85209-42-5 ISBN 83-85521-23-2.
  29. "UOP, 1734/III, Kuczyński Stanisław, Wyrok zamieniono na dożywocie. Doczekał amnestii." . W: Wiesław Jan Wysocki: Rotmistrz Pilecki. Warszawa: GRYF, 1994, s. 237. ISBN ISBN 83-85209-42-5 ISBN 83-85521-23-2.
  30. "(...)Został zasądzony na karę śmierci, której nie wykonano. Ułaskawiony, z czasem wyszedł na wolność" . W: Wiesław Jan Wysocki: Rotmistrz Pilecki 1901-1948. Warszawa: Rytm, 2012, s. 168. ISBN 978-83-7399-498-0.
  31. Lidia Świerczek: Biogram Rotmistrz Witold Pilecki. Muzeum Woli.
  32. Wiesław Jan Wysocki: Rotmistrz Pilecki. Warszawa: WOW Gryf, 1994, s. 193-194. ISBN 83-85209-42-5 ISBN 83-85521-23-2.
  33. Lista odznaczonych przez Prezydenta RP w dniu 30.07.2006 roku na oficjalnej stronie Prezydenta RP [dostęp 1.03.2009].
  34. Decyzja Nr 2156/KADR Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 września 2013 roku
  35. http://www.rmf24.pl/fakty/polska/news-mon-awansowal-witolda-pileckiego,nId,1022059
  36. ISBN 0-413-39430-1.
  37. Michael Foot: Six Faces of Courage. London: Pen and Sword, 2003. ISBN 978-0-85052-965-4.
  38. ISBN 83-85521-23-2.
  39. ISBN 83-86857-27-7
  40. Śmierć za honor i prawdę. Z Krzysztofem Pileckim, bratankiem rotmistrza Witolda Pileckiego, rozmawia Jadwiga Knie-Górna. [dostęp 2013-05-16].
  41. ISBN 83-907732-7-9.
  42. ISBN 978-83-60464-97-7.
  43. ISBN 978-83-60995-25-9.
  44. ISBN 978-83-7399-360-0.
  45. http://www.publishers.org/prosewinners2012/ „2012 PROSE Awards Complete List of Winners” – Lista zwycięzców nagród AAP na stronach stowarzyszenia.
  46. „Książka o Pileckim nagrodzona przez AAP”.
  47. Unknown Story of WWII Heroism Wins 2013 Benjamin Franklin Award {PDF}.
  48. ISBN 978-83-7785-204-0
  49. Cztery tomy poematu o rotmistrzu Pileckim. http://www.projektpilecki.pl/index.php/106-cztery-tomy-poematu-o-rotmistrzu-pileckim
  50. Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 2 kwietnia 2009 r. w sprawie świadomości europejskiej a totalitaryzmu.
  51. Projekt rezolucji Parlamentu Europejskiego: Sumienie Europy a totalitaryzm. Europarl.europa.eu.
  52. Pilecki: sprawa honoru. Wyniki głosowania nad rezolucją „Sumienie Europy a totalitaryzm”, Foltynkubicka.salon24.pl [dostęp 8 marca 2010].
  53. Zenon Baranowski: 22 polskich eurodeputowanych zagłosowało przeciwko (...). Nasz Dziennik, Nr 88 (3409), 15 kwietnia 2009. [dostęp 2009-11-17].
  54. 54,0 54,1 M.P. z 2008 r. Nr 38, poz. 333
  55. Uchwała Senatu RP z dnia 7 maja 2008 r. w sprawie przywrócenia pamięci zbiorowej Polaków bohaterskiej postaci rotmistrza Witolda Pileckiego
  56. Raport Witolda Pileckiego zostanie wydany po chińsku (pol.). interia.pl, 2014-01-19. [dostęp 2014-01-19].
  57. Projekt Pilecki. AuschwitzMemento. [dostęp 2014-03-03].
  58. Śmierć rotmistrza Pileckiego. www.filmpolski.pl. [dostęp 2011-05-24].
  59. Zbierają pieniądze na film o Pileckim. [dostęp 2011-05-31].
  60. „Na film o Pileckim zebrano już 31,5 tys. zł; trzeba siedem razy tyle”, Wiadomości.
  61. Strona główna projektu realizacji filmu dokumentalnego o Witoldzie Pileckim.
  62. „Powstanie film o rotmistrzu Witoldzie Pileckim” Onet biznes.
  63. www.projektpilecki.pl
  64. „History nakręci serial o polskich bohaterach II WŚ” portal dobrastronapolski.pl.
  65. Unsung Heroes – shooting WWII film reconstruction on a budget.
  66. Gazeta Wyborcza, Odsłonięto pomnik poświęcony rotmistrzowi Pileckiemu, 25.05.2011 [1].
  67. [www.twojasobotka.eu/wiadomosci/relacja-z-uroczystosci-odsloniecia-kamienia-pamieci-rotmistrza-witolda-pileckiego/ Relacja z uroczystości odsłonięcia Kamienia Pamięci Rotmistrza Witolda Pileckiego].
  68. Tadek Firma Solo „Rotmistrz Witold Pilecki”. wp.pl, 2012-02-14. [dostęp 2012-06-10].
  69. Goss Mariusz. Rotmistrz Pilecki powinien trafić na ołtarze. „Rzeczpospolita”. 22 września 2008. 222 (8122). s. A4. 
  70. 70,0 70,1 Stefan Melak, Gwiazda Wytrwałości, usqe ad finem, Warszawa 1997.
  71. Poczta Polska, Numer katalogowy 4258, data wydania: 30.01.2009 [2].
  72. M.P. z 2006 r. Nr 73, poz. 730 – pkt 2.
  73. M.P. z 1995 r. Nr 15, poz. 175 – pkt 2.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Rocznik Oficerski Rezerw 1934. s. 125, 606.
  • Henryk Świebocki, hasło „Pilecki Witold” [w:] „Polski Słownik Biograficzny”, tom 26, W-wa 1981, s. 273 – 274.
  • Andrzej Krzysztof Kunert: Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej 1939-1945 T.2. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1987, s. 151–152. ISBN 83-211-0758-3.
  • Adam Cyra: Raport Witolda.Biuletyn Towarzystwa Opieki nad Oświęcimiem1991, nr 12.
  • Józef Garliński: Oświęcim walczący. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Volumen, 1992. ISBN 83-85218-25-4.
  • Adam Cyra, Wiesław J. Wysocki: Rotmistrz Witold Pilecki: Oficyna Wydawnicza Volumen. 1997, ISBN 83-86857-27-7.
  • Adam Cyra: Ochotnik do Auschwitz: Witold Pilecki (1901–1948). Oświęcim: Chrześcijańskie Stowarzyszenie Rodzin Oświęcimskich, 2000. ISBN 83-912000-3-5.
  • Adam Cyra: Pozostał po nich ślad...: życiorysy z cel śmierci. Oświęcim: Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau, 2006. ISBN 83-60210-20-9.
  • Jacek Pawłowicz: Rotmistrz Witold Pilecki 1901–1948. 2008, ISBN 978-83-60464-97-7.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Historia Polski
Kotwica

Ten artykuł jest częścią cyklu:
Polskie Państwo Podziemne