Portal:Nauki ścisłe i przyrodnicze

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Nauki ścisłe i przyrodniczeGeografiaNauki społeczne i humanistyczneSpołeczeństwoKulturaHistoriaReligiaSportTechnikaPolska

Nauki ścisłe i przyrodnicze w polskojęzycznej Wikipedii

Portal


Ta strona to portal dla osób zainteresowanych naukami ścisłymi i przyrodniczymi,
umożliwiający łatwiejszy dostęp do zagadnień związanych z tymi gałęziami nauki w polskojęzycznej Wikipedii.


Po prawej stronie znajdują się kategorie poszczególnych dziedzin wiedzy. Zaprezentowane zostały też wyróżnione, głównie ze względu na jakość, artykuły. Jeżeli uważasz, że brakuje jakiejś dziedziny wiedzy, albo chciałbyś pomóc w opiece nad którymś z portali, zapraszamy na stronę dyskusji.


Będziemy wdzięczni za Twoją pomoc, szanowny czytelniku, w rozwijaniu haseł związanych z poniżej przedstawionymi naukami. Przy każdej z nich zamieściliśmy odpowiednie strony odnoszące się do współpracy. Zapraszamy także do wikiprojektów.

P math blue1.png   Matematyka
Wyróżniony artykuł
Animacja własności korelacji rangowej.

Korelacja rang Spearmana (lub: korelacja rangowa Spearmana, rho Spearmana) – w statystyce jedna z nieparametrycznych miar monotonicznej zależności statystycznej między zmiennymi losowymi.

Pierwotny pomysł korelowania rang był już znany wcześniej i pochodził od Bineta i Henriego, jednak współczynnik ten został solidnie opisany i rozpropagowany dopiero w 1904 roku przez angielskiego psychologa Charlesa Spearmana. Zauważył on, że w wielu badaniach nie da się zastosować klasycznego współczynnika korelacji lub daje on nieistotne wyniki ze względu na nadmiar obserwacji odstających.

Spearman zdefiniował swój współczynnik jako zwykły współczynnik korelacji Pearsona, liczony dla rang zmiennych (stąd nazwa współczynnik korelacji rang). Obecnie stosowanych jest kilka jego wersji, nieznacznie różniących się od siebie. Ich wartości są identyczne w przypadku, gdy obserwacje każdej zmiennej w próbie nie powtarzają się.

Korelacja rangowa przyjmuje zawsze wartości z przedziału [-1,+1]. Ich interpretacja jest podobna do klasycznego współczynnika korelacji Pearsona, z jednym zastrzeżeniem: w odróżnieniu od współczynnika Pearsona, który mierzy liniową zależność między zmiennymi, a wszelkie inne związki traktuje jak zaburzone zależności liniowe, korelacja rangowa pokazuje dowolną monotoniczną zależność (także nieliniową).

Polecamy artykuły:


Zapraszamy do współpracy:

  P math blue2.png     Najnowsze artykuły
Kategorie
Q space blue.png   Astronomia
Wyróżniony artykuł
Proxima Centauri

Proxima Centauri (łac. proxima – najbliższa) – gwiazda typu czerwony karzeł, znajdująca się około 4,24 lat świetlnych (40 bilionów km) od Ziemi, w gwiazdozbiorze Centaura. Została odkryta w 1915 przez Roberta Innesa. Jest najbliższą Słońca gwiazdą, jednak jej blask jest zbyt słaby, aby można ją było dostrzec gołym okiem. Znajduje się w odległości 0,23 roku świetlnego od układu podwójnego alfa Centauri i może stanowić razem z nim układ potrójny.

Dzięki niewielkiej odległości do niej udało się bezpośrednio zmierzyć jej rozmiar kątowy i na tej podstawie określić jej średnicę na około 1/7 średnicy Słońca. Ponieważ jej masa wynosi około 1/8 masy Słońca, jej średnia gęstość jest około 40 razy większa niż gęstość Słońca.


przeczytaj cały artykuł | poprzednie miesiące...


Polecamy artykuły:


Zapraszamy do współpracy:

  Q space blue1.png     Najnowsze artykuły
Kategorie
P biology blue2.png   Biologia
Wyróżniony artykuł
Logan crown.jpg

Ząb ćwiekowy (ząb sztyftowy) – stałe uzupełnienie protetyczne odbudowujące ząb. Stanowi rodzaj wkładu koronowo-korzeniowego, jest jednak uzupełnieniem samodzielnym i składa się zwykle z ćwieka oraz korony całkowitej połączonych na stałe (tj. bez cementu) i umieszczanych w jamie ustnej pacjenta razem podczas jednej wizyty. Często zawiera jeszcze element ochronny – tzw. skuwkę.

Zęby ćwiekowe opracowano w celu skrócenia cyklu wykonawczego oraz pominięcia niektórych etapów laboratoryjnych. Mimo że przy stosowaniu się do wskazań i przeciwwskazań mogły utrzymać się długie lata, zęby ćwiekowe nie spełniły stawianych im wymagań i obecnie nie są już stosowane. Lepsze efekty uzyskuje się przez zacementowanie samego wkładu koronowo-korzeniowego na stałe i dalsze wykonawstwo korony w taki sposób, jakby to był kikut własnego zęba pacjenta opracowany pod koronę. W przeciwnym wypadku laboratoryjne połączenie korony z wkładem niesie większe ryzyko niedokładności, następczej nieszczelności korony, wypłukiwania cementu i próchnicy zęba. Ciąg dalszy...

Polecamy artykuły:

    Medalowe artykuły: bakterie · enzymy · Helicobacter pylori · LKB1 · prawo Hardy’ego-Weinberga
Botanika: barszcz Sosnowskiego · bluszcz pospolity · borówka czarna · czeremcha amerykańska · dziewanna drobnokwiatowa · glistnik jaskółcze ziele · grzybienie białe · jałowiec pospolity · kaktusowate · kalina koralowa . konwalia majowa · kotewka orzech wodny · krąpielowate · ligustr pospolity · mniszek pospolity · pałka szerokolistna · pokrzywa zwyczajna · słonecznik bulwiasty · sosna · sosna limba · śliwa tarnina · tatarak zwyczajny · wiciokrzew pomorski · zawilec gajowy
Zoologia: aga (ropucha) · australorzekotka szmaragdowa · bielik amerykański · bóbr europejski · chomik europejski · diabeł tasmański · diugoń przybrzeżny · długopłetwiec oceaniczny · dorsz atlantycki · dromeozauroid · drozd śpiewak · dziobak australijski · Galaxias pedderensis · garlica maoryska · Gigantactis · hatteria · ibis czubaty · kakapo · kos zwyczajny · koszatniczka pospolita · krokodyle · lew afrykański · manat afrykański · modraszek telejus · nosorożec jawajski · płazy · płetwonogie · połykacz · pomurnik · ptaki · pustynnica katolicka · ryś rudy · sąsiad dziwaczek · szczętki · szop pracz · tkacz (ptak) · świstak tatrzański · wachlarzówka smolista · widłogłówka · wilk · zachowania lęgowe ptaków · zwierzęta użytkowe · zwisłoszczęk czarny · żaba trawna · żółw szylkretowy · żyrafa
Paleozoologia: akrokantozaur · albertozaur · allozaur · Ambondro · Babakotia · Brachytrachelopan · deinozuch · iguanodon · jangczuanozaur · karnotaur · lambeozaur · Lavanify · mamut kolumbijski · nigerzaur · parazaurolof · skleromochl · staurikozaur · styrakozaur · tescelozaur · triceratops · tyranozaur · Wiwaxia
Kryptozoologia: potwór z Loch Ness · tatzelwurm

    Dobre artykuły: białko von Hippla-Lindaua · fotosynteza · kinaza mTOR · koniugacja drożdży · limfocyty T regulatorowe · metabolizm · retikulocyt · struktura ekosystemu · ślina

Genetyka: naprawa DNA · owca Dolly · termometr RNA
Anatomia: jądro Onufa · mózg Alberta Einsteina · staw skroniowo-żuchwowy · tętnica piersiowa wewnętrzna
Mikrobiologia: agar czekoladowy · Bacillus thuringiensis · dwoinka zapalenia płuc · pałeczka ropy błękitnej · Shigella flexneri · wirus nabytego niedoboru immunologicznego kotów · wirus Zika
Mykologia: borowik szlachetny · Chorioactis geaster · Urnula craterium
Botanika: anturium · cantedeskia · czosnek pospolity · czworolist pospolity · czyściec błotny · Dąb Fabrykant · Dąb Mieszko · Falenopsis · ferokaktus · Flora Danica · glorioza wspaniała · himantoglossum cuchnące · honkenia piaskowa · jagodowiec · Jensenobotrya lossowiana · klon ściętolistny · klon wytworny · klon zwyczajny · kopytnik pospolity · liść · moczarka kanadyjska · modrak morski · niecierpek pospolity · niecierpek pospolity · nurzaniec śrubowy · Orchis anthropophora · orzesznik jadalny · pierwiosnek omączony · Pinus leiophylla · pręcik · Primitivo · przylaszczka pospolita · rdest ziemnowodny · rukwiel nadmorska · róża pomarszczona · rzęsa · Sauvignon blanc · skrzyp błotny · skrzyp olbrzymi · sosna długowieczna · sosna Lamberta · sosna wydmowa · szczyr trwały · szparag lekarski · szpinak warzywny · śnieżyczka przebiśnieg · trójlist · wilczomlecz nadobny · włośniki · wolemia szlachetna · wolfia · woskownica europejska · zawciąg pospolity · zerwa kłosowa · zimoziół północny · zroślicha · żabirośl · żmijownik
Zoologia: adaks pustynny · Archaeoindris · australorzekotka różnobarwna · bawolec · bogatek wspaniały · Carcharhinus acronotus · Carcharhinus altimus · Carcharhinus amboinensis · Carcharhinus amblyrhynchoides · Carcharhinus leiodon · Carcharhinus macloti · Carcharhinus sorrah · chromatofor zwierząt · Cyclura pinguis · fiszbinowce · głowomłot pospolity · gryzonie · gundia zwyczajna · heloderma meksykańska · Isogomphodon oxyrhynchus · jaguar amerykański · jeżozwierz południowoafrykański · kapibara wielka · krab palmowy · kretoszczur · kumak dalekowschodni · kumak górski · kururo niebieskawy · Lamiopsis temminckii · legwan zielony · Loxodon macrorhinus · mangusta krabożerna · marmozeta lwia · mikrus · Mnemiopsis leidyi · naczelne · Nasolamia velox · nocohutia jamajska · obrzeżek polski · odmieniec jaskiniowy · oreczka australijska · padalec zwyczajny · pakarana Branickiego · Paussinae · pawie oczko · pierwogonki · Plestiodon longirostris · ploniarka zbożówka · rekin piaskowy · rekin wielkogębowy · ropucha czerwona · ropucha zielona · rozrożek · rzekotka drzewna · salamandra czarna · salamandra plamista · sidlisz piwniczny · skałoszczur właściwy · suseł moręgowany · suseł perełkowany · suwak mongolski · suwak tłusty · szarytka morska · szczeciniec · szynszyla mała · traszka grzebieniasta · traszka karpacka · traszka pirenejska · traszka zwyczajna · Triturus · urocjon wyspowy · widłogłówka · wiskaczoszczur czerwonawy · wodożytka nowozelandzka · współczesne wymieranie płazów · zadziornica włochata · zatoczek rogowy · zawójka pospolita · zebra kwagga · żaba jeziorkowa · żarłacz brunatny · żarłacz czarnopłetwy · żarłacz galapagoski · żarłacz karaibski · żarłacz srebrnopłetwy · żarłacz żółty · żółw oliwkowy · żółw zatokowy
Ornitologia: albatros żółtodzioby · amazonka niebieskoskrzydła · bawolik czerwonodzioby · bażant królewski · bentewi wielki · białorzytka białogrzbieta · bocian biały · czapla modra · drozdówka rdzawa · drzewołazowate · dzierzbowron · fibik czarny · hawajka półżuchwowa · jemiołusznik · kakadu cienkodzioba · kokosanka · koralczyk maurytyjski · kowalik karoliński · krzyżówka białooka · nawałnik białorzytny · ogończyk blady · pardwa białosterna · pasówka bagienna · płomykówka malutka · sawanka długodzioba · szponniczek · tanagrzec · treron złotoszyi · wąsal obrożny · widlaczek · wikłacz krasnoszyi · wróbel krótkopalcowy · zniczek maderski
Paleozoologia: abelizaury · alioram · amargazaur · ankylozaur · Auroraceratops · celur · dacentrur · Darwinius · Deinocheir · dikreozaur · dromeozaur · Dysalotosaurus · gastonia (dinozaur) · heterodontozaury · hipakrozaur · huajangozaur · isizaur · kritozaur · kurobród różnodzioby · montanoceratops · mutaburazaur · nocohutia wyspowa · Nyasasaurus · otnielozaur · pachycefalozaur · parksozaur · Pliobates · prozaurolof · scelidozaur · silezaur · Simosuchus · zaurolof · zauropelta · Zhenyuanlong
Kryptozoologia: bunyip · chupacabra · Mothman · wąż morski
Project.svg   Wikiprojekty Zoologia i Botanika


Zapraszają do współpracy:

Portale biologiczne: Zoologia · Dinozaury · Paleontologia
  P biology blue1.png     Najnowsze artykuły
Kategorie
P chemist blue1.png   Chemia
Wyróżniony artykuł
Jeziora węglowodorowe na Tytanie

Węglowodory to organiczne związki chemiczne zawierające w swojej strukturze tylko atomy węgla i wodoru. Wszystkie one składają się z podstawowego szkieletu węglowego (powiązanych z sobą atomów węgla) i przyłączonych do tego szkieletu atomów wodoru.

Węglowodory są podstawowym składnikiem ropy naftowej, która stanowi ich podstawowe źródło w przemyśle. Innym źródłem węglowodorów są procesy tzw. suchej destylacji drewna i zgazowywania węgla. Oprócz tego węglowodory o złożonej budowie pełnią rozmaite role w organizmach żywych (np. karotenoidy).


Polecamy artykuły:


Zapraszamy do współpracy:

  P chemist blue2.png     Najnowsze artykuły
Kategorie
P physics-2 blue.png   Fizyka
Wyróżniony artykuł
Tęcza we mgle wodnej powstałej przy wodospadzie Takakkaw Falls w Kanadzie

Tęcza – zjawisko optyczne i meteorologiczne, występujące w postaci charakterystycznego wielobarwnego łuku, widocznego, gdy Słońce oświetla krople wody w atmosferze ziemskiej. Tęcza powstaje w wyniku rozszczepienia światła, załamującego się i odbijającego wewnątrz kropli wody (np. deszczu) o kształcie zbliżonym do kulistego.

Rozszczepienie światła jest wynikiem zjawiska dyspersji, powodującego różnice w kącie załamania światła o różnej długości fali przy przejściu z powietrza do wody i z wody do powietrza.

Światło widzialne jest postrzegalną wzrokiem częścią widma promieniowania elektromagnetycznego i w zależności od długości fali postrzegane jest w różnych barwach. Kiedy światło słoneczne przenika przez kropelki deszczu, woda rozprasza światło białe (mieszaninę fal o różnych długościach) na składowe o różnych długościach fal (różnych barwach) i oko ludzkie postrzega wielokolorowy łuk.

Pomimo faktu, że w tęczy występuje niemal ciągłe widmo kolorów, tradycyjnie uznaje się, że kolorami tęczy są: czerwony (na zewnątrz łuku), pomarańczowy, żółty, zielony, niebieski, indygowy i fioletowy (wewnątrz łuku).


Polecamy artykuły:


Zapraszamy do współpracy:

  P physics-2 blue1.png     Najnowsze artykuły
Kategorie
P medicine3 blue.png   Medycyna
Wyróżniony artykuł
LKB1.svg
LKB1 – ludzki gen supresorowy w locus 19p13.3, kodujący białko kinazy treoninowo-serynowej. Mutacje z utratą funkcji genu LKB1 wiążą się z większością przypadków dziedziczonego autosomalnie dominująco zespołu Peutza-Jeghersa, objawiającego się predyspozycją do nowotworów złośliwych różnych narządów, polipami hamartomatycznymi przewodu pokarmowego, polipowatością nosa, plamami soczewicowatymi na wargach i palcach. W pierwszej dekadzie po odkryciu genu wykazano, że białko kodowane przez gen LKB1 pełni wiele różnorodnych funkcji, między innymi bierze udział w remodelowaniu chromatyny, regulacji cyklu komórkowego, szlaku sygnalizacyjnym Wnt i ich metabolizmu energetycznego.

Polecamy artykuły:

    Medalowe artykuły:
Choroby: atrezja przełyku · autyzm dziecięcy · celiakia · chłoniak Hodgkina · choroba Hirschsprunga · choroba niedokrwienna serca · czerniak (nowotwór) · denga · gruczolakorak jelita cienkiego · nerwiak zarodkowy · ostra białaczka szpikowa · rak dróg żółciowych · rak jelita grubego · rak nerki · rak trzustki · rak wątrobowokomórkowy · rak żołądka człowieka · sepsa · siatkówczak · stożek rogówki · stwardnienie guzowate · stwardnienie zanikowe boczne-parkinsonizm/zespół otępienny · tłuszczakomięsak · zaburzenia depresyjne · zespół Pradera-Williego · zespół Turnera · zespół von Hippla-Lindaua
Diagnostyka: systemy oznaczania zębów
Leczenie: chemioterapia nowotworów · ząb ćwiekowy
Historia medycyny: historia odkrycia i badań nad stwardnieniem guzowatym
Farmacja: inhibitory konwertazy angiotensyny · medyczne zastosowanie trójtlenku arsenu · nimesulid · paracetamol · rifaksymina · statyny

    Dobre artykuły:

Choroby: alkoholowy zespół abstynencyjny · astma oskrzelowa · bezsenność · borelioza · choroba Alzheimera · choroba z miłości · dysplazja włóknisto-mięśniowa · dystonia torsyjna typu 1 · gorączka neutropeniczna · guitar nipple · guz chromochłonny · hiperteloryzm · homocystynuria · kiła · klątwa Ondyny · krwawienie z przewodu pokarmowego · malformacje żyły Galena · myśli samobójcze · nerwiakowłókniakowatość typu 1 · płód arlekin · rak płuca · schistosomatoza · skaczący Francuzi z Maine · spodziectwo · stwardnienie rozsiane · szyja skrzypka · transseksualizm · włókniakomięsak · zespół Downa · zespół Ellisa-van Crevelda · zespół LEOPARD · zespół lęku uogólnionego · zespół nocnego jedzenia · zespół odwróconej perfuzji tętniczej · zespół Peutza-Jeghersa · zespół Sotosa
Diagnostyka: bronchoskopia · odczyn Biernackiego · rozmaz krwi · załamek P
Leczenie: przeszczepienie nerki · tyreoidektomia
Farmacja: acetazolamid · adalimumab · anagrelid · inhibitory pompy protonowej · leki przeciwdepresyjne · marawirok · simwastatyna
Medycyna niekonwencjonalna: homeopatia
Pozostałe: samobójstwo


Zapraszamy do współpracy:


  P medicine3 blue1.png     Najnowsze artykuły
Kategorie