McDonnell Douglas F-15 Eagle
| Boeing/McDonnell Douglas F-15 Eagle | |
 F-15E Strike Eagle z 4. Skrzydła Myśliwskiego US Air Force |
|
| Dane podstawowe | |
| Państwo |  Stany Zjednoczone |
| Producent | McDonnell Douglas, obecnie Boeing |
| Typ | wielozadaniowy myśliwiec przewagi powietrznej, myśliwiec bombardujący (wersja E) |
| Konstrukcja | całkowicie metalowa z elementami tytanowymi |
| Załoga | 1 (pilot - w wersjach myśliwskich A i C), 2 (pilot i operator uzbrojenia - E) |
| Historia | |
| Data oblotu | 27 lipca 1972 |
| Lata produkcji | od 1972 |
| Dane techniczne | |
| Napęd | 2 × Pratt & Whitney F100-PW220 lub F100-PW229 turbowentylatorowe |
| Ciąg | odpowiednio 104,3 kN i 129 kN każdy |
| Wymiary | |
| Rozpiętość | 13,05 m |
| Długość | 19,43 m |
| Wysokość | 5,63 m |
| Powierzchnia nośna | 56,50 m² |
| Masa | |
| Własna | 12 973 kg (C) |
| Użyteczna | 15 918 kg (C) |
| Startowa | 30 872 kg (C) |
| Uzbrojenia | 7 250 kg (A i C), 10 705 kg (E) |
| Paliwa | 6 103 kg |
| Osiągi | |
| Prędkość maks. | 2,5 Ma (2667,5 km/h) |
| Prędkość przelotowa | 0.75 Ma (917 km/h) |
| Prędkość minimalna | 232 km/h (C) |
| Prędkość wznoszenia | 300 m/s na poziomie morza |
| Pułap | 19 200 m |
| Zasięg | 4 631 km |
| Promień działania | 1 270 km |
| Rozbieg | 274 m (C), 610 m (D) |
| Dobieg | 1036 m (C), 1220 m (D) |
| Dane operacyjne | |
| Uzbrojenie | |
| 1 × działko M61 Vulcan kierowane pociski rakietowe powietrze-powietrze AIM-9 , AIM-7 i AIM-120 oraz bomby i KPR powietrze-ziemia (E) |
|
| Użytkownicy | |
| USA, Izrael, Japonia, Arabia Saudyjska, Korea Płd, Singapur | |
| Rzuty | |
 |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
McDonnell Douglas F-15 Eagle - amerykański ciężki myśliwiec przewagi powietrznej przeznaczony do działań w każdych warunkach atmosferycznych.
Spis treści |
[edytuj] Historia rozwoju
U podstaw opracowania F-15 legły prace majora USAF Johna Boyda i matematyka Thomasa Christie (zasada zachowania energii z punktu widzenia walki powietrznej), doświadczenia z walk powietrznych w Wietnamie oraz pojawienie się nowych radzieckich konstrukcji MiG-23 i MiG-25, zademonstrowanych publicznie w 1967 r. Wstępne warunki, jakie miał spełniać myśliwiec projektu FX (Fighter eXperimental - myśliwiec doświadczalny), sformułowano i rozesłano do 13 firm lotniczych w grudniu 1965 roku. Program nabrał przyspieszenia w 1968 roku, po zaprezentowaniu nowych myśliwców radzieckich. Wymagania te to m.in. masa startowa nieprzekraczająca 20 ton, prędkość maksymalna 2.3-2.5 Macha, stosunek ciągu do ciężaru 0.95. 23 grudnia 1969 roku do realizacji został wybrany projekt firmy McDonnell Aircraft Company.
Pierwszy lot prototypu odbył się 27 lipca 1972 roku, zaś 7 lipca 1973 roku oblatany został dwumiejscowy, szkolno-bojowy TF-15A. Produkcję seryjną rozpoczęto 1 marca 1973 roku, zaś pierwsze seryjne egzemplarze przekazano do jednostek 4 listopada 1974. Była to pierwsza wersja F-15A/B (oznaczenie F-15B zastąpiło używane wcześniej TF-15A). Dostawy nowszej wersji F-15C rozpoczęły się w 1979 roku. Jej prototyp został oblatany 26 lutego 1979 roku. Modyfikacje obejmowały m.in. zwiększenie o 907 kg pojemności zbiorników wewnętrznych i modernizację instalacji paliwowej tak, by możliwe było zabieranie większej liczby podwieszanych zbiorników paliwa. Wersję tę poddano od grudnia 1984 roku modernizacji MSIP II (Multi Stage Improvement Program), obejmującej instalowanie w nowo wyprodukowanych egzemplarzach nowej awioniki (m.in. radaru Hughes APG-70 w miejsce radaru APG-63, nowego urządzenia ostrzegawczego ALR-56C i zakłócającego ALQ-135 oraz wyrzutni celów pozornych ALE-45). Równolegle dostarczano F-15D, które - podobnie jak F-15B - były maszynami dwumiejscowymi. W drugiej połowie lat 80. opracowano dwumiejscową uderzeniową wersję samolotu - F-15E. Łącznie wyprodukowano ok. 1300 samolotów wszystkich wersji. Sprzedaż samolotu kontynuowana jest na eksport, np. ostatnio Korea Południowa zamówiła 40 samolotów. Wcześniej w posiadanie tych samolotów weszły Izrael, Arabia Saudyjska i Japonia. W USAF jest zastępowany przez F-22 Raptor. Projektowano także wersje rozpoznawczą i pokładową tego samolotu (RF-15 i F-15N).
F-15 udowodnił swą skuteczność bojową w starciach na Bliskim Wschodzie m.in. z samolotami syryjskimi nad doliną Bekaa w 1982 r. oraz w pojedynczych walkach powietrznych pomiędzy maszynami izraelskimi a syryjskimi MiG-ami. Izraelczycy na F-15 zestrzelili większość z 48 samolotów syryjskich. W 1981 roku izraelskie F-15 stanowiły eskortę rajdu na iracki reaktor Osirak pod Bagdadem. W 1991 roku amerykańskie i saudyjskie F-15 A i C zestrzeliły 34 irackie samoloty i 3 śmigłowce[1], zaś F-15E były używane do atakowania celów naziemnych głównie na głębokim zapleczu. W tym czasie za sprawą zestrzelenia kilku Migów-25 został nazwany przez pilotów "Foxbat killer". Do dziś piloci latający na F-15 zestrzelili 104 samoloty i śmigłowce wroga[2].
[edytuj] Awionika
W skład wyposażenia elektronicznego wchodzą m.in.:
- pokładowa stacja radiolokacyjna AN/APG-63 (od 1984 r. na kilkudziesięciu samolotach instalowano Hughes AN/APG-70 z F-15E),
- transponder IFF,
- system identyfikacji celu IFF,
- bezwładnościowy system nawigacyjny Litton ASN-109,
- radiowy system nawigacyjny TACAN Collins ARN-118,
- system do lądowania w oparciu o wskazania instrumentów pokładowych ILS,
- nadajnik UHF,
- urządzenie do szyfrowania łączności,
- systemy ostrzegawcze Loral ALR-56C i Magnavox ALQ-128,
- system przeciwdziałania elektronicznego ALQ-135 (wersje C i E).
- zasobniki systemu LANTIRN (Low Altitude Navigation and Targeting for Night) przenoszone w wersji E
[edytuj] Użytkownicy
Królewskie Saudyjskie Siły Powietrzne - Od 1981 wykorzystują 67 F-15C, 22 F-15D oraz 72 F-15E Strike Eagle oznaczonych jako F-15S, rozważany jest zakup 84 F-15SE Silent Eagle.
Siły Powietrzne Izraela - Pierwszy odbiorca zagraniczny w 1977, w linii znajduje się 42 F-15A/C, 15 F-15B/D oraz 25 zmodyfikowanych F-15E oznaczonych jako F-15I Ra'am.
Japońskie Powietrzne Siły Samoobrony - Od 1981 posiadają 157 F-15J i 45 F-15DJ, zbudowanych na licencji przez Mitsubishi.
Siły Powietrzne Republiki Korei - W 2002 zakupiły 40 zmodyfikowanych F-15E, oznaczonych jako F-15K Slam Eagle oraz kolejne 21 w 2008 (1 dla uzupełnienia strat), ich dostawy zakończą się w 2012.
Siły Powietrzne Stanów Zjednoczonych - Wykorzystują łącznie 367 F-15C/D (233 USAF i 137 w Gwardii Narodowej) oraz 223 F-15E Strike Eagle w USAF.
Siły Powietrzne Republiki Singapuru - Od 2008 użytkują F-15SG, czyli wersje F-15K wyposażoną w radar APG-63(V)3 z aktywnym skanowaniem, dostawy 24 zamówionych maszyn zakończą sie w 2012.
[edytuj] Uzbrojenie
- Działko: szybkostrzelne wielolufowe działko M61A1/A2 Vulcan 20 mm (wszystkie wersje)
- podwieszane powietrze-powietrze:
Typowym uzbrojeniem wersji myśliwskich A i C był zestaw 4 X AIM-7 i 4 X AIM-9, możliwym do zastosowania również w wersji E. Pociski AIM-7 zostały w latach 90. XX w. zastąpione nowocześniejszymi AIM-120. Możliwy jest wariant uzbrojenia powietrze-powietrze 8 X AIM-120 (A i C) lub 6 X AIM-120 (E)
- podwieszane powietrze-ziemia (wersja E):
- pociski rakietowe:
- AGM-65 Maverick,
- AGM-88 HARM,
- AGM-130,
- bomby:
- pociski rakietowe:
W wersjach A i C uzbrojenia powietrze-ziemia nie stosowano.
Przypisy
- ↑ Praca zbiorowa pod redakcją Krzysztof Łukawski, Ryszard Popiołek, Witold Żygulski: Samoloty: Encyklopedia Lotnictwa. Warszawa: DeAgostini Polska, 2000, s. 24. ISBN 83-87292-98-2.
- ↑ John Correll: The Reformers (ang.). W: Air Force Magazine (92) [on-line]. Air Force Association, luty 2008. [dostęp 7 czerwca 2009].
[edytuj] Linki zewnętrzne
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
