Obiekty turystyczne w Bydgoszczy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł jest częścią cyklu artykułów o Bydgoszczy
POL Bydgoszcz COA.svg
Portal Portal Bydgoszcz

Obiekty turystyczne w Bydgoszczy

Bydgoszcz jest miastem leżącym na obszarze staropolskich Kujaw w szeroko pojętej dzielnicy wielkopolskiej; architektura jest charakterystyczna dla tego regionu kraju, bez budowli pokrzyżackich. Krzyżacy władali Bydgoszczą kilka lat i nie zdążyli tu zbudować monumentalnych budowli, jak w Chełmnie czy Toruniu.

W Bydgoszczy znajduje się kilkaset obiektów wpisanych do rejestru zabytków, w tym obiekty oryginalne np. rozległe secesyjne Śródmieście, najlepiej zachowane w kraju po Łodzi, czy zabytek sztuki inżynierskiej jakim jest zbudowany w latach 1772-1775 Kanał Bydgoski ze śluzami, łączący Wisłę z Odrą.

Bydgoskie Stare Miasto jest położone bezpośrednio nad rzeką, a staromiejską Wyspę Młyńską otaczają jazy i śluzy oraz wartko płynąca jak górski strumień Młynówka.

W XIX w. Bydgoszcz zwano "Małym Berlinem" (niem. Kleines Berlin) z uwagi na podobną zabudowę, która była dziełem najwybitniejszych architektów. Uroku dodaje wielość parków, dobrze utrzymywanych skwerów i nowych osiedli miast-ogrodów jak np. Sielanka zaprojektowana przez arch. J. Stubbena.

Stare Miasto[edytuj | edytuj kod]

Bydgoskie spichrze nad Brdą

Stare Miasto położone na zakolu Brdy zachowało średniowieczne rozplanowanie na rzucie zbliżonym do elipsy, z czworobocznym rynkiem w centrum i ulicami wybiegającymi z narożników. Przy budynku Nowy Rynek 3-5 znajdują się pozostałości baszty oraz dawnej fosy miejskiej.

Na Starówce znajdują się liczne jazy i śluzy, mosty, groble, nadbrzeża i bulwary. Wiele z zabytkowych obiektów zbudowanych jest tuż nad Brdą.

Na bydgoskiej starówce znajdują się ważne obiekty turystyczne:

  • zespół zabytkowych spichrzy nad Brdą, ul. Grodzka 7-11 – wieloletni symbol Bydgoszczy
    • spichrz przy ulicy Grodzkiej 7, tzw. holenderski, zbudowany w 1793 r.
    • spichrze wielokondygnacyjne przy ulicy Grodzkiej 9, 11, z lat 1793-1800
    • w wyżej wymienionych, ostatnio wyremontowanych spichrzach znajduje się obecnie Muzeum Miasta Bydgoszczy
    • W latach 60. XX w. spłonęły 2 z 5 spichrzy
  • Kolegium Jezuickie z 1638 (ob. Ratusz bydgoski)
  • Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Gmachu Deputacji Kameralnej z 1778
  • Fara
  • Ruiny murów miejskich z XV w.

Rynki[edytuj | edytuj kod]

W Bydgoszczy znajduje się kilka historycznych rynków staromiejskich. Najstarszym jest Stary Rynek, którego geneza sięga lokacji miasta w 1346 r.

Inne rynki zwane były od produktów, jakimi na nich handlowano, a więc: Zbożowy Rynek, Rybi Rynek, Wełniany Rynek, Kozi Rynek.

W XIX w. wytyczono Nowy Rynek w pobliżu gmachu Sądów, potrzebny w rozbudowującym się mieście. W XIX w. zaczęto intensywnie rozbudowywać Gdańskie Przedmieście leżące na północ od Brdy. Wytyczono tam kolejny rozległy rynek z kościołem pośrodku dzisiaj zwanym placem Piastowskim. Jego rozmiar i charakter zabudowy dorównuje Staremu Rynkowi.

Niezależnie w centrum Starego Fordonu również znajduje się średniowieczny Rynek z zabytkowym kościołem św. Mikołaja pośrodku.

Panorama Starego Rynku
Panorama Starego Rynku

Wyspa Młyńska i Wenecja Bydgoska[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Wyspa Młyńska w Bydgoszczy.
Bulwar nad Młynówką
Na starej pocztówce z początku XX wieku

Wenecja Bydgoska – zespół architektoniczny Starego Miasta przylegający do odnogi Brdy zwanej Młynówką, naprzeciw tzw. Wyspy Młyńskiej. Dzisiejsza zabudowa Wenecji Bydgoskiej pochodzi z XIX w.

Część kamienic bezpośrednio graniczy z wodą, stąd skojarzenie z Wenecją.

Zespół Wyspy Młyńskiej wraz z "Wenecją Bydgoską" usytuowany jest w zakolu Brdy, na zachód od Starego Miasta.

Wyspa Młyńska pierwotnie składała się z trzech wysp, obecnie stanowi jedną wyspę, połączoną groblą. Zachowany historyczny układ przestrzenny wyznacza brukowana ulica Mennica.

Na wyspie znajdują się m.in.:

  • mennica (przez pewien czas jedyna czynna w Polsce!)
  • domy z XVIII-XIX w.
  • spichrze XIX – pocz. XX
Biały Spichlerz, ul. Mennica 2, 1780, konstrukcja szachulcowa o gotyckim sklepieniu z XV w., obecnie urządzono w nim muzeum
Czerwony Spichlerz

Secesyjne Śródmieście[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Śródmieście (Bydgoszcz).
Kamienice przy placu Wolności
Willa Heinricha Dietza przy ulicy Gdańskiej

Z początkiem XIX w. rozpoczęła się zabudowa Przedmieścia Gdańskiego, które na pocz. XX w. miało stać się zwarcie zabudowanym Śródmieściem z wysokimi kamienicami w stylu secesyjnym, neobarokowym, eklektycznym.

W 1820 r. rozpoczęła się zabudowa ul. Gdańskiej. Oddanie do użytku dworca kolejowego w 1852 r. na Bocianowie zainicjowało zabudowę ul. Dworcowej.

Bydgoskie Śródmieście jest niewiele mniejsze od warszawskiego, obecnie zaniedbane. Kilka kwartałów ulic jest odrestaurowanych i prezentuje się bardzo okazale np. pierzeje przy ulicach: Cieszkowskiego, Gdańskiej, Słowackiego, Dworcowej, Jezuickiej, Długiej, Farnej, alei Mickiewicza oraz przy Nowym Rynku.

Po rewitalizacji Śródmieścia w następnych latach (plany są już uchwalone) z udziałem funduszy unijnych Bydgoszcz ma szanse na poprawę wizerunku.

Główną osią jest ulica Gdańska, mimo samego faktu, iż dawniej mocno liczyła się również ul. Dworcowa wraz z dworcem kolejowym, którego obszary są bardziej zaniedbane i uważane często za inny rejon - Bocianowo.

W Śródmieściu dominują kamienice, place z zielenią oraz wille, których najwięcej jest w Dzielnicy Muzycznej.

Dzielnica Muzyczna[edytuj | edytuj kod]

Willa przy al. Ossolińskich

Dzielnica Muzyczna ma charakter miasta-ogrodu. Wśród parków i skwerów znajdują się zabytkowe obiekty, secesyjne kamienice przy ul. Słowackiego i Mickiewicza, gmachy Teatru, Filharmonii, Akademii Muzycznej, Szkoły Muzycznej, wille z początku XX w.

W parkach znajdują się pomniki słynnych kompozytorów, pomnik Łuczniczki. W powietrzu rozlega się muzyka z pomieszczeń Szkoły i Akademii Muzycznej. Blisko stamtąd do Sielanki, która jest skupiskiem neoklasycystycznych willi w otoczeniu parkowym.

Wyróżnia się monumentalny gmach Bazyliki zbudowany na wzór rzymskiego Panteonu oraz monumentalne gmachy VI Liceum i "Copernicanum" – dawnego Technikum Kolejowego, zbudowanego w l. 1903-1906 według projektu Carla Zaara i Rudolfa Vahla.

W ciągu al. Ossolińskich znajduje się Bydgoska Aleja Dębowa, poświęcona znanym osobom związanym z Bydgoszczą. Swoje dęby posadzili osobiście lub w zastępstwie m.in. papież Jan Paweł II, Jan Nowak Jeziorański, Tadeusz Mazowiecki, Jerzy Hoffman, Marian Rejewski, Irena Szewińska i wielu innych.

Obiekty zabytkowe z XVII-XX w.[edytuj | edytuj kod]

W Bydgoszczy znajdują się zabytkowe obiekty administracyjne, handlowe, oświatowe z XVIII i XIX w. Świadczy to o tradycjach administracyjnych miasta. Wiele z nich zostało zaprojektowanych przez czołowych europejskich architektów.

  • Budynek klasztorny Klarysek, powstały w latach 1615-18 (obecnie Muzeum Okręgowe)
Zabytkowy gmach, będący obecnie siedzibą władz miejskich
  • Kolegium Jezuickie ufundowane przez kanclerza koronnego Jerzego Ossolińskiego w 1638 r., szkoła jezuicka, po kasacie zakonu Szkoła Główna Departamentowa, a od 1778 do dnia dzisiejszego Ratusz bydgoski.
  • Gmach Deputacji Kameralnej (obecnie siedziba Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej). Wzniesiony w 1778 w stylu barokowo-klasycystycznym, jako siedziba władz administracyjnych obwodu nadnoteckiego i Sądu Dworskiego.
  • Gmach Rejencji Bydgoskiej wybudowany w latach 1834-36 (rozbudowany 1863) zaprojektowany przez berlińskiego architekta Karla Friedricha Schinkla (obecnie Kujawsko-Pomorski Urząd Wojewódzki)
Widok na Pocztę Główną znad Brdy

Bydgoskie muzea[edytuj | edytuj kod]

W Bydgoszczy znajduje się wiele muzeów, z tego tylko Muzeum Okręgowe odwiedza rocznie ok. 55 tys. turystów. W województwie większa frekwencja jest tylko w Biskupinie, Golubiu-Dobrzyniu i Toruniu.

Biały Spichlerz mieszczący m.in. zbiory archeologiczne
Czerwony spichlerz mieszczący galerię sztuki nowoczesnej
Użytkujące kilka obiektów, m.in. dawny klasztor klarysek przy ul. Gdańskiej, spichrze przy ul. Grodzkiej, Biały Spichlerz na Wyspie Młyńskiej (ekspozycja "Rzemiosło Bydgoskie"), Czerwony Spichlerz na Wyspie Młyńskiej oraz 3 domy na Wyspie Młyńskiej.
Znajduje się tutaj największe kolekcja dzieł Leona Wyczółkowskiego (1852-1936)
Jedyne w Polsce muzeum farmacji w czynnej aptece
  • Izba Tradycji Bydgoskich Dróg Żelaznych, prowadzona przez Bydgoskie Towarzystwo Przyjaciół Kolei
  • Muzeum Kanału Bydgoskiego
  • Muzeum Misyjne Zgromadzenia Ducha Świętego
  • Muzeum Fotografii przy Wyższej Szkole Gospodarki
  • Muzeum fonografii
  • Muzeum Oświaty ziemi bydgoskiej
  • Izba Pamięci Adama Grzymały-Siedleckiego
  • Muzeum-wystawa dawnego sprzętu rolniczego z XIX w. – w zajeździe Stopka k. Koronowa
  • Muzeum Wolności i Solidarności
  • Muzeum Mydła i Historii Brudu

Zabytkowe kościoły[edytuj | edytuj kod]

Katedra

W Bydgoszczy zachowały się cztery średniowieczne kościoły, natomiast sporo jest obiektów z XIX w. i okresu przedwojennego.

Kościoły średniowieczne[edytuj | edytuj kod]

Kościół Garnizonowy
  • Katedra pw. św. Marcina i Mikołaja (1466-1502)
Z koronowanym przez prymasa Stefana Wyszyńskiego w 1966 r. i Jana Pawła II w 1999 r. koronami papieskimi obrazem "Madonny Bydgoskiej" – Matki Boskiej Pięknej Miłości
Jeden z najpiękniejszych zabytków gotyku nadwiślańskiego. Z dawnych czterech kaplic renesansowych zachowała się XVII-wieczna kaplica św. Krzyża. W siedmiu barokowych ołtarzach bocznych umieszczone są obrazy i rzeźby z XVI-XVIII w.
  • Kościół pw. Najświętszej Maryi Panny Królowej Pokoju, pobernardyński, garnizonowy (1552-1557)
Późnogotycki, barokowy klasztor, XVI-XIX w.
  • Kościół Klarysek pw. Wniebowzięcia Matki Boskiej (1582-1602)
Gotycko-renesansowy, ma polichromowany strop kasetonowy oraz kaplicę z renesansową attyką (1646 r.).
Wewnątrz pająk gotycki z XV w., dwie kute kraty klauzurowe i drewniany ołtarz z XVII w. oraz obraz św. Stanisława Kostki – dzieło Leona Wyczółkowskiego.
Z wieży kościoła rozlega się każdego dnia (o godz. 9.00, 12.00, 15.00 i 18.00) Hejnał Bydgoszczy.
  • Kościół pw. św. Mikołaja, gotycki (XIV/XV)
Parafia w Wyszogrodzie wzmiankowana w 1198. Pierwotny kościół uległ zniszczeniu wraz z grodem. Kolejny wymieniony w przywileju lokacyjnym w 1382 w Starym Fordonie.
Obecna neobarokowa forma kościoła pochodzi z 1927-28 (arch. S. Cybichowski)

Kościoły z lat 1772-1920[edytuj | edytuj kod]

Kościół pw. św. Andrzeja Boboli
  • Kościół pw. śś. Piotra i Pawła, neogotycki (1872-78), do 1945 r. ewangelicki. W ołtarzu głównym obraz Niepokalanego poczęcia NMP z około 1850 r. z dawnego kościoła pojezuickiego.
  • Kościół pw. Jana Apostoła i Ewangelisty, neogotycki (1879), zbudowany jako ewangelicki w pobliżu rynku w Fordonie.
  • Kościół Metodystów, neogotycki (1896-97), użytkowany przez gminę ewangelicką. Przed kościołem rzeźba Chrystusa z 1820 r.
  • Kościół pw. św. Andrzeja Boboli, neogotycki (1900-1903), dzieło arch. H. Seelinga, zbudowany jako miejski (farny) kościół ewangelicki pw. Świętego Krzyża.
  • Kościół pw. św. Józefa Rzemieślnika (1904-1906), dawniej ewangelicki, zbudowany według projektu Herrmanna.
  • Kościół pw. Miłosierdzia Bożego, dawny ewangelicki (1905-06)
  • Kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa, neobarokowy (1910-12), zbudowany z zastosowaniem żelbetu na obecnym placu Piastowskim. Jeden z piękniejszych kościołów w mieście. Trójnawowy, ma kształt bazyliki z wydzieloną absydą, transeptem i kopułą. W ołtarzu głównym – obraz Serca Pana Jezusa (1932 r.).
  • Kościół pw. Świętej Trójcy, neobarokowy (1910-12), zbudowany z przeznaczeniem dla polskich katolików.

Miejsca kultu innych wyznań[edytuj | edytuj kod]

  • Synagoga żydowska – z pierwszej połowy XIX w., barokowo-klasycystyczna, w Fordonie. Przebudowana w czasie okupacji i po 1945. Używana powojennie jako kino. Obecnie w stanie ruiny.

Kościoły z okresu międzywojennego[edytuj | edytuj kod]

Sanktuaria[edytuj | edytuj kod]

Na wyróżnienie zasługują 3 bydgoskie sanktuaria:

  • Sanktuarium Matki Boskiej Pięknej Miłości "Madonny Bydgoskiej" – patronki miasta i diecezji w katedrze.
Obraz Matki Boskiej jest uznawany za jeden z piękniejszych w kraju, ma rodowód średniowieczny. Na obrazie uwieczniono proszącego o opiekę starostę bydgoskiego z XV w. J. Kościeleckiego. W ołtarzu króluje obraz MB.
Patronowie katedry św. Marcin i Mikołaj są uznawani za patronów Bydgoszczy. Zwłaszcza św. Marcin według tradycji jest patronem miasta (podobnie Poznania).
Patronem Fordonu jest św. Mikołaj.
  • Sanktuarium Nowych Męczenników na Wyżynach
Znajdują się tutaj pamiątki po ks. Popiełuszce, który tu odprawił ostatnią Mszę św. oraz Izba Pamięci po wizycie Papieża Jana Pawła II w Bydgoszczy 7 VI 1999. Kościół jest jednym z większych w Bydgoszczy, w formie amfiteatru.
  • Sanktuarium rodzinne Matki Boskiej Przedziwnej na Piaskach
Jest położone w spokojnym leśnym zakątku na krawędzi doliny Brdy. Jego powstanie sięga połowy lat 90.

Bydgoski Węzeł Wodny[edytuj | edytuj kod]

Kanał Bydgoski[edytuj | edytuj kod]

Stary kanał bydgoski - zabytkowa śluza V

Dzięki Kanałowi Bydgoskiemu miasto jest od 1774 r. jest jednym z najważniejszych w kraju ośrodków żeglugi śródlądowej. Jest sztuczną drogą wodną o całkowitej długości 24,7 km z 6 śluzami, łącząca Wisłę z Odrę poprzez ich dopływy: Brdę od strony Wisły, a Noteć wpadającą do Warty od strony Odry. Kanał może przyjmować jednostki do 400 ton nośności.

Plany budowy kanału istniały jeszcze w Rzeczypospolitej, jednak sam kanał powstał w latach 1772-1775, tuż po I rozbiorze z inicjatywy króla pruskiego Fryderyka II. Prace prowadzono w bardzo szybkim tempie kosztem strat wśród robotników sprowadzonych z landów niemieckich (bagniste tereny, wilgotny klimat).

Kanały[edytuj | edytuj kod]

W mieście i okolicach znajduje się kilka kanałów przekopanych w XVIII i XIX w., które stanowią Bydgoski Węzeł Wodny. Z Bydgoszczy można dotrzeć drogami wodnymi:

Kanały wykonane w Bydgoszczy i okolicach:

  • Kanał Bydgoski o długości 25 km łączący dorzecza Odry (Europy Zachodniej) i Wisły (Europy Środkowej i Wschodniej) przekopany w latach 1772-1775 r.
  • Kanał Górnonotecki przekopany w XIX w. w celu polepszenia warunków żeglugowych na Noteci
  • Nowy Kanał Notecki przekopany w XIX, prowadzący wody Noteci do Kanału Bydgoskiego, co umożliwiło zwiększenie tonażu barek pływających Kanałem Bydgoskim oraz usprawniło transport wodny Notecią z terenów wschodniej Wielkopolski.

W mieście rozbudowany system jazów i podpiętrzeń Brdy sprawia, że oblewana wodami Młynówki jest Wyspa Młyńska, a szereg kamienic sąsiaduje z wodą, podobnie jak w Wenecji (Wenecja Bydgoska).

Skupienie Zabytkowych Urządzeń Hydrotechnicznych[edytuj | edytuj kod]

W mieście i okolicach znajduje się kilkanaście zabytkowych śluz.

W mieście znajdują się:

  • 3 zabytkowe śluzy Starego Kanału zbudowane w 1773 r., przebudowane w 1804 r., w latach 1988-94 gruntownie odnowione
  • 2 śluzy nowego kanału zbudowane w 1910-15 r., w tym Śluza Miejska na Starym Mieście
  • 3 śluzy w Brdyujściu, w tym jedyny w Polsce jaz walcowy
  • jazy podpiętrzające na Starym Mieście
  • tama na Brdzie w Smukale podpiętrzająca rzekę, która tworzy Zalew Smukalski

W bliskim otoczeniu Bydgoszczy znajdują się:

Moc elektrowni wodnych sięga 26 MW dla tamy w Koronowie, 2,7 MW dla tamy w Tryszczynie i 3 MW dla tamy w Smukale.

Tak duże nagromadzenie zabytkowych śluz, kanałów, jazów jest rzadko spotykane w kraju, tym bardziej w mieście wojewódzkim.

Zabytki militarne po II wojnie światowej[edytuj | edytuj kod]

Podziemna Trasa turystyczna na terenie fabryki DAG[edytuj | edytuj kod]

Pohitlerowska fabryka DAG, leży na zamkniętym terenie Zakładów Chemicznych "Zachem" i jest odseparowana od 1945 r.

Historia fabryki DAG[edytuj | edytuj kod]

Jest jednym z dwóch w Polsce zabytków niemieckiej architektury przemysłowej. Jesienią 1939 r. Niemcy rozpoczęli rękami ok. 40 000 pracowników przymusowych budowę zakładu zbrojeniowego Dynamit AG Vorm. Alfred Nobel & CO Bromberg ukrytego w lasach Puszczy Bydgoskiej w Łęgnowie – dzisiaj w granicach Bydgoszczy.

Wokół zbudowano 16 obozów pracy przymusowej, w których więziono ok. 2 tys. jeńców radzieckich, francuskich, angielskich, włoskich i jugosłowiańskich. Pracowało tu m.in. 2,5 tys. kobiet żydowskich, które zwożono z obozu w Stuthofie, a po kilku tygodniach morderczej pracy odwożono do KL Auschwitz.

Charakter obiektów pozwala przyjąć z dużą pewnością, że w zakładach produkowano trotyl, proch nitrocelulozowy, materiały inicjujące, heksogen oraz dwunitrobenzen. Rosjanie i Ukraińcy byli kierowani do pracy w tzw. oddziałach zamkniętych fabryki, gdzie nawet krótkie przebywanie groziło zapadnięciem na ciężką chorobę, spowodowaną obecnością szkodliwych oparów z reakcji chemicznych. Fabryka jest miejscem śmierci wielu ludzi. Części zbiorowych mogił nie odnaleziono do dnia dzisiejszego.

Stan obecny i DAG jako atrakcja turystyczna[edytuj | edytuj kod]

Do dzisiaj pozostało kilkaset obiektów poprzemysłowych nierzadko połączonych podziemnymi tunelami, kilkadziesiąt betonowych schronów przeciwlotniczych i innych obiektów. Przez 60 lat obiekty były zamknięte dla dostępu osób postronnych, niewykorzystywane przez Zachem. Porosły lasem podobnie jak schrony Hitlera w Gierłoży k. Kętrzyna.

Obiekty są w dobrym stanie, połączone podziemnymi tunelami o długości blisko 2 km. Tunele budowano na czterech różnych głębokościach – w niektórych miejscach przecinają się ze sobą. Są w tak dobrym stanie, że gdzieniegdzie widnieją jeszcze niemieckie napisy eksploatacyjne oraz napisy i rysunki wykonane przez więźniów. Niektóre budynki stoją przy skarpach pagórkowatego terenu, więc podróż tunelem kończy się np. na czwartym piętrze innego obiektu. Ze względów historycznych obiekty na Zachemie mają ogromną wartość poznawczą, edukacyjną oraz turystyczną.

Stanowią unikatowy w skali Europy przykład hitlerowskiej fabryki zbrojeniowej z okresu II wojny światowej i miejsce martyrologii.

Liczne budowle pohitlerowskie w podbydgoskich lasach[edytuj | edytuj kod]

W lasach wokół Bydgoszczy znajduje się wiele pohitlerowskich schronów przeciwlotniczych.

Spacerując po łęgnowskich lasach można spotkać wiele tajemniczych obiektów wojennych – schrony, transzei, schronów ze stropami porośniętymi trawą. Można spotkać baraki mieszkalne dla więźniów, osiedle "awaryjne" dla dawnych dygnitarzy hitlerowskich położone w środku lasu, pozostałości wież strażniczych, dziesiątki kilometrów ramp kolejowych i dróg tzw. "betonówek".

W lasach Osowej Góry jako pozostałości po hitlerowskim zakładzie Luftamunitionsanstalt 1/II Bromberg zwanym Muna, znajdują się 3 zakopane w ziemi betonowe schrony. Mają dwa wejścia, dwa szyby wentylacyjne. Wewnątrz schrony są dość wysokie – od podłogi do sufitu jest ok. 3,5 metra. W podłodze, w regularnych odstępach, wmurowano pionowo stalowe rury. W czasach wojny w zakładzie zajmowano się elaboracją amunicji pistoletowej i karabinowej oraz przygotowywano bomby lotnicze nawet o masie 2 ton.

W lasach na południe od lotniska znajdują się współczesne obiekty wojskowe np. stacje radiolokacyjne, bazy paliwowe. W innych miejscach np. na Jachcicach znajdziemy ogrodzone tereny zamknięte.

Tajna wyrzutnia pocisków rakietowych[edytuj | edytuj kod]

W lasach Osowej Góry na zamkniętym terenie znajdują się pozostałości fabryki i miejsce wyrzutni hitlerowskich rakietowych pocisków przeciwlotniczych. W tej części zakładów zatrudniano wyłącznie Niemców. Zakład zaopatrywano ciężarówkami, które jeździły tylko nocą. Produkcja była ściśle tajna. W II połowie 1944 r. wzbijały się w powietrze testowane pociski. W 1945 r. Armia Radziecka wywiozła wyposażenie, a infrastruktura została zniszczona.

Miejsce obecnie niedostępne jest potencjalnie atrakcyjne dla turystyki.

Wał obronny Wojska Polskiego Kruszyn-Osówiec[edytuj | edytuj kod]

Na zachodnich rubieżach Bydgoszczy i w gminie Sicienko na krawędziach pradoliny Noteci znajdują się pozostałości wału obronnego zbudowanego przez polskie wojsko w okresie międzywojennym. Zespół umocnień składa się z żelbetowych schronów dla stanowisk ogniowych broni ciężkiej piechoty oraz punktów dowodzenia i łączności wraz z okopami. Zachowane umocnienia i rowy strzeleckie znajdują się między stacją PKP Zielonczyn a Kruszynem i ciągną się dalej w kierunku północno-wschodnim, w okolice Osówca.

1-2 września 1939 bydgoska 15 dywizja piechoty wielkopolskiej odpierała tu skutecznie ataki Wehrmachtu (grupy operacyjnej Netze). 3 września polska armia opuściła pozycje wskutek odgórnego rozkazu Naczelnego Wodza.

Pozostałe obiekty turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Pomniki[edytuj | edytuj kod]

Pomnik "Łuczniczki" w parku Jana Kochanowskiego
Pomnik Kazimierza Wielkiego

Na szczególną uwagę zasługuje Pomnik Łuczniczki z 18 października 1910 r., który traktowany jest jako jeden z symboli Bydgoszczy. Ufundowany został przez Lewina Louisa Aronsohna, Honorowego Obywatela Bydgoszczy z 1918, a wyszedł spod dłuta berlińskiego rzeźbiarza Ferdynanda Lepckego. Początkowo Łuczniczka stała w Parku Teatralnym, jednak przeniesiona została do Parku im. Jana Kochanowskiego. Wysokość: 175 cm, obwód w biuście: 106 cm, w talii: 77 cm, w biodrach: 105 cm.

W centrum miasta znajdują się jeszcze ważne dla historii miasta pomniki:

Odsłonięty 11 listopada 1989 przez córkę prezydenta – Danutę z Barciszewskich Borkowską – i ówczesnego prezydenta miasta Władysława Przybylskiego po uroczystym nabożeństwie w Farze i poświęcony przez biskupa Jana Nowaka. Pomnik dłuta Sławoja Ostrowskiego.
  • Pomnik Walki i Męczeństwa Ziemi Bydgoskiej na Starym Rynku.
W hołdzie rozstrzelanym w Krwawą Niedzielę we wrześniu 1939 r. Odsłonięty 5 września 1969, pomnik autorstwa Franciszka Masiaka ma 7,5 metra wysokości.
Zawieszony nad Brdą, uważany za nowy symbol Bydgoszczy
  • Chłopiec i dziewczynka – na fontannie "Studzienka" na Starym Rynku

Poza tym w Bydgoszczy znajdują się:

  • Pomnik Nieznanego Powstańca Wielkopolskiego – od 29 grudnia 1986
Znajduje się przy ulicy Bernardyńskiej. Projekt pomnika: Stanisław Horno-Popławski, wykonał go Aleksander Dętkoś.
Znajduje się na południowym skraju parku im. J. Kochanowskiego, odsłonięty 31 lipca 1927 r. Autorem był Konstanty Laszczka. Po wojnie odbudowany i odsłonięty ponownie 18 maja 1968 a jego autorem jest Stanisław Horno-Popławski.
Odsłonięcie 3 czerwca 1984, autorem jest Witold Marciniak.
Upamiętniający szkołę szybowcową w Fordonie
przy ul. Prymasa Stefana Wyszyńskiego, odsłonięty 27 maja 1995, twórcą jest Jacek Kucawa.
przy ul. Marii Konopnickiej 26, odsłonięty 25 września 1993, twórcą jest Krystyna Panek.
  • Szkoła-Pomnik Papieża-Polaka Jana Pawła II
  • Kilkadziesiąt artystycznych rzeźb drewnianych na terenie Leśnego Park Kultury i Wypoczynku

Fontanny[edytuj | edytuj kod]

Odtwarzana fontanna Potop (na zdjęciu dwie zrekonstruowane fragmenty rzeźby: niedźwiedzica i człowiek walczący z wężem)
Odtwarzana fontanna Potop (na zdjęciu dwie zrekonstruowane fragmenty rzeźby: niedźwiedzica i człowiek walczący z wężem)

Zabytkowe mosty[edytuj | edytuj kod]

Zabytkami sztuki inżynierskiej są niektóre bydgoskie mosty.

Jedynie 2 mosty w rejonie Starówki przetrwały w stanie nienaruszonym II wojnę światową:

Drugi co do długości most w Polsce przez Wisłę znajduje się w dzielnicy Fordonie. Oryginalnie zbudowany przez Prusaków, po czym wysadzony w czasie II wojny światowej. Ówcześnie był to najdłuższy most w tej części Europy.

Współczesne[edytuj | edytuj kod]

Budynki współczesne
Opera Nova
Filharmonia Pomorska
Siedziba BRE Banku w Bydgoszczy - Nowe spichrze
Teatr Polski
Hala sportowo-widowiskowa "Łuczniczka"

Również ciekawym obiektami są budynki zbudowane współcześnie w ostatnim trzydziestoleciu:

  • Nowe Spichrze – Bank Rozwoju Eksportu S.A. (BRE)
Obiekty zbudowane w 1999 r. w kształcie spichrzy ze szkła, stali i cegły klinkierowej w towarzystwie zabytkowego zespołu spichrzów z XVIII w.
W 2000 r. uzyskały I nagrodę w ogólnopolskim konkursie "Życie w architekturze" za najlepsze obiekty zaprojektowane i zrealizowane w latach 1989-1999.
8000 miejsc, miejsce wielu regionalnych, ogólnopolskich i międzynarodowych wydarzeń sportowych.

Niezachowane zabytki[edytuj | edytuj kod]

Rycina Augusta Wolffa przedstawiająca nieistniejący obecnie Zamek bydgoski
Nieistniejący Teatr Miejski od strony Brdy

W przeszłości Bydgoszcz była o wiele bardziej zasobna w zabytki, niż dzisiaj. Prusacy i Niemcy zniszczyli więcej niż połowę zabytków z czasów staropolskich, pozostawili natomiast secesyjne, neobarokowe i neogotyckie kościoły, gmachy i całe dzielnice kamienic oraz zabytkowy stary Kanał Bydgoski.

Zburzone zabytki bydgoskie to:

  • romański kościół pw. św. Idziego z połowy XII w.
  • Zamek Starosty z systemem fos
  • mury miejskie z basztami i bramami (zachowały się niewielkie ruiny)
  • kościół jezuicki przy Starym Rynku z poł. XVII w.
  • Teatr Miejski z 1896
Największe dzieło znanego architekta Heinricha Seelinga (gmach uszkodzony w czasie walk w 1945 r., podpalony i rozebrany w 1946 r.)
Znajdował się na obecnym placu Teatralnym
  • Synagoga żydowska z 1884 r. przy ul. Pod Blankami
  • 2 duże ryglowe spichlerze królewskie z końca XVIII w.
  • 2 ryglowe spichlerze na Rybim Rynku z końca XVIII w.
  • monumentalna rzeźba i fontanna Potop w Parku im. Kazimierza Wielkiego
  • część Starego Kanału Bydgoskiego z 3 zabytkowymi śluzami.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]