Kalendarium historii Bydgoszczy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł jest częścią cyklu artykułów o Bydgoszczy
POL Bydgoszcz COA.svg

Portal Portal Bydgoszcz

Kalendarium bydgoskie, czyli historia Bydgoszczy w datach. Uwzględnia się również historię osad leżących na terytorium Bydgoszczy, zwłaszcza Wyszogrodu – grodu kasztelańskiego i książęcego, leżącego nad Wisłą, oraz Fordonu - samodzielnego miasta, włączonego w 1973 do Bydgoszczy. Kalendarium po 1945 znajduje się w artykule: Kalendarium historii Bydgoszczy od 1945 roku.

Pradzieje[edytuj | edytuj kod]

„W grodzie Bydgosta. Tajemnice życia wczesnośredniowiecznych mieszkańców Bydgoszczy i okolic”
– fragmenty wystawy Muzeum Okręgowego w Bydgoszczy (2014)
Cmentarzysko ludności kultury łużyckiej odkryte w 1929 na Bielawach w Bydgoszczy
Prehistoryczny mieszkaniec ziemi bydgoskiej
Fragment wału grodu bydgoskiego datowany dendrochronologicznie na lata 1037-1053, wydobyty w 2007 przy ul. Grodzkiej
Grób skrzynkowy z epoki żelaza odkryty pod posadzką kościoła klarysek


X wiek[edytuj | edytuj kod]

Tablica informacyjna grodziska Wyszogród
Inscenizacja historyczna na grodzisku Wyszogród (2014)
Święty Wojciech z herbem, który jest identyczny z herbem miasta Fordonu
Kościół św. Idziego w Bydgoszczy zbudowany w połowie XIII wieku - fragment obrazu Paula Bertholda Jaekla z 1874

XI wiek[edytuj | edytuj kod]

XII wiek[edytuj | edytuj kod]

XIII wiek[edytuj | edytuj kod]

XIV wiek[edytuj | edytuj kod]

Płaskorzeźba bydgoskiego miasta lokacyjnego
Makieta zamku bydgoskiego, zbudowanego w poł. XIV w. z woli Kazimierza Wielkiego, zniszczonego przez Szwedów w 1656 r., rozebranego w 1895 r.
Klasztor Karmelitów w Bydgoszczy wraz z kościołem mariackim na obrazie wykonanym w 1802 roku

XV wiek[edytuj | edytuj kod]

Zachowane do dzisiaj relikty muru miejskiego w Bydgoszczy
Gotycki kościół farny zbudowany w latach 1425-1466, wyposażenie wnętrza do 1502
Gotycki obraz Matki Bożej z różą (1467-75) w bydgoskim kościele farnym - wotum za zakończoną wojnę trzynastoletnią
Postać na obrazie utożsamiana z fundatorem, starostą bydgoskim Janem Kościeleckim
Zachowane XV-wieczne gotyckie piwnice Białego Spichrza w Bydgoszczy

XVI wiek[edytuj | edytuj kod]

Fundamenty wieży starego ratusza na Starym Rynku w Bydgoszczy podczas wykopalisk w 2010 roku
Zachowane fragmenty murów miejskich
Brama Kujawska (na pierwszym planie) na sztychu Bydgoszczy Erika Dahlberga z 1657 r. W tle widnieją obiekty: I-klasztor karmelitów, D-kościół karmelitów, KG-prawdopodobnie wieże Bramy Gdańskiej, B-kościół klarysek
Stary kościół Świętej Trójcy ufundowany w 1549 i wzniesiony w 1556 roku
Wiatrowskaz z dzwonnicy klasztoru karmelitów i szpitala św Krzyża na wystawie Muzeum Okręgowego
Fragment rokokowych stalli z kościoła karmelitów (przeniesione do fary)
Kościół pobernardyński Najświętszej Maryi Panny Królowej Pokoju w Bydgoszczy wzniesiony w latach 1552-1557, z prawej kaplica św. Anny zbudowana w 1595 roku
Fragment dawnego klasztoru bernardynów
Słownik łacińsko-polski Bartłomieja z Bydgoszczy ze zbiorów Biblioteki UAM
Prezbiterium kościoła klarysek, które jest reliktem dawnej kaplicy Świętego Ducha wzniesionej w latach 1582-1590
Datowana na pierwszą ćwierć XVI w. figura św. Jana Ewangelisty w bydgoskim kościele farnym

XVII wiek[edytuj | edytuj kod]

Zbudowana w 1617 roku kaplica pw. św. Fabiana i św. Sebastiana (obecnie Świętego Krzyża) przy kościele farnym
Złoty dukat Zygmunta III Wazy z 1621 r., wybijany w mennicy bydgoskiej
Gotycko-renesansowy kościół Klarysek zbudowany w latach 1618-1645
Kaplica kapłańska kościoła Klarysek ufundowana w 1646 roku przez burmistrza Bydgoszczy, Wojciecha Łochowskiego
Kościół jezuicki Świętego Krzyża na Starym Rynku w Bydgoszczy zbudowany w latach 1637-1649 (stan z lat 20. XX w.)
Kolegium jezuitów w Bydgoszczy, wzniesione w latach 1644-1653, rozbudowane w XVIII wieku, od 1875 r. ratusz bydgoski
Panorama Bydgoszczy z 1657 na sztychu Erika Dahlberga

XVIII wiek[edytuj | edytuj kod]

Wieża z sygnaturką na dachu kościoła farnego osadzona w 1702 r.
Rzeźba św. Jana Nepomucena przed katedrą z I połowy XVIII wieku – jedna z najstarszych w Polsce północnej
Tablica pamiątkowa Józefa Wybickiego na ścianie budynku Biblioteki Miejskiej w Bydgoszczy, gdzie pracował m.in. w Trybunale Koronnym
Kanał Bydgoski zbudowany w latach 1773-1774
Stara fara ewangelicka w Bydgoszczy (1787); obecnie na jej miejscu stoi hala targowa
Miedzioryt nieznanego autora przedstawiający bitwę o Most Gdański w Bydgoszczy w 1794 r. pomiędzy wojskiem gen. Henryka Dąbrowskiego i pruskimi huzarami płk Szekelego
Biały Spichlerz wzniesiony przed 1793 r. na XVI-wiecznych fundamentach
Spichrze w Bydgoszczy przy ul. Grodzkiej wzniesione pod koniec XVIII w.
Budynek Dyrekcji Ceł i Akcyzy w Fordonie (zał. 1772), od 1853 r. Zakład Karny Bydgoszcz-Fordon

I okres zaboru pruskiego[edytuj | edytuj kod]

XIX wiek[edytuj | edytuj kod]

Departament bydgoski w Księstwie Warszawskim na mapie (1806-1810 r.) z atlasu Williama R. Shepharda (zaznaczono zarys dawnego Obwodu Nadnoteckiego)
Most magazynowy wzniesiony w 1789 (ob. most Kiepury) - rycina Juliusa Gretha z 1853
Bydgoszcz w 1800 r. opasana ciekami wodnymi na podstawie planu por. Lindnera
Drukarnia Gruenauera zał. w 1806 r., późniejsze Zakłady Graficzne im. Komisji Edukacji Narodowej

Okres Księstwa Warszawskiego[edytuj | edytuj kod]

II okres zaboru pruskiego[edytuj | edytuj kod]

Prowincja Poznańska (w latach 1815-1848 Wielkie Księstwo Poznańskie) podzielona na dwa obwody: rejencję poznańską (kolor czerwony) i rejencję bydgoską (kolor zielony)
Siedziba władz rejencji bydgoskiej wzniesiona w 1836 r. według projektu Karla Friedricha Schinkla przy ul. Jagiellońskiej, co zapoczątkowało rozbudowę tej części miasta na centrum administracyjno-oświatowe (od 1945 Urząd Wojewódzki)
Ulica Gdańska w Bydgoszczy w latach 30. XIX w. – litografia Carla Wilhelma Bellacha
Panorama Bydgoszczy z 1838 roku, obraz J.C. Cederholma
Spichlerz przy ul. Stary Port wzniesiony ok. 1835 roku
Karczma Młyńska na Wyspie Młyńskiej zbud. ok. 1835 roku
most Władysława IV (1841) na Kanale Bydgoskim (rozebrany w 1972)
Kanał Bydgoski przy V śluzie tzw. Kwiatowej
Garbarnia Buchholza przy ul. Garbary (zał. 1845) - obraz Bertholda Jaeckela
Młyny Rothera na Wyspie Młyńskiej wzniesione w 1849 r.
Most Kolei Wschodniej nad Brdą zbudowany w 1851 r. - reprodukcja litografii z 1853 r.
Plac Wolności w Bydgoszczy z pomnikiem Wilhelma II
Dworzec kolejowy Bydgoszcz Główna w 1861 po oddaniu do użytku Kolei Warszawsko-Bydgoskiej
Wzniesiony w 1858 r. nowy budynek miejskiej szkoły realnej przy ul. Grodzkiej
Czerwony Spichlerz na Wyspie Młyńskiej zbud. w 1859 roku
Młyny Kentzera zbud. w 1862 roku (ob. hotel Słoneczny Młyn)
Budynek Banku Królewskiego w Berlinie zbud. w 1864 przy ul. Jagiellońskiej (od 1945 NBP)
Most Zwycięstwa (Królowej Jadwigi) nad Brdą w formie ceglanej, łukowej (1865-1912)
Prowincjalny Zakład dla Dzieci Niewidomych przy ul. Krasińskiego - najstarsza tego typu placówka na ziemiach polskich
Koszary tzw. Londynek wybudowane w latach 70. XIX w. przy ul. Pomorskiej
Budynek Gimnazjum Królewskiego przy placu Wolności według projektu Heinricha Kocha
Budynek miejskiej szkoły żeńskiej (1878) przy ul. Konarskiego według projektu Heinricha Grüdera
Śluza Brdyujście (1879) wzniesiona podczas budowy portu drzewnego
Synagoga w Bydgoszczy (1883), zniszczona w 1940
Budynek miejskiej wyższej szkoły żeńskiej (1884) przy ul. Konarskiego według projektu Wilhelma Lincke
Dom dla samotnych kobiet (1884) przy ul. Szubińskiej (ob. Wojskowa Komenda Uzupełnień)
Poczta Główna w Bydgoszczy zbud. w 1885 r., rozbudowana w 1899 roku
Budynek Dyrekcji Kolei w Bydgoszczy (1888), zarządzającej i budującej sieć kolejową od Berlina po Kłajpedę (1851-1895)
Ulica Augusta Cieszkowskiego w Bydgoszczy zabudowana kamienicami w latach 1894-1904
Kamienica Józefa Święcickiego w Bydgoszczy przy ul. Gdańskiej 63 zbud. w 1896
Hotel Pod Orłem w Bydgoszczy funkcjonujący jako zajazd od początku XIX wieku, budynek z 1896 roku
Budynek Teatru Miejskiego (1896) autorstwa arch. Heinricha Seelinga, zburzony w 1945
Szpital Dziecięcy (1898) przy ul. św. Floriana
Willa Heinricha Dietza w Bydgoszczy (1897) przy ul. Gdańskiej 48
Anons koncertu orkiestry „La Scali” pod dyrekcją Pietro Mascagniego w Teatrze Miejskim – 5 listopada 1899 „Bromberger Zeitung”

XX wiek[edytuj | edytuj kod]

Nowe kościoły z pocz. XX w.: św. Józefa (1906), Najświętszego Serca Jezusa (1913), Trójcy Świętej (1913), Miłosierdzia Bożego (1905)
Szkoła ludowa przy ul. Kordeckiego (1902)
Fontanna Potop (1904), po rekonstrukcji w 2014
Sanatorium przeciwgruźlicze w Smukale (1904)
Spław drewna i żegluga holownicza na Brdzie (1905)
Łuczniczka na placu Teatralnym (1910)
Dom Sierot przy ul. Chodkiewicza (1914)

Dwudziestolecie międzywojenne[edytuj | edytuj kod]

Tor regatowy w Bydgoszczy, na którym odbywały się regaty: wszechpolskie (corocznie), międzynarodowe (1927,28,36,37,38) oraz Mistrzostwa Europy w wioślarstwie (1929)
Fabryka „Kabel Polski” przy ul. Fordońskiej (1920)
Berlinki, holowniki i tratwy w Starym Porcie w Bydgoszczy
Siedziba Izby Przemysłowo-Handlowej (1875-1933) i Giełdy Zbożowo-Towarowej (1933-1939)
Willa przy al. Ossolińskich (1928)
Łaźnia miejska na Szwederowie (1928)
Kościół św. Mikołaja w Bydgoszczy rozbudowany według projektu Stefana Cybichowskiego (1926-1929)
Elektrownia na Jachcicach (1929)
Samolot Junkers F 13 obsługujący pasażerskie loty z Bydgoszczy w latach 1929-1933
Willa przy al. Ossolińskich (1929)
Kamienica przy ul. Długiej 5 (1930)
Willa przy ul. Wyspiańskiego (1930)
Polska armata 75mm wz.1897 artylerii lekkiej w czasie defilady w Bydgoszczy (1931)
Willa przy ul. Asnyka (1931)
Dom przy al. Ossolińskich (1933)
Góra Szybowników, gdzie w latach 1933-1963 funkcjonowała Szkoła Szybowcowa
Szpital Miejski (1928-1938)
Kamienica przy ul. Gdańskiej 66-68, gdzie mieściła się Scena Niemiecka (Deutsche Bühne)
Szkoła im. Albrechta Dürera (1938) wzniesiona przez mniejszość niemiecką

Ludzie okresu międzywojennego w Bydgoszczy(w nawiasach okres zamieszkania w Bydgoszczy)

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Łapanka na ul. Parkowej 8 września 1939
Aresztowany mieszkaniec Bydgoszczy na ul. Farnej
Żołnierze Wehrmachtu pokazują zagranicznym dziennikarzom ciała, wskazane jako ofiary polskiego pogromu w Bydgoszczy – fotografia propagandowa
Rozpoznawanie uczestników krwawej niedzieli przez volksdeutschów w koszarach 15 PAL
Aresztowani Polacy. Znak krzyża na odzieży oznacza, iż jako osoby wskazane przez volksdeutschów, zostali skazani na śmierć
Inspekcja jednostki bydgoskiego Volksdeutscher Selbstschutzu; od lewej: dowódca Josef Meier, nadburmistrz Werner Kampe oraz Ludolf-Hermann von Alvensleben
Dowódcy inspektoratów Selbstschutzu: SS-Standartenführer Ludolf Jacob von Alvensleben, SS-Obersturmbannführer Erich Spaarmann, SS-Obersturmbannführer Hans Kölzow i SS-Sturmbannführer Christian Schnug
Polscy nauczyciele w drodze na egzekucję w „Dolinie Śmierci”
Synagoga w Bydgoszczy z napisem: „To miasto jest wolne od Żydów”
Mapa Okręgu Gdańsk-Prusy Zachodnie z rejencjami (bydgoska, gdańska, kwidzyńska) i powiatami
Rampa kolejowa na terenie DAG Fabrik Bromberg
Budynek dla kadry kierowniczej DAG Fabrik Bromberg w Łęgnowie

Okres od 1945 roku[edytuj | edytuj kod]

Status administracyjny Bydgoszczy[edytuj | edytuj kod]

Przynależność polityczno-administracyjna miasta Bydgoszczy
Okres Państwo Zwierzchność Jednostka administracyjna Status miasta
1038 – 1238 Coat of Arms of the Polish Crown.svg Monarchia wczesnopiastowska Gród bydgoski
1238-1314 Coat of Arms of the Polish Crown.svg Polska w okresie rozbicia dzielnicowego księstwo kujawskie Gród bydgoski
1314-1320 Coat of Arms of the Polish Crown.svg Polska w okresie rozbicia dzielnicowego księstwo bydgosko-wyszogrodzkie Gród bydgoski
1346-1569 Alex K Kingdom of Poland-flag.svg Zjednoczone Królestwo Polskie województwo inowrocławskie, powiat bydgoski miasto królewskie Bydgoszcz
1569-1772 Chorągiew królewska króla Zygmunta III Wazy.svg Rzeczpospolita Obojga Narodów województwo inowrocławskie, powiat bydgoski miasto królewskie Bydgoszcz
1772-1807 Flag of Prussia (1892-1918).svg Królestwo Prus Obwód Nadnotecki, landratura bydgoska miasto Bromberg
1807-1815 Grand Coat of Arms of Duchy of Warsaw.svg Księstwo Warszawskie Cesarstwo Francuskie Departament bydgoski, powiat bydgoski miasto Bydgoszcz
1815-1848 Flag of Prussia (1892-1918).svg Królestwo Prus Wielkie Księstwo Poznańskie, rejencja bydgoska, powiat Bromberg miasto Bromberg
1848-1871 Flag of Prussia (1892-1918).svg Królestwo Prus Prowincja Poznańska, rejencja bydgoska, powiat Bromberg miasto Bromberg
1871-1887 Flag of Prussia (1892-1918).svg Królestwo Prus Cesarstwo Niemieckie Prowincja Poznańska, rejencja bydgoska, powiat Bromberg miasto Bromberg
1887-1919 Flag of Prussia (1892-1918).svg Królestwo Prus Cesarstwo Niemieckie Prowincja Poznańska, rejencja bydgoska, powiat Bromberg Bromberg (powiat grodzki)
1919-1938 Polska II Rzeczpospolita województwo poznańskie, powiat bydgoski Bydgoszcz (powiat grodzki)
1938–1939 Polska II Rzeczpospolita województwo pomorskie, powiat bydgoski Bydgoszcz (powiat grodzki)
1939–1945 III Rzesza III Rzesza Gdańsk-Prusy Zachodnie, rejencja bydgoska, powiat Bromberg Bromberg (powiat grodzki)
1945-1952 Polska Rzeczpospolita Polska województwo pomorskie, powiat bydgoski Bydgoszcz (powiat grodzki)
1950-1975 Polska Polska Rzeczpospolita Ludowa województwo bydgoskie, powiat bydgoski Bydgoszcz (powiat grodzki)
1975-1989 Polska Polska Rzeczpospolita Ludowa województwo bydgoskie Bydgoszcz (gmina miejska)
1989-1999 Polska III Rzeczpospolita województwo bydgoskie Bydgoszcz (gmina miejska)
od 1999 Polska III Rzeczpospolita województwo kujawsko-pomorskie, powiat bydgoski Bydgoszcz (miasto na prawach powiatu)


Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. żoną Andrzeja Kościeleckiego, starosty bydgoskiego była Katarzyna Telniczanka, kochanka królewicza, późniejszego Zygmunta Starego, Jan Matejko namalował Andrzeja Kościeleckiego w obrazie przedstawiającym pożar żupy solnej
  2. Osady należące do starostwa (i wójtostwa) bydgoskiego znajdowały się na terenie obecnych gmin: Bydgoszcz (Działy, Czyżkówko, Okole, Opławiec, Bielice, Glinki, Grodztwo, Bielawy, Kapuściska Wielkie i Małe, Bartodzieje Wielkie i Małe, Siernieczek, Fordon, Fordonek, Łęgnowo, Czersko, Ujście, Mudziały, Smuga), Białe Błota (Chwałabogu, Nowa Erekcja, Łochowo, Łochowice, Zielonka, Prądki, Przyłęki, Stryszek), Nowa Wieś Wielka (Brzoza, Dobromierz, Nowa Wieś Wielka, Nowa Wioska, Dąbrowa Wielka, Dąbrowa Mała, Dębinka, Leszyce, Łażyn) oraz Solec Kujawski (Otorowo, Makowiska, Chrośna). Dodatkowo na terenie obecnej Bydgoszczy oraz gminy Białe Błota znajdowały się osady i folwarki należące do miasta Bydgoszczy: Białe Błota (Biały Smug), Biedaszkowo, Bocianowo, Ciele (Trzemeszynko), Czajcze Błota, Miedzyń, Okole, Szwederowo, Rupienica, Wilczak Wielki i Mały, Goryczkowo oraz Wilcze Gardło
  3. na narożniku ul. Długiej i Podwale

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Wilke Gerard, Potemski Czesław: Źródła archeologiczne do studiów nad osadnictwem wczesnośredniowiecznym z terenu Bydgoszczy i powiatu bydgoskiego: Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Prace Komisji Historii t.VII.: Bydgoszcz: 1970
  2. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj ak al am an ao ap aq ar as at au av aw ax ay az ba bb bc bd be bf bg bh bi bj bk bl bm bn bo bp bq br bs bt bu bv bw bx by bz ca cb cc cd ce cf cg ch ci cj ck cl cm cn co cp cq cr cs ct cu cv cw cx cy cz da db dc dd de df dg dh di dj dk dl dm dn do dp dq dr ds dt du dv dw dx dy dz ea eb ec ed ee ef eg eh ei ej ek el em en eo ep eq er es et eu ev ew ex ey ez fa fb fc fd fe ff fg fh fi fj fk fl fm fn fo fp fq fr fs ft fu fv fw fx fy fz ga gb gc gd ge gf gg gh gi gj gk gl gm gn go gp gq gr gs gt gu gv gw gx gy gz ha hb hc hd he hf hg hh hi hj hk hl hm hn ho hp hq hr hs ht hu hv hw hx hy hz ia ib ic id ie if ig ih ii ij ik il im in io ip iq ir is it iu iv iw ix iy iz ja jb jc jd je jf jg jh ji jj jk jl jm jn jo jp jq jr js jt ju jv jw jx jy jz ka kb kc kd Dzieje Bydgoszczy. Calendarium. Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Prace popularnonaukowe. Nr 3. Bydgoszcz 1968
  3. Encyklopedia Bydgoszczy. t.1. praca zbiorowa pod red. Włodzimierza Jastrzębskiego. Dział Archeologia. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 2011. ​ISBN 978-83-926423-3-6​, str. 15
  4. Encyklopedia Bydgoszczy. t.1. praca zbiorowa pod red. Włodzimierza Jastrzębskiego. Dział Archeologia. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 2011. ​ISBN 978-83-926423-3-6​, str. 32
  5. Encyklopedia Bydgoszczy. t.1. praca zbiorowa pod red. Włodzimierza Jastrzębskiego. Dział Archeologia. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 2011. ​ISBN 978-83-926423-3-6​, str. 30-31
  6. Encyklopedia Bydgoszczy. t.1. praca zbiorowa pod red. Włodzimierza Jastrzębskiego. Dział Archeologia. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 2011. ​ISBN 978-83-926423-3-6​, str. 18-20
  7. Pastuszewski Stefan. Jan Paweł II w Bydgoszczy. Instytut Wydawniczy Świadectwo, Bydgoszcz 1999
  8. Umiński Janusz: Wyszogród na szlaku św. Wojciecha [w:] Ziemia Gdańska Rocznik Krajoznawczy PTTK t.III, 2004
  9. Rauhut Lechosław, Rauhut Jadwiga, Potemski Czesław. Sprawozdanie z badań wykopaliskowych w Fordonie na grodzisku „Wyszogród” pow. Bydgoszcz w roku 1958 [w:] Wiadomości Archeologiczne. Tom XXVI/3-4, 1959-1960
  10. Chudziak Wojciech. Opinia dotycząca reliktów wału wczesnośredniowiecznego w Bydgoszczy, przy ul. Grodzkiej oraz określenia ich stanu zachowania, proponowanych metod konserwacji i ekspozycji. Instytut Archeologii UMK. Toruń 29.09.2007
  11. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah Biegański Zdzisław red: Dzieje Fordonu i okolic: Bydgoszcz: Kujawsko-Pomorskie Towarzystwo Kulturalne, 1997
  12. Gąsiorowski Bogdan. Bolesław Krzywousty w Bydgoszczy [w:] Kalendarz Bydgoski 1996
  13. pełny tekst kroniki Galla Anonima można znaleźć pod adresem: http://www.lektury.one.pl/Kronika-Polska/
  14. Śliwiński Błażej: Pogranicze kujawsko-pomorskie w XII-XIII wieku. Z dziejów Bydgoskiego i Wyszogrodzkiego w latach 1113-1296, Warszawa-Poznań, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1989
  15. Rogalski B., Nie rozwiązana zagadka architektury średniowiecznego kościoła św. Idziego w Bydgoszczy [w:] Kronika Bydgoska XX, Bydgoszcz 1999
  16. Łbik L., Narodziny bydgoskiej parafii, średniowieczne świątynie, parafialny laikat, dekanat [w:] Kronika Bydgoska, tom specjalny, Bydgoszcz 1999
  17. Karczewska Joanna. Urzędnicy książąt kujawskich Leszka, Przemysława i Kazimierza Ziemysławowiców, część I i II, „Ziemia Kujawska”, tom XII 1997, tom XIII 1998
  18. Zyglewski Zbigniew. Późnośredniowieczne urzędy i urzędnicy w powiecie bydgoskim. Urzędnicy ziemscy – starostowie, burgrabiowie, „Prace Komisji Historii Bydgoskiego Towarzystwa Naukowego”, tom 16, Bydgoszcz jako ośrodek administracyjny na przestrzeni wieków. Zbiór studiów, pod red. Zdzisława Biegańskiego, Włodzimierza Jastrzębskiego, 1998
  19. Błażejewski Stanisław, Kutta Janusz, Romaniuk Marek: Bydgoski Słownik Biograficzny. Tom I. Bydgoszcz 1994, str. 64, 68
  20. Z dziejów Kościoła katolickiego w Bydgoszczy, w: Bydgoszcz. 650 lat praw miejskich, pod red. M. Grzegorza i Z. Biegańskiego, Bydgoszcz 1996
  21. a b c d e f g h i Łbik Lech. Staropolskie dzieje bydgoskiej fary (XIV–XVIII wiek). [w:] Kronika Bydgoska XXIV (2002). Bydgoszcz 2003
  22. Zyglewski Zbigniew. Późnośredniowieczne urzędy i urzędnicy w powiecie bydgoskim. Urzędnicy ziemscy – starostowie, burgrabiowie [w.] Prace Komisji Historii Bydgoskiego Towarzystwa Naukowego. T.16. Bydgoszcz jako ośrodek administracyjny na przestrzeni wieków. Zbiór studiów pod red. Zdzisława Biegańskiego i Włodzimierza Jastrzębskiego. Bydgoszcz 1998
  23. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af Derenda Jerzy. Piękna stara Bydgoszcz – tom I z serii Bydgoszcz miasto na Kujawach. Praca zbiorowa. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 2006, rozdział „Królewskie miasto”
  24. Mincer Franciszek. Bydgoszcz w polityce Kazimierza Wielkiego [w:] Kalendarz Bydgoski 1996
  25. a b c d e f g h i j Drygałowa Waleria: Bydgoskie Calendarium Historyczne [w:] Kalendarz Bydgoski 1968
  26. Romaniuk Marek: Kalendarium historyczne 2010 roku (1250-1960) [w:] Kalendarz Bydgoski 2010
  27. a b c d Calendarium Bydgoskie [w:] Kalendarz Bydgoski 1971
  28. Mincer Franciszek. Bydgoszcz pod rządami Ludwika Węgierskiego i Władysława Opolczyka [w:] Kalendarz Bydgoski 1998
  29. a b c d e f g Alabrudzińska Elżbieta: Z dziejów karmelitów bydgoskich. [w:] Kronika Bydgoska X (1986-1988). Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 1990
  30. a b c Łbik Lech: Dziedziczne wójtostwo – ważny epizod z dziejów średniowiecznej Bydgoszczy. [w:] Kronika Bydgoska XVIII 1996. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy 1997
  31. Bartowski Krzysztof. Mury obronne miasta Bydgoszczy. Kronika Bydgoska XIV (1992). Bydgoszcz 1993
  32. a b c d Marian Biskup, Wojny Polski z Zakonem Krzyżackim 1308-1521, Gdańsk 1993
  33. Zyglewski Zbigniew: Wyszogrodzki kościół i grodzisko w XIV-XVIII wieku: Promotio Historica. Zbiór prac adiunktów Instytutu Historii Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Bydgoszczy pod red. Z. Biegańskiego: 1998
  34. Grochowski Robert. Zamek bydgoski. [w.] Kronika Bydgoska XXVII (2005). Bydgoszcz 2006
  35. Sobecki Włodzimierz: Piwo bydgoskie - impresje historyczne [w:] Kalendarz Bydgoski 2009
  36. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac Kościół katolicki w Bydgoszczy. Kalendarium. Praca zbiorowa. Autorzy: Borodij Eugeniusz, Chamot Marek, Kabaciński Ryszard, Kutta Janusz, Pastuszewski Stefan
  37. a b c Łbik Lech: Narodziny bydgoskiej parafii, średniowieczne świątynie, parafialny laikat, dekanat. [w.] Kronika Bydgoska – tom specjalny wydany z okazji wizyty papieża Jana Pawła II w Bydgoszczy. Bydgoszcz 1999
  38. a b c d e f g h i j k l m n o p q Klasztory bernardyńskie w Polsce w jej granicach historycznych. Praca zbiorowa pod red. Ks. Hieronima Eug. Wyczawskiego OFM. Wydawnictwo Bernardynów „Calvarianum”. Kalwaria Zebrzydowska 1985
  39. a b c d e f g h Guldon Zenon: Rozwój uprawnień handlowych Bydgoszczy w XVI-XVII w. Prace Komisji Historii, t. III: Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Prace Wydziału Nauk Humanistycznych. Seria C: 1966
  40. a b c d e f g Guldon Zenon, Kabaciński Ryszard: Szkice z dziejów dawnej Bydgoszczy (XVI-XVIII wiek). Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Bydgoszcz 1975
  41. Kantak Kamil. Kronika bernardynów bydgoskich [w:] Roczniki Towarzystwa Przyjaciół Nauk Poznańskiego. t. XXXIII. Poznań 1907
  42. a b Guldon Zenon. Organizacja bractw szyprów, sterników i mierników zbożowych w Polsce północnej w XVI-XVII wieku, [w:] Zapiski historyczne TNT XLI Rok 1976, z. 3.
  43. Mincer Franciszek. Biblioteka bernardynów bydgoskich i jej ofiarodawcy. Kronika Bydgoska XI (1989). Bydgoszcz 1991
  44. a b c d e f g h i j k l m n o p Boguszyński Mieczysław: Od warsztatu balwierskiego do szpitala klinicznego. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 2008. ​ISBN 978-83-926423-0-5
  45. a b c d e f g Janiszewska-Mincer Barbara: Bractwo Kurkowe w Bydgoszczy. [w:] Kronika Bydgoska X (1986-1988). Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy 1989
  46. król Jan Olbracht kilkanaście dni później zmarł
  47. a b Janiszewska-Mincer Barbara. Z życia codziennego rzemieślników bydgoskich w XVI i XVII w, [w:] Kronika Bydgoska XII (1990). Bydgoszcz 1991
  48. Alfons Licznerski: O starym ratuszu bydgoskim [w:] Kalendarz Bydgoski 1971
  49. a b c d e f g Jolanta Łoś, Józef Łoś: Szesnastowieczny ratusz bydgoski w świetle badań archeologicznych [w:] Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu. Z.3. Bydgoszcz 1998
  50. Łbik Lech. Bydgoszcz staropolska (1346-1772) [w:] Kalendarz Bydgoski 2000
  51. a b c d Mincer Franciszek: Dzieje Bydgoszczy do 1806 roku. Zielona Góra 1992. ​ISBN 83-85693-10-6
  52. a b Pastuszewski Stefan: Zarys dziejów bydgoskiej gospodarki komunalnej. [w] Bydgoska Gospodarka Komunalna. Praca zbiorowa. Bydgoszcz 1996. ​ISBN 83-85860-37-1
  53. a b c d e f g h i j Grochowski Robert. Bramy, wały i fortyfikacje bastionowe dawnej Bydgoszczy. Kronika Bydgoska XXIII (2001). Bydgoszcz 2002
  54. Grochowski Robert. Mur obronny miasta Bydgoszczy – przyczynek archeologa. Kronika Bydgoska XXIV (2002). Bydgoszcz 2003
  55. Teresa Michałowska, Literatura polskiego średniowiecza, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, s. 769-770, ISBN 978-83-01-16675-5, OCLC 802890184.
  56. a b Życie gospodarcze Bydgoszczy w latach 1466-1772, [w:] Biskup Marian red.: Historia Bydgoszczy. Tom I do roku 1920. Warszawa-Poznań: Bydgoskie Towarzystwo Naukowe, 1991
  57. a b c d e Pastuszewski Stefan. Karta czesko-braterska i kalwińska w dziejach Bydgoszczy [w:] Kalendarz Bydgoski 1986
  58. Sobecki Włodzimierz: Piwo bydgoskie – impresje historyczne, [w:] Kalendarz Bydgoski 2009
  59. a b c d e Kabaciński Ryszard: Udział Bydgoszczy w spławie wiślanym i pośrednictwie w handlu lądowym z Gdańskiem w latach 1588-1595 i 1660-1670: Prace Komisji Historii, t. XI.: Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Prace Wydziału Nauk Humanistycznych. Seria C: 1975
  60. Gierszewski Stanisław: Wisła w dziejach Polski: Gdańsk: Wydawnictwo Morskie: 1982, s. 74
  61. Biskup Marian red.: Historia Bydgoszczy. tom I do roku 1920. PWN Warszawa-Poznań 1991. ​ISBN 83-01-06667-9​, s. 185.
  62. a b c d e f g h i j k l m n o p q r Bartoszyńska-Potemska Albina: Dzieje i architektura kościoła i klasztoru Klarysek w Bydgoszczy [w:] Prace komisji sztuki t. I: Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Prace Wydziału Nauk Humanistycznych. Seria D: 1965
  63. Franciszek Mincer. Stanisław Cikowski – założyciel mennicy bydgoskiej. [w:] Kalendarz Bydgoski 1974
  64. a b Barbara Janiszewska-Mincer, Solec Kujawski – dzieje miasta i okolic do 1806 roku, Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2001, ISBN 83-7174-748-9, OCLC 830299439.
  65. a b c d e f g h i j k l Witold Garbaczewski: Mennica bydgoska – kalendarium. [w:] Kronika Bydgoska XXVII
  66. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y Biskup Marian red.: Historia Bydgoszczy. Tom I do roku 1920. Warszawa-Poznań: Bydgoskie Towarzystwo Naukowe, 1991
  67. a b c d e f g Żmidziński Franciszek: Przemiany w gospodarce wiejskiej starostwa bydgoskiego w latach 1661-1772. [w:] Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Prace Wydziału Nauk Humanistycznych. Seria C. Nr 13. Prace Komisji Historii IX. Warszawa-Poznań 1973
  68. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s Pawlak Marian: Kolegium Jezuickie w Bydgoszczy (1619-1780). [w.] Kronika Bydgoska XXX 2008. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 2009. ISSN 0454-5451
  69. a b c d e f g h i Romaniuk Marek: Kalendarium historyczne 2009 roku (1239-1939) [w:] Kalendarz Bydgoski 2009
  70. Garbaczewski Witold: Monety bite w mennicy bydgoskiej – ikonografia i miejsce w sztuce polskiej doby manieryzmu i baroku. [w:] Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu – zeszyt 5. Bydgoszcz 2000
  71. a b c d Kalendarium [w:] Kalendarz Bydgoski 1993
  72. a b c Romaniuk Marek: Kalendarium historyczne 2011 roku (1331-1961) [w:] Kalendarz Bydgoski 2011
  73. Zyglewski Zbigniew. Dwa najstarsze plany Bydgoszczy z 1657 r. Kronika Bydgoska XVI (1994). Bydgoszcz 1995
  74. Guldon Zenon: Zaludnienie Bydgoszczy w XVI-XVIII wieku. Prace Komisji Historii t. II: Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Prace Wydziału Nauk Humanistycznych. Seria C: 1964
  75. a b Kabaciński Ryszard. Siersko – nieznane miasto koło Bydgoszczy (XVII-XVIII w.) Kronika Bydgoska X (1986-88). Bydgoszcz 1990
  76. a b c Romaniuk Marek: Kalendarium historyczne 2012 roku (1332-1962) [w:] Kalendarz Bydgoski 2012
  77. a b Błażejewski Stanisław, Kutta Janusz, Romaniuk Marek: Bydgoski Słownik Biograficzny. Tom V. Bydgoszcz 1998. ​ISBN 83-85327-42-7​ str. 33-35
  78. Kabaciński Ryszard, Rejestry ekonomiczne miasta Bydgoszczy z lat 1742 – 1761 – 1765, [w:] Źródła do dziejów Bydgoszczy nr 6. Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Bydgoszcz 1970
  79. a b Mincer Franciszek: Bydgoskie Calendarium Kulturalne (1346-1772) [w:] Kalendarz Bydgoski 1972
  80. a b Winter Piotr: Dawne bydgoskie budynki pocztowe i z pocztą związane. [w:] Materiały do Dziejów Kultury i Sztuki Bydgoszczy i Regionu. zeszyt 2. Pracownia Dokumentacji i Popularyzacji Zabytków Wojewódzkiego Ośrodka Kultury w Bydgoszczy. 1997
  81. Guldon Zenon, Guldon Romana. Udział miast kujawskich dobrzyńskich w handlu wiślanym w połowie XVIII wieku, [w:] Zapiski Kujawsko-Dobrzyńskie. tom 6: Historia: 1987
  82. Kabaciński Ryszard. Rezydencje uczestników sesji Trybunału Koronnego w Bydgoszczy w 1766 r. Kronika Bydgoska XVII (1995). Bydgoszcz 1996
  83. a b c d Mincer Franciszek: Calendarium Bydgoskie (1772-1806) [w:] Kalendarz Bydgoski 1972
  84. Woźniak-Hlebionek Agnieszka. Kanał Bydgoski, Brda i Noteć w pruskich planach inwestycyjnych w latach 1773-1915. [w.] Kronika Bydgoska XXIII (2001). Bydgoszcz 2002
  85. a b c d e f g Derenda Jerzy. Piękna stara Bydgoszcz – tom I z serii Bydgoszcz miasto na Kujawach. Praca zbiorowa. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 2006
  86. a b c d e Długosz Jerzy: Po raz pierwszy w Bydgoszczy [w:] Kalendarz Bydgoski 2003
  87. Mincer Franciszek. Miasta ziem nadnoteckich (ze szczególnym uwzględnieniem Bydgoszczy) w latach 1772-1815. Problematyka periodyzacyjna, historiograficzna i źródłoznawcza [w.] Biegański Zdzisław, Grzegorz M. red.: Bydgoszcz – 650 lat praw miejskich. Praca zbiorowa. Bydgoszcz 1996
  88. Waniek Zofia: Materiały do organizacji i działalności Królewskiego Sądu Nadwornego w Bydgoszczy w latach 1781-1807: Prace Komisji Historii t.XIX.: Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Prace Wydziału Nauk Humanistycznych. Seria C: 1973
  89. a b c d e f g h i j k l m n o p Jastrzębska-Puzowska, Iwona: Od miasteczka do metropolii. Rozwój architektoniczny i urbanistyczny Bydgoszczy w latach 1850-1920. Wydawnictwo MADO. Toruń 2005. ​ISBN 83-89886-38-3​, ​ISBN 978-83-89886-38-5
  90. a b Mincer Franciszek: Calendarium historyczne (luty-lipiec 1807) [w:] Kalendarz Bydgoski 1976
  91. a b Kalendarium historyczne [w:] Kalendarz Bydgoski 1993
  92. a b c d e f g h Derkowska-Kostkowska Bogna: Dawne kompleksy restauracyjno-rozrywkowo-teatralne w Bydgoszczy. [w:] Materiały po konferencji: Siedziby teatrów, teatrzyków, oper, filharmonii – historia i architektura. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 2008. ​ISBN 978-83-926423-4-3
  93. Grzybowski Przemysław: Cmentarz Starofarny i jego rola w świetle historii pozostałych cmentarzy bydgoskich. [w:] Kronika Bydgoska XIII 1991. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 1993
  94. a b c d e f g h Województwo bydgoskie. Krajobraz, dzieje, kultura, gospodarka. Kujawsko-Pomorskie Towarzystwo Kulturalne w Bydgoszczy. Państwowe Wydawnictwa Naukowe 1973
  95. a b c d e f g h i j k Kaliński Arkadiusz: Zarys historii garnizonu pruskiego w Bydgoszczy, [w:] Kronika Bydgoska XXXI
  96. a b c d Barbara Janiszewska-Mincer: Bydgoszcz jako stolica regencji w latach 1815-1920 [w.] Zdzisław Biegański, Włodzimierz Jastrzębski (red.): Bydgoszcz jako ośrodek administracyjny na przestrzeni wieków, zbiór studiów. Bydgoszcz 1998
  97. Rasmus Hugo: Najstarsze gimnazjum miejskie w Bydgoszczy. [w:] Kronika Bydgoska XIV (1992). Bydgoszcz 1993
  98. Bogucki Andrzej: Bydgoscy turnerzy. [w:] Kalendarz Bydgoski 1997
  99. a b c Romaniuk Marek: Burmistrzowie miasta Bydgoszczy 1815-1919. [w:] Kronika Bydgoska XI 1989. Bydgoszcz 1991
  100. a b c d e f g Biskup Marian red.: Historia Bydgoszczy. Tom I do roku 1920. Warszawa-Poznań: Bydgoskie Towarzystwo Naukowe, 1991, str. 464-504
  101. Gogol-Drożniakiewicz Barbara: Działalność muzyczna bydgoskiej Sceny Niemieckiej w okresie II Rzeczpospolitej. [w:] Muzyka w instytucjach i stowarzyszeniach na Pomorzu i Kujawach. Akademia Muzyczna im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy. Z badań nad muzyką i życiem muzycznym Pomorza i Kujaw (8). Bydgoszcz 2004
  102. Romaniuk Marek: Honorowi Obywatele Bydgoszczy (1815–1919). [w.] Kronika Bydgoska XX 1998. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. 1999
  103. a b c d e f g h i j Woźniak Zbigniew, Bydgoskie cmentarze. [w:] Stefan Pastuszewski, Bydgoska Gospodarka Komunalna, Bydgoszcz: „Świadectwo”, 1996, ISBN 83-85860-37-1, OCLC 40611348.
  104. a b Romeyko-Baciarelli Krystyna: Pocztowa historia. [w:] Kalendarz Bydgoski 2006
  105. a b c d e Wojciak Jerzy: Bydgoszcz wobec polskich powstań narodowych w XIX wieku [w:] Bydgoszcz 650 lat praw miejskich – zbiór artykułów pod red. Maksymiliana Grzegorza i Zdzisłąwa Biegańskiego. Bydgoszcz 1966. ​ISBN 83-7096-175-4
  106. Marek Badtke: Zielone miasto Bydgoszcz. Wydawnictwa Regionalne „Eko-Bad”. ​ISBN 978-83-923761-0-1
  107. a b c d e f g h i j k l m n o p Kuczma Rajmund. Zieleń w dawnej Bydgoszczy. Instytut Wydawniczy „Świadectwo”. Bydgoszcz 1995
  108. Janiszewska-Mincer Barbara: Bydgoszcz jako stolica regencji w latach 1815-1914. [w.] Bydgoszcz jako ośrodek administracyjny na przestrzeni wieków. Zbiór studiów pod red. Zdzisława Biegańskiego i Włodzimierza Jastrzębskiego. Prace Komisji Historii BTN t. XVI: Bydgoszcz 1998
  109. a b Ważniejsze daty z życia Bydgoszczy [w:] Kalendarz Bydgoski 1987
  110. Barbara Janiszewska-Mincer. Bydgoskie siedziby Melpomeny i Talii. [w.] Kalendarz Bydgoski 1986
  111. a b c d e f g h i j k l m n o p q Parucka Krystyna. Zabytki Bydgoszczy – minikatalog. „Tifen” Krystyna Parucka. Bydgoszcz 2008
  112. a b c Boguszyński Mieczysław: Od warsztatu balwierskiego do szpitala klinicznego. Z kart historii bydgoskiego lecznictwa. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 2008
  113. Bydgoskie drobiazgi [w:] Kalendarz Bydgoski 2000
  114. a b c d e f g h i j k l Woźniak-Hlebionek Agnieszka. Kanał Bydgoski, Brda i Noteć w pruskich planach inwestycyjnych w latach 1773-1915. [w.] Kronika Bydgoska XXIII (2001). Bydgoszcz 2002
  115. a b c d e f g h i j k Monografia mostów województwa kujawsko-pomorskiego. Brda i Kanał Bydgoski. Tom II z serii: Mosty z biegiem rzek pod red. Krzysztofa Dudka. Bydgoszcz – Grudziądz 2012. Wydawca: Związek Mostowców Rzeczypospolitej Polskiej Oddział Pomorsko-Kujawski. ​ISBN 978-83-934160-2-8
  116. Gliwiński Eugeniusz: Były takie tablice [w:] Kalendarz Bydgoski 2008
  117. Zimna-Kawecka Karolina: Działalność konserwatorska na terenie Bydgoszczy w latach 1920-1939 [w:] Kronika Bydgoska XXVIII
  118. a b c d e f g Nowikiewicz Elżbieta: Bydgoskie niemieckojęzyczne pisma periodyczne w latach 1815-1900 [w:] Kronika Bydgoska XVIII
  119. Agnieszka Wysocka: Ul. Garbary 2 – dawna willa Buchholza. W: Bydgoszcz w stronę Okola. Bydgoszcz: Urząd Miasta Bydgoszczy – Rada Osiedla Okole, 2004. ​ISBN 83-921725-0-7
  120. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj ak al am an ao ap aq ar as at au av aw ax ay az Biskup Marian red.: Historia Bydgoszczy. Tom I do roku 1920. Warszawa-Poznań: Bydgoskie Towarzystwo Naukowe, 1991, str. 505-599
  121. a b Encyklopedia Bydgoszczy, t. 1. praca zbiorowa pod red. Włodzimierza Jastrzębskiego. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 2011. ​ISBN 978-83-926423-3-6​, s. 229-230
  122. a b c d e f Mierzyński Jan: 125 rocznica powstania dyrekcji kolejowej w Bydgoszczy. [w.] Kronika Bydgoska V (1971-73). Bydgoszcz 1980
  123. a b c d e Winid Walenty: Kanał Bydgoski: Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Popierania Nauki, 1928
  124. a b c Encyklopedia Bydgoszczy. tom 1. rozdział 8 - Rzemiosło. Bydgoszcz 2011. ​ISBN 978-83-926423-3-6
  125. a b c d e f g h i j k l m n Czajkowski Edmund: 134 bydgoskiego węzła kolejowego, [w:] Kalendarz Bydgoski 1985
  126. a b c d e f g h i j Licznerski Alfons: Rozwój terytorialny Bydgoszczy. [w:] Kronika Bydgoska II
  127. Janina-Janikowska Danuta Beata: Rola bydgoskiego szpitala wojskowego w systemie wojskowych zakładów leczniczych Okręgu Generalnego „Pomorze” i Okręgu Korpusu VIII. [w.] Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu. Zeszyt 8. Bydgoszcz 2003
  128. Umiński Janusz: Korekta w pejzażu (II) [w:] Kalendarz Bydgoski 2011
  129. Henryk Wilk Historia fordońskiego więzienia
  130. a b Romaniuk Marek: Kalendarium historyczne 2008 roku (1238-1938) [w:] Kalendarz Bydgoski 2008
  131. Romaniuk Marek: Pomnik króla Fryderyka II Wielkiego w Bydgoszczy. [w.] Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu. Zeszyt 5. Pracownia Dokumentacji i Popularyzacji Zabytków Wojewódzkiego Ośrodka Kultury w Bydgoszczy. Bydgoszcz 2000
  132. a b c d e f g h i j k l Kościół katolicki w Bydgoszczy. Kalendarium. Praca zbiorowa. Autorzy: Borodij Eugeniusz, Chamot Marek, Kabaciński Ryszard, Kutta Janusz, Pastuszewski Stefan, 1998
  133. Szach Jerzy, Vogel Tadeusz. Bydgoskie świątynie [w.] Kalendarz Bydgoski 1983
  134. Bręczewska-Kulesza Maria, Wysocka Agnieszka: Historia i architektura gmachu NBP w Bydgoszczy [w:] Kalendarz Bydgoski 2007
  135. Iłowski Henryk. Geniusz loci bernardynów bydgoskich. [w:] Kalendarz Bydgoski 2001
  136. Janiszewska-Mincer Barbara: Bractwo Kurkowe w Bydgoszczy. Lata 1774-1939 cz. II. [w:] Kronika Bydgoska XI (1989). Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy 1990
  137. Umiński Janusz: Fabryka jakich niewiele [w:] Kalendarz Bydgoski 2014
  138. a b Podgóreczny Józef: Pierwsi drukarze i księgarze polscy w Bydgoszczy. [w:] Kalendarz Bydgoski 1975
  139. a b c Kulpiński Henryk: Jubileusze w 1989 roku [w:] Kalendarz Bydgoski 1989
  140. Derkowska-Kostkowska Bogna Wenecja Bydgoska – szkic do portretu. [w:] Kalendarz Bydgoski 1999
  141. Licznerski Alfons. Trudności budowy ul. Bernardyńskiej w latach 1855-1875. [w.] Kalendarz Bydgoski 1976
  142. Dorota Okońska: Szkoła brajlem pisana. W: Kalendarz Bydgoski. 2009
  143. Słojewska Ilona. Duch Londynka, [w:] Kalendarz Bydgoski 2009
  144. a b c d Pastuszewski Stefan: Z historii starań o uniwersytet w Bydgoszczy. [w.] Kronika Bydgoska XV (1993). Bydgoszcz 1994
  145. Encyklopedia Bydgoszczy, t. 1. praca zbiorowa pod red. Włodzimierza Jastrzębskiego. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 2011. ​ISBN 978-83-926423-3-6​, s. 58-59
  146. Janiszewska-Mincer Barbara: Pierwszy ośrodek dla Głuchoniemych w Bydgoszczy [w:] Kalendarz Bydgoski1996
  147. a b c d e f g h i j k l m n o Bogna Derkowska-Kostkowska: Miejscy radcy budowlani w Bydgoszczy w latach 1871-1912. [w:] Materiały do Dziejów Kultury i Sztuki Bydgoszczy i Regionu. zeszyt 12. Pracownia Dokumentacji i Popularyzacji Zabytków Wojewódzkiego Ośrodka Kultury w Bydgoszczy 2007. ISSN 1427-5465
  148. Kaczmarczyk Henryk. Parafia pw. Św. Apostołów Piotra i Pawła. [w.] Kalendarz Bydgoski 1997
  149. Książek Przemysław. Historia kościoła pw. św. Jana Apostoła i Ewangelisty w Fordonie [w:] Kalendarz Bydgoski 1998
  150. Derkowska-Kostkowska Bogna: Szkoła przy ul. Nowogrodzkiej 3. [w.] Bydgoszcz w stronę Okola. Urząd Miasta Bydgoszczy – Rada Osiedla Okole. Bydgoszcz 2004. ​ISBN 83-921725-0-7
  151. Czajkowski Edmund: Ślady pierwszych stoczni w Bydgoszczy [w.] Kalendarz Bydgoski 1990
  152. Ohlhoff Gerhard: Towarzystwo Historyczne dla Dystryktu Nadnoteckiego w Bydgoszczy. [w:] Kronika Bydgoska XVI 1994. ISSN 0454-5451
  153. a b Romaniuk Marek: Bydgoski „Pomnik Poległych”. [w.] Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu. Zeszyt 7. Pracownia Dokumentacji i Popularyzacji Zabytków Wojewódzkiego Ośrodka Kultury w Bydgoszczy. Bydgoszcz 2002
  154. Oświata, kultura i sztuka w latach 1850–1914. [w:] Historia Bydgoszczy. Tom I do roku 1920. red. Marian Biskup: Bydgoszcz: Państwowe Wydawnictwo Naukowe Warszawa-Poznań 1991. ​ISBN 83-01-06667-9​, s. 592–599
  155. a b c d e Barbara Gogol-Drożniakiewicz, Wielcy muzycy w Bydgoszczy (1880–1939), Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2004, ISBN 83-7441-089-2, OCLC 69491327.
  156. Encyklopedia Bydgoszczy. tom 1. rozdział 3 - Handel. Bydgoszcz 2011. ​ISBN 978-83-926423-3-6
  157. Baranowski Michał: Dostojny jubilat. Od Franciszka Witeckiego do Stanisława Kadleca. [w:] Kalendarz Bydgoski 1995
  158. a b c d e f Kuberska Inga: Architektura sakralna Bydgoszczy w okresie historyzmu. [w.] Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu. Zeszyt 3. Bydgoszcz 1998
  159. a b c d e Jastrzębski Włodzimierz: Kronika najważniejszych wydarzeń w Bydgoszczy za okres os 1 kwietnia 1883 do 31 marca 1888 r. [w:] Kronika Bydgoska XIX
  160. Wielki zakład mebli stylowych na Glinkach, [w:] Kalendarz Bydgoski 1997
  161. Rymkiewicz Anna. Hugon Brasicke i jego biblioteka. [w:] Kalendarz Bydgoski 1998
  162. Bosiacka Urszula: Telekomunikacja Polska S.A. Zakład Telekomunikacji Bydgoszcz. Bydgoska Gospodarka Komunalna. Bydgoszcz 1996
  163. Krzysztof Bartowski, Piotr Winter. Historia „pałacyku” przy ul. Grodzkiej 17, dawnej siedziby Lloyda Bydgoskiego [w:] Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu - zeszyt 2. Bydgoszcz 1997
  164. Derkowska-Kostkowska Bogna: Kasynowe Towarzystwo „Wypoczynek” w Bydgoszczy i jego dom związkowy. [w.] Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu. Zeszyt 3. Pracownia Dokumentacji i Popularyzacji Zabytków Wojewódzkiego Ośrodka Kultury w Bydgoszczy. Bydgoszcz 1998
  165. a b c d e f g Sitarek Stanisław, Walczak Dariusz: Bydgoskie tramwaje w latach 1888-2012. Eurosprinter 2012
  166. Jastrzębska-Puzowska Iwona, Winter Piotr: Budynek dawnej Dyrekcji Kolei Wschodniej w Bydgoszczy, [w:] Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu, Zeszyt 1, Bydgoszcz 1996
  167. Derenda Jerzy: Zakłady Mięsne w Bydgoszczy [w.] Kalendarz Bydgoski 1999
  168. Niezgódka, Arkadiusz: Pojazdy na szynach, [w:] Kalendarz Bydgoski 2004
  169. a b c Szcząchor Arleta. Tradycje Żeglugi Bydgoskiej – Lloyd Bydgoski 1891-1945. [w.] Kronika Bydgoska XXV (2003). Bydgoszcz 2004
  170. Romaniuk Marek, Pomnik konny cesarza Wilhelma I w Bydgoszczy, [w:] Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu, z. 4, Pracownia Dokumentacji i Popularyzacji Zabytków Wojewódzkiego Ośrodka Kultury w Bydgoszczy, Bydgoszcz 1999
  171. a b Romaniuk Marek: Kalendarium ważniejszych wydarzeń i rocznic w 2013 roku [w:] Kalendarz Bydgoski 2013
  172. Błażejewski Stanisław, Kutta Janusz, Romaniuk Marek: Bydgoski Słownik Biograficzny. Tom I. Bydgoszcz 1994, str. 49-50
  173. a b c Gliwiński Eugeniusz: Bydgoskie pomniki w latach zaboru pruskiego. [w:] Kalendarz Bydgoski 1996
  174. a b Reich Ewald: Przed stu laty powstał bydgoski Klub Wioślarski „Frithjof”. [w.] Kronika Bydgoska XV 1993. Bydgoszcz 1994
  175. Woda która się wyróżnia [w:] Kalendarz Bydgoski 2004
  176. Daria Bręczewska-Kulesza: Bydgoskie realizacje Heinricha Seelinga. Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu: zeszyt 4. Bydgoszcz 1999
  177. Derkowska-Kostkowska Bogna: Dzieje kamienicy przy placu Wolności 1 w Bydgoszczy. [w.] Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu. zeszyt 14. Pracownia Dokumentacji i Popularyzacji Zabytków Wojewódzkiego Ośrodka Kultury w Bydgoszczy. Bydgoszcz 2009. ISSN 1427-5465
  178. Jastrzebska-Puzowska Iwona: Hotel „Pod Orłem”, [w:] Kronika Bydgoska XIV 1992, Bydgoszcz 1993
  179. Bręczewska-Kulesza Daria, Derkowska-Kostkowska Bogna, Wysocka A., [i inni]: Ulica Gdańska. Przewodnik historyczny, Bydgoszcz 2003
  180. Kalendarium bydgoskie [w:] Kalendarz Bydgoski 1984
  181. Bręczewska-Kulesza Daria: Bydgoskie realizacje Heinricha Seelinga. Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu: zeszyt 4. Bydgoszcz 1999
  182. Mokra Jolanta: Zieleń miejska [w] Bydgoska Gospodarka Komunalna. Praca zbiorowa. Bydgoszcz 1996. ​ISBN 83-85860-37-1
  183. Gordon Wincenty. Zakład św. Floriana i siostry wincentki. [w:] Kalendarz Bydgoski 1985
  184. strona Kujawsko-Pomorskiej Izby Rzemiosła i Przedsiębiorczości
  185. Encyklopedia Bydgoszczy. t.1. praca zbiorowa pod red. Włodzimierza Jastrzębskiego. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 2011. ​ISBN 978-83-926423-3-6​, str. 334
  186. Henryk Kulpiński: Sto lat w służbie niewidomych. [w:] Kalendarz Bydgoski 1975
  187. Rasmus Hugo: Niemieckie Towarzystwo Sztuki i Nauki w Bydgoszczy. [w.] Bydgoszcz. 650 lat praw miejskich. Zbiór artykułów pod red. Maksymiliana Grzegorza i Zdzisława Biegańskiego. Bydgoszcz 1996. ​ISBN 83-7096-175-4
  188. Rasmus Hugo: O badaniach rolniczych w Bydgoszczy. [w.] Prace Komisji Historii Bydgoskiego Towarzystwa Naukowego. Tom 16. Bydgoszcz jako ośrodek administracyjny na przestrzeni wieków. Zbiór studiów pod red. Zdzisława Biegańskiego i Włodzimierza Jastrzębskiego, Bydgoszcz 1998
  189. Stanisław Błażejewski, Janusz Kutta, Marek Romaniuk: Bydgoski Słownik Biograficzny. T. VII. Bydgoszcz: 2006, s. 66–67. ​ISBN 83-85327-70-3
  190. Korpalska Walentyna: Sanatorium Przeciwgruźlicze w Smukale koło Bydgoszczy [w:] Kronika Bydgoska XXVI (2004). Bydgoszcz 2005
  191. Janiszewska-Mincer Barbara. Od szkółki parafialnej do Akademii Muzycznej. [w:] Kalendarz Bydgoski 1983
  192. a b c d Romaniuk Marek: Wieża Bismarcka w Bydgoszczy. [w.] Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu. Zeszyt 6. Pracownia Dokumentacji i Popularyzacji Zabytków Wojewódzkiego Ośrodka Kultury w Bydgoszczy. Bydgoszcz 2001
  193. Derkowska-Kostkowska Bogna, Winter Piotr. Z historii zboru ewangelickiego na Wilczaku [w:] Kalendarz Bydgoski 1998
  194. Pruss Zdzisław, Weber Alicja, Kuczma Rajmund: Bydgoski leksykon muzyczny. Kujawsko-Pomorskie Towarzystwo Kulturalne. Bydgoszcz 2004, s. 151
  195. Bręczewska-Kulesza Daria. Budynek starostwa powiatowego w Bydgoszczy. [w.] Kronika Bydgoska XXIV 2002. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy 2003
  196. a b Sławińska Krystyna: Przemysł drzewny w Bydgoszczy i w okolicy w latach 1871-1914: Prace Komisji Historii t.VI.: Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Prace Wydziału Nauk Humanistycznych. Seria C: 1969
  197. Przyczynki do historii architektury zespołu naukowych Instytutów Rolniczych w Bydgoszczy. W: Maria Grzybowska, Zofia Werterowska: Materiały do Dziejów Kultury i Sztuki Bydgoszczy i Regionu. T. 4. Bydgoszcz: Pracownia Dokumentacji i Popularyzacji Zabytków Wojewódzkiego Ośrodka Kultury w Bydgoszczy, 1999. ISSN 1427-5465
  198. Gliwiński Eugeniusz: Pierwsze domy sierot w Bydgoszczy [w:] Kalendarz Bydgoski 1999
  199. a b c d e f Mariusz Guzek, Filmowa Bydgoszcz 1896-1939, Toruń: Dom Wydawniczy „Duet”, 2004, ISBN 83-89706-27-X, OCLC 830660364.
  200. Gliwiński Eugeniusz. Pierwsze domy sierot w Bydgoszczy [w:] Kalendarz Bydgoski 1999
  201. Garbaczewski Witold: Pierwsza polska wystawa przemysłowa w Bydgoszczy (26 czerwca – 10 lipca 1910 r.) [w:] Kronika Bydgoska XXXI
  202. Piotr Winter, Jerzy Derenda, Bydgoska Łuczniczka i jej kopie, Bydgoszcz: Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy, 1996, ISBN 83-903231-4-1, OCLC 750654560.
  203. a b c d e Muzyczna Bydgoszcz, Jerzy Derenda (red.), Bydgoszcz: Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy, 2001, ISBN 83-903231-8-4, ISBN 83-87070-87-4, OCLC 749527867.
  204. Puzowska Iwona: Bydgoskie domy towarowe z początku XX w. [w.] Kronika Bydgoska X (1986-1988). Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 1990
  205. a b c d Kocerka Henryk. Historia toru regatowego w Brdyujściu (1912-2004). [w.] Kronika Bydgoska XXVI
  206. Klause Gabriela: Kościół pw. św. Trójcy w Bydgoszczy – dzieło Rogera Sławskiego. [w.] Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu. zeszyt 13. Pracownia Dokumentacji i Popularyzacji Zabytków Wojewódzkiego Ośrodka Kultury w Bydgoszczy. Bydgoszcz 2008. ISSN 1427-5465
  207. Bukolt Alojzy. Siedem etapów w dziejach bydgoskich kin. [w:] Kalendarz Bydgoski 1993.
  208. 100 lat bydgoskich „Sklejek” [w:] Kalendarz Bydgoski 2015
  209. Chojnacka Barbara: Historia i architektura dawnego sierocińca – „Internatu Kresowego” w Bydgoszczy przy ul. K. Chodkiewicza 32. [w:] Materiały do Dziejów Kultury i Sztuki Bydgoszczy i Regionu. zeszyt 2. Pracownia Dokumentacji i Popularyzacji Zabytków Wojewódzkiego Ośrodka Kultury w Bydgoszczy. 1997
  210. a b c Garbaczewski Witold: Pieniądz namiastkowy wydawany przez magistrat miasta Bydgoszczy w latach 1914-1920 [w:] Kronika Bydgoska XXII
  211. a b c Grysińska-Jarmuła Katarzyna: Bydgoszcz w okresie I wojny światowej [w:] Kronika Bydgoska XXXV
  212. Czym żyła Bydgoszcz 100 lat temu: "Strach przed bolszewizmem"
  213. Jeleniewski Marek: Rada Ludowa na miasto Bydgoszcz i przedmieścia [w:] Kronika Bydgoska XII
  214. Bydgoszcz w dobie powstania wielkopolskiego. Praca zbiorowa pod red. Zdzisława Grota. Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Prace Popularnonaukowe nr 5. Bydgoszcz 1970
  215. a b c Historia szkolnictwa wyższego w Bydgoszczy. Praca zbiorowa pod red. Zygmunta Mackiewicza. Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Bydgoszcz 2004. ​ISBN 83-917322-7-4
  216. Uchwała o włączeniu przedmieść z dnia 1 IV 1920 r. [w:] Sprawozdanie z działalności Zarządu Miejskiego w Bydgoszczy za lata 1920 – 1926, s. 5.
  217. a b c d Infrastruktura i gospodarka komunalna. [w:] Historia Bydgoszczy. Tom II. Część druga 1920-1939: red. Marian Biskup: Bydgoszcz: Bydgoskie Towarzystwo Naukowe 2004. s. 233-249, ​ISBN 83-921454-0-2​.
  218. Federowicz Franciszek, Ksiąski Janusz: Polska kontrola przesyłek pocztowych w Bydgoszczy [w:] Kalendarz Bydgoski 1981
  219. a b c d e f g h i j Sucharska Anna: Kultura w Bydgoszczy po 1918 r. i jej uwarunkowania. [w:] Kultura bydgoska 1945-1984 pod red. Krystyny Kwaśniewskiej. Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Bydgoszcz 1984
  220. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj ak al am an ao ap aq ar as at au av aw ax ay az ba bb bc bd be bf bg bh bi bj bk bl bm bn bo bp bq br bs bt bu bv bw bx by bz ca cb cc cd Biskup Marian red.: Historia Bydgoszczy. Tom II część pierwsza 1920-1939. Bydgoskie Towarzystwo Naukowe, 1999
  221. a b c d e f Zawadzki Wojciech: Wojsko w Bydgoszczy, [w:] Kalendarz Bydgoski 2011
  222. a b c Kaliński Arkadiusz. Bydgoskie lotnisko w latach 1916-1939 cz. 2. [w.] Kronika Bydgoska XX
  223. Kuczma Rajmund: Mała encyklopedia Bydgoszczy – część hasła „C”. [w:] Kalendarz Bydgoski 1993
  224. Żłobińska Łucja: Bydgoski Kauczuk – Stomil [w:] Kalendarz Bydgoski 1995
  225. Chamot Jan: Bydgoska Fabryka Kabli 1923-1973 – zarys historyczno-socjologiczny. Bydgoszcz 1973
  226. 60-lecie KZŁ. Dla kolei i jej pasażerów [w:] Kalendarz Bydgoski 1981
  227. a b c d e f Mrozik Konrad: Osiągnięcia bydgoskiego sportu w czasach II Rzeczypospolitej. [w:] Kronika Bydgoska XIV (1992). Bydgoszcz 1993.
  228. http://www.tmmb.pl/portal/index.php?option=com_content&task=view&id=412&Itemid=28 dostęp 15-10-2015
  229. Poręba Stanisław: Wytwórnia filmowa Polonia-Film w Bydgoszczy. [w:] Kalendarz Bydgoski 1971
  230. Marszałek Franciszek. Pierwsze polskie maszyny do pisania. [w:] Kalendarz Bydgoski 1971
  231. Długosz Jerzy: Jutrzenka – słodka uwodziciekla [w:] Kalendarz Bydgoski 1994
  232. Hojka Zdzisław: Muzeum Okręgowe im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy. [w:] Kalendarz Bydgoski 2002
  233. a b Gliwiński Eugeniusz: Figury religijne w naszym mieście. [w:] Kalendarz Bydgoski 1999
  234. Mincer Franciszek: Książka o „Eltrze” [w:] Kronika Bydgoska VI
  235. Jarkiewicz Zenon: Dekret ks. kardynała Edmunda Dalbora z 1924 r. o podziale parafii rzymskokatolickich w Bydgoszczy."Kronika Bydgoska” XIV (1992), Bydgoszcz 1993
  236. a b Pęcak Krzysztof: Chorągiew Pomorska Związku Hallerczyków z siedzibą w Bydgoszczy i jej placówki w latach 1920-1939, [w:] Kronika Bydgoska XXI.
  237. ks. A. Konsek CM, ks. A. Strycharz CM – „Bydgoska Bazylika Mniejsza św. Wincentego à Paulo 1924 – 1999”; Bydgoszcz 1999
  238. Piotr Nowicki: Zarys dziejów parafii na Siernieczku (1923-1995) [w:] Kronika Bydgoska XVII (1995). Bydgoszcz 1996
  239. Gliwiński Eugeniusz: Bydgoskie pomniki naszych czasów cz. 1. [w.] Kalendarz Bydgoski 1997
  240. Kuczma Rajmund: Wyścigi konne na Kapuściskach Małych. [w:] Kalendarz Bydgoski 2007
  241. Nowicka Joanna, Nowicki Tomasz: Bydgoski Klub Wioślarek (1926-1996). Analiza startów i osiągnięć. [w:] Kronika Bydgoska XIX 1998. Bydgoszcz 1998
  242. Kaliński Arkadiusz. Działalność I Cywilnej Szkoły Mechaników Lotniczych i kursów lotniczych przy Szkole Przemysłowej w Bydgoszczy (1924-1930). [w.] Kronika Bydgoska XXIII.
  243. Gliwiński Eugeniusz: Honorowi Obywatele Bydgoszczy. [w.] Kalendarz Bydgoski 2007
  244. Gogol-Drożniakiewicz Barbara: Muzyczny patron. [w:] Kalendarz Bydgoski 2005
  245. a b Kotlarz Grzegorz: Budowa bydgoskiego odcinka magistrali węglowej Herby Nowe – Gdynia w latach 1928–1930, [w:] Kronika Bydgoska XXI (1999), Bydgoszcz 2000
  246. a b Perlińska Anna: Bydgoszcz miasto wioślarzy. [w:] Kalendarz Bydgoski 1981
  247. Janusz Umiński. Parafia pw. Matki Boskiej Nieustającej Pomocy (1920-1998) [w.] Kalendarz Bydgoski 1999
  248. Szmańda Jerzy: Elektronika w dawnym warsztacie [w:] Kalendarz Bydgoski 1974
  249. a b c Kaliński Arkadiusz: LOT nad Bydgoszczą. [w.] Kalendarz Bydgoski 2013, str. 210-214
  250. Krzysztof Bartowski. Zabytki Fordonu – kościół parafialny pw. św. Mikołaja. „Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu”, 1996. Bydgoszcz
  251. a b c Henryk Kurzyński, Stefan Pietkiewicz, Janusz Rozum, Tadeusz Wołejko: Historia Finałów Lekkoatletycznych Mistrzostw Polski 1920-2007. Konkurencje męskie. Szczecin - Warszawa: Komisja Statystyczna PZLA, 2008. ​ISBN 978-83-61233-20-6​ oraz Henryk Kurzyński, Leszek Luftman, Janusz Rozum, Maciej Rychwalski, Andrzej Socha: Historia finałów lekkoatletycznych mistrzostw Polski 1922–2011. Konkurencje kobiece. Bydgoszcz: Komisja Statystyczna PZLA, 2011
  252. Jastrzębski Włodzimierz: Mjr Jan Henryk Żychoń – szef Ekspozytury nr 3 Oddziału II Sztabu Głównego w Bydgoszczy (1902-1944), [w:] Kronika Bydgoska XI.
  253. Kaja Renata: „Arboretum” - kompleksowy pomnik przyrody Bydgoszczy. [w.] Kalendarz Bydgoski 1996
  254. Umiński Janusz: Najstarsze osiedle. [w:] Kalendarz Bydgoski 2000
  255. Rudnicki Daniel Bernard. Zakony i zgromadzenia zakonne pracujące w Bydgoszczy w latach 1945-1995 cz. 1. [w.] Kalendarz Bydgoski 1996
  256. Unilever Bydgoszcz
  257. Marian Rejewski 1905-1980. Życie enigmą pisane. Praca zbiorowa. Bydgoszcz 2005. ​ISBN 83-7208-109-3
  258. Chudziński Kazimierz. Szkoła szybowcowa w Fordonie. [w.] Kalendarz Bydgoski 2003
  259. a b Polska kultura i sztuka w Bydgoszczy w latach 1920-1939. [w:] Historia Bydgoszczy. Tom II. Część pierwsza 1920-1939: red. Marian Biskup: Bydgoszcz: Bydgoskie Towarzystwo Naukowe 1999. ​ISBN 83-901329-0-7​, s. 719-675
  260. a b Encyklopedia Bydgoszczy tom I, dział Turystyka, str. 349-381
  261. a b Jeleniewski Marek. Rola Brdy i Kanału Bydgoskiego w powstaniu i rozwoju Bydgoszczy. [w.] Zasoby przyrodnicze i kulturowe drogi wodnej Wisła-Odra. Praca pod red. Danuty Szumińskiej. Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego. Instytut Geografii Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Bydgoszcz 2008
  262. Grysińska Katarzyna: Rada Artystyczno-Kulturalna w Bydgoszczy w latach 1934–1939. [w:] Muzyka w instytucjach i stowarzyszeniach na Pomorzu i Kujawach. Akademia Muzyczna im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy. Z badań nad muzyką i życiem muzycznym Pomorza i Kujaw (8). Bydgoszcz 2004
  263. a b Dębicki Witold: Komunikacja Miejska. Bydgoska Gospodarka Komunalna. Bydgoszcz 1996
  264. Wysocka Agnieszka: Kościoły projektu Stefana Cybichowskiego w Bydgoszczy i okolicach miasta. [w.] Kronika Bydgoska XXX 2008. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 2009. ISSN 0454-5451
  265. Długosz Jerzy. Zakłady Graficzne im. Komisji Edukacji Narodowej. [w:] Kalendarz Bydgoski 1992
  266. Wysocka Agnieszka: Osiedle w Lesie Gdańskim. [w:] Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu. zeszyt 7
  267. Błażejewski Krzysztof: Kampania na rzecz ustanowienia Bydgoszczy stolicą Wielkiego Pomorza w 1936 roku w prasie bydgoskiej
  268. Widernik, Mieczysław: Magistrala węglowa Śląsk-Gdynia i jej znaczenie w okresie międzywojennym, [w:] Zapiski historyczne TNT XLXIX Rok 1984 z.2
  269. Encyklopedia Bydgoszczy. t.1. praca zbiorowa pod red. Włodzimierza Jastrzębskiego. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 2011. ​ISBN 978-83-926423-3-6​, str. 317-318
  270. Kutta Janusz. Historia Kościoła w Bydgoszczy
  271. a b c d e f g Kalendarium września 1939 [w:] Kalendarz Bydgoski 2009
  272. a b c d e f g h i j k