Henri Poincaré

Henri Poincaré

Jules Henri Poincaré (ur. 29 kwietnia 1854 w Cité Ducale niedaleko Nancy, Francja, zm. 17 lipca 1912 w Paryżu) (IPA: [pwɛ̃kaˈʀe]) – francuski matematyk, fizyk, astronom i filozof nauki.

Został profesorem Uniwersytetu w Paryżu w 1881 roku. Od 1886 profesor fizyki matematycznej na Sorbonie. Od 1887 członek francuskiej Akademii Nauk i 22 innych akademii nauk oraz doktor honorowy 8 uniwersytetów. Z zawodu był inżynierem górnictwa.

Osiągnięcia

Był prekursorem teorii względności i miał nawet do Einsteina żal o zawłaszczenie swego intelektualnego dorobku w tej sferze. W świecie nauki przyjęta jest zasada powoływania się na badania poprzednika, czego Einstein nie robił. Swoje badania Poincare zaczął od studiowania praw Izaaka Newtona, stwierdzając, że są one wyjątkiem od innych przyjętych zasad. Obliczenia, którymi się zajmował, nigdy nie zostały ukończone, a teorię względności upowszechnił Albert Einstein. Zajmował się niemal wszystkimi ówcześnie znanymi dziedzinami matematyki, w wielu osiągając znaczące wyniki, m.in. w równaniach różniczkowych. Jest również współtwórcą współczesnej topologii kombinatorycznej. Jako pierwszy opublikował pracę z topologii kombinatorycznej.

Autor wielu prac z fizyki matematycznej, termodynamiki, elektromagnetyzmu, teorii potencjału, analizy matematycznej, zajmował się również mechaniką nieba.

Prace

Prace jego z fizyki dotyczyły między innymi zagadnienia równowagi obracającego się ciała płynnego (1885), a także zagadnienia trzech ciał (1889). Prace z dziedziny astronomii: Methodes nouvelles de la mecanique celeste (1892–1899), Lecons de la mecanique celeste (1905–1910), Lecons sur les hypotheses cosmogoniques (1911).

Wydał szereg dzieł, m.in.: „Les méthodes nouvelles de mécanique céleste” (1892–1899, 3 t.), „La Science et l'Hypothèse” (1902), „La Valeur de la Science” (1905), „Science et Méthode" (1908). W przekładzie polskim wyszły: „Nauka i Hipoteza” (1908), „Wartość nauki” (1908), „Nauka i Metoda” (1911).

Poglądy Poincarégo z zakresu filozofii nauki cechuje konwencjonalizm (którego był twórcą) wyrażający się przede wszystkim w ujęciu języka nauki jako zespołu umownych znaków, których zadaniem jest interpretacja danych doświadczenia (empiryzm).

Hipoteza Poincarégo

Znany jako autor hipotezy Poincarégo, problemu sformułowanego w roku 1904. Rozwiązanie problemu ukończono w roku 2002, do 2006 trwało porządkowanie związanych z nim prac. Głównym autorem dowodu jest matematyk rosyjski, Grigorij Perelman. Sformułował też tzw. lemat Poincarégo.

Nagrody i wyróżnienia

• 1889 - Nagroda im. króla Oskara II
• 1900 - Złoty Medal Królewskiego Towarzystwa Astronomicznego
• 1901 - Medal SylvesteraSylvestra za duży i ważny wkład w nauki matematyczne
• 1911 - Bruce Medal

Zobacz też

• 2021 Poincaré

Linki zewnętrzne

• John J. O'Connor; Edmund F. Robertson: Henri Poincaré w MacTutor History of Mathematics archive (ang.)