Tasznik pospolity

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Tasznik pospolity
Capsella bursa-pastoris Sturm23.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd kapustowce
Rodzina kapustowate
Rodzaj tasznik
Gatunek tasznik pospolity
Nazwa systematyczna
Capsella bursa-pastoris (L.) Medik.
Pfl.-Gatt. 85. 1792
Synonimy

Thlaspi bursa-pastoris L.

"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Pokrój
Owoc
Narys i wzór kwiatowy

Tasznik pospolity (Capsella bursa pastoris) – gatunek rośliny należący do rodziny kapustowatych (dawna nazwa – krzyżowe).

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Pierwotnie rósł w regionie środziemnomorskim[2]. Obecnie gatunek ten jest szeroko rozprzestrzeniony jako ogólnoświatowy chwast[3]. W Polsce występuje pospolicie na całym niżu i w niższych położeniach górskich. Status gatunku we florze Polski: archeofit[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Długość 20-40 cm[5]. Charakteryzuje się dużą zmiennością budowy, w zależności od warunków środowiska.
Łodyga
Wzniesiona, pojedyncza lub rozgałęziająca się, pokryta gwiazdkowatymi włoskami, o wysokości 20-50 cm.
Liście
Przy ziemi tworzy różyczkę liściową, w której liście mają zmienny kształt; najczęściej są rozetkowe, podługowate, zatokowo wcinane, pierzastosieczne, czasami ząbkowane, a czasami, rzadko, bywają całobrzegie. Górne liście przeważnie ząbkowane i obejmują łodygę[5]. Liście łodygowe są dużo mniejsze, siedzące i mają strzałkowatą nasadę.
Kwiaty
Drobne kwiaty tworzą grono na górnej, nieulistnionej części łodygi. W szczytowej części łodygi jest ono bardzo gęste, niżej rzadkie. 4 działki kielicha skośnie odstające, 4 płatki korony białe, lub różowe, 1 słupek i 6 pręcików. Czasami brak płatków korony.
Owoc
Trójkątna łuszczynka z sercowatym wycięciem na wierzchołku[5]. Zawiera zwykle 10-20 czerwonobrunatnych lub żółtobrunatnych nasion o długości ok. 1 mm.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Roślina jednoroczna lub dwuletnia (często różyczki liściowe zimują). Kwiaty są owadopylne lub samopylne, pręciki i słupki dojrzewają równocześnie. Roślina kwitnie przez cały sezon wegetacyjny – od marca aż do późnej jesieni[5]. Dojrzewanie nasion trwa bardzo szybko – w ciągu roku roślina wydaje kilka pokoleń. Kosmopolityczny gatunek synantropijny i roślina ruderalna. Rośnie przy drogach, na torach kolejowych, podwórzach, na wysypiskach śmieci, ugorach, w ogrodach. W uprawach rolnych i ogródkach bywa dokuczliwym chwastem. Wysiewa się z nasion, trudno go wytępić zabiegami agrotechnicznymi, gdyż rozwój rośliny od wykiełkowania do wydania nasion trwa bardzo krótko. Nasiona w odpowiednich warunkach zachowują żywotność przez 5-6 lat. Roślina azotolubna.

Nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

  • Nazwy regionalne: bydlnik – lubelskie, gryczka – Mazowsze, kaletki – Małopolska, sumki pastusze – Podlasie, taszka "chlebek Baby Jagi"- Wielkopolska, tobołki pastusze – kieleckie, babi serek - Kujawy

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

    • W medycynie tybetańskiej jest rośliną leczniczą stosowaną do leczenia oczu, biegunki i wzmacniania organizmu.
  • Używany był w niektórych krajach do sporządzania sałatek oraz jako dodatek do zup.

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-11-10].
  2. Dagmar Lange: Zwiastuny wiosny. Rośliny wcześnie kwitnące. Stefan Łukomski (tłum.). Warszawa: Multico, 1996, s. 8. ISBN 83-7073-103-1.
  3. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-11-11].
  4. Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Ursula Stichmann-Marny, Erich Kretzschmar: Przewodnik. Rośliny i Zwierzęta. Warszawa: Multico, 1997, s. 288. ISBN 83-7073-092-2.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. František Činčura, Viera Feráková, Jozef Májovský, Ladislav Šomšák, Ján Záborský: Pospolite rośliny środkowej Europy. Jindřich Krejča, Magdaléna Záborská (ilustracje). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1990. ISBN 83-09-01473-2.
  2. Jindřich Krejča, Jan Macků: Atlas roślin leczniczych. Warszawa: Zakł. Nar. im. Ossolińskich, 1989. ISBN 83-04-03281-3.
  3. Anna Mazerant-Leszkowska: Mała księga ziół. Warszawa: Inst. Wyd. Zw. Zawodowych, 1990. ISBN 83-202-0810-6.
  4. Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.
  5. Olga Seidl, Józef Rostafiński: Przewodnik do oznaczania roślin. Warszawa: PWRiL, 1973.
  6. Ursula Stichmann-Marny, Erich Kretzschmar: Przewodnik. Rośliny i Zwierzęta. Warszawa: Multico, 1997. ISBN 83-7073-092-2.