Władysław Kowalski (polityk)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Władysław Kowalski
Marszałek Sejmu Władysław Kowalski.jpg
Data i miejsce urodzenia 26 sierpnia 1894
Paprotnia
Data i miejsce śmierci 14 grudnia 1958
Warszawa
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Okres od 4 lutego 1947
do 19 listopada 1952
Przynależność polityczna Zjednoczone Stronnictwo Ludowe
Poprzednik Bolesław Bierut (przewodniczący KRN)
Następca Jan Bohdan Dembowski
Prezes Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego
Okres od 1953
do 1956
Przynależność polityczna Zjednoczone Stronnictwo Ludowe
Poprzednik Józef Niećko
Następca Stefan Ignar
Odznaczenia
Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski Order Sztandaru Pracy I klasy Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Partyzancki Medal za Warszawę 1939-1945
Grób Władysława Kowalskiego na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie

Władysław Kowalski ps. Sałas, Bartłomiej Zarychta, Stanisławski (ur. 26 sierpnia 1894 we wsi Paprotnia w pow. Rawa Mazowiecka, zm. 14 grudnia 1958 w Warszawie) – działacz ruchu ludowego, marszałek Sejmu i zastępujący Prezydenta RP[potrzebny przypis], publicysta, literat, przewodniczący Rady Naczelnej Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej w 1951 roku[1].

Życiorys[edytuj]

Syn fornala, uzyskał wykształcenie podstawowe (3 klasy), które uzupełniał jako samouk. Wieloletni działacz partii ludowych, należał kolejno do: PSL „Wyzwolenie” (od 1918), Niezależnej Partii Chłopskiej (1925–1927), Zjednoczenia Lewicy Chłopskiej „Samopomoc” (1927–1931), SL „Wola Ludu” (1944), SL (od 1945), ZSL (od 1949). Był także członkiem Komunistycznej Partii Polski (od 1928) i PPR (od 1942).

Należał do kierownictwa części z tych partii – w latach 1926–1927 członek Komitetu Centralnego Niezależnej Partii Chłopskiej; w latach 1944–1945 wiceprezes Zarządu Głównego SL „Wola Ludu”; w latach 1945–1949 członek Rady Naczelnej i Naczelnego Komitetu Wykonawczego SL; w 1945 wiceprezes NKW SL; w latach 1948–1949 prezes Rady Naczelnej SL; od 1949 członek Naczelnego Komitetu Wykonawczego ZSL; a w latach 1949–1956 członek Prezydium i prezes NKW ZSL.

Podczas I wojny światowej służył w armii rosyjskiej, następnie w Legionie Puławskim. W okresie międzywojennym działał jako publicysta i literat, był bliski radykalnym nurtom chłopskim. Uczestnik ruchu konspiracyjnego w okresie II wojny światowej. W grudniu 1943 był współtwórcą KRN, w latach 1944–1945 członkiem Prezydium KRN, w 1945 I zastępcą prezydenta KRN. W latach 1945–1947 minister kultury i sztuki, w latach 1947–1952 marszałek Sejmu Ustawodawczego, a w latach 1947–1956 członek Rady Państwa.

W latach 1943–1956 poseł do KRN, na Sejm Ustawodawczy oraz Sejm PRL I kadencji, w latach 1945–1947 przewodniczący Klubu Poselskiego SL w KRN,. Był również trzecim zastępcą przewodniczącego Komitetu Słowiańskiego w Polsce[2].

Pierwsze felietony, opowiadania i wiersze publikował w tygodniku „Samopomoc Chłopska”, którego był redaktorem w latach 1928–1931. W 1933 był współzałożycielem zespołu literackiego „Przedmieście”.

W latach 1946-1947 był redaktorem naczelnym Zielonego Sztandaru.

Zmarł śmiercią samobójczą. Jego żoną była Halina (1905-1999), córka Alfreda Lityńskiego, nauczycielka szkół warszawskich[3].

Wybrane utwory[edytuj]

Powieści[edytuj]

  • Chłopi z Marchat (1930)
  • W Grzmiącej (1936)
  • Rodzina Mianowskich (1938)

Opowiadania[edytuj]

  • Dalekie i bliskie (1948)
  • Bunt w Starym Łęku (1951)
  • Bestia (1951)
  • Wino (1966)

Ukazał się także jego Wybór pism publicystycznych (1967).

Odznaczenia[edytuj]

Został odznaczony m.in. Orderem Sztandaru Pracy, Medalem za Warszawę 1939-1945 (1946)[4] i Krzyżem Partyzanckim (1946)[5], Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą (1946)[6] i Wielką Wstęgą (21 lipca 1949) Orderu Odrodzenia Polski[7].

27 lipca 1995 r. Władysław Kowalski (pośmiertnie) i jego żona, Halina, zostali odznaczeni tytułem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata za ratowanie żydowskich dziewcząt z warszawskiego getta[8][9].

Przypisy

  1. Trybuna Robotnicza, nr 321 (2410), 13 grudnia 1951 roku, s. 1.
  2. Rocznik Akademii Rolniczej w Poznaniu, t. LXXI 1974, z.3 str. 55
  3. Ligia Hayto: Alfred Lityński. iPSB. [dostęp 2016-01-06].
  4. M.P. z 1946 r. Nr 26, poz. 43
  5. M.P. z 1946 r. Nr 116, poz. 216
  6. M.P. z 1947 r. Nr 74, poz. 490
  7. M.P. z 1949 r. Nr 62, poz. 828
  8. Kowalski Family. yadvashem.org. [dostęp 2016-01-06].
  9. Rodzina Kowalskich. www.sprawiedliwi.org.pl. [dostęp 2016-01-06].

Bibliografia[edytuj]