Bitwa pod Karandaszami

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bitwa pod Karandaszami
Wojna polsko-bolszewicka
Ilustracja
Czas 28 maja 1920
Miejsce pod Karandaszami[1]
Przyczyna ofensywa Frontu Zachodniego
kontrofensywa wojsk polskich
Strony konfliktu
 Polska  Rosyjska FSRR
Siły
29 pułk piechoty
7 pułk ułanów
164 Brygada Strzelców
Straty
50 poległych i rannych
brak współrzędnych
Bitwa berezyna 1920.png

Bitwa pod Karandaszami – część wielkiej bitwy nad Berezyną. Walki pododdziałów polskiego 29 pułku piechoty i 7 pułku ułanów z sowiecką 164 Brygadą Strzelców w czasie majowej ofensywy wojsk Michaiła Tuchaczewskiego w okresie wojny polsko-bolszewickiej.

Sytuacja ogólna[edytuj | edytuj kod]

14 maja 1920 wojska Frontu Zachodniego Michaiła Tuchaczewskiego przeszły do ofensywy[2].

15 Armia Korka i Grupa Północna Siergiejewa uderzyły na pozycje oddziałów 8 Dywizji Piechoty i 1 Dywizji Litewsko-Białoruskiej w ogólnym kierunku na Głębokie. 16 Armia Sołłohuba wykonała uderzenie pomocnicze w kierunku Mińska[3]. W rejonie Lepla i Uszacza oddziały 1 Dywizji L-B i 13 pułku piechoty z 8 Dywizji Piechoty nie wytrzymały uderzenia 4., 11., 56. i 5. Dywizji Strzelców i rozpoczęły odwrót[4]. Następnego dnia bez powodzenia kontratakowała odwodowa 3 Dywizja Piechoty Legionów. Stanowisk wzdłuż linii jezior DzwonyPysznoOsieczyszcze nie udało się utrzymać[5]. Na styku 8 DP i 1 DLB wytworzyła się luka otwierająca przeciwnikowi kierunek na Mołodeczno[6].

Wobec tego zagrożenia 1 Armia otrzymała z Odwodu Naczelnego Wodza, zgrupowaną w rejonie Mołodeczna, 17 Wielkopolską Dywizje Piechoty[7]. W dniach od 16 do 18 maja oddziały polskie broniły się nad górną Berezyną i odpierały bolszewickie ataki. Jednak 5 Dywizji Strzelców udało się sforsować rzekę pod Mościszczem, odrzucić broniącą się tam II Brygadę Litewsko-Białoruską i opanować Lipsk. W tym czasie 15 Armia Korka wykonywała główne uderzenie wzdłuż linii kolejowej na Mołodeczno. Jej zasadnicze zgrupowanie osłaniała od południa 53 Dywizja Strzelców, a od północy Grupa Północna[8].

21 maja 1 Armia została wzmocniona ściągniętą z rejonu Wilna 10 Dywizją Piechoty. Dywizja ta obsadziła linie obronną między Szarkowszczyzną a Kozianami. Umożliwiło to wycofującym się 8 DP i 1 DLB oderwanie się od przeciwnika i zreorganizowanie oddziałów[8]. 23 maja rozpoczął się ogólny odwrót wojsk polskich na linię DryssaPrzedbrodzieDuniłowiczeBudsław – rzeka Serwecz – Milcza – rzeka Omniszewka[9]. Tutaj jednak także nie zdołano zorganizować trwałej obrony[10].

Naczelne Dowództwo Wojska Polskiego postanowiło zażegnać niebezpieczeństwo nad Berezyną w sposób zaczepny. Bezpośrednie dowodzenie przejął Naczelny Wódz[3]. W rejonie Święcian koncentrowała się nowo sformowana Armia Rezerwowa gen. Kazimierza Sosnkowskiego[a].

Sytuacja szczegółowa[edytuj | edytuj kod]

1 Brygada Jazdy w składzie 7., 11 pułk ułanów, dywizjon 18 pułku ułanów i 1 dywizjon artylerii konnej otrzymała zadanie zamknięcia przesmyku między Dźwiną a jeziorem Jelnia pod Dryhuczami. Rozpoznanie ustaliło, że przeciwnik koncentracji pododdziały 164 Brygady Strzelców w rejonie KarandaszeKruki StareKowalewszczyzna i przygotowuje się do uderzenia na Miory. Dowódca 1 Brygady Jazdy płk Belina-Prażmowski, postanowił uprzedzić natarcie nieprzyjaciela, zorganizować wypad i rozbić zgrupowanie uderzeniowe 164 Brygady[11].

Działania grupy wypadowej[edytuj | edytuj kod]

28 maja grupa wypadowa w składzie 7 pułk ułanów z 1 baterią 1 dak oraz III/29 pułku piechoty wyruszyła do działania. Batalion wyruszył z Bosin dwiema kolumnami: dwie kompanie skierowały się na Karandasze, a jedna kompania na Kruki Stare[12]. Stacjonujący w Swierdłach 7 pułk ułanów pomaszerował na Królewszczyznę – Karandasze[11]. Batalion 29 pułku piechoty po ciężkich walkach opanował Karandasze. Zdobyto także Kruki Stare. W tym momencie batalion przerwał natarcie i z rozkazu dowódcy 10 Dywizji Piechoty odszedł w kierunku południowo – zachodnim[12]. W tym czasie 7 pułk ułanów zdobył Kowalewszczyznę, ale wycofująca się piechota 164 Brygady Strzelców stawiła zacięty opór i pułk nie mógł przejść do pościgu. Ułani wycofali się do opuszczonych już przez polską piechotę Kruków Starych[11].

Bilans walk[edytuj | edytuj kod]

Brak współdziałania pomiędzy piechotą i kawalerią spowodował, że mimo wygranych walk nie doprowadzono do rozbicia koncentrujących się oddziałów sowieckich, a jedynie odrzucono przeciwnika w kierunku Dryhucz. Polacy stracili w walce około 50 poległych i rannych[11].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Armię Rezerwową tworzyły:1 BJ i 8 DP ze składu 1 A, 10 DP ściągnięta z obszaru Wilna, IX BP z odwodów frontu na Ukrainie, 11 DP i VII BPRez. przegrupowana z głębi kraju[8].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Korondasze, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XV, cz. 2: Januszpol – Wola Justowska, Warszawa 1902, s. 122. obecnie Karandaszy (biał. Карандашы), na południe od Leonpola
  2. Kowalski 2001 ↓, s. 58.
  3. a b Cisek, Paduszek i Rawski 2010 ↓, s. 42.
  4. Odziemkowski 2004 ↓, s. 32.
  5. Odziemkowski 2004 ↓, s. 32-33.
  6. Odziemkowski 1998 ↓, s. 21.
  7. Laskowski (red.) 1931 ↓, s. 271.
  8. a b c Odziemkowski 2004 ↓, s. 33.
  9. Laskowski (red.) 1931 ↓, s. 272.
  10. Wysocki (red.) 2005 ↓, s. 34.
  11. a b c d Odziemkowski 2004 ↓, s. 174.
  12. a b Bełdowski 1928 ↓, s. 13.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]